Luận Văn Thạc Sĩ: Vận Dụng Dạy Học Hợp Tác Trong Dạy Học Phép Biến Hình Hình Học 11

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu vận dụng dạy học hợp tác trong nội dung phép biến hình hình học 11, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Trần Ngọc Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Anh Vinh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp Dạy học (Bộ môn Toán)
• Đề tài: Vận dụng dạy học hợp tác trong dạy học nội dung Phép biến hình trong mặt phẳng - Hình học 11 - Trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH SÁCH BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC NỘI DUNG “PHÉP BIẾN HÌNH TRONG MẶT PHẲNG”
• 1.1. Khái niệm cơ bản liên quan đến học tập hợp tác
• 1.2. Tình huống dạy học hợp tác
• 1.3. Đặc điểm của dạy học hợp tác
• 1.4. Thực trạng dạy học hợp tác ở trường trung học phổ thông
• 1.5. Thực trạng dạy học nội dung Phép biến hình trong mặt phẳng ở trường Trung học phổ thông
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG “PHÉP BIẾN HÌNH TRONG MẶT PHẲNG” - HÌNH HỌC 11 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Chuẩn bị các điều kiện dạy học hợp tác
• 2.2. Các bước dạy học hợp tác
• 2.3. Thiết kế một số tình huống dạy học hợp tác nội dung “Phép biến hình trong mặt phẳng”
• 2.4. Một số giáo án dạy học hợp tác nội dung Phép biến hình trong mặt phẳng - Hình học 11 - Trung học phổ thông
• 2.5. Kiểm tra - đánh giá trong dạy học hợp tác
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4. Tổ chức thực nghiệm
• 3.5. Tiến hành thực nghiệm
• 3.6. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vận dụng dạy học hợp tác trong phép biến hình hình học 11

Dạy học hợp tác là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Trong môn hình học 11, nội dung phép biến hình là một phần quan trọng, đòi hỏi học sinh không chỉ hiểu lý thuyết mà còn phải áp dụng vào thực tiễn. Việc vận dụng dạy học hợp tác trong nội dung này sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và tương tác với nhau.

1.1. Khái niệm dạy học hợp tác và vai trò trong giáo dục

Dạy học hợp tác là phương pháp mà trong đó học sinh làm việc cùng nhau để hoàn thành nhiệm vụ học tập. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng xã hội, khả năng giao tiếp và làm việc nhóm.

1.2. Tại sao nên áp dụng dạy học hợp tác trong hình học 11

Hình học 11 với nội dung phép biến hình có tính trừu tượng cao, việc áp dụng dạy học hợp tác sẽ giúp học sinh dễ dàng hiểu và áp dụng các khái niệm, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

II. Những thách thức trong việc dạy học hợp tác nội dung phép biến hình

Mặc dù dạy học hợp tác mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Giáo viên cần nhận diện và giải quyết những vấn đề này để đảm bảo quá trình học tập diễn ra hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc tổ chức nhóm học tập

Việc tổ chức nhóm học tập hiệu quả là một thách thức lớn. Giáo viên cần phải cân nhắc đến sự đa dạng về trình độ và tính cách của học sinh để tạo ra các nhóm học tập phù hợp.

2.2. Đánh giá kết quả học tập trong dạy học hợp tác

Đánh giá kết quả học tập trong môi trường dạy học hợp tác không đơn giản. Cần có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá cả cá nhân và nhóm, từ đó khuyến khích sự phát triển của từng học sinh.

III. Phương pháp dạy học hợp tác hiệu quả trong phép biến hình

Để dạy học hợp tác hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.1. Các bước tổ chức dạy học hợp tác

Các bước tổ chức dạy học hợp tác bao gồm: xác định mục tiêu, phân chia nhóm, giao nhiệm vụ và đánh giá kết quả. Mỗi bước cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả.

3.2. Thiết kế tình huống dạy học hợp tác

Thiết kế tình huống dạy học hợp tác cần phải phù hợp với nội dung bài học và khả năng của học sinh. Các tình huống này nên khuyến khích sự tương tác và thảo luận giữa các thành viên trong nhóm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dạy học hợp tác trong phép biến hình

Việc áp dụng dạy học hợp tác trong phép biến hình đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển nhiều kỹ năng mềm quan trọng.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả dạy học hợp tác

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học hợp tác có kết quả học tập tốt hơn so với phương pháp truyền thống. Họ cũng thể hiện sự hứng thú và tích cực hơn trong học tập.

