Giáo Trình Lý Luận Dạy Học Hiện Đại

Giáo trình lý luận dạy học hiện đại của Bùi Thị Mùi, Phạm Phương Tâm, Trần Lương cung cấp kiến thức thiết yếu cho giáo viên. NXB Đại học Cần Thơ 2020.

• Tác giả: Bùi Thị Mùi
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Trần Thị Thanh
• Trường học: Trường Đại học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Giáo Trình Lý Luận Dạy Học Hiện Đại
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• LỜI TỰA
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.1. SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI VỚI CÁC KHOA HỌC KHÁC
• 1.4. MỘT SỐ CƠ SỞ CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.5. MỘT SỐ XU THẾ CỦA DẠY HỌC TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI
• 2. CHƯƠNG 2: QUY LUẬT VÀ NGUYÊN TẮC DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 2.1. QUY LUẬT DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 2.2. NGUYÊN TẮC DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 3.1. MỤC TIÊU DẠY HỌC
• 3.2. Ý NGHĨA CỦA VIỆC XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU DẠY HỌC
• 3.3. MỤC TIÊU DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 4.1. KHÁI QUÁT NỘI DUNG DẠY HỌC
• 4.2. NỘI DUNG DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 5. CHƯƠNG 5: PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 5.1. KHÁI QUÁT VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 5.2. SỰ LỰA CHỌN, VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 5.3. PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC HIỆN ĐẠI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Lý Luận Dạy Học Hiện Đại

Giáo trình "Lý luận dạy học hiện đại" của Bùi Thị Mùi, Phạm Phương Tâm, và Trần Lương là một tài liệu quan trọng trong lĩnh vực giáo dục. Tài liệu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về lý luận dạy học mà còn giúp người học hiểu rõ hơn về các phương pháp dạy học hiện đại. Nội dung giáo trình được biên soạn nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu và giảng dạy trong các ngành khoa học giáo dục.

1.1. Mục tiêu và nội dung của giáo trình

Giáo trình tập trung vào việc xác định mục tiêu dạy học, nội dung chương trình và phương pháp dạy học tiếp cận năng lực. Điều này giúp người học có cái nhìn rõ ràng về các yêu cầu và tiêu chí trong quá trình dạy học.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu này được thiết kế cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục. Nó cũng có thể được sử dụng như tài liệu tham khảo cho các chương trình đào tạo giáo viên.

II. Vấn đề và thách thức trong dạy học hiện đại

Dạy học hiện đại đối mặt với nhiều thách thức, từ việc áp dụng công nghệ đến việc thay đổi phương pháp giảng dạy. Những thách thức này đòi hỏi giáo viên phải có sự linh hoạt và sáng tạo trong việc thiết kế bài học. Giáo trình cung cấp những giải pháp để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ

Việc tích hợp công nghệ vào dạy học là một thách thức lớn. Giáo viên cần được đào tạo để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả trong lớp học.

2.2. Thay đổi phương pháp giảng dạy

Giáo viên cần phải thay đổi phương pháp giảng dạy để phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh. Điều này bao gồm việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và tiếp cận năng lực.

III. Phương pháp dạy học hiện đại trong giáo trình

Giáo trình giới thiệu nhiều phương pháp dạy học hiện đại, từ phương pháp truyền thống đến các phương pháp mới như dạy học dựa trên dự án và dạy học tích cực. Những phương pháp này giúp nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển kỹ năng cho học sinh.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Điều này giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

3.2. Dạy học dựa trên dự án

Dạy học dựa trên dự án là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Phương pháp này cũng giúp phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của lý luận dạy học hiện đại

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cung cấp các ứng dụng thực tiễn trong dạy học. Những ứng dụng này giúp giáo viên và học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tế, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy

Giáo trình cung cấp các ví dụ cụ thể về cách áp dụng lý luận dạy học vào thực tiễn giảng dạy. Điều này giúp giáo viên có thể thiết kế bài học hiệu quả hơn.

4.2. Kết quả nghiên cứu từ ứng dụng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng lý luận dạy học hiện đại đã mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy học và học tập.

V. Kết luận và tương lai của lý luận dạy học hiện đại

Lý luận dạy học hiện đại đang ngày càng phát triển và đóng vai trò quan trọng trong giáo dục. Tương lai của lý luận này sẽ tiếp tục được định hình bởi sự thay đổi trong nhu cầu giáo dục và công nghệ. Giáo trình "Lý luận dạy học hiện đại" sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho các thế hệ giáo viên và nhà nghiên cứu tiếp theo.

