Thực Trạng Kỹ Thuật Tập Thở Ở Người Bệnh Tràn Dịch Màng Phổi Do Lao Tại Bệnh Viện Phổi Tỉnh Nam Định

Tài liệu nghiên cứu Luận văn thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao điều trị tại, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Mừng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Hường
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Thực Trạng Kỹ Thuật Tập Thở Ở Bệnh Nhân Tràn Dịch Màng Phổi Do Lao Tại Bệnh Viện Phổi Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Đại cương về tràn dịch màng phổi do lao
• 1.2. Phục hồi chức năng hô hấp ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao. Cơ sở thực tiễn. Trên thế giới
• 1.3. Một số nghiên cứu liên quan đến kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao
• 1.4. Một số giải pháp cải thiện thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao
• 2. CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN
• 2.1. Thông tin chung
• 2.2. Thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao điều trị tại Bệnh viện phổi tỉnh Nam Định năm 2020
• 2.3. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Yếu tố truyền thông, tư vấn
• 2.5. Một số yếu tố liên quan đến thực trạng thực hành tập thở
• 2.6. Mối liên quan đến mức độ thực hành tập thở chúm môi của đối tượng nghiên cứu
• 2.7. Mối liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở hoành của ĐTNC
• 2.8. Nguyên nhân các việc đã thực hiện được và chưa thực hiện được
• 2.9. Nguyên nhân của các việc đã thực hiện được
• 2.10. Nguyên nhân của những việc chưa thực hiện được
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHẢ THI
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• 4.1. Thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao điều trị tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định năm 2020
• 4.2. Thực trạng thực hành kĩ thuật thở chúm môi
• 4.3. Thực trạng thực hành thở hoành
• 4.4. Một số yếu tố liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở
• 4.5. Một số yếu tố liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở chúm môi
• 4.6. Một số yếu tố liên quan đến thực hành kĩ thuật tập thở hoành
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢN ĐỒNG THUẬN
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU PHỎNG VẤN
• PHỤ LỤC 3: BẢNG KIỂM KĨ THUẬT TẬP THỞ CỦA TDMP DO LAO
• PHỤ LỤC 4: QUYẾT ĐỊNH SỐ 3109/QĐ-BYT NĂM 2014 VỀ VIỆC BAN HÀNH TÀI LIỆU CHUYÊN MÔN “HƯỚNG DẪN CHUẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG” CHO NGƯỜI BỆNH TDMP DO LAO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tràn Dịch Màng Phổi Do Lao Nguyên Nhân Cơ Chế

Bệnh lao vẫn là một thách thức lớn về sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Theo WHO, hàng triệu người mắc lao mỗi năm, gây ra tỷ lệ tử vong đáng kể. Lao ngoài phổi, chiếm gần 20% tổng số ca lao, bao gồm tràn dịch màng phổi do lao, một tình trạng đặc trưng bởi sự tích tụ dịch và tế bào viêm trong khoang màng phổi. Tràn dịch màng phổi có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như dày dính màng phổi, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của tràn dịch màng phổi do lao là rất quan trọng để có các biện pháp điều trị và phục hồi chức năng hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân gây tràn dịch màng phổi do lao Vi khuẩn và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính gây bệnh là vi khuẩn lao. Vi khuẩn này có thể lan đến màng phổi qua đường máu, bạch huyết hoặc trực tiếp từ tổn thương lao ở phổi. Các yếu tố nguy cơ bao gồm phát hiện và điều trị lao sơ nhiễm muộn, các đợt tiến triển của lao phổi, nhiễm lạnh đột ngột và chấn thương lồng ngực. Việc xác định các yếu tố này giúp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

1.2. Cơ chế bệnh sinh của tràn dịch màng phổi Phản ứng miễn dịch và giai đoạn bệnh

Cơ chế chính là phản ứng miễn dịch quá mức của màng phổi đối với trực khuẩn lao. Quá trình này bao gồm ba giai đoạn: viêm màng phổi lan tỏa, khu trú và xơ hóa. Trong giai đoạn viêm, màng phổi xung huyết và có ít dịch. Giai đoạn khu trú đặc trưng bởi sự tích tụ dịch và hình thành lớp sợi tơ huyết. Giai đoạn xơ hóa dẫn đến giảm dịch, dày dính màng phổi và co rút. Hiểu rõ các giai đoạn này giúp can thiệp điều trị kịp thời.

