Nghiên Cứu Ứng Dụng Phương Pháp Sắc Ký Để Phân Tích Alkaloid và Flavonoid Từ Lá và Tâm Sen

Luận án tiến sĩ y tế phân tích dược học nghiên cứu thành phần hóa học và một số tác dụng sinh học của cây đinh lăng polyscias, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Đỗ Châu Minh Vĩnh Thọ
• Người hướng dẫn: Nguyễn Đức Tuấn
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kiểm Nghiệm Thuốc Và Độc Chất
• Đề tài: Nghiên Cứu Phân Tích Alkaloid và Flavonoid Từ Lá và Tâm Sen
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Dược Học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Thực vật học về Sen
• 1.2. Hóa học về Sen
• 1.3. Chiết xuất- phân lập các alkaloid, flavonoid trong lá và tâm Sen
• 1.4. Các phương pháp phân tích thành phần alkaloid, flavonoid trong lá, tâm Sen
• 1.5. Tác dụng sinh học của lá, tâm Sen
• 1.6. Công dụng của Sen. Chất đối chiếu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Nguyên vật liệu – Dung môi, hóa chất, thuốc thử – Trang thiết bị. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Chiết xuất, phân lập, xác định cấu trúc alkaloid, flavonoid từ lá và tâm Sen
• 3.2. Phân tích sơ bộ thành phần hóa học của lá và tâm Sen
• 3.3. Chiết cao chiết toàn phần alkaloid, flavonoid từ lá và tâm Sen
• 3.4. Phân lập alkaloid, flavonoid từ lá và tâm Sen
• 3.5. Xác định độ tinh khiết các alkaloid, flavonoid phân lập từ lá và tâm Sen. Xác định cấu trúc các chất phân lập được. Thiết lập một số chất đối chiếu alkaloid, flavonoid phân lập từ lá, tâm Sen
• 3.6. Xây dựng qui trình định tính điểm chỉ, định lượng đồng thời alkaloid, flavonoid có trong lá và tâm Sen
• 3.7. Ứng dụng các qui trình định tính, định lượng để phân tích các alkaloid, flavonoid có trong các mẫu nguyên liệu và chế phẩm bào chế từ lá, tâm Sen
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Chiết xuất, phân lập, xác định cấu trúc cấu trúc các alkaloid, flavonoid phân lập từ lá và tâm Sen
• 4.2. Qui trình định tính, định lượng đồng thời alkaloid, flavonoid có trong lá và tâm Sen
• 4.3. Ứng dụng qui trình định tính, định lượng để phân tích các alkaloid, flavonoid có trong các mẫu nguyên liệu và chế phẩm từ lá, tâm Sen
• 4.4. Đặc tính điểm chỉ của lá và tâm Sen
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Alkaloid Flavonoid Từ Lá Sen 50 60 Ký Tự

Nghiên cứu về alkaloid và flavonoid từ lá sen (Nelumbo nucifera) là một lĩnh vực quan trọng trong dược học và hóa học tự nhiên. Sen từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh, nhờ vào các hợp chất có hoạt tính sinh học có trong nó. Lá sen chứa nhiều alkaloid như nuciferin, nornuciferin và flavonoid như quercetin, isoquercitrin, có tiềm năng lớn trong việc phát triển các loại thuốc mới. Các nghiên cứu gần đây đã tập trung vào việc chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất này, cũng như đánh giá các hoạt tính sinh học của chúng như chống oxy hóa, chống viêm và hạ đường huyết. Thành phần hóa học phong phú của lá sen mở ra nhiều hướng nghiên cứu về ứng dụng trong y học và thực phẩm chức năng. Theo Hải Thượng Lãn Ông, tất cả bộ phận của cây sen đều là thuốc hay. Điều này càng khẳng định giá trị tiềm năng của các hợp chất có trong sen.

1.1. Lịch Sử Sử Dụng Lá Sen Trong Y Học Cổ Truyền

Từ xa xưa, lá sen đã được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia, đặc biệt là ở châu Á. Theo các tài liệu y học cổ truyền, lá sen có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, an thần và lợi tiểu. Nó thường được sử dụng để điều trị các chứng bệnh như mất ngủ, cao huyết áp, béo phì và tiêu chảy. Các bài thuốc cổ truyền thường kết hợp lá sen với các dược liệu khác để tăng cường hiệu quả điều trị. Việc sử dụng lá sen trong y học cổ truyền là minh chứng cho những hoạt tính sinh học tiềm năng của nó, thúc đẩy các nghiên cứu hiện đại nhằm tìm hiểu sâu hơn về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của loại dược liệu này.

