Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Gãy Galeazzi

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng hình ảnh xquang và đánh giá kết quả điều trị gãy galeazzi bằng phương, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đặng Phước Giàu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Tấn
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Ngoại Khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Gãy Galeazzi
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu và sinh lý vùng cẳng tay
• 1.2. Nguyên nhân và cơ chế chấn thương
• 1.3. Tổn thương giải phẫu bệnh trong gãy Galeazzi
• 1.4. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
• 1.5. Tổng quan về các phương pháp điều trị
• 1.6. Một số nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh Xquang
• 3.3. Đánh giá kết quả điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh Xquang
• 4.3. Đánh giá kết quả điều trị
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh Xquang
• 5.2. Đánh giá kết quả điều trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Gãy Galeazzi

Gãy Galeazzi là một dạng gãy xương phức tạp, bao gồm gãy thân xương quay và trật khớp quay trụ dưới. Tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ, nghiên cứu này nhằm mục đích mô tả các đặc điểm lâm sàng và hình ảnh Xquang của bệnh nhân gãy Galeazzi. Việc hiểu rõ về đặc điểm lâm sàng sẽ giúp các bác sĩ chẩn đoán và điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của gãy Galeazzi

Gãy Galeazzi thường đi kèm với các triệu chứng như đau, sưng nề và biến dạng ở vùng cẳng tay. Các dấu hiệu này có thể dễ dàng nhận biết qua thăm khám lâm sàng và hình ảnh Xquang.

1.2. Hình ảnh Xquang trong gãy Galeazzi

Hình ảnh Xquang là công cụ quan trọng trong chẩn đoán gãy Galeazzi. Các bác sĩ cần chú ý đến các dấu hiệu như di lệch xương và tình trạng khớp quay trụ dưới để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

II. Vấn đề và Thách thức trong Điều Trị Gãy Galeazzi

Điều trị gãy Galeazzi gặp nhiều thách thức do tính phức tạp của thương tổn. Việc chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng để tránh các biến chứng nghiêm trọng.

2.1. Các biến chứng thường gặp

Các biến chứng như trật khớp quay trụ dưới và giảm biên độ vận động có thể xảy ra nếu không điều trị kịp thời. Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng phục hồi chức năng của bệnh nhân.

2.2. Khó khăn trong chẩn đoán

Gãy Galeazzi có thể dễ dàng bị bỏ sót nếu không thực hiện thăm khám kỹ lưỡng. Việc thiếu sót trong chẩn đoán có thể dẫn đến điều trị không hiệu quả và gia tăng nguy cơ biến chứng.

III. Phương Pháp Điều Trị Gãy Galeazzi Hiệu Quả

Có nhiều phương pháp điều trị gãy Galeazzi, trong đó phương pháp kết hợp xương nẹp vít được áp dụng phổ biến tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ. Phương pháp này giúp đảm bảo sự ổn định cho xương và khớp quay trụ dưới.

3.1. Phương pháp kết hợp xương nẹp vít

Phương pháp kết hợp xương nẹp vít giúp cố định xương quay và khớp quay trụ dưới, từ đó giảm thiểu nguy cơ biến chứng và tăng khả năng phục hồi chức năng cho bệnh nhân.

3.2. Các phương pháp điều trị khác

Ngoài phương pháp nẹp vít, còn có các phương pháp điều trị bảo tồn khác. Tuy nhiên, những phương pháp này thường chỉ được áp dụng khi không có di lệch xương nghiêm trọng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Nghiên cứu tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ đã chỉ ra rằng phương pháp kết