II. Thực Trạng Điều Trị Tràn Dịch Màng Phổi Tại Nam Định Vấn Đề Cần Giải Quyết

Tại Việt Nam, tràn dịch màng phổi do lao chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số bệnh nhân lao. Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định, một cơ sở chuyên khoa tuyến tỉnh, tiếp nhận và điều trị hàng trăm ca tràn dịch màng phổi mỗi năm. Tuy nhiên, việc đánh giá thực trạng thực hành kỹ thuật tập thở ở bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát thực trạng này, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện chất lượng điều trị và phục hồi chức năng cho bệnh nhân. Theo thống kê tại bệnh viện: năm 2017 có 291 người bệnh, năm 2018 có 298 bệnh nhân tràn dịch màng phổi điều trị tại Bệnh viện phổi tỉnh Nam Định.

2.1. Tỷ lệ mắc tràn dịch màng phổi do lao tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định

Số liệu thống kê cho thấy số lượng bệnh nhân tràn dịch màng phổi điều trị tại bệnh viện khá cao, cho thấy gánh nặng bệnh tật đáng kể. Việc theo dõi và phân tích tỷ lệ mắc bệnh giúp đánh giá hiệu quả của các chương trình phòng chống lao và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế.

2.2. Thiếu hụt nghiên cứu về kỹ thuật tập thở cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi

Hiện tại, chưa có nhiều nghiên cứu đánh giá thực trạng thực hành kỹ thuật tập thở ở bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao. Điều này gây khó khăn trong việc đưa ra các khuyến nghị và can thiệp dựa trên bằng chứng, ảnh hưởng đến hiệu quả phục hồi chức năng hô hấp cho bệnh nhân.

III. Kỹ Thuật Tập Thở Cho Bệnh Nhân Tràn Dịch Màng Phổi Hướng Dẫn Chi Tiết

Kỹ thuật tập thở đóng vai trò quan trọng trong phục hồi chức năng hô hấp cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao. Các bài tập thở giúp tăng cường sức mạnh cơ hô hấp, cải thiện thông khí phổi và giảm nguy cơ biến chứng như dày dính màng phổi. Hai kỹ thuật tập thở chính được sử dụng là thở cơ hoành và thở chúm môi. Việc hướng dẫn và thực hành đúng cách các kỹ thuật này có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Hai kĩ thuật tập thở đóng vai trò quan trọng là: thở cơ hoành và thở chúm môi có thể làm tăng thể tích khí lưu thông và giảm lượng khí cặn, giúp cho phổi giãn nở một cách tốt nhất [2] [39].

3.1. Hướng dẫn kỹ thuật thở cơ hoành Tăng cường sức mạnh cơ hô hấp

Kỹ thuật thở cơ hoành giúp tăng cường hoạt động của cơ hoành, cơ hô hấp chính. Bệnh nhân nằm ngửa, đặt tay lên bụng, hít sâu bằng mũi để bụng phình lên, sau đó thở chậm ra bằng miệng, hóp bụng lại. Lặp lại bài tập này nhiều lần trong ngày. Việc thực hành đều đặn giúp cải thiện thông khí phổi và giảm khó thở.

3.2. Hướng dẫn kỹ thuật thở chúm môi Giảm khó thở và tăng thông khí

Kỹ thuật thở chúm môi giúp tạo áp lực dương tính ở đường thở, ngăn ngừa xẹp đường thở nhỏ và tăng thời gian thở ra. Bệnh nhân hít sâu bằng mũi, sau đó thở chậm ra bằng miệng, chúm môi như đang thổi sáo. Lặp lại bài tập này nhiều lần trong ngày. Việc thực hành đều đặn giúp giảm khó thở và cải thiện thông khí phổi.