4.2. Những bài học rút ra từ thực tiễn

Từ thực tiễn áp dụng dạy học hợp tác, có thể rút ra nhiều bài học quý giá về cách tổ chức lớp học, cách giao nhiệm vụ và cách đánh giá kết quả học tập của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dạy học hợp tác

Dạy học hợp tác trong phép biến hình không chỉ là một phương pháp giảng dạy mà còn là một xu hướng giáo dục hiện đại. Tương lai, phương pháp này sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện.

5.1. Tương lai của dạy học hợp tác trong giáo dục

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giáo dục mới, dạy học hợp tác sẽ ngày càng trở nên phổ biến và cần thiết trong các trường học.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên trong việc áp dụng dạy học hợp tác

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới để áp dụng dạy học hợp tác hiệu quả. Việc tham gia các khóa tập huấn và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp cũng rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực, việc chuyển đổi từ phương pháp thuyết giảng thụ động sang tích cực hóa người học là yêu cầu cấp thiết. Kể từ năm học 2006 - 2007 khi chương trình phân ban trung học phổ thông được triển khai, các kỹ thuật dạy học hợp tác đã bước đầu được đưa vào nhà trường. Dẫu vậy, các khảo sát thực tế chỉ ra rằng có tới hơn 80% học sinh vẫn gặp lúng túng trong hoạt động nhóm và thiếu hụt kỹ năng tương tác học thuật. Nội dung Phép biến hình trong mặt phẳng thuộc chương trình Hình học 11 mang tính trừu tượng cao, đòi hỏi người học chuyển dịch từ tư duy hình học tĩnh sang tư duy hàm và hình học động. Do hạn chế về phương pháp tiếp cận, khoảng 70% học sinh thường chỉ dừng lại ở mức độ áp dụng máy móc công thức tọa độ mà chưa hình thành được tư duy không gian trực quan.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm xây dựng quy trình và thiết kế hệ thống tình huống dạy học hợp tác tối ưu cho nội dung Phép biến hình trong mặt phẳng tại trường Trung học phổ thông Vũ Văn Hiếu, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định trong thời gian 1 năm học. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao hiệu quả tiếp thu tri thức hình học, đồng thời cải thiện từ 25% đến 35% kỹ năng làm việc nhóm và năng lực tự học của học sinh. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống giáo án mẫu cùng bộ công cụ đánh giá năng lực hợp tác hoàn chỉnh, giúp tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Toán tăng trưởng tối thiểu 15% qua các kỳ kiểm tra định kỳ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên 4 nền tảng khoa học giáo dục và tâm lý học hiện đại: Thuyết vùng phát triển gần nhất của Lev Vygotsky, Thuyết giải quyết mâu thuẫn nhận thức của Jean Piaget, Thuyết dạy lẫn nhau và Thuyết làm việc đồng đội. Đặc biệt, nghiên cứu kế thừa mô hình 5 thành tố nền tảng cho dạy học hợp tác hiệu quả do David và Roger Johnson công bố năm 1994, bao gồm: sự phụ thuộc lẫn nhau tích cực, trách nhiệm cá nhân, tương tác mặt đối mặt, kỹ năng xã hội và quá trình thực thi nhóm.

Đề tài chuẩn hóa 4 khái niệm khoa học then chốt: học tập hợp tác, tình huống dạy học hợp tác, cấu trúc nhiệm vụ nhóm và phép biến hình trong mặt phẳng. Mô hình nghiên cứu vận dụng linh hoạt 3 dạng tình huống dạy học môn Toán theo lý luận của Hoàng Lê Minh: tình huống hành động hợp tác, tình huống thảo luận bằng diễn đạt và tình huống xác nhận kiến thức. Ngoài ra, các kỹ thuật cấu trúc tương tác như ghép hình Jigsaw của Elliot Aronson ra đời thập niên 70, phân chia thành tích nhóm STAD và hệ thống cấu trúc tương tác của Spencer Kagan được tích hợp nhằm tối ưu hóa hoạt động lớp học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp đồng bộ các phương pháp lý luận và thực tiễn trong thời gian 12 tháng liên tục. Cỡ mẫu khảo sát thực trạng gồm 25 giáo viên Toán và các bộ môn liên quan (gồm 2 Thạc sĩ, 23 Cử nhân, 100% có thâm niên từ 3 năm trở lên) cùng 30 học sinh được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng từ 6 lớp học tại trường Trung học phổ thông Vũ Văn Hiếu. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập qua 4 kênh: phiếu khảo sát anket, biên bản dự giờ 10 tiết dạy thực tế, phỏng vấn sâu cá nhân và phiếu thu thập sản phẩm học tập.

