MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Trong một phúc trình của Uỷ ban Quốc tế về Giáo dục cho thế kỷ 21 của UNESCO có xác định bốn trụ cột của một nền giáo dục là “Học để biết, Học để làm, Học để chung sống và Học để tự khẳng định”. Bốn trụ cột này là định hƣớng cho hoạt động giáo dục ở mọi cấp, trong đó có hoạt động đánh giá. Lâu nay, hoạt động đánh giá ở mọi cấp học thƣờng tập trung chủ yếu vào mục tiêu “Học để biết”, thứ yếu cho “Học để làm”, và hầu nhƣ chẳng có với “Học để chung sống” và “Học để tự khẳng định bản thân”.
Điều này đã góp phần không ít vào một thực trạng hiện nay là rất nhiều sinh viên ở các trƣờng đại học học tập thụ động, rất nhiều sinh viên tốt nghiệp kém năng động trong môi trƣờng làm việc tập thể. Chính vì vậy trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nƣớc ta đã đề ra những chủ trƣơng, đƣờng lối nhằm đầu tƣ phát triển cho giáo dục, xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”[1, T. Muốn vậy, chúng ta cần phải tiến hành đổi mới giáo dục: đổi mới về nội dung chƣơng trình, về phƣơng thức thực hiện, về kiểm tra đánh giá, về công tác quản lí ở tất cả các cấp học, bậc học. Trong các công tác cần phải đổi mới đó, việc đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá chất lƣợng học tập của học sinh là rất quan trọng.
Việc kiểm tra đánh giá không chỉ đơn thuần chú trọng vào kết quả học tập của học sinh mà còn có vai trò to lớn hơn trong việc thúc đẩy động cơ, thái độ tích cực, chủ động và sáng tạo trong học tập của ngƣời học, hoàn thiện quá trình dạy – học và kiểm chứng chất lƣợng, hiệu quả giờ học cũng nhƣ trình độ nghề nghiệp của giáo viên. Kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng của quá trình giảng dạy, là khâu mang tính chất quyết định về việc kết luận thành quả học tập của học sinh. Nhƣng làm thế nào để kiểm tra đánh giá đƣợc tốt? Đây là một trong những vấn đề mang tính thời sự, thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Hiện nay, có nhiều phƣơng pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, mỗi phƣơng pháp có ƣu và nhƣợc điểm nhất định, không có một phƣơng pháp nào là hoàn mĩ đối với mọi mục tiêu giáo dục.
1 Nhƣng thực tế từ trƣớc đến nay, chúng ta chỉ sử dụng chủ yếu hình thức kiểm tra tự luận, vấn đáp để đánh giá xếp loại học sinh. Do vậy, thƣờng hay mắc phải một số khuyết điểm nhƣ: nội dung kiểm tra không bao trùm khối lƣợng kiến thức đƣợc học, kết quả đánh giá phụ thuộc vào chủ quan của ngƣời chấm, mất một quỹ thời gian lớn cho việc chấm thi. Để khắc phục những nhƣợc điểm trên đây, đã có nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam thực hiện một hình thức kiểm tra đánh giá mới, đó là phƣơng pháp trắc nghiệm khách quan (TNKQ). Phƣơng thức TNKQ là một phƣơng pháp đo lƣờng và đánh giá có nhiều ƣu điểm đang đƣợc ứng dụng rộng rãi.
Phƣơng pháp này đã và đang đáp ứng đƣợc yêu cầu của khoa học đánh giá và đo lƣờng trong giáo dục. Đó là một phƣơng pháp tƣơng đối khách quan, không phụ thuộc vào ngƣời chấm bài, nó bao phủ đƣợc hầu hết nội dung môn học, hạn chế đƣợc may rủi quay cóp bài, thích hợp với kì thi đại trà, ứng dụng đƣợc khoa học kỹ thuật,…Phƣơng pháp này cũng khắc phục đƣợc nhiều nhƣợc điểm của phƣơng pháp tự luận. Tuy nhiên việc áp dụng phƣơng pháp khách quan trong giáo dục nghề nghiệp còn gặp nhiều khó khăn vì đặc thù của ngành nghề đào tạo và chƣơng trình đào tạo. Ở Việt Nam, trong đào tạo nguồn nhân lực y tế, cả phƣơng pháp dạy học và phƣơng pháp kiểm tra đánh giá đã có những thay đổi trong nhiều năm qua, nhƣng cũng mới chỉ là bƣớc đầu, chƣa đƣợc áp dụng rộng rãi thƣờng xuyên và triệt để.
Rất nhiều trƣờng, khoa và bộ môn nhất là trong các trƣờng đại học vẫn còn tình trạng sử dụng phƣơng pháp thi viết, thi vấn đáp là chủ yếu để đánh giá thành quả học tập của sinh viên. Trƣớc nhu cầu đổi mới và phát triển của đất nƣớc, Đại học Y Dƣợc Thành phố Hồ Chí Minh phải liên tục đổi mới, phát triển mạnh mẽ và toàn diện hơn nữa. Đại học Y Dƣợc luôn coi việc nâng cao chất lƣợng đào tạo và nghiên cứu khoa học là một giá trị phát triển của trƣờng. Môn học Dân số - Kế hoạch hóa gia đình là một môn học trong chƣơng trình đào tạo cho Cử nhân Hộ sinh và Hộ sinh trung học.