3.3. Kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp hỗ trợ tập thở hiệu quả

Ngoài hai kỹ thuật trên, các bài tập vật lý trị liệu hô hấp khác như vỗ rung, dẫn lưu tư thế cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ loại bỏ dịch tiết và cải thiện thông khí phổi. Việc kết hợp các kỹ thuật này giúp tối ưu hóa hiệu quả phục hồi chức năng hô hấp.

IV. Đánh Giá Thực Hành Kỹ Thuật Tập Thở Tại Bệnh Viện Phổi Nam Định

Nghiên cứu này tiến hành đánh giá thực trạng thực hành kỹ thuật tập thở của bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định. Kết quả cho thấy mức độ thực hành kỹ thuật tập thở của bệnh nhân còn hạn chế, nhiều bệnh nhân chưa thực hiện đúng cách hoặc không thực hiện đều đặn. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kỹ thuật tập thở bao gồm kiến thức, thái độ, sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và điều kiện kinh tế xã hội. Việc xác định các yếu tố này giúp đưa ra các giải pháp can thiệp phù hợp.

4.1. Mức độ thực hành kỹ thuật thở chúm môi của bệnh nhân

Đánh giá mức độ thực hành kỹ thuật thở chúm môi thông qua quan sát và phỏng vấn bệnh nhân. Kết quả cho thấy nhiều bệnh nhân chưa thực hiện đúng cách, đặc biệt là về tần suất và thời gian tập luyện. Cần có các biện pháp hướng dẫn và theo dõi sát sao hơn để cải thiện kỹ năng này.

4.2. Mức độ thực hành kỹ thuật thở cơ hoành của bệnh nhân

Đánh giá mức độ thực hành kỹ thuật thở cơ hoành tương tự như kỹ thuật thở chúm môi. Kết quả cho thấy nhiều bệnh nhân gặp khó khăn trong việc kiểm soát cơ hoành và thực hiện đúng động tác. Cần có các bài tập bổ trợ và hướng dẫn chi tiết hơn để giúp bệnh nhân làm chủ kỹ năng này.

4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kỹ thuật tập thở

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kỹ thuật tập thở như kiến thức, thái độ, sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và điều kiện kinh tế xã hội. Kết quả cho thấy kiến thức và sự hỗ trợ từ nhân viên y tế có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy bệnh nhân thực hành kỹ thuật tập thở đều đặn và đúng cách.

V. Giải Pháp Cải Thiện Kỹ Thuật Tập Thở Cho Bệnh Nhân Tại Nam Định

Để cải thiện thực trạng thực hành kỹ thuật tập thở cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định, cần có các giải pháp toàn diện. Các giải pháp này bao gồm tăng cường giáo dục sức khỏe, nâng cao năng lực cho nhân viên y tế, cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết và tạo môi trường hỗ trợ cho bệnh nhân. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả phục hồi chức năng hô hấp và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.1. Tăng cường giáo dục sức khỏe về kỹ thuật tập thở

Tổ chức các buổi nói chuyện, phát tờ rơi, chiếu video hướng dẫn về kỹ thuật tập thở cho bệnh nhân và người nhà. Nội dung cần trình bày rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp với trình độ của bệnh nhân. Việc tăng cường kiến thức giúp bệnh nhân hiểu rõ tầm quan trọng của kỹ thuật tập thở và thực hành đúng cách.

5.2. Nâng cao năng lực cho nhân viên y tế về phục hồi chức năng hô hấp

Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho nhân viên y tế về phục hồi chức năng hô hấp, đặc biệt là kỹ thuật tập thở. Nhân viên y tế cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để hướng dẫn, theo dõi và đánh giá hiệu quả kỹ thuật tập thở cho bệnh nhân.