1.2. Vai Trò Của Alkaloid Và Flavonoid Trong Lá Sen

Alkaloid và flavonoid là hai nhóm hợp chất chính đóng vai trò quan trọng trong các hoạt tính sinh học của lá sen. Alkaloid như nuciferin và nornuciferin được biết đến với tác dụng an thần, giảm lo âu và hạ huyết áp. Flavonoid như quercetin và isoquercitrin có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do. Sự kết hợp của các alkaloid và flavonoid tạo nên một phức hợp các hoạt tính sinh học, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Các nghiên cứu hiện đại đang tiếp tục khám phá các tác dụng tiềm năng của các hợp chất này trong việc điều trị và phòng ngừa các bệnh mãn tính.

II. Thách Thức Phân Tích Alkaloid Flavonoid Lá Sen 50 60 Ký Tự

Mặc dù lá sen có tiềm năng lớn trong y học và thực phẩm chức năng, việc phân tích alkaloid và flavonoid từ lá sen đặt ra nhiều thách thức. Các hợp chất này thường có nồng độ thấp và phức tạp, đòi hỏi các phương pháp chiết xuất và phân tích hiệu quả. Sự khác biệt về thành phần hóa học giữa các giống sen khác nhau, cũng như các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sự phát triển của cây, có thể gây khó khăn trong việc tiêu chuẩn hóa các sản phẩm từ lá sen. Ngoài ra, việc xác định cấu trúc và hoạt tính sinh học của các hợp chất mới đòi hỏi các kỹ thuật phân tích và sinh học tiên tiến.

2.1. Chiết Xuất Alkaloid Flavonoid Hiệu Quả Từ Lá Sen

Việc chiết xuất alkaloid và flavonoid hiệu quả từ lá sen là một bước quan trọng trong quá trình phân tích và nghiên cứu. Các phương pháp chiết xuất truyền thống như chiết bằng dung môi có thể không hiệu quả đối với các hợp chất có nồng độ thấp hoặc các hợp chất dễ bị phân hủy. Các phương pháp chiết xuất hiện đại như chiết bằng chất lỏng siêu tới hạn (SFE) và chiết bằng vi sóng (MAE) có thể cải thiện hiệu quả chiết xuất và giảm thiểu sự phân hủy của các hợp chất. Việc lựa chọn dung môi và điều kiện chiết xuất phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo thu được lượng alkaloid và flavonoid tối đa.

2.2. Phân Tích Định Tính Định Lượng Alkaloid Flavonoid

Việc phân tích định tính và định lượng alkaloid và flavonoid trong lá sen đòi hỏi các kỹ thuật phân tích chính xác và nhạy cảm. Các phương pháp sắc ký như sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) và sắc ký khí khối phổ (GC-MS) thường được sử dụng để phân tách và xác định các hợp chất. Các phương pháp điện di như điện di mao quản (CE) cũng có thể được sử dụng để phân tích alkaloid và flavonoid. Việc xây dựng các quy trình phân tích chuẩn và sử dụng các chất chuẩn đối chiếu là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả phân tích.

III. Phương Pháp Phân Tích Sắc Ký Alkaloid Flavonoid 50 60

Phương pháp sắc ký đóng vai trò then chốt trong việc phân tích alkaloid và flavonoid từ lá và tâm sen. Các kỹ thuật như HPLC, TLC (sắc ký lớp mỏng) và CE (điện di mao quản) được sử dụng rộng rãi để phân tách, định tính và định lượng các hợp chất này. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng, việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu nghiên cứu và tính chất của các hợp chất cần phân tích. Sự kết hợp các phương pháp sắc ký với các kỹ thuật phổ nghiệm (như MS, NMR) cho phép xác định cấu trúc của các hợp chất mới và phức tạp. Tài liệu gốc đề cập đến việc ứng dụng phương pháp sắc ký để phân tích thành phần alkaloid, flavonoid của lá và tâm sen.