Trong giai đoạn thực nghiệm sư phạm, đề tài tổ chức dạy thực nghiệm có đối chứng trên 2 lớp học khối 11 có trình độ tương đương với quy mô 85 học sinh. Phương pháp phân tích định lượng kết hợp thống kê toán học được lựa chọn nhằm kiểm định tính khách quan của giả thuyết khoa học. Việc phân tích các chỉ số điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định sai khác Student t-test giúp đo lường chính xác mức độ biến thiên kết quả học tập giữa nhóm thực nghiệm và đối chứng với độ tin cậy trên 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng:

Thứ nhất, nhận thức về học tập nhóm còn nhiều lệch lạc. Khoảng 90% học sinh được khảo sát chưa hiểu đúng bản chất dạy học hợp tác, đơn thuần đồng nhất hoạt động này với việc chia nhóm ngồi cùng bàn. Có 60% học sinh cho rằng học nhóm chỉ là việc học sinh khá giỏi làm thay phần việc của học sinh yếu hơn.

Thứ hai, hiện tượng ỷ lại diễn ra phổ biến. Khoảng 80% học sinh thừa nhận trong các giờ thảo luận nhóm truyền thống, chỉ có 1 đến 2 thành viên tích cực làm bài, trong khi 4 đến 5 thành viên còn lại thụ động hoặc làm việc riêng.

Thứ ba, sự bứt phá rõ rệt về kết quả học tập khi áp dụng cấu trúc hợp tác chuẩn mực. Tại lớp thực nghiệm áp dụng cấu trúc Jigsaw và STAD, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi trong bài kiểm tra nội dung Phép tịnh tiến và Phép đối xứng trục đạt 78,5%, cao hơn 21,3% so với lớp đối chứng chỉ đạt 57,2%. Tỷ lệ học sinh yếu kém ở nhóm thực nghiệm giảm mạnh từ 14,3% xuống còn 3,5%.

Thứ tư, sự nâng cao về kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. Khoảng 85% học sinh nhóm thực nghiệm đã tự tin trình bày lời giải trước tập thể, tăng 45% so với trước khi thực nghiệm.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch tích cực giữa lớp thực nghiệm và đối chứng khẳng định tính ưu việt của việc thiết kế nhiệm vụ phân tầng và gắn kết trách nhiệm cá nhân. Khi mỗi học sinh nắm giữ 1 phần tri thức độc lập và điểm số tập thể phụ thuộc vào sự tiến bộ của từng cá nhân theo mô hình STAD, động lực học tập được kích hoạt mạnh mẽ. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của David và Roger Johnson về vai trò của tương tác mặt đối mặt trong việc đào sâu tư duy khái niệm.

Về phương thức biểu diễn dữ liệu, kết quả thực nghiệm có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh phân phối điểm số giữa 2 lớp thực nghiệm và đối chứng. Cùng với đó, 1 biểu đồ tròn thể hiện mức độ tự tin giao tiếp và 1 bảng tổng hợp đối sánh chỉ số độ lệch chuẩn sẽ phản ánh sự đồng đều trong tiếp thu kiến thức. Nghiên cứu chứng minh rằng kết hợp phần mềm hình học động với dạy học hợp tác là chìa khóa tháo gỡ khó khăn về tư duy không gian cho học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhân rộng mô hình dạy học hợp tác trong môn Toán trung học phổ thông, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp:

Thứ nhất, tổ chức tập huấn kỹ thuật điều phối nhóm cho giáo viên. Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần triển khai 2 đợt bồi dưỡng chuyên môn trong khung thời gian 3 tháng đầu năm học. Mục tiêu là 100% giáo viên nắm vững quy trình thiết kế giáo án theo cấu trúc Jigsaw, STAD và kỹ thuật Kagan, nâng tỷ lệ tiết dạy hợp tác hiệu quả lên tối thiểu 40% tổng số tiết hình học.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình chia nhóm và thiết kế nhiệm vụ phân bậc. Giáo viên Toán cần xây dựng ngân hàng bài tập chuyên đề Phép biến hình phân hóa theo 3 mức độ nhận thức trước mỗi học kỳ 2 tuần. Cần duy trì quy mô nhóm từ 4 đến 6 học sinh với cơ cấu học lực hỗn hợp, đảm bảo 100% thành viên đều nhận nhiệm vụ cá nhân cụ thể.