5.3. Cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết và dễ hiểu

Biên soạn và cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật tập thở, bao gồm hình ảnh minh họa và video hướng dẫn. Tài liệu cần được thiết kế dễ hiểu, phù hợp với trình độ của bệnh nhân và có thể sử dụng tại nhà. Việc cung cấp tài liệu giúp bệnh nhân tự thực hành kỹ thuật tập thở một cách hiệu quả.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Tập Thở Cho Bệnh Nhân Lao Màng Phổi

Nghiên cứu về thực trạng kỹ thuật tập thở ở bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định cho thấy tầm quan trọng của việc cải thiện kỹ thuật tập thở để nâng cao hiệu quả điều trị và phục hồi chức năng hô hấp. Các giải pháp được đề xuất cần được triển khai đồng bộ và đánh giá hiệu quả thường xuyên để đảm bảo mang lại lợi ích tối đa cho bệnh nhân. Việc tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp phục hồi chức năng hô hấp là cần thiết để nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi do lao.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về thực trạng tập thở

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ thực hành kỹ thuật tập thở của bệnh nhân còn hạn chế và có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hành này. Việc cải thiện kỹ thuật tập thở là cần thiết để nâng cao hiệu quả điều trị và phục hồi chức năng hô hấp.

6.2. Khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo về phục hồi chức năng hô hấp

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp và tìm ra các phương pháp phục hồi chức năng hô hấp hiệu quả hơn. Các nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH NGUYỀN THỊ MỪNG THỰC TRẠNG THỰC HÀNH KĨ THUẬT TẬP THỞ Ở NGƯỜI BỆNH TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI DO LAO ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN PHỔI TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2020 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NAM ĐỊNH - 2020 BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH NGUYỄN THỊ MỪNG THỰC TRẠNG THỰC HÀNH KĨ THUẬT TẬP THỞ Ở NGƯỜI BỆNH TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI DO LAO ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN PHỔI TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2020 Ngành: Điều dưỡng Mã số: 7720301 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN: THS. NGUYỄN THỊ THU HƯỜNG Nam Định- 2020 i LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng em. Các số liệu sử dụng phân tích trong khóa luận có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong khóa luận này do em tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam. Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kì nghiên cứu nào khác. Em xin hoàn toàn chịu mội trách nhiệm về những cam đoan này ! Nam Định. Ngày 29 tháng 07 năm 2020 SINH VIÊN Nguyễn Thị Mừng ii LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn vô hạn, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới các tập thể và cá nhân đã luôn bên cạnh và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận án. Đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn tới Đảng ủy - Ban Giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, cán bộ Khoa, Phòng, Trung tâm Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm khóa luận. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, các anh chị em tại khoa Nội 1 – Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình làm khóa luận. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn tới cô hướng dẫn của tôi Th.S Nguyễn Thị Thu Hường. Tôi rất vinh dự và hân hạnh nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, kiên nhẫn và thân thiện của cô. Với kiến thức chuyên sâu cả về phương pháp lẫn chuyên môn của cô khiến tôi hiểu và đi đúng hướng nghiên cứu ngay từ những bước đi đầu tiên. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn cổ vũ, động viên tôi trong học tập và trong cuộc sống. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người bệnh tại khoa Nội 1 – Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định đã hợp tác, nhiệt tình tham gia tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận này. Do thời gian làm khóa luận còn hạn chế, nên khóa luận còn thiếu sót, em rất mong được sự đóng góp của quý thầy cô để khóa luận được hoàn thiện hơn! Tôi xin chân thành cảm ơn! Nam Định. ngày tháng năm 2020 SINH VIÊN Nguyễn Thị Mừng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . v DANH MỤC BẢNG . vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ .vii DANH MỤC ẢNH .vii ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN . Đại cương về tràn dịch màng phổi do lao . Phục hồi chức năng hô hấp ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao. Cơ sở thực tiễn. Trên thế giới . Một số nghiên cứu liên quan đến kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phỏi do lao . Một số giải pháp cải thiện thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao. 14 Chương 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN . Thông tin chung. Thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao điều trị tại Bệnh viện phổi tỉnh Nam Định năm 2020 . Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu . Yếu tố truyền thông, tư vấn . Một số yếu tố liên quan đến thực trạng thực hành tập thở . Mối liên quan đến mức độ thực hành tập thở chúm môi của đối tượng nghiên cứu. Mối liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở hoành của ĐTNC . Nguyên nhân các việc đã thực hiện được và chưa thực hiện được . Nguyên nhân của các việc đã thực hiện được . Nguyên nhân của những việc chưa thực hiện được. 28 Chương 3: KHUYẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHẢ THI . 30 Chương 4: KẾT LUẬN . Thực trạng thực hành kĩ thuật tập thở ở người bệnh tràn dịch màng phổi do lao điều trị tại Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định năm 2020. Thực trạng thực hành kĩ thuật thở chúm môi. Thực trạng thực hành thở hoành. Một số yếu tố liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở . Một số yếu tố liên quan đến mức độ thực hành kĩ thuật tập thở chúm môi. Một số yếu tố liên quan đến thực hành kĩ thuật tập thở hoành. 33 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: BẢN ĐỒNG THUẬN PHỤ LỤC 2: PHIẾU PHỎNG VẤN PHỤ LỤC 3: BẢNG KIỂM KĨ THUẬT TẬP THỞ CỦA TDMP DO LAO . 9 PHỤ LỤC 4: QUYẾT ĐỊNH SỐ 3109/QĐ-BYT NĂM 2014 VỀ VIỆC BAN HÀNH TÀI LIỆU CHUYÊN MÔN “HƯỚNG DẪN CHUẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG” CHO NGƯỜI BỆNH TDMP DO LAO v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFB (Acid Fast Bacillus) Trực khuẩn kháng cồn, kháng toan BK Trực khuẩn lao CNHH Chức năng hô hấp Cs Cộng sự DDMP Dày dính màng phổi ĐTNC Đối tượng nghiên cứu MP Màng Phổi NB Người Bệnh PHCNHH Phục hồi chức năng hô hấp TDMP Tràn dịch màng phổi WHO (world health organization ) Tổ chức y tế thế giới TĐHV Trình độ học vấn THPT Trung học phổ thông vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu .2: Tiếp nhận thông tin truyền thông, tư vấn của đối tượng nghiên cứu .3: Thời điểm tiếp nhận hướng dẫn tập thở của ĐTNC.4 : Số lần được hướng dẫn tập thở của đối tượng nghiên cứu .5: Các hình thức tiếp nhận hướng dẫn tập thở của ĐTNC .6: Địa điểm tiếp nhận hướng dẫn tập thở của ĐTNC .7: Mức độ thường xuyên luyện tập thở của đối tượng nghiên cứu .8: phân loại mức độ điểm của các bước thực hành kĩ thuật thở chúm môi.9: Điểm trung bình thực hành kĩ thuật thở chúm môi của ĐTNC .10: Phân loại mức độ thực hành kĩ thuật tập thở chúm môi của ĐTNC .12 : Điểm trung bình thực hành kĩ thuật thở cơ hoành .13: Thực