3.1. Ứng Dụng HPLC Phân Tích Alkaloid Flavonoid Lá Sen

HPLC là một kỹ thuật sắc ký mạnh mẽ, được sử dụng rộng rãi để phân tích alkaloid và flavonoid trong lá sen. HPLC có khả năng phân tách các hợp chất phức tạp với độ phân giải cao và độ nhạy tốt. Các cột sắc ký khác nhau (ví dụ: cột pha đảo, cột pha thường) có thể được sử dụng để phân tách các hợp chất với các tính chất hóa học khác nhau. Detector UV-Vis thường được sử dụng để phát hiện các hợp chất, trong khi detector MS cung cấp thông tin về khối lượng phân tử và cấu trúc của các hợp chất. Việc tối ưu hóa các điều kiện sắc ký (ví dụ: pha động, tốc độ dòng, nhiệt độ) là rất quan trọng để đạt được sự phân tách tối ưu.

3.2. Kỹ Thuật CE Phân Tích Alkaloid Flavonoid Từ Sen

CE là một kỹ thuật điện di được sử dụng để phân tách các hợp chất dựa trên điện tích và kích thước của chúng. CE có ưu điểm là tiêu thụ dung môi ít, thời gian phân tích nhanh và độ phân giải cao. CE có thể được sử dụng để phân tích alkaloid và flavonoid trong lá sen, đặc biệt là các hợp chất có tính phân cực cao. Các loại CE khác nhau (ví dụ: CZE, MEKC) có thể được sử dụng để phân tách các hợp chất với các tính chất hóa học khác nhau. Detector UV-Vis thường được sử dụng để phát hiện các hợp chất, trong khi detector MS cung cấp thông tin về khối lượng phân tử và cấu trúc của các hợp chất.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Lá Tâm Sen Trong Thực Tiễn 50 60

Nghiên cứu về alkaloid và flavonoid từ lá và tâm sen có nhiều ứng dụng thực tiễn quan trọng. Các hợp chất này có thể được sử dụng để phát triển các loại thuốc mới, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm. Các nghiên cứu về tác dụng sinh học của alkaloid và flavonoid có thể cung cấp thông tin quan trọng cho việc phòng ngừa và điều trị các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường và ung thư. Việc tiêu chuẩn hóa các sản phẩm từ lá và tâm sen đảm bảo chất lượng và an toàn cho người sử dụng. Theo tài liệu gốc, nghiên cứu này nhằm ứng dụng các qui trình định tính, định lượng để phân tích các alkaloid, flavonoid có trong các mẫu nguyên liệu và chế phẩm bào chế từ lá, tâm Sen.

4.1. Phát Triển Thuốc Từ Alkaloid Flavonoid Lá Sen

Alkaloid và flavonoid từ lá sen có tiềm năng lớn trong việc phát triển các loại thuốc mới. Nuciferin, một alkaloid chính trong lá sen, đã được chứng minh là có tác dụng an thần, giảm lo âu và hạ huyết áp. Quercetin, một flavonoid chính trong lá sen, có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ và có thể giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do. Các nghiên cứu lâm sàng cần được thực hiện để đánh giá hiệu quả và an toàn của các loại thuốc từ alkaloid và flavonoid lá sen.

4.2. Ứng Dụng Flavonoid Alkaloid Trong Thực Phẩm Chức Năng

Alkaloid và flavonoid từ lá sen có thể được sử dụng trong thực phẩm chức năng để cải thiện sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Các sản phẩm thực phẩm chức năng chứa chiết xuất lá sen có thể giúp giảm cân, hạ cholesterol trong máu và cải thiện chức năng tim mạch. Các nghiên cứu cần được thực hiện để đánh giá hiệu quả và an toàn của các sản phẩm thực phẩm chức năng chứa chiết xuất lá sen. Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng các sản phẩm này được sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt và chứa hàm lượng alkaloid và flavonoid được kiểm soát.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Alkaloid Flavonoid Từ Sen 50 60