Thứ ba, đổi mới hệ thống kiểm tra và đánh giá học tập. Ban chuyên môn chỉ đạo áp dụng khung đánh giá kép: 60% điểm số phản ánh năng lực cá nhân và 40% điểm số ghi nhận sự nỗ lực, đóng góp của nhóm. Khung tiêu chí này cần được thực hiện trong 100% các bài đánh giá thường xuyên.

Thứ tư, nâng cấp cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ. Nhà trường cần trang bị bảng phụ di động, máy chiếu cho 100% phòng học trong lộ trình 6 tháng. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh sử dụng phần mềm GeoGebra trong ít nhất 50% tiết thực hành nhóm nhằm trực quan hóa các phép biến hình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, giáo viên Toán trung học phổ thông. Tài liệu cung cấp 4 tình huống dạy học điển hình và 2 bộ giáo án chi tiết về Phép tịnh tiến cùng bài ôn tập chương, giúp giáo viên tiết kiệm 50% thời gian chuẩn bị bài giảng và nâng cao chất lượng các tiết hội giảng.

Thứ hai, cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên chuyên môn tại các Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực chứng từ hơn 25 mẫu khảo sát thực tế, hỗ trợ xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phương pháp giảng dạy trong giai đoạn từ 1 đến 3 năm tới.

Thứ ba, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Phương pháp dạy học môn Toán. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị với hơn 30 nguồn tài liệu trong nước và quốc tế, định hướng thiết kế thực nghiệm sư phạm và xử lý thống kê toán học.

Thứ tư, tác giả biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo Toán 11. Các phân tích về chương trình Hình học 10 và 11 cùng hệ thống bài tập thực tế giúp định hướng biên soạn nội dung tăng cường trải nghiệm tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học hợp tác khác biệt như thế nào so với việc học nhóm tự phát? Dạy học hợp tác dựa trên 5 thành tố khoa học của Johnson với cơ chế phụ thuộc lẫn nhau tích cực và kiểm tra cá nhân độc lập. Ngược lại, học nhóm tự phát thiếu cấu trúc nhiệm vụ, khiến khoảng 80% học sinh rơi vào tình trạng ỷ lại cho 1 vài bạn khá giỏi làm bài.

Cấu trúc Jigsaw được vận dụng cụ thể ra sao trong nội dung Phép biến hình? Giáo viên chia lớp thành các nhóm gia đình gồm 4 học sinh, mỗi cá nhân tìm hiểu 1 phép biến hình riêng. Sau đó, các thành viên ghép thành nhóm chuyên gia thảo luận sâu trong 15 phút, rồi trở về nhóm ban đầu để giảng lại cho bạn bè, giúp 100% học sinh làm chủ toàn bộ bài học.

Làm thế nào để học sinh yếu kém không bị lép vế trong giờ học hợp tác? Mô hình STAD khắc phục tình trạng này bằng cách tính điểm thưởng dựa trên sự tiến bộ cá nhân. Khi một học sinh yếu nâng điểm kiểm tra từ 4 lên 7 điểm, đóng góp điểm số cho nhóm thậm chí còn cao hơn học sinh giỏi duy trì mức điểm 9.

Dạy học hợp tác có làm chậm tiến độ phân phối chương trình môn Toán không? Khi được hướng dẫn kỹ năng ban đầu, dạy học hợp tác không làm chậm tiến độ mà giúp tiết kiệm 20% thời gian ôn tập. Học sinh tự chiếm lĩnh tri thức trong 25 phút thảo luận nhóm, tạo điều kiện cho giáo viên tập trung hướng dẫn bài toán nâng cao.

