Nghiên Cứu Đặc Điểm Huyệt Thận Du và Hiệu Quả Điện Châm Trong Điều Trị Đau Thắt Lưng

Luận án tiến sĩ nghiên cứu huyệt thận du và hiệu quả điện châm trong điều trị đau thắt lưng thể thận hư, mang lại hiểu biết mới cho y học.

• Tác giả: Phạm Hồng Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Nghiêm Hữu Thành
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên Cứu Huyệt Thận Du và Hiệu Quả Điện Châm Trong Điều Trị Đau Thắt Lưng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. HUYỆT VỊ VÀ PHƯƠNG PHÁP CHÂM
• 2.1.1. Huyệt vị châm cứu
• 2.1.1.1. Quan niệm của Y học cổ truyền về huyệt châm cứu
• 2.1.1.1.1. Khái niệm về huyệt
• 2.1.1.1.2. Phân loại huyệt
• 2.1.1.2. Vai trò và tác dụng của huyệt
• 2.1.1.2.1. Về sinh lý
• 2.1.1.2.2. Về bệnh lý
• 2.1.1.2.3. Về chẩn đoán
• 2.1.1.2.4. Về phòng và điều trị bệnh
• 2.1.1.3. Các nghiên cứu về huyệt của y học hiện đại
• 2.1.1.3.1. Đặc điểm giải phẫu của huyệt
• 2.1.1.3.2. Đặc điểm sinh học của huyệt
• 2.1.1.3.2.1. Về đặc điểm nhiệt độ da tại huyệt
• 2.1.1.3.2.2. Về điện trở da và cường độ dòng điện qua da vùng huyệt
• 2.1.1.3.3. Sự tương đồng về huyệt theo Y học cổ truyền với Y học hiện đại
• 2.1.2. Phương pháp châm và điện châm
• 2.1.2.1. Phương pháp châm
• 2.1.2.2. Phương pháp điện châm

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Huyệt Thận Du và Điện Châm

Nghiên cứu về huyệt Thận du và hiệu quả của điện châm trong điều trị đau thắt lưng đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Huyệt Thận du, ký hiệu UB23, là huyệt bối du của tạng Thận, có tác dụng điều hòa thận khí và chữa đau lưng. Điện châm, một phương pháp kết hợp giữa châm cứu và dòng điện, đã cho thấy hiệu quả tích cực trong việc điều trị đau thắt lưng thể thận hư. Nghiên cứu này không chỉ làm sáng tỏ đặc điểm sinh lý của huyệt Thận du mà còn khẳng định hiệu quả của điện châm trong điều trị.

1.1. Đặc Điểm Sinh Lý Của Huyệt Thận Du

Huyệt Thận du nằm trên kinh Túc Thái dương Bàng quang, có tác dụng ích thủy và tráng hỏa. Nghiên cứu cho thấy huyệt này có sự thay đổi về đặc điểm sinh lý khi cơ thể bị bệnh, đặc biệt là trong trường hợp đau thắt lưng thể thận hư.

1.2. Điện Châm Là Gì và Cách Thức Thực Hiện

Điện châm là phương pháp sử dụng dòng điện tác động lên huyệt châm cứu. Phương pháp này không chỉ giúp giảm đau mà còn tăng cường hiệu quả điều trị, nhờ vào sự kết hợp giữa tác dụng của huyệt và dòng điện.

II. Vấn Đề Đau Thắt Lưng và Tác Động Của Huyệt Thận Du

Đau thắt lưng là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Theo Y học cổ truyền, đau thắt lưng có liên quan mật thiết đến tạng Thận. Huyệt Thận du được coi là một trong những huyệt quan trọng trong điều trị đau thắt lưng, giúp cải thiện tình trạng bệnh lý này.

2.1. Nguyên Nhân Gây Đau Thắt Lưng

Nguyên nhân chính của đau thắt lưng thường là do thoái hóa cột sống, ảnh hưởng đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp xác định phương pháp điều trị hiệu quả.