5.1. Tương lai của giáo dục

Giáo dục sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ và các phương pháp dạy học mới. Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho học sinh và giáo viên.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về lý luận dạy học sẽ tiếp tục được mở rộng, với nhiều chủ đề mới và các phương pháp nghiên cứu hiện đại. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục trong tương lai.

Nội dung chính

Giáo Trình Lý Luận Dạy Học Hiện Đại – Bùi Thị Mùi, Phạm Phương Tâm, Trần Lương, Bùi Lê Diễm

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lý luận dạy học hiện đại do nhóm tác giả Bùi Thị Mùi, Phạm Phương Tâm, Trần Lương và Bùi Lê Diễm biên soạn, được Nhà xuất bản Đại học Cần Thơ ấn hành năm 2020 (khổ 24 cm, 278 trang, mã số chuẩn quốc tế ISBN: 9786049654077). Xuất bản phẩm được thông qua Hội đồng thẩm định Trường Đại học Cần Thơ vào tháng 11/2020 với sự đóng góp chuyên môn của PGS. TS. Trần Thị Thanh cùng các nhà khoa học trong hội đồng.

Tài liệu được xây dựng phục vụ trực tiếp cho học phần Lý luận dạy học hiện đại trong chương trình đào tạo trình độ đại học và sau đại học (đặc biệt là chuyên ngành Quản lý giáo dục trình độ thạc sĩ), đồng thời cung cấp tài liệu nghiên cứu cho các khóa bồi dưỡng chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm (CCSP) và nâng cao năng lực nghề nghiệp cho giảng viên, giáo viên.

Về chuẩn đầu ra (learning outcomes), giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học hệ thống tri thức phương pháp luận khoa học giáo dục, nhận diện bản chất, quy luật và nguyên tắc dạy học hiện đại; làm chủ quy trình xác định mục tiêu, cấu trúc nội dung và lựa chọn phương pháp - kỹ thuật dạy học theo định hướng tiếp cận năng lực (Competency-Based Education).

Cấu trúc giáo trình thể hiện sự phối hợp giữa các cách tiếp cận truyền thống và hiện đại trong xây dựng chương trình đào tạo. Điểm đặc trưng trong tổ chức nội dung của tài liệu là mô hình hóa các mối quan hệ sư phạm (tiêu biểu như mô hình Tam giác sư phạm và Ngũ giác sư phạm - NGSP), phân định rõ các khâu trong logic dạy học và thiết kế hệ thống bài tập thực hành theo hướng phân hóa, tích hợp lý luận với thực tiễn quản lý và giảng dạy.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được kết cấu thành 5 chương chính với tiến trình logic chặt chẽ, đi từ nền tảng phương pháp luận đến các thành tố cấu trúc của quá trình dạy học theo tiếp cận năng lực:

• Chương 1: Cơ sở của lý luận dạy học hiện đại (trang 13 – 74)
  • 1.1 Sơ lược lịch sử phát triển: Trình bày quá trình hình thành lý luận dạy học từ thời cổ đại (Khổng Tử) đến cột mốc của J.A. Comenius với tác phẩm Phép giảng dạy vĩ đại (1670); sự phân hóa thành lý luận dạy học đại cương, lý luận dạy học bộ môn, lý luận dạy học nghề nghiệp và lý luận dạy học theo bậc học/cấp học.
  • 1.2 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu: Xác định đối tượng là quá trình dạy học trong nhà trường hiện đại (tập trung vào người học: vì, cho và do người học); làm rõ 5 tầng cấu trúc của phương pháp luận khoa học giáo dục và hệ thống các phương pháp nghiên cứu thực tiễn (quan sát, phỏng vấn, anket, thực nghiệm, trắc nghiệm, nghiên cứu sản phẩm hoạt động, thống kê toán học).
  • 1.3 Mối quan hệ liên ngành: Mối liên hệ giữa lý luận dạy học với triết học, tâm lý học lứa tuổi, điều khiển học, lý thuyết thông tin, lý luận giáo dục nhân cách và quản lý giáo dục.
  • 1.4 Các cơ sở lý thuyết: Phân tích lý thuyết hệ thống trong triết học duy vật biện chứng, cấu trúc quá trình dạy học (mô hình Jean Vial), động lực và logic quá trình dạy học; các thuyết tâm lý học hành vi (Watson, Pavlov, Skinner, Tolman, Bandura), thuyết kiến tạo nhận thức (Piaget), học tập khám phá (Bruner) và thuyết hoạt động.
  • 1.5 Các xu thế dạy học hiện đại: 6 xu thế gồm học tập suốt đời, tương tác đa chiều, giáo dục giá trị sống, ứng dụng công nghệ thông tin, quốc tế hóa và dạy học tiếp cận năng lực.
• Chương 2: Quy luật và nguyên tắc dạy học hiện đại (trang 75 – 111)
  • 2.1 Quy luật dạy học hiện đại: Khái quát bản chất quy luật và phân tích các quy luật cơ bản chi phối quá trình dạy học.
  • 2.2 Nguyên tắc dạy học hiện đại: Cơ sở xác định và hệ thống các nguyên tắc chỉ đạo hoạt động dạy và học trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
  • Hệ thống bài tập cuối chương.
• Chương 3: Mục tiêu dạy học tiếp cận năng lực (trang 112 – 159)
  • 3.1 Bản chất mục tiêu: Phân tích khái niệm mục đích - mục tiêu, phân biệt mục tiêu dạy của giảng viên và mục tiêu học của người học.
  • 3.2 Ý nghĩa của mục tiêu: Chức năng định hướng và chức năng đo lường, đánh giá chuẩn xác kết quả học tập.
  • 3.3 Mục tiêu theo tiếp cận năng lực: Các bảng phân loại mục tiêu dạy học và quy trình kỹ thuật xây dựng mục tiêu theo chuẩn đầu ra năng lực.
  • Hệ thống bài tập cuối chương.
• Chương 4: Nội dung dạy học tiếp cận năng lực (trang 160 – 193)
  • 4.1 Khái quát về nội dung: Kế hoạch giáo dục, chương trình, sách giáo khoa, giáo trình và tài liệu tham khảo trong hệ thống giáo dục Việt Nam.
  • 4.2 Cấu trúc chương trình tiếp cận năng lực: Các mô hình phát triển chương trình (theo môn học, module, tích hợp, dự án) và tiêu chuẩn thiết kế nội dung dạy học phát triển năng lực.
  • Hệ thống bài tập cuối chương.
• Chương 5: Phương pháp dạy học tiếp cận năng lực (trang 194 – 260)
  • 5.1 Khái quát về phương pháp dạy học (PPDH): Khái niệm, cấu trúc, phân loại PPDH và các hình thức tổ chức dạy học.
  • 5.2 Lựa chọn và vận dụng PPDH: Định hướng cải tiến PPDH truyền thống, tăng cường thời lượng thực hành và thiết kế hoạt động học lấy người học làm trung tâm.
  • 5.3 Các phương pháp và kỹ thuật dạy học hiện đại: Dạy học tìm tòi tra cứu thông tin (Inquiry-Based Learning - IBL), phương pháp thảo luận, dạy học nhóm, dạy học giải quyết vấn đề và tình huống (THCVD), mô hình khám phá trên mạng (WebQuest) và các kỹ thuật dạy học tích cực.
  • Hệ thống bài tập cuối chương.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các khung lý thuyết nền tảng mang tính chuẩn mực:

1. Lý thuyết hệ thống trong triết học duy vật biện chứng (Đỗ Ngọc Đạt, 1997): Tiếp cận dạy học như một hệ thống hoàn chỉnh với các thành tố: đầu vào, đầu ra, trạng thái, mục tiêu, quỹ đạo, nhiễu, chức năng, cấu trúc và cơ chế điều khiển.
2. Mô hình cấu trúc quá trình dạy học: Vận dụng mô hình của Jean Vial (1986) về mối quan hệ giữa Giáo viên (GV) – Học sinh/Sinh viên (HS/SV) – Đối tượng tri thức (ĐT). Từ Tam giác sư phạm gồm Mục tiêu (M) – Nội dung (N) – Phương pháp/Phương tiện (P), mô hình phát triển thành Ngũ giác sư phạm (NGSP) gồm 5 đỉnh: M – N – P – GV – HS/SV, vận hành trong mối tương tác với Môi trường nhà trường, Môi trường xã hội và Môi trường quốc tế.
3. Lý thuyết về động lực và mâu thuẫn dạy học: Phân định mâu thuẫn bên trong (giữa các thành tố GV, HS/SV, M, N, P) và mâu thuẫn bên ngoài (giữa hệ thống dạy học với điều kiện kinh tế - xã hội, khoa học kỹ thuật). Động lực cơ bản thúc đẩy quá trình dạy học là việc giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu, nhiệm vụ dạy học với trình độ nhận thức, kỹ năng hiện có của người học.
4. Cơ sở tâm lý học hành vi và kiến tạo: Phân tích từ mô hình phản xạ có điều kiện cổ điển $S - R$ (Pavlov, Watson) đến mô hình hành vi tạo tác của Skinner ($S - R$ có củng cố, nguồn gốc của dạy học chương trình hóa), thuyết hành vi nhận thức của Tolman, thuyết học tập xã hội của Bandura, thuyết kiến tạo nhận thức của Piaget và dạy học khám phá của Bruner.