Nghiên cứu về alkaloid và flavonoid từ lá và tâm sen là một lĩnh vực đầy hứa hẹn với nhiều tiềm năng ứng dụng. Các hợp chất này có thể được sử dụng để phát triển các loại thuốc mới, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tác dụng sinh học, cơ chế tác dụng và an toàn của các hợp chất này. Việc tiêu chuẩn hóa các sản phẩm từ lá và tâm sen đảm bảo chất lượng và an toàn cho người sử dụng. Nghiên cứu này đóng góp vào việc xác định đặc tính điểm chỉ của lá và tâm sen.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Alkaloid Flavonoid

Các hướng nghiên cứu tương lai về alkaloid và flavonoid từ lá và tâm sen bao gồm: Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác dụng của các hợp chất này ở cấp độ phân tử. Phát triển các phương pháp chiết xuất và phân tích hiệu quả hơn để thu được lượng alkaloid và flavonoid tối đa. Đánh giá hiệu quả và an toàn của các loại thuốc và thực phẩm chức năng từ alkaloid và flavonoid trong các nghiên cứu lâm sàng. Nghiên cứu về tác dụng hiệp đồng của alkaloid và flavonoid với các hợp chất khác. Nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến thành phần hóa học của lá và tâm sen.

5.2. Tiêu Chuẩn Hóa Sản Phẩm Từ Lá Sen Tâm Sen

Việc tiêu chuẩn hóa các sản phẩm từ lá và tâm sen là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và an toàn cho người sử dụng. Các tiêu chuẩn chất lượng nên bao gồm các chỉ tiêu về hàm lượng alkaloid và flavonoid, độ tinh khiết, độ ẩm và các tạp chất. Các phương pháp phân tích chuẩn cần được sử dụng để kiểm tra chất lượng của các sản phẩm. Việc hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà sản xuất và cơ quan quản lý là cần thiết để xây dựng và thực thi các tiêu chuẩn chất lượng cho các sản phẩm từ lá và tâm sen.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1- TONG QUAN TAI LIEU 1. THUC VAT HOC VE SEN 1. Chi Nelumbo va vi tri phan loai cua chi Chi Nelumbo thudc ho Sen- Nelumbonaceae trước đây được xếp cùng với họ Súng- Nymphaeaceae. Tuy nhiên, ngày nay được tách ra riêng thành họ Sen, voi mét chi duy nhat 1a Nelumbo voi hai loai Nelumbo nucifera Gaertn.

(Sen hồng, phé biến ở Việt Nam và một số nước Châu Á như Trung quốc, An do, Srilanka, Nhật Ban, Théi Lan, Uc) va Nelumbo lutea Willd (Sen trang, phé biến ở Dong Bac My Jl}, Theo hệ thống phân loại APG II năm 2003 và của Amen Takhtajan nam 2009 "41, vị trí phân loại của chỉ Welunbo được trình bày trong Bang 1. VỊ trí phân loại của chỉ Nelưmnbo Phân giới Cormobionta (Thực vật bậc cao) Ngành Magnoliophyta (Nganh Ngoc Lan) Lop Magnoliopsida (Lop Ngoc Lan) Phân lớp Ranunculidae (Phân lớp Sen) Liên bộ Proteanae Bộ Nelumbonales (Bộ Sen) Họ Nelumbonaceae Chi Nelumbo 1. Cay Sen - Nelumbo nucifera Loài Sen Nelumbo nucifera Gaertn. cé6 mot sé déng danh khdc 1a: Nelumbium nelumbo (L.) Druce, Nelumbium nuciferum Gaertn, Nelumbium speciosum Willd.

Trong tiếng Việt, Sen còn được biết với tên là Sen hồng, Liên. Trong tiếng Anh, Sen được gọi với tên thông dụng nhất là lotus nhưng còn được biết với các tên khác nhu Chinese water - lily, Indian lotus, Egypian bean."! Nelumbo nucifera Gaertn. Nelumbo lutea Willd. Hình ảnh loài Sen hồng và Sen trắng (nguồn: Wikipedia) 4 1.1 Đặc điểm hình thái Cây thân rễ mang củ mọc khá sâu trong đáy hồ, sống nhiều năm.