2.2. Tác Động Của Huyệt Thận Du Đến Đau Thắt Lưng

Huyệt Thận du có tác dụng điều hòa thận khí, giúp giảm đau và cải thiện tình trạng đau thắt lưng. Nghiên cứu cho thấy việc kích thích huyệt này có thể mang lại hiệu quả rõ rệt trong điều trị.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Huyệt Thận Du và Điện Châm

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp lâm sàng và thực nghiệm để xác định đặc điểm sinh lý của huyệt Thận du và hiệu quả của điện châm trong điều trị đau thắt lưng. Các phương pháp này giúp cung cấp dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương Pháp Lâm Sàng

Phương pháp lâm sàng được áp dụng để theo dõi và đánh giá hiệu quả của điện châm trên bệnh nhân đau thắt lưng thể thận hư. Kết quả cho thấy sự cải thiện rõ rệt sau khi điều trị.

3.2. Phương Pháp Thực Nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện để xác định các đặc điểm sinh lý của huyệt Thận du. Các chỉ số như nhiệt độ da và điện trở da được đo lường để đánh giá hiệu quả của điện châm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của Điện Châm

Kết quả nghiên cứu cho thấy điện châm tại huyệt Thận du có hiệu quả tích cực trong việc giảm đau thắt lưng. Sự kết hợp giữa châm cứu và dòng điện đã mang lại những kết quả khả quan, giúp bệnh nhân cải thiện tình trạng sức khỏe.

4.1. Hiệu Quả Giảm Đau

Điện châm tại huyệt Thận du đã cho thấy hiệu quả giảm đau rõ rệt. Nhiều bệnh nhân đã báo cáo cảm giác dễ chịu và giảm đau sau khi điều trị.

4.2. Cải Thiện Chất Lượng Cuộc Sống

Việc điều trị đau thắt lưng bằng điện châm không chỉ giúp giảm đau mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân có thể trở lại với các hoạt động hàng ngày một cách dễ dàng hơn.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu về huyệt Thận du và hiệu quả của điện châm trong điều trị đau thắt lưng đã mở ra hướng đi mới trong việc điều trị các bệnh lý liên quan đến thận. Kết quả nghiên cứu cho thấy điện châm là một phương pháp hiệu quả và an toàn.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu đã khẳng định hiệu quả của điện châm tại huyệt Thận du trong điều trị đau thắt lưng thể thận hư. Phương pháp này có tiềm năng lớn trong việc cải thiện sức khỏe cho bệnh nhân.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về huyệt Thận du và các phương pháp điều trị khác để xác định hiệu quả và ứng dụng của chúng trong y học hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thoái hóa cột sống thắt lưng là nguyên nhân hàng đầu gây hội chứng đau thắt lưng mạn tính trong cộng đồng, chiếm khoảng 31,12% tổng số các vị trí thoái hóa xương khớp. Tỷ lệ thoái hóa tăng mạnh theo độ tuổi, từ 5% ở người dưới 40 tuổi lên 25 - 30% ở nhóm 45 - 64 tuổi và đạt mức 60 - 90% ở người trên 65 tuổi. Bệnh lý này gây hạn chế vận động nghiêm trọng, làm suy giảm năng suất lao động và chất lượng sống của người bệnh. Việc lạm dụng các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) và thuốc giãn cơ thường tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận và biến chứng tim mạch.

Trong Y học cổ truyền, đau thắt lưng do thoái hóa cột sống thuộc phạm trù chứng Yêu thống thể thận hư. Phương pháp điện châm huyệt Thận du kết hợp các huyệt vùng thắt lưng đã được ứng dụng rộng rãi nhưng chưa có nhiều công trình lượng hóa đầy đủ đặc tính sinh học của huyệt vị này trên người Việt Nam. Nghiên cứu được triển khai nhằm hai mục tiêu chính: xác định đặc điểm sinh lý, điện sinh học của huyệt Thận du ở người khỏe mạnh cùng biến đổi trên bệnh nhân; đồng thời đánh giá hiệu quả giảm đau, phục hồi chức năng của phác đồ điện châm so với điều trị nội khoa.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương từ tháng 5/2011 đến tháng 12/2012 trên 450 đối tượng, bao gồm 270 người khỏe mạnh và 180 bệnh nhân đau thắt lưng thể thận hư. Đề tài mang ý nghĩa khoa học sâu sắc khi kết hợp chỉ số lâm sàng (thang điểm VAS, nghiệm pháp Schober, bộ câu hỏi Roland-Morris) với các thông số cận lâm sàng khách quan (điện trở da, cường độ dòng điện, nồng độ β-endorphin huyết tương và điện cơ bề mặt sEMG).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự giao thoa giữa lý luận Y học cổ truyền và sinh lý học thần kinh hiện đại:

• Học thuyết Tạng phủ và Kinh lạc: Tạng Thận tàng tinh, chủ cốt sinh tủy và "lưng là phủ của Thận". Khi thận khí suy giảm, kinh mạch không được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến đau mỏi lưng âm ỉ kéo dài. Huyệt Thận du (ký hiệu UB23) là Bối du huyệt của Thận nằm trên kinh Túc Thái dương Bàng quang, có tác dụng bổ thận, kiện cân cốt, điều hòa khí huyết vùng thắt lưng.
• Thuyết Cổng kiểm soát và Thuyết Thần kinh - Thể dịch: Tác động điện châm kích thích có chọn lọc các sợi thần kinh cảm giác bản thể có bao myelin đường kính lớn (sợi Aα và Aβ), tạo xung động ức chế dẫn truyền cảm giác đau tại sừng sau tủy sống. Đồng thời, xung kích thích hoạt hóa trục dưới đồi - tuyến yên giải phóng các chất giảm đau nội sinh như β-endorphin, serotonin và điều hòa trương lực cơ quanh cột sống.
• Các khái niệm cốt lõi: Bối du huyệt, cảm giác đắc khí, trở kháng da vùng huyệt, thang điểm thị giác tương đồng VAS và độ giãn cột sống Schober.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp thử nghiệm lâm sàng tiến cứu có đối chứng ngẫu nhiên:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát đặc tính huyệt trên 270 người khỏe mạnh chia đều vào 3 nhóm tuổi (18 - 29 tuổi, 30 - 39 tuổi và trên 40 tuổi; mỗi nhóm 90 người). Thử nghiệm lâm sàng thực hiện trên 180 bệnh nhân thoái hóa cột sống thắt lưng có điểm VAS ≥ 5 và độ giãn Schober ≤ 13/10 cm, chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm: nhóm can thiệp điện châm (90 bệnh nhân) và nhóm đối chứng dùng thuốc (90 bệnh nhân). Cỡ mẫu được tính toán chặt chẽ với độ tin cậy 95% (Zα/2 = 1,96) và lực mẫu 80% (Zβ = 0,84).
• Can thiệp và kỹ thuật: Nhóm can thiệp thực hiện điện châm bổ huyệt Thận du (tần số 1 - 3 Hz) và châm tả các huyệt Giáp tích L2-L5, Thứ liêu, Ủy trung, Dương lăng tuyền (tần số 5 - 10 Hz) bằng máy điện châm chuyên dụng, thời gian 30 phút/ngày liên tục trong 7 ngày. Nhóm đối chứng uống Mobic 15 mg/ngày kết hợp Myonal 100 mg/ngày trong 7 ngày.
• Thu thập dữ liệu: Đo đạc thông số điện trở và dòng điện qua da bằng máy Neurometer (nguồn 6 Volt) và Electrodermometer PD-1; đo nhiệt độ da bằng máy Thermo-Finer N-1; xác định ngưỡng đau bằng Analgesy-Meter; phân tích điện cơ khối cơ lưng ngang mức L4-L5 bằng hệ thống Powerlab và xét nghiệm nồng độ β-endorphin huyết tương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đặc tính điện sinh học và nhiệt độ tại huyệt Thận du: Tại vùng huyệt Thận du (diện tích dao động từ 4 đến 18 mm²), điện trở da thấp hơn rõ rệt và cường độ dòng điện dẫn truyền qua da cao hơn khoảng 25 - 35% so với các điểm đối chứng ngoài huyệt (p < 0,05). Nhiệt độ da bề mặt tại huyệt Thận du cao hơn vùng da lân cận từ 0,5 đến 1,2°C ở người bình thường.
• Cải thiện triệu chứng đau và tầm vận động: Sau liệu trình 7 ngày điều trị, điểm đau theo thang VAS ở nhóm điện châm giảm trên 60 - 70% so với trước can thiệp. Độ giãn cột sống thắt lưng theo nghiệm pháp Schober tăng từ mức ≤ 13/10 cm lên trung bình ≥ 14,2/10 cm, đồng thời chỉ số khuyết tật chức năng Roland-Morris giảm hơn 65%, tương đương và có xu hướng ổn định hơn so với nhóm dùng thuốc Tây y.
• Tăng nồng độ chất giảm đau nội sinh: Nồng độ β-endorphin trong huyết tương của bệnh nhân sau 7 ngày điện châm tăng từ 40% đến 50% so với thời điểm trước điều trị, thể hiện đáp ứng thể dịch mạnh mẽ.
• Giảm trương lực co cứng cơ trên điện cơ đồ: Biên độ điện thế co cứng của khối cơ cạnh sống ngang mức đốt sống L4-L5 giảm từ 30% đến 40% trên biểu đồ sEMG, chứng minh tác dụng thư giãn cơ sâu và giải tỏa áp lực chèn ép rễ thần kinh.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về điện sinh học tại huyệt Thận du phản ánh cấu trúc giải phẫu đặc thù dưới da, nơi tập trung dày đặc các đầu mút thần kinh, tế bào mast và mạng lưới mao mạch vi tuần hoàn. Khi bị bệnh đau thắt lưng thể thận hư, sự rối loạn tuần hoàn vi mạch cục bộ khiến trở kháng da tại huyệt biến đổi rõ nét so với người khỏe mạnh.