Kỹ năng phát triển cho người học

• Kỹ năng nghiên cứu khoa học giáo dục: Nắm vững cấu trúc 5 tầng của phương pháp luận; áp dụng quy trình thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi (anket), quan sát sư phạm, phỏng vấn sâu, thực nghiệm sư phạm và xử lý số liệu định lượng bằng thống kê toán học.
• Kỹ năng thiết kế kế hoạch dạy học: Xây dựng mục tiêu bài học theo chuẩn đầu ra năng lực; cấu trúc nội dung dạy học theo hệ thống module, dự án học tập hoặc tích hợp liên môn; lựa chọn công cụ đánh giá phù hợp với từng cấp độ nhận thức.
• Kỹ năng tổ chức và điều khiển tiến trình dạy học: Vận dụng quy trình 5 khâu trong logic dạy học:
  1. Kích thích thái độ học tập tích cực (thông qua 7 nhóm biện pháp tác động môi trường, mục tiêu, nội dung, phương pháp, chuẩn mực tác phong nhà giáo, giáo dục nhân cách và kiểm tra đánh giá).
  2. Tổ chức điều khiển người học lĩnh hội tri thức mới.
  3. Tổ chức củng cố, mở rộng và hệ thống hóa tri thức.
  4. Tổ chức rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và ứng dụng tri thức vào thực tiễn.
  5. Tổ chức và hướng dẫn tự kiểm tra, đánh giá (đầu vào, quá trình và đầu ra).
• Kỹ năng vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực: Triển khai phương pháp học tập dựa trên tra cứu (IBL), thiết kế nhiệm vụ khám phá WebQuest, điều hành thảo luận nhóm, giải quyết tình huống có vấn đề (THCVD) và sử dụng sơ đồ tư duy trong hệ thống hóa kiến thức.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng phương pháp sư phạm chuyển dịch từ mô hình truyền thụ một chiều sang mô hình tổ chức hoạt động học tập, lấy người học làm trung tâm ("vì người học, cho người học và do người học").

Hệ thống bài tập và thực hành

Tài liệu thiết kế phần bài tập cuối mỗi chương được chia thành hai nhóm chính:

1. Thực hành lĩnh hội kiến thức: Các bài tập tóm tắt, sơ đồ hóa, phân tích các khái niệm, quy luật và cấu trúc lý luận.
2. Thực hành vận dụng kiến thức: Các bài tập phân tích thực trạng giáo dục để rút ra bài học, giải quyết các tình huống sư phạm giả định, xử lý bài toán quản lý dạy học, thiết kế giáo án và xây dựng kế hoạch bài giảng thực tế.

Phần bài tập được thiết kế có độ mở và phân tầng độ khó, cho phép giảng viên linh hoạt giao nhiệm vụ phù hợp với từng đối tượng: sinh viên đại học làm bài tập rèn luyện kỹ năng cơ bản; học viên cao học và cán bộ quản lý tập trung vào các bài tập phân tích thực trạng và thiết kế biện pháp quản lý.

Phương pháp đánh giá và tự học

• Phương thức đánh giá: Kết hợp đánh giá chẩn đoán đầu vào, đánh giá quá trình (formative assessment) nhằm điều chỉnh hoạt động học tập kịp thời và đánh giá tổng kết đầu ra (summative assessment) dựa trên chuẩn đầu ra. Chú trọng hình thành năng lực tự kiểm tra, đánh giá của người học.
• Hướng dẫn tự học: Giáo trình lưu ý người học phân loại hai nhóm kiến thức: kiến thức đọc để biết thông tin và kiến thức hiểu sâu để vận dụng. Tác giả khuyến nghị người học sử dụng kỹ thuật bản đồ tư duy để phân tích, tổng hợp các đề mục lý luận phức tạp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống hóa lý luận theo tiếp cận năng lực: Khác với các giáo trình thuần túy tiếp cận nội dung trước đây, giáo trình xây dựng toàn diện các thành tố Mục tiêu – Nội dung – Phương pháp – Đánh giá theo khung năng lực người học, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục tại Việt Nam.
• Tích hợp đa dạng các trường phái tâm lý học và công nghệ: Phân tích có hệ thống từ thuyết điều kiện hóa cổ điển (Pavlov, Watson), thuyết hành vi tạo tác (Skinner - cơ sở của công nghệ hành vi và dạy học chương trình hóa) đến thuyết kiến tạo nhận thức (Piaget) và học tập khám phá (Bruner).
• Cập nhật các phương pháp dạy học hiện đại: Đưa vào tài liệu các phương pháp giảng dạy gắn với công nghệ thông tin và kỹ năng thế kỷ 21, tiêu biểu như học tập tra cứu (IBL - Inquiry-Based Learning), dạy học khám phá qua mạng (WebQuest), và phương pháp giải quyết tình huống có vấn đề (THCVD).
• Tính thực tiễn thông qua case study nghiên cứu: Giáo trình đưa ra đề tài mẫu mang tính ứng dụng cụ thể: "Quản lý hoạt động dạy học tại Trường X", qua đó hướng dẫn chi tiết cách xác định phương pháp luận hệ thống, căn cứ pháp lý, luận cứ khoa học, các biến số nghiên cứu và các phương pháp nghiên cứu định tính, định lượng trên thực tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và chương trình đào tạo sau:

Nhóm đối tượng	Mục đích sử dụng	Yêu cầu tiên quyết
Học viên Cao học (Chuyên ngành Quản lý giáo dục, Khoa học giáo dục)	Nghiên cứu chuyên sâu học phần Lý luận dạy học hiện đại, làm cơ sở lý luận cho luận văn thạc sĩ và đề xuất giải pháp quản lý hoạt động dạy học.	Đã hoàn thành các học phần Triết học, Giáo dục học đại cương.
Sinh viên Đại học Sư phạm (Các ngành đào tạo giáo viên Trung học, Tiểu học, Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội)	Học tập học phần Lý luận dạy học đại cương, làm nền tảng trước khi học các học phần Lý luận dạy học bộ môn.	Đã học Tâm lý học đại cương và Tâm lý học lứa tuổi / sư phạm.
Giảng viên, Giáo viên, Cán bộ quản lý	Tài liệu tham khảo trong công tác quản lý chuyên môn, bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên, chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm (CCSP).	Đang trực tiếp làm công tác giảng dạy hoặc quản lý tại các cơ sở giáo dục.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với chương trình đào tạo nào?

Tài liệu được thiết kế trực tiếp cho học phần Lý luận dạy học hiện đại thuộc chương trình đào tạo trình độ Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục và Khoa học giáo dục. Đồng thời, sách phục vụ giảng dạy phần Lý luận dạy học đại cương cho sinh viên đại học sư phạm và các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu giáo trình?

Người học cần tích lũy kiến thức cơ bản từ các học phần: Triết học duy vật biện chứng (đặc biệt là lý thuyết hệ thống và nhận thức luận), Tâm lý học đại cương và Tâm lý học sư phạm. Đây là những cơ sở để tiếp thu các nội dung về thuyết hành vi, thuyết kiến tạo và động lực của quá trình dạy học.

3. Giáo trình có điểm gì khác biệt so với tài liệu lý luận dạy học truyền thống?

Tài liệu chuyển trọng tâm từ "dạy học định hướng nội dung" sang "tiếp cận năng lực" (tập trung vào người học: vì, cho và do người học). Cấu trúc sách phân tích chi tiết quy trình xây dựng mục tiêu theo chuẩn đầu ra, cấu trúc chương trình dạng module/tích hợp và bổ sung các phương pháp dạy học hiện đại như WebQuest, IBL.

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu giáo trình đạt hiệu quả?

Người học nên sử dụng kỹ thuật sơ đồ tư duy để hệ thống hóa kiến thức từng chương; phân định rõ giữa phần kiến thức thông tin tham khảo và kiến thức trọng tâm vận dụng; giải quyết hệ thống bài tập thực hành cuối mỗi chương theo độ khó tăng dần (từ bài tập phân tích thực trạng đến bài tập thiết kế, thi công kế hoạch bài dạy).

5. Giáo trình có danh mục tài liệu tham khảo và bảng thuật ngữ chuẩn hóa không?

Có. Giáo trình cung cấp Bảng các chữ viết tắt chuẩn hóa (trang 11-12) gồm 24 thuật ngữ chuyên ngành (như NGSP, IBL, CCSP, THCVD, PPDH...) và Danh mục tài liệu tham khảo chi tiết (trang 261) bao gồm các công trình nghiên cứu kinh điển trong và ngoài nước.

---

Kết luận

Giáo trình Lý luận dạy học hiện đại của nhóm tác giả Bùi Thị Mùi, Phạm Phương Tâm, Trần Lương và Bùi Lê Diễm (NXB Đại học Cần Thơ, 2020) là tài liệu học thuật hoàn chỉnh về lý luận dạy học đại cương và tiếp cận năng lực. Giáo trình tích hợp các nguyên lý triết học hệ thống, các lý thuyết tâm lý học giáo dục kinh điển (Pavlov, Skinner, Piaget, Bruner) với thực tiễn đổi mới giáo dục tại Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất: Nghiên cứu tuần tự từ phương pháp luận và các cơ sở lý thuyết (Chương 1, 2), nắm vững quy trình xác định mục tiêu và nội dung tiếp cận năng lực (Chương 3, 4), trước khi nghiên cứu và thực hành triển khai các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực (Chương 5). Người học có thể tham khảo thêm các công trình của J.A. Comenius, Jean Vial, Đỗ Ngọc Đạt, Phan Trọng Ngọ và các văn bản quy phạm của Bộ Giáo dục và Đào tạo để mở rộng kiến thức chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ sở lý của lý luận dạy học hiện đại 1.1 Sơ lược lịch sử phát triển của lý luận dạy học hiện đại 1⁄2 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu lý luận dạy học hiện đại 1.3 Mỗi quan hệ giữa lý luận dạy học hiện đại với các khoa học khác 1.4 Một số cơ sở của lý luận dạy học hiện đại 1.5 Một số xu thế của dạy học trong xã hội hiện đại Chương 2 Quy luật và nguyên tắc dạy học hiện đại 2. Quy luật đạy học hiện đại 2.2 Nguyên tắc dạy học hiện đại Chương 3 Mục tiêu dạy học tiếp cận năng lực 3.1 Mục tiêu day hoe 3.2 Ý nghĩa của việc xác định mục tiêu dạy học 3.3 Mục tiêu đạy học tiếp cận năng lực. Chương 4 Nội dung dạy học tiếp cận năng lực 4.1 Khái quát nội dung dạy học 4.2 Nội dung dạy học tiếp cận năng lực Chương 5 Phương pháp dạy học tiếp cận năng lực 5.1 Khai quát phương pháp dạy học 5.2 Sự lựa chọn, vận dụng phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực 5. Phương pháp và kỹ thuật dạy học hiện đại ý luận trong tài liệu không tránh khỏi tính hàn lâm bởi cách tiếp.

Trong quá trình học tập. người học nên sử dụng kỹ thuật bản đồ tư duy đề phân tích, tổng hợp kiến thức cơ bản nhằm tích lũy kiến thức một cách có. Cần lưu ý, có những kiến thức người học chỉ edn xem qua dé biết thông tin; có những kiến thức người cần hiểu rõ hon dé vận dụng. Phin bai tập vận dụng được thiết kế đa dạng theo mức độ tăng dẫn độ khó; từ loại bài tập phân tích.

nhận xét thực trạng dé đề xuất biện pháp hay rút ra bài họe, đến loại bài tập giải quyết vấn đề, xử lý tình huồng, bai tap thi kế và thi công. Phần yêu cầu trong bài tập có độ mở cho từng loại đối tượng. người học lựa chọn. Giáo trình Lý luận đạy học hiện đại được biên soạn trước hết là để phục vụ cho giảng đạy học phần Lý luận dạy học hiện đại của chương trình đào tạo các ngành khoa học giáo dục nói chung và chuyên ngành quản lý giáo dục trình độ thạc sỹ nói riêng.

Ngoài ra, tài liệu có thê là tài liệu tham khảo hữu ích cho các chương trình đảo tạo, bồi dưỡng giáo viên, giảng viên và hữu ích cho các giảng viên, giáo viên, cán bộ quản lý công tác giáo dục-đào tạo các cho các chương trình đảo tạo, bi dưỡng giáo viên các trình độ đại học và trên đại học. Nhóm tác giả chân thành cảm ơn những góp ý quí báu của sinh viên, ñọc viên và đồng nghiệp đã sử dụng tai liệu trong suốt thời gian qua. Chân thành cảm ơn những góp ý chân tình, hữu ích của Pgs.Ts Trần Thị Thanh ẩm định sách (tháng 11/2020) và các thành viên ng. Chân thành cảm ơn Ban Chủ nhiệm khoa Sư phạm, Ban Giám hiệu Trường Đại học Cần Thơ đã tạo điều kiện thuận lợi dạy và xuất bản sách ận dạ Sự giúp đỡ của quí vị đã góp phần không nhỏ cho việc hoàn thị Mặc dù đã đầu tư nhiều cho tài liệu, song kiến thức luôn bùng nỗ ở c lũy thừa, trong khi khả năng của con người chỉ có hạn.

Do đó những hạn chế (cả về nội dung lẫn hình thức trình bày) là không tránh khỏi. Rất mong tiếp tục nhận được những góp ý, giúp đỡ để tài liệu ngày cảng trở nên hoàn thiện và hữu dụng hơn. Chan thành cảm ơn! NHÓM TÁC GIÁ MUC LU Lời tựa Chương! CƠ SỞ CÚA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI Ll SƠ LƯỢC LICH SU PHAT TRIEN CUA LY LUAN DAY HOC. HIEN ĐẠI 12 ĐÓI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LÝ.

LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI 1. Đối tượng nghiên cứu của lý luận dạy học hiện đại as 1.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của lý luận dạy học hiện đại 1.3 Phương pháp luận nghiên cứu ly luận dạy học hiện đại MOI QUAN HỆ GIỮA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI VỚI CÁC KHOA HỌC KHÁC 1.1 Môi quan hệ giữa lý luận dạy học hiện đại với các khoa học. Mối quan hệ giữa lý luận dạy học hiện đại và các bộ phận khác. của giáo dục học hiện đại MỘT SỐ CƠ SỞ CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI 1.

Lý thuyết hệ thống trong triết học duy vật biện chứng và sự vận dụng để xem xét cầu trúc, động lực và logic của quá trình day hoe 14 1. Thuyết hành vi, cơ sở của mô hình dạy học điều khiển hành vỉ 35 1.3 Thuyết kiến tạo nhận thức của PiagetJ (1896-1980) và mô hình dạy học hành động học tập khám phá của BrunerJ (1915-) 4I 1. Nhận thức luận của Triết học, Tâm lý học Mác và bản chất của quá trình dạy học 44 1. Các thuyết hoạt động với dạy học là tổ chức, điều khiển hoạt động của người học 46 MỘT SÓ XU THẺ CỦA DẠY HỌC HIỆN ĐẠI 48 1.

Dạy học ngày nay nhằm chuẩn bị cho HS/SV nhu cầu, khả năng học thường xuyên liên tục, học tập suốt đời “Tăng cường mối quan hệ tương tác đa chiều trong dạy học Tăng cường giáo dục giá trị sống. Tăng cường tìm hiểu và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất phương. tiện kỹ thật hiện đại, nhất là công nghệ thông tin trong dạy học.5 Quốc tế hóa trong giáo dục-đảo tạo 1. Dạy học theo tiếp cận năng lực Chương2 QUY LUAT VA NGUYEN TAC DAY HQC HIỆN ĐẠI 2.1 QUY LUẬT DẠY HỌC HIỆN ĐẠI kì 2.

Khái quát về quy luật của quá trình đạy học hiện đại 75 2.2 _- Quy luật cơ bản của quá trình dạy học hiện đại 71 2 NGUYEN TAC DAY HOC HIEN DAI 78 2. Cơ sở xác định hệ thống các nguyên tắc dạy học hiện đại 80 2. Hệ thống các nguyên tắc dạy học hiện đại 81 Bài tập 9 Chương 3 MỤC TIÊU DẠY HỌC TIẾP CAN NANG LUC 3.1 MỤC TIÊU DẠY HỌC 3. Dùng cả hai thuật ngữ mục đích và mục tiêu 3.

Chỉ dùng một thuật ngữ mục tiêu 3. Có sự phân biệt rõ mục tiêu dạy và mục tiêu học 3. Ý NGHĨA CỦA MỤC TIÊU DẠY HỌC 3. Chúc năng định hướng 3.2 Chức năng danh giá kết quả dạy học một cách chuẩn xác 3.

MỤC TIÊU DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC 343. Phân loại mục tiêu dạy học 3. Quy trình xây dựng mục tiêu học tập theo tiếp cận năng lực Bài tập Chương 4 - NỘI DUNG DẠY HỌC TIẾP CẬN \ NG LY’ 4.1 KHÁI QUÁT VẺ NỘI DUNG DẠY HỌC.12 Kế hoạch, chương trình giáo dục, SGK, giáo trình và tài liệu tham khảo 160 4.3 Mục tiêu, nội dung chương trình, SGK, ido trinh gido dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 162 42 NỘI DỰNG CHƯƠNG TRÌNH DAY HOC THEO TIEP CAN NANG LUC 164 4. Hướng tiếp cận và các kiểu chương trình dạy học (môn học/học phần hay chủ đề) đang tồn tại 164 4.