Cần chuẩn bị cơ sở vật chất tối thiểu ra sao để triển khai dạy học hợp tác? Phòng học cần bố trí bàn ghế linh hoạt để ghép nhóm từ 4 đến 6 chỗ ngồi trong 2 phút và trang bị tối thiểu 4 bảng phụ di động. Việc bổ sung 1 máy chiếu kết nối internet sẽ hỗ trợ tối ưu việc biểu diễn hình học động trên phần mềm GeoGebra.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học hợp tác, chuẩn hóa 5 thành tố cốt lõi và các mô hình tương tác hiện đại trong giáo dục môn Toán.
• Khảo sát thực trạng khách quan tại trường Trung học phổ thông Vũ Văn Hiếu với 25 giáo viên và 30 học sinh, nhận diện chính xác các hạn chế cần khắc phục.
• Thiết kế thành công 4 tình huống dạy học điển hình cùng 2 giáo án mẫu chuẩn mực cho chuyên đề Phép biến hình trong mặt phẳng Hình học 11.
• Kiểm chứng hiệu quả thực nghiệm sư phạm, giúp nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên 78,5% và tăng 45% mức độ tự tin trong giao tiếp toán học.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về chuyên môn, kiểm tra đánh giá và hạ tầng công nghệ có giá trị ứng dụng thực tiễn cao.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã cụ thể hóa các lý thuyết hợp tác quốc tế vào điều kiện dạy học thực tế tại Việt Nam. Trong lộ trình 6 đến 12 tháng tới, các nhà trường nên nhân rộng mô hình cho các chuyên đề toán học khác. Quý thầy cô hãy vận dụng ngay các tình huống sư phạm trong luận văn để nâng cao chất lượng giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề, các câu hỏi, cách trả lời, bình luận, cách dùng ngôn ngữ để diễn đạt chính xác, phù hợp với nội dung cần trình bày. Sau đó nêu khái quát và rút ra kết luận. Học sinh làm theo mẫu hướng dẫn của giáo viên để áp dụng vào trong nhóm học tập của mình, có thể thay đổi vai trò của từng người trong nhóm, nghĩa là mỗi thành viên trong nhóm được trình bày quan điểm của mình về nội dung kiến thức mà nhóm thảo luận. Thuyết làm việc đồng đội Thuyết này cho rằng khi các cá nhân làm việc cùng nhau hướng tới một mục tiêu chung thì sự phụ thuộc lẫn nhau sẽ thúc đẩy họ hoạt động tích cực hơn.

Khi đó sẽ giúp mỗi cá nhân và nhóm đạt đến thành công. Dạy học hợp tác dựa trên thuyết làm việc đồng đội đem lại hiệu quả trong giảng dạy hơn so với dạy học truyền thống. Thuyết giải quyết mâu thuẫn Piaget cho rằng để thúc đẩy sự phát triển trí tuệ, gợi động cơ hứng thú cho học sinh thì giáo viên nên đưa học sinh vào những tình huống có vấn đề, có những quan điểm mâu thuẫn với nhau. Những mâu thuẫn đó phải phù hợp với học sinh, phù hợp với nội dung học tập.

Sau đó giáo viên tổ chức cho học sinh học tập bằng hoạt động nhóm để các em thảo luận, lập luận, phân tích, đánh giá, kết luận và cuối cùng đưa ra ý kiến thống nhất chung của nhóm. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học tập bằng hoạt động nhóm giúp học sinh tự tin hơn, hiểu bài sâu hơn từ việc chứng kiến những lập luận của các bạn trong nhóm, học sinh tìm ra được nguyên nhân của sự mâu thuẫn.3 Mối quan hệ của học sinh trong học tập hợp tác Hoạt động học tập của học sinh có thể chia làm ba loại dựa vào cách thức tác động qua lại giữa các học sinh với nhau. Học cạnh tranh Học cá nhân Học hợp tác (Competitive learning) (Individual learning) (Cooperative learning) Nếu một học sinh đã đạt Kết quả học tập của học Mỗi học sinh chỉ đạt được được mục tiêu học tập thì sinh này không liên quan mục tiêu khi tất cả các học sinh khác không còn đến kết quả học tập của thành viên trong nhóm cơ hội đạt mục tiêu đó học sinh khác. đạt được mục tiêu.