Hiệu quả giảm đau của phương pháp điện châm là kết quả cộng hưởng giữa tác dụng phong bế dẫn truyền đau tại sừng sau tủy sống và sự phóng thích ồ ạt β-endorphin từ tuyến yên vào hệ tuần hoàn. So sánh với các nghiên cứu dùng NSAIDs đơn thuần, điện châm không gây tác dụng phụ trên niêm mạc dạ dày hay chức năng bài tiết của thận. Dữ liệu tiến triển lâm sàng có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột ghép so sánh điểm VAS - Schober qua các mốc thời điểm (ngày 1, ngày 3, ngày 7) và đồ thị đường biểu diễn sự gia tăng nồng độ β-endorphin huyết tương.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật điện châm bổ tả: Các cơ sở khám chữa bệnh Y học cổ truyền cần triển khai rộng rãi phác đồ điện châm phối hợp huyệt Thận du (tần số bổ 1 - 3 Hz) với các huyệt Giáp tích L2-L5, Thứ liêu, Ủy trung (tần số tả 5 - 10 Hz), duy trì thời gian 30 phút/lần trong 7 đến 10 ngày nhằm đạt mục tiêu giảm đau trên 80% cho bệnh nhân.
• Trang bị thiết bị dò tìm và đo điện sinh học huyệt vị: Khuyến nghị các bệnh viện chuyên khoa đầu tư máy đo điện trở và dòng điện sinh học qua da để hỗ trợ định vị chính xác huyệt Thận du, nâng cao độ chính xác khi châm kim lên trên 90% trong giai đoạn 2026 - 2027.
• Ứng dụng các xét nghiệm khách quan trong đánh giá lâm sàng: Đề nghị các viện nghiên cứu và trường đại học tích hợp chỉ số β-endorphin huyết tương và điện cơ bề mặt (sEMG) vào bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả can thiệp không dùng thuốc, hướng đến công bố 5 - 10 công trình khoa học đạt chuẩn quốc tế trong 3 năm tới.
• Xây dựng chương trình giáo dục phòng ngừa tái phát: Đội ngũ nhân viên phục hồi chức năng cần hướng dẫn người bệnh trên 40 tuổi thực hiện các bài tập củng cố cơ lưng, cơ bụng và điều chỉnh tư thế lao động, nhằm hạ tỷ lệ tái phát đau thắt lưng xuống dưới 20% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ và chuyên gia Y học cổ truyền: Nắm vững kỹ thuật phối hợp huyệt Bối du với hệ thống huyệt Giáp tích và phương pháp điều chỉnh tần số xung điện bổ tả trên bằng chứng khoa học thực nghiệm.
• Bác sĩ chuyên khoa Cơ Xương Khớp và Phục hồi chức năng: Tiếp cận một phương án điều trị bổ trợ an toàn, hiệu quả để thay thế hoặc giảm liều thuốc chống viêm giảm đau ở bệnh nhân có bệnh lý dạ dày, tim mạch.
• Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh ngành Y - Dược: Khảo cứu mô hình thiết kế nghiên cứu lâm sàng kết hợp điện sinh học và dấu ấn thể dịch, ứng dụng trong các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Giảng viên tại các trường Đại học Y Dược: Sử dụng dữ liệu thực nghiệm về huyệt Thận du và cơ chế điện châm làm tài liệu giảng dạy cho các học phần Châm cứu học và Sinh lý học Y học cổ truyền.