Thân rễ hình trụ mọc bò lan trong bùn thường gọi là ngó Sen, có ngăn ngang; thân và cuống lá có bộng to dài. Lá (liên diệp) hình tròn, hình khiên to, có cuống dài vươn lên khỏi mặt nước, cuống có thể dài 0,5 tới 1,5 hay 2 m. Phiến lá có dạng đĩa, với mép lượn sóng, màu lục hoặc xanh lục, thường có lớp sáp rộng trên bề mặt, rộng 20 — 80 cm có gai nhỏ, đính ở giữa phiến lá, mép lá uốn lượn. Hoa rất đẹp, rộng tới 20 — 30 cm, màu hồng tím, trắng có mùi thơm.

Hoa đều, lưỡng tính. Lá đài 4 - 5, cánh hoa nhiều, hướng lên và trải ra, nhị nhiều bao phấn hai ô, nứt theo kẽ đọc. Nhiều lá noãn chứa trong một để hoa loe ra thành hình nón ngược gọi là gương Sen, mỗi lá noãn có 1-2 tiểu noãn. Quả bế màu xanh hình bầu dục, rời nằm sâu trên gương Sen chứa 15 - 25 quả bế, chứa một hạt không nội nhũ.

Hạt màu trắng, dài 1,3 - 1,5 cm, phần ngoài mỏng và cứng, màu lục tía, phần giữa mềm chứa tỉnh bột màu trắng ngà và bên trong là lá mầm dầy có màu xanh sam (tâm Sen). Tâm Sen gồm rễ mầm, thân mầm, chồi mầm vả 2 lá đầu tiên; rễ mầm không rõ; thân mầm màu xanh, dài 3 - 4 mm, tiết diện bau duc, nhan bóng, 2 lá đầu tiên, 1 to, 1 nhỏ, cuống lá mầm màu xanh, hình móc câu, tiết diện đa giác, dài 1,8 - 2 cm, phiến lá mầm hai mép cuộn vào giữa tạo thành một đoạn dài 6-7 mm. Các loài trong chỉ Nelưnbo có hoa giống với các loài hoa Súng trong họ Nymphaeaceae (họ Súng). Tuy nhiên, lá của các loài Sen có thể phân biệt được với lá của các loài trong họ Súng do có hình khiên (lá tròn), trong khi đó Nymphaeaceae có vết khía hình chữ V đặc trưng từ mép lá vào tâm của lá.

Quả ở trung tâm chứa hạt của các loài cũng có đặc trưng phân biệt và được gọi là bát Sen L!Hö7IÌ, 1. Sinh thái - phân bố Trong thời kỳ cô đại, Sen đã từng là loại cây mọc phô biến dọc theo bờ sông Nile ở Ai Cập cùng với một loài hoa súng có quan hệ họ hàng gần gũi có tên gọi dài dòng là hoa Sen xanh linh thiêng sông Nile (Mymphaea caerulea). Từ Ai Cập, Sen đã được đem đến vùng lãnh thổ Assyria và sau đó được trồng rộng rãi khắp các vùng Ba Tư, Ấn Độ và Trung Quốc. Hiện nay, Sen được phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới Châu Á, Úc và Châu Mỹ, hiếm hoặc đã tuyệt chủng tại Châu Phi.

Do ưa khí hậu nóng và âm của vùng nhiệt đới, nên Sen cũng được trồng nhiều ở hầu hết các nước khu vực Đông Nam Á đến Nam Á như: Campuchia, Thái Lan, Malysia, Án Độ và các tỉnh phía nam Trung Quốc P3, Ở Việt Nam, chỉ có một loài mọc hoang dại chủ yếu ở vùng Đồng Tháp Mười thuộc tỉnh Đồng Tháp và An Giang. Theo nhân dân địa phương cây Sen mọc trong trạng thái tự nhiên đã có từ lâu đời. Bên cạnh quần thê hoang đại, Sen cũng là cây trồng quen thuộc ở các tỉnh đồng bằng và trung du, suốt từ Nam đến Bắc, dùng làm thuốc, thức ăn và làm cảnh. Sen được trồng nhiều nhất ở Đồng Tháp.

Mùa hoa: tháng 5 - 6, mùa quả: tháng 7 — 9 l8, 1. Đặc điểm vi học Lá: Biểu bì trên gồm một lớp tế bào hình chữ nhật nhỏ, mặt ngoài có núm lồi lên, có lỗ khí. Biểu bì dưới giống biểu bì trên, nhưng tế bào dài hơn, vách hóa mô cứng, cutin dày. Mô mềm giậu có một lớp tế bào xếp sát biéu bì trên, chạy từ phiến lá xuyên qua gân giữa.