Chương trình dạy học theo tiếp cận năng lực 186 Bai tip 192 Chương 5 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾP CẬN NĂNG LỰC 194 5.L KHÁI QUÁT VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC 194 sd n và đặc trưng của phương pháp dạy học 194 5.2 Cầu trúc của phương pháp dạy học 197 513 Một số thuật ngữ có liên quan 198 Sự phân loại các PPDH 200 Hình thức tổ chức, dạng dạy học. 203 Hệ thống cá hình thị chức dạy học 205 5.17 Sự lựa chọn, vận dụng PPDH 208 5.2 LỰA CHỌN, VẬ DUNG PPDH THEO TIEP CAN NANG LUC 208 521 Cải tiến, đổi mới việc sử dụng các PPDH truyền thống 208 5.2 "Tích cực nghiên cứu và vận dụng các kiểu, dạng, PPDH hiện đại nhằm tối ưu hóa quá trình dạy học 212 523 “Chú trọng lựa chọn các PPDIT nhằm hình thành, cũng có, phát triển hệ thống kỳ năng cho HS/SV 212 5.4 ‘Tang cường thời lượng cho hoạt động thực hành 213 5.5 Chú trọng thiết kế hoạt động học và hướng dẫn người học thực hiện hoạt động học là trọng tâm của dạy học tiếp cận năng lực 213 5. PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC HIỆN ĐẠI 215 5.1 Phương pháp hướng dẫn HS/SV học tập bằng tìm tòi, tra cứu thông tin 215 5.2 Phương pháp thảo luận 225 5.33 Phương pháp dạy học nhóm 232 53.4 Phương pháp dạy học giải quyết vẫn ;à dạy học tình huồng.5 Hướng dẫn HS/SV học tập qua khám phá trên mạng (WebQuest) 250.6 Một số kỹ thuật dạy học tích cực 252 Bài tập 259 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 261 BANG CAC CHU VIET TAT VIET TAT VIET DAY DU CCSP Ching cl ĐHCT Đại học Cần Thơ ĐT Đối tượng.

GD&ĐT Giáo dục v GV Giảng viên/Giáo viên IBL 'Học tập dựa trên tra cứu/học bằng tìm tòi, tra cứu thông tin HĐ Hoạt động HS Học sinh KHGD Khoa học giáo dục KN Kỹ năng KX Kỹ xảo M Mục đích, mục tiêu MD Mục đích MT Môi trường NL Năng lực N Nội dung. Ngũ giác sư phạm P Phương pháp. PT Phương tiện PPDH Phương pháp dạy học Pkh Phương pháp khoa học Psp Phương pháp sư phạm sv Sinh viên THCVD Tình huồng có vấn đề TLHT Tài liệu học tập XH Xã hội Chương1 CƠ SỞ CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI 1.1 SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIÊN CỦA LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN D, Là một bộ phậ áo dục học-khoa học về sự giáo dục con người, sự ra đời của lý luận dạy học gắn liền với sự ra đời của giáo dục học. Giáo dục trong đó có dạy học, với tư cách là một hiện tượng xã hội nay sinh, tổn tại, phát triển cùng với sự nảy sinh, tồn tại phát triển của xã hội loài người.

Giáo dục học với tư cách là một khoa học hình thành muộn hơn. Các nghiên cứu về lịch sử giáo dục đã chứng minh giáo dục học được hình thành và phát t qua một quá trình lau Từ chỗ chỉ là những tư tưởng giáo dục đến xây dựng một hệ thống lý luận ngày càng phong phú, đa dạng; từ chỗ chưa có đầy đủ cơ sở khoa học đến chỗ các cơ sở khoa học ngày càng phát chỗ chỉ là một bộ phận của triết học đến chỗ trở thành một khoa học độc lập sở phương pháp luận khoa học. Giáo dục học ày càng phát triển dẫn đến xu thế ngày càng phân tách khoa học này thành các khoa học độc lập nhỏ hơn. Cùng với sự tiên bộ của xã hội, kinh nghiệm về dạy học được tích lũy ngày càng hiện đại hơn.

Từ thời cô đại, các bậc hiển triết như Không Tir (551-479 tr.đã từng có những ý tưởng về dạy học về việc hình thành lý luận dạy học. Những tư tưởng vẻ gi dục, về dạy học thẻ hiện trong triết học với tư cách là một khoa học. Lần đầu tiên trong lịch sử giáo dục thê giới, nhà giáo dục vĩ đại Comenski J.