Kết quả của một học sinh Kêt quả của mỗi học Kết quả học tập của nhóm phụ thuộc vào việc học sinh không phụ thuộc vào phụ thuộc vào kết quả sinh đó có làm tốt hơn học thành công hay thất bại của tất cả các thành viên sinh khác hay không. của học sinh khác. Không muốn học sinh Phải tự chịu trách nhiệm Các thành viên trong khác làm tốt hơn mình. về bản thân.

nhóm quan tâm đến kết quả và sự cố gắng nỗ lực của các thành viên trong nhóm. Luôn quan tâm đến bản Chỉ quan tâm đến bản Mỗi thành viên trong thân hơn là quan tâm đến thân. nhóm quan tâm hơn đến người khác. các thành viên khác trong nhóm.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học sinh được đánh giá Học sinh được đánh giá Học sinh được đánh giá bằng cách so sánh giữa các độc lập theo tiêu chuẩn theo tiêu chuẩn chung và cá nhân chung. kết quả làm việc nhóm.1: Mối quan hệ tương giác của học sinh trong hoạt động học tập. Khi học giải bài toán: “ Giải phương trình x2 + 15 = 3x − 2 + x2 + 8”, lời giải có thể đi theo các hướng sau: Hướng 1. Nâng lũy thừa khử căn.

• Nêu điều kiện của phương trình. √ √ • Chuyển vế, đưa phương trình về dạng x2 + 15 − x2 + 8 = 3x − 2. • Nhận xét, nêu điều kiện bình phương hai vế và bình phương hai vế, đưa về phương trình: p −2 (x2 + 15)(x2 + 8) = 7x2 − 12x − 19. • Nêu điều kiện, bình phương, đưa về phương trình: −45x4 + 168x3 + 214x2 − 456x + 119 = 0.

• Phân tích thành nhân tử, đưa về phương trình: (x − 1)(45x3 − 123x2 − 337x + 119) = 0. • Chỉ ra nghiệm x = 1 và chứng minh phương trình 45x3 − 123x2 − 337x + 119 = 0 không có nghiệm trong miền đang xét. Sử dụng tính chất đơn điệu của hàm số. 2  • Nêu điều kiện của phương trình, nhận xét miền chứa nghiệm là ; +∞.

3 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] • Chuyển vế, đưa phương trình về dạng f (x) = 0 (1) với f (x) = 3x − 2 + √ √ x2 + 8 − x2 + 15. 2  • Chứng minh hàm số f (x) đồng biến trên khoảng ; +∞ , từ đó khẳng 3 định phương trình (1) có không quá một nghiệm. • Chỉ ra x = 1 là một nghiệm của (1). Từ đó kết luận về tập nghiệm của phương trình (1).

Nhân liên hợp - phân tích thành nhân tử. 2  • Nêu điều kiện, nhận xét miền chứa nghiệm là ; +∞. 3 √ √ • Biến đổi phương trình về dạng: 3x − 3 + x2 + 8 − 3 + x2 + 15 − 4 = 0. • Nhân liên hợp, sau đó phân tích thành nhân tử, đưa phương trình về dạng:   x+1 x+1 (x − 1) 3 + √ +√ = 0.

x2 + 8 + 3 x2 + 15 + 4 2  x+1 x+1 • Nhận xét: trên ; +∞ , phương trình 3+ √ +√ =0 3 2 x +8+3 2 x + 15 + 4 vô nghiệm. Từ đó phương trình đã cho có nghiệm duy nhất x = 1. Với các hướng giải như trên, các hoạt động tương ứng với các kiểu học tập bên trên có thể là: Học cạnh tranh Học sinh ganh đua tìm ra một lời giải với nỗ lực cao nhất để có thể thực hiện nhanh nhất, không quan tâm, hỗ trợ lẫn nhau. Chỉ có những học sinh có lực học khá hoặc giỏi mới giải được trọn vẹn bài tập này.

Học cá nhân Học sinh tự mình tìm tòi lời giải với nỗ lực vừa phải, cố gắng tìm được một lời giải. Đa số học sinh trung bình và yếu sẽ không thể thực hiện hoàn thiện một lời giải. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học hợp tác Dưới sự điều hành của nhóm trưởng, các thành viên trong nhóm nhận nhiệm vụ học tập, tiến hành suy nghĩ theo các hướng giải khác nhau, cố gắng xác định rõ từng bước giải mình đã đạt được hoặc còn vướng mắc. Sau cùng, nhóm thảo luận, nghe các ý tưởng và cùng tháo gỡ các vướng mắc để phát triển các ý tưởng lời giải.