Mô dày góc gồm nhiều tế bào đa giác gần tròn, xếp thành đám sát biểu bì đưới. Ở giữa gân có 2 bó libe gỗ to, những bó libe gỗ nhỏ xếp rải rác xung quanh. Mỗi bó libe gỗ có sợi bao bọc, gỗ phía trên, libe phía dưới, bao quanh là 1- 2 lớp tế bào hình đa giác, kích thước nhỏ, hóa mô cứng thành vòng ƑI, Bột dược liệu Bột lá Sen: có màu lục nhạt, soi kính hiển vi quan sát thấy các đặc điểm sau ll: Mảnh biểu bì trên gồm nhiều tế bào hình nhiều cạnh, kích thước không đều, màng ít ngoằn ngoèo, mang lỗ khí ở dạng biến thiên. Màng phía ngoài biểu bì có nhiều núm lồi lên.

Núm nhìn phía đưới mặt là những vòng tròn nhò, rải rác có những núm bị tách khỏi biểu bì, hình ba cạnh hay hình chuông. Mảnh biểu bì dưới gồm tế bào màng ngoằn ngoèo. Sợi màng hơi dày, khoang rộng kèm mảnh mach. Manh mach vạch, mạch xoắn, mạch mạng.

Tĩnh thé calci oxalat hình cầu gai, duong kinh 20- 36 ụm. Mô mềm chứa diệp lục. Bội tâm Sen: Bột màu vàng xanh, mảnh mô mềm chứa hat tinh bột. Hạt tinh bột hình cầu hoặc hình trứng, đường kính 4- 6 um PHT), 1.

Bộ phận dùng — thu hái và chế biến Tất cả các bộ phận dùng của cây Sen đều có giá trị sinh học cao, được dùng làm thuốc trong y học cổ truyền và được đưa vào Dược điển một số nước H8! Lá Sen (Folium Nelumbims): lá bánh tẻ, thu hái vào mùa thu, bỏ cuống, phơi khô. Thân rễ (Nodus Nelumbinis rhizomatis) còn gọi là liên ngẫu hay ngó Sen, thu hái quanh năm. HOA HOC VE SEN 1. Hóa học của lá Sen Lá Sen chứa nhiều hợp chất khác nhau trong đó nhóm alkaloid và flavonoid được xem là hai thành phần chính chiếm tỉ lệ tương đối lớn và cho tác dụng sinh học chủ yếu.

Ngoài ra, các hợp chất khác như: tanin, saponin, đường khử, các acid hữu cơ (acid palmitic, acid citric, acid tartric, acid succinic, acid ascorbic,.), cdc terpen steroid (f-sitostenon, stigmasta-4,22-dien-3-on,.), các tỉnh dau trans-caryophyllen, trans-isolimonen, 4-methyl-1-isopropyl-3-cyclohexen-1-ol, camphor, 2-acetylen-1-alcohol, chat béo, sáp, chất nhày cũng được tìm thấy trong lá Sen, [7II14l4116] 1. Thành phần alkaloid Hàm lượng alkaloid toàn phần của lá Sen chiếm từ 0,77 - 0,84% tùy theo điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Có khoảng 15 alkaloid đã được xác định. Các alkaloid trong lá Sen có cấu trúc isoquinolin bao gồm các phân nhóm aporphin, proaporphin, benzylisoquinolin và bisbenzylisoquinolin.

AIkaloid khung aporphin: các alkaloid có cẫu trúc aporphin chiếm phần lớn về tỉ lệ cũng như số lượng trong alkaloid toàn phần của lá Sen. Các alkaloid đã biết thuộc nhóm này được trình bày ở Bảng 1. Các alkaloid khung aporphin có trong lá SenỨ1 I8M!9 (14), HH] CTPT Ri R2 Ra Nuciferin Ci9H21NO2 -CH3 -CH3 -CHa RO C N-nor-nuciferin CisHigNO2 -CH3;. -CH3 -H R,O Ss NNR O-nor-nuciferin CigHigNO2 -H -CH3 -CH3 H Lirinidin C¡sH¡oNO; -CH3 -H -CHa Roemerin C¡;Hi;NO2¿ -CHa- -CH3 Anonain Ci7HisNO2 -CH:- -H Dehydronuciferin Ci9Hi9NO2 -CH: : -CH; -CH3 R,O Dehydroroemerin C¡sH¡zNO¿ -CH;- -CH: Ss N R,O đì “OR; Dehydroanonain Ci7Hi3NO2 -CH- -H Alkaloidl khung proaporphin: alkaloid thuộc nhóm này chỉ có một alkaloid là pronuciferin (CisHaiNO¿).