hành kĩ thuật thở cơ hoành của ĐTNC .14: Mối liên quan giữa đặc điểm chung của ĐTNC với mức độ thực hành kĩ thuật thở chúm môi .15: Mối liên quan giữa tiền sử bị bệnh với mức độ thực hành kĩ thuật tập thở chúm môi của ĐTNC .16: Mối liên quan giữa tiền sử được tập thở với mức độ thực hành kĩ thuật tập thở chúm môi của đối tượng nghiên cứu .17 : Mối liên quan giữa đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu với mức độ thực hành kĩ thuật tập thở hoành .18: Mối liên quan giữa tiền sử bị bệnh với mức độ thực hành kĩ thuật tập thở hoành của đối tượng nghiên cứu .19: Mối liên quan giữa tiền sử tập thở với mức độ thực hành kĩ thuật tập thở hoành của ĐTNC . 27 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Phân loại tuổi của đối tượng tham gia nghiên cứu.2: Phân loại trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu .3: Phân loại nghề nghiệp của đối tượng tham gia nghiên cứu. 18 DANH MỤC ẢNH Hình ảnh 1.1: tràn dịch màng phổi .2: kĩ thuật thở chúm môi. Kĩ thuật thở hoành . Bệnh viện Phổi tỉnh Nam Định . 15 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh lao là vấn đề sức khỏe lớn ở các quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam. Theo báo cáo của tổ chức y tế thế giới (WHO) có khoảng 10,4 triệu người mới mắc lao và 1,4 triệu người chết năm 2015 và là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong trên toàn cầu [37]. Việt Nam hiện vẫn là nước có gánh nặng bệnh lao cao, đứng thứ 16 trong 30 nước có số người bệnh lao cao nhất thế giới (báo cáo WHO 2018) [9] [26]. Lao ngoài phổi theo báo cáo của chương trình chống lao quốc gia năm 2018 có 20262 trường hợp (chiếm 19,9%). Lao ngoài phổi bao gồm: lao hạch, tràn dịch màng phổi, lao xương khớp, lao màng não và một số thể lao ngoài phổi khác [8]. Tràn dịch màng phổi (TDMP) do lao là kết quả của nhiễm khuẩn lao màng phổi đặc trưng tích lũy mãn tính của dịch và tế bào viêm trong khoang màng phổi [31]. Tràn dịch màng phổi do lao là thể lao ngoài phổi hay gặp, trên thế giới tràn dịch màng phổi do lao đứng hàng thứ hai sau lao hạch. Tại Mỹ, có khoảng 3600 bệnh nhân lao ngoài phổi mỗi năm trong đó tràn dịch màng phổi do lao chiếm 18,7% [29] [30]. Còn ở Việt Nam, theo báo cáo của chương trình chống lao quốc gia, tràn dịch màng phổi do lao chiếm 17 – 18% trong tổng số bệnh nhân lao, đặc biệt ở khu vực miền bắc năm 2018 có 7176 người TDMP do lao [9]. Năm 2010 tại Hoa Kỳ có 1,5 triệu người được chẩn đoán mắc tràn dịch màng phổi [36] [13]. Di chứng hay gặp của TDMP do lao là dày dính màng phổi (DDMP). TDMP do điều trị không đúng cách hoặc điều trị muộn nên mặc dù hết dịch vẫn bị DDMP làm ảnh hưởng nhiều đến chức năng hô hấp (CNHH) của người bệnh (NB), gây khó thở, xẹp phổi, hạn chế trong sinh hoạt hằng ngày của người bệnh. Theo thống kê chương trình chống lao quốc gia năm 2008 thấy tỷ lệ DDMP sau TDMP do lao là 70% [29]. Theo Nguyễn Thị Bích Ngọc kết quả điều trị TDMP bằng X-Quang thấy tỷ lệ DDMP là 73,8%[18]. Thực hành phục hồi chức năng hô hấp (PHCNHH) sẽ giúp các cơ hô hấp được tập luyện, phổi được giãn nở tối đa, tăng sức mạnh, hiệu quả làm việc và nâng cao chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người bệnh, từ đó hạn chế nguy cơ bị dày dính màng phổi xẹp phổi. Các bài tập thực hành PHCNHH trong chương trình vật lí 2 trị liệu – PHCNHH của người bệnh TDMP bao gồm thay đổi tư thế, tập thở và tập vận động. Trong đó, tập thở đóng vai trò quan trọng trong chương trình PHCNHH cho người bệnh tràn dịch màng phổi do lao. Hai kĩ thuật tập thở đóng vai trò quan trọng là: thở cơ hoành và thở chúm môi có thể làm tăng thể tích khí lưu thông và giảm lượng khí cặn, giúp cho phổi giãn nở một cách tốt nhất [2] [39]. Nam Định là tỉnh đồng bằng ven biển châu thổ sông Hồng với diện tích 1.670 km2, dân số gần 2 triệu người.