Các kiến thức mà ngƣời học tiếp thu đƣợc sẽ gắn liền với nghề nghiệp trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho phụ nữ. Vì vậy, quá trình đào tạo phải làm sao cho SV, HS ý thức đƣợc giá trị của môn học, đồng thời cũng giúp cho họ tự kiểm tra mức độ nắm vững kiến thức của mình. Bản thân là một giảng viên giảng dạy môn học này đã nhiều năm qua, tôi 2 nhận thấy rằng: hiện nay, phần lớn hình thức kiểm tra đánh giá kiến thức các môn học tại Bộ Môn Hộ sinh vẫn là hình thức tự luận. Vì vậy, nội dung kiểm tra không khảo sát hết những kiến thức mà học sinh đã đƣợc học.
Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó và dựa trên cơ sở những kiến thức về lý thuyết trắc nghiệm đã đƣợc học tập, đồng thời ngƣời nghiên cứu muốn thay đổi một hình thức kiểm tra khách quan hơn cho SV, HS nên đã mạnh dạn chọn đề tài: “Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học Dân số - Kế hoạch hóa gia đình cho sinh viên và học sinh ngành Hộ sinh tại Trường Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn Thạc sĩ của mình. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: 2. Mục tiêu nghiên cứu: - Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ cho sinh viên và học sinh ngành Hộ sinh tại Trƣờng ĐHYD TP HCM. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để hoàn thành mục tiêu trên, đề tài tập trung vào các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận về trắc nghiệm khách quan để xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ.
- Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu cơ sở thực tiễn để xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ. - Nhiệm vụ 3: Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan cho môn học DS – KHHGĐ. - Nhiệm vụ 4: Thử nghiệm, phân tích và điều chỉnh các câu hỏi trắc nghiệm trong bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU: 3.
Đối tượng nghiên cứu: - Bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ. Khách thể nghiên cứu: - Khung chƣơng trình và đề cƣơng chi tiết môn học DS - KHHGĐ. - Quy trình xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan cho môn học Khách thể điều tra: 3 - Sinh viên năm thứ 4 và học sinh năm thứ 2 đang học tại 6 Bộ môn của Khoa ĐD KTYH – ĐHYD TPHCM. - Giảng viên đang giảng dạy tại 6 Bộ Môn của Khoa ĐD KTYH – ĐHYD TPHCM.
GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU: Nếu xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm một cách khoa học và áp dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn học DS – KHHGĐ vào kiểm tra đánh giá SV, HS ngành Hộ sinh thì sẽ góp phần làm gia tăng thêm nhiều hình thức kiểm tra và đánh giá kết quả học tập cho SV, HS; định hƣớng quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình học tập của SV, HS để từ đó góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 5. Phương pháp nghiên cứu lý luận: 5. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: - Nghiên cứu các tài liệu có liên quan để thu thập thông tin, phục vụ cho việc viết và thực hiện đề tài.
Các tài liệu bao gồm: + Chƣơng trình đào tạo Cử nhân Hộ sinh và Hộ sinh trung học + Mục tiêu, nội dung môn học Dân số - Kế hoạch hóa gia đình. + Các tài liệu là cơ sở lý luận về xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan và các tài liệu liên quan. - Phân tích, tổng hợp lý luận, khái quát hóa hệ thống hóa. Phương pháp soạn thảo một bài trắc nghiệm 5.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: 5. Phương pháp chuyên gia: Ngƣời nghiên cứu sẽ trao đổi, phát phiếu xin ý kiến của các chuyên viên, giảng viên cùng Bộ môn về bộ câu hỏi TNKQ, để điều chỉnh trƣớc khi thử nghiệm. Phương pháp biên soạn bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan: 5. Phương pháp thử nghiệm: - Điều tra: bằng phiếu câu hỏi và phỏng vấn để tìm hiểu ý kiến của SV, HS về môn học và các hình thức kiểm tra đánh giá mà giảng viên đang sử dụng.
Đồng thời 4 cũng tìm hiểu ý kiến của giảng viên về các hình thức kiểm tra đánh giá mà giảng viên đang áp dụng tại Khoa Điều dƣỡng. - Thử nghiệm: góp phần đổi mới phƣơng pháp đánh giá thông qua việc thiết kế và thử nghiệm các câu hỏi trắc nghiệm trong điều kiện thực tế để xác định tính khả thi của bộ công cụ khi áp dụng vào thực tiễn đánh giá; phân tích các câu hỏi trắc nghiệm và tiến hành điều chỉnh cho phù hợp với các yêu cầu khi xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm. Phương pháp toán thống kê: Thống kê, dùng các phép toán để phân tích số liệu thu đƣợc từ phƣơng pháp nghiên cứu lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn nhằm định lƣợng, lƣợng giá và định tính từ số liệu. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI: Do thời gian nghiên cứu có hạn, ngƣời nghiên cứu chƣa có kinh nghiệm trong việc soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm, đặc thù của ngành đào tạo (tại Bộ môn có 1 lớp Cử nhân Hộ sinh và 1 lớp Hộ sinh trung học) và do môn học này đã có bộ công cụ đánh giá kỹ năng là những bảng kiểm đánh giá quy trình (checklist).
Vì vậy, ngƣời nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan đánh giá kiến thức môn học DS – KHHGĐ.