Câu hỏi thường gặp

Huyệt Thận du có đặc tính điện sinh học gì khác biệt so với vùng da xung quanh?
Kết quả đo đạc trên 270 người khỏe mạnh và 90 bệnh nhân cho thấy huyệt Thận du có điện trở da thấp hơn và cường độ dòng điện qua da cao hơn khoảng 25 - 35% so với vùng da ngoài huyệt. Nhiệt độ bề mặt tại huyệt cũng cao hơn từ 0,5 đến 1,2°C do mạng lưới vi mạch và đầu tận cùng thần kinh tập trung dày đặc.

Vì sao đau thắt lưng do thoái hóa cột sống lại thuộc thể thận hư theo Đông y?
Theo lý luận Y học cổ truyền, tạng Thận chủ cốt tủy và vùng thắt lưng là nơi phản ánh tình trạng của thận. Thoái hóa cột sống thường xuất hiện ở người trên 40 tuổi (chiếm 25 - 30% ở độ tuổi 45 - 64) khi thiên quý suy giảm, chức năng nuôi dưỡng của Thận kém đi dẫn đến đau mỏi lưng âm ỉ kéo dài.

Phác đồ điện châm trong nghiên cứu sử dụng tần số xung điện như thế nào?
Phác đồ sử dụng dòng xung điện với kỹ thuật phân định rõ ràng: châm bổ huyệt Thận du ở tần số thấp 1 - 3 Hz nhằm điều hòa thận khí; châm tả các huyệt Giáp tích L2-L5, Thứ liêu, Ủy trung ở tần số 5 - 10 Hz nhằm giảm đau và giãn cơ. Thời gian điều trị kéo dài 30 phút mỗi ngày trong 7 ngày liên tục.

Cơ chế nào giúp điện châm nâng cao ngưỡng chịu đau của người bệnh?
Điện châm ức chế dẫn truyền cảm giác đau qua cơ chế cổng kiểm soát tại tủy sống nhờ kích thích các sợi thần kinh Aα và Aβ. Đồng thời, kích thích này thúc đẩy hệ thần kinh trung ương gia tăng giải phóng từ 40% đến 50% nồng độ β-endorphin nội sinh vào máu, mang lại tác dụng giảm đau toàn thân.

Phương pháp điện châm có mang lại hiệu quả tương đương thuốc Tây y không?
Thử nghiệm trên 180 bệnh nhân chứng minh nhóm điện châm đạt tỷ lệ giảm đau VAS trên 60% và cải thiện tầm vận động Schober tương đương nhóm dùng kết hợp Mobic 15 mg/ngày và Myonal 100 mg/ngày, đồng thời không ghi nhận biến chứng viêm loét dạ dày hay rối loạn chức năng gan thận.

Kết luận

• Xác lập bộ thông số chuẩn về điện trở, cường độ dòng điện và nhiệt độ da của huyệt Thận du trên 270 người Việt Nam khỏe mạnh theo 3 nhóm tuổi.
• Chứng minh rõ nét sự thay đổi có ý nghĩa thống kê về đặc tính điện sinh học tại huyệt Thận du ở 90 bệnh nhân đau thắt lưng trước và sau điều trị.
• Khẳng định phác đồ điện châm Thận du kết hợp Giáp tích L2-L5 giúp giảm trên 60% điểm đau VAS và cải thiện biên độ vận động cột sống lên mức ≥ 14,2/10 cm.
• Làm sáng tỏ cơ chế giảm đau thông qua sự gia tăng 40 - 50% nồng độ β-endorphin huyết tương và giảm co cứng cơ trên điện cơ đồ sEMG.
• Cung cấp giải pháp điều trị thoái hóa cột sống thắt lưng thể thận hư an toàn, hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào các nhóm thuốc giảm đau tổng hợp.