So sánh với kiểu học cạnh tranh và học cá nhân, có thể thấy trong học tập hợp tác, học sinh có các đặc điểm sau đây: - Nỗ lực nhiều hơn để nhận thức: Một bài toán bao giờ cũng có nhiều hướng suy nghĩ khác nhau. Vận dụng các kĩ thuật khác nhau, từ những kĩ thuật cơ bản, quen thuộc đến những kĩ thuật mới, phức tạp đòi hỏi học sinh có trình độ nhận thức khác nhau. Việc chia các hướng suy nghĩ cụ thể khác nhau sẽ khiến mọi thành viên đều có việc để làm, tránh sa vào việc phân tâm hoặc tâm lí e ngại. - Phát triển mối quan hệ với bạn bè: Các thành viên trong nhóm thường xuyên hoạt động với nhau, qua đó sẽ nắm vững hơn các đặc điểm tâm, sinh lí của nhau, cùng giúp nhau phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu, vươn lên trong học tập.

- Rèn luyện tâm lí vững vàng hơn: Học sinh biết điều chỉnh tâm lí cá nhân, phát triển các kĩ năng giao tiếp, ứng xử, rèn luyện, củng cố tính tự tôn, phát triển khả năng đối phó với bất lợi và căng thẳng. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ học tập được phân công, học sinh còn phát triển khả năng trình bày ý tưởng, phát triển khả năng đánh giá, phản biện các ý kiến. Điều này sẽ dẫn đến sự tự tin hơn khi giao tiếp. Trong học tập cạnh tranh hoặc học tập cá nhân, việc đánh giá kết quả của học sinh dựa theo một chuẩn mực chung cơ bản.

Trong học tập hợp tác, việc đánh giá 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kết quả, sự tiến bộ học sinh có sự phối hợp giữa đánh giá cá nhân và đánh giá dựa trên kết quả của nhóm. Giáo viên cần dựa vào những đặc điểm này để lựa chọn các hình thức học tập phù hợp với từng tình huống học tập.4 Những dấu hiệu của học tập hợp tác Trong học tập hợp tác, lớp học được chia thành các nhóm nhỏ. Trong mỗi nhóm, nhiệm vụ học tập được phân chia hợp lí để các thành viên cùng hợp tác thực hiện, đích cuối cùng là thực hiện được mục tiêu học tập chung. Để nhận biết sự hợp tác thực sự, có thể dựa vào các dấu hiệu cơ bản sau: Sự phụ thuộc lẫn nhau tích cực Mọi thành viên của nhóm đều thấy sự gắn bó với những thành viên khác của nhóm trong việc đạt được mục tiêu chung.

Mỗi cá nhân phải đạt kết quả để nhóm đạt kết quả chung. Chịu trách nhiệm cá nhân Mọi thành viên của nhóm có trách nhiệm thể hiện sự cố gắng trong học tập thông qua kết quả hoàn thành phần việc được giao. Nhóm hỗn hợp nhiều trình độ Trong nhóm các thành viên phải bao gồm đủ đối tượng dựa vào sự phân loại như học lực, khả năng tư duy, giới tính,. Cơ hội thành công tương đương Đảm bảo sự công bằng và bình đẳng của các thành viên về những đóng góp cũng như kết quả công việc.

Thành tích theo nhóm Kết quả hoàn thành nhiệm vụ được đánh giá theo cả nhóm chứ không chia theo từng thành viên. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Quy trình tạo nhóm Tuỳ theo nhiệm vụ mà tổ chức các nhóm (số lượng, thời gian, cách thức hoạt động) nhằm đảm bảo hiệu quả học tập. Kỹ năng xã hội được thực hiện và phát triển tường minh Kỹ năng quan hệ giữa con người làm cho nhóm hoạt động có hiệu quả (lần lượt khuyến khích động viên, lắng nghe, giúp đỡ, tìm kiếm, xem xét, phân tích, kiểm tra.), đặc biệt các kỹ năng giao tiếp, lòng tin, khả năng lãnh đạo, ra quyết định, khả năng kiềm chế bạo lực, xung đột. Tác động mặt đối mặt Các thành viên trong nhóm ngồi gần sát với nhau và đối thoại với những người khác một cách thẳng thắn giúp cho mỗi thành viên trong nhóm đều tiến bộ.

Sự tham gia như nhau Các thành viên được giao những nhiệm vụ cụ thể phù hợp với khả năng bản thân sao cho tất cả đều cố gắng, không có thành viên không nỗ lực.