Chất này có thể chuyển thành nuciferin trong môi trường acid.Ll 8i pronuciferin nuciferin AIkaloid khung benzylisoquinolin: alkaloid thuộc nhóm này trong lá Sen được biết với 04 alkaloid dién hinh 1A armepavin, N-norarmepavin, N-methyl coclaurin va N-methyl isococlaurin. Các alkaloid khung benzylisoquinolin có trong lá Sen 4: [831.71 CTPT Rị R¿ Rs R,O Armepavin CioH23NO2 | -CH3 -CH3 -CHạ “ No N-methyl coclaurin CisH2i1NO3 | -CH3 -H -CHạ nạo Rs N-methyl isococlaurin CisH2i1NOs -H -CH3 -CHạ O N-norarmepavin CisH2i1NO3 -CH3 -CH3 -H HO Alkaloid khung bisbenzylisoquinolin: alkaloid thuộc nhóm này trong lá Sen được biết với neferin, isoliensinin với hàm lượng thấp. Cấu trúc hai chất này được trình bày ở Bảng 1.51, Ngoài ra, trong lá Sen còn có cepharadion B và Iysicamin 1, i, Liriodenin Lysicamin Cepharadion B Tinh chat cia mét sé alkaloid chinh trong lé Sen "41.0161 Nuciferin: dạng base, là tỉnh thể hình lăng trụ không màu, tạ: 163-164 °C, góc quay cực ở 27° là +145 ° (c = 0,67 %; EtOH), phát huỳnh quang xanh lục sáng ở 245 nm. Phé UV có ba cực đại hấp thu trong dung môi EtOH lần lượt là 311 nm, 271 nm và 232 nm với giá trị loøe lần lượt là 3,83; 4,32 va 4,36.

N-nornuciferin: dạng base là một chất lỏng như dầu, dạng muối chlorid 1a tinh thé không màu, tục: 156 — 157 °C, góc quay cực ở 27 ° là +144 ° (c = 0,5 %; EtOH). Phổ UV có ba cực đại hấp thu trong dung môi EtOH lần lượt là 311 nm, 271 nm, 230 nm v6i gia tri loge 1an lượt là 3,67; 4,43 va 4,37. N-norarmepavin: kết tỉnh ở dạng muối oxalat là tỉnh thể hình kim không màu, tạc: 209 — 210 °C, ơp”= + 20 ° (c= 0,2%; MeOH). Phổ UV có ba cực đại hấp thu trong dung môi EtOH lần lượt là 254 nm, 283 nm, 227 nm.

Thành phần flavonoid Hàm lượng flavonoid toàn phần của lá Sen từ 0,67-0,89 % có khi lên đến 1,64 % tùy theo điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Có khoảng 16 flavonoid đã được xác định trong lá Sen. Flavonoid trong lá Sen thuộc các nhóm flavonol, flavon, catechin, leucoanthocyanidin, trong đó hàm lượng cao nhất được tìm thấy là quercetin 3-Ó-Ø-D-glucuronid "18 Nhóm flavonol: Chiếm tỉ lệ lớn trong các flavonoid với hàm lượng nhiều hơn của các aglycon như: myricetin, quercetin, kaempferol, isorhamnetin và các glycosid với đường glucosyl, rhamnosyl như: myricetin 3-Ó-Ø-D-glucopyranosid, quercitrin, isoquercitrin, hyperin, rutin, kaempferol 3-O0-$-D-glucosepyranosid, isorhamnetin 3-O-a-L-rhamnopyranosyl, isorhamnetin 3-Ó-Ø-D-glucopyranosid, isorhamnetin 3-O-a-D-lyxopyranosyl-O-f-D-glucopyranosid.