Để tối ưu hóa ứng dụng thực tiễn, các nghiên cứu theo dõi dọc trong 6 - 12 tháng giai đoạn 2026 - 2028 cần được triển khai nhằm đánh giá hiệu quả duy trì lâu dài. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để cập nhật chi tiết phác đồ điện châm chuẩn hóa và ứng dụng ngay vào thực hành lâm sàng chuyên khoa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đau thắt lưng (ĐTL) là hiện tượng đau cấp tính hoặc mạn tính ở vùng từ ngang đốt sống L1 đến ngang đĩa đệm L5 – S1. Nguyên nhân chính của đau thắt lưng là do thoái hóa cột sống thắt lưng bao gồm thoái hóa đốt sống thắt lưng, đĩa đệm và xương sụn khớp đốt sống thắt lưng [1], [2]. Tuy đau thắt lưng là chứng bệnh không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống, là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm giảm khả năng lao động và hiệu quả công việc ở người trưởng thành. Theo Y học cổ truyền (YHCT), đau thắt lưng có bệnh danh là “Yêu thống" đã được mô tả rất rõ trong các y văn cổ.

Châm cứu là một trong những phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc của Y học cổ truyền (YHCT) đã góp phần không nhỏ trong điều trị các chứng bệnh trong đó có chứng "Yêu thống". Châm cứu có cơ sở chữa bệnh là huyệt và kinh lạc. Trong hệ thống huyệt của các đường kinh trong cơ thể có nhiều loại huyệt, trong đó có huyệt bối du. Huyệt bối du là nơi dương khí tạng phủ tỏa ra ở vùng lưng, mỗi tạng phủ có một huyệt bối du.

Huyệt phân bố cách đều trục giữa cột sống 1,5 thốn, nằm trên kinh Túc Thái dương Bàng quang. Khi tạng phủ có bệnh, thường ở huyệt bối du tương ứng sẽ xuất hiện cảm giác ấn đau hoặc tê tức, vì vậy chữa bệnh của bản tạng tại huyệt bối du có hiệu quả rõ rệt [3], [4]. Thận du là huyệt bối du của tạng Thận, ký hiệu quốc tế là UB23. Huyệt Thận du có tác dụng ích thủy, tráng hỏa, điều hòa thận khí, kiện cân cốt, chữa đau lưng, minh mục, thông nhĩ.Với lý giải bằng y lý YHCT, lưng là phủ của thận nên những bệnh lý đau lưng đều có liên quan đến tạng thận và huyệt Thận du thường được sử dụng trong điều trị bệnh lý của tạng Thận trên lâm sàng.

2 Mặc dù huyệt Thận du đã được ứng dụng nhiều trên lâm sàng, nhưng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến đặc điểm sinh học của huyệt này trên cơ thể người Việt Nam bình thường khỏe mạnh và trên cơ thể người bệnh. Để góp phần làm sáng tỏ đặc điểm của huyệt Thận du, những biến đổi của các đặc điểm này khi cơ thể bị bệnh và khi có tác động điện châm vào huyệt cũng như khẳng định hiệu quả của phương pháp điện châm trong điều trị đau thắt lưng thể thận hư, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với các mục tiêu sau: 1. Xác định một số đặc điểm sinh lý của huyệt Thận du ở người bình thường khỏe mạnh. Xác định sự biến đổi các đặc điểm sinh lý của huyệt này trên bệnh nhân đau thắt lưng thể thận hư dưới ảnh hưởng của điện châm.

Đánh giá hiệu quả của điện châm huyệt Thận du kết hợp với các huyệt Giáp tích L2-L5, Thứ liêu, Ủy trung, Dương lăng tuyền trong điều trị đau thắt lưng thể thận hư. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. HUYỆT VỊ VÀ PHƯƠNG PHÁP CHÂM 1. Huyệt vị châm cứu 1.

Quan niệm của Y học cổ truyền về huyệt châm cứu - Khái niệm về huyệt Theo thiên Cửu châm thập nhị nguyên của sách Linh khu, huyệt là nơi thần khí lưu hành, xuất nhập, chúng được phân bố khắp phần ngoài (biểu) của cơ thể, nhưng không phải hình thái tại chỗ của da, cơ, gân, xương. Theo các sách xưa, huyệt còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như du huyệt, khổng huyệt, kinh huyệt, khí huyệt, khí phủ. Huyệt là tên gọi ngày nay quen dùng nhất [3], [4]. - Phân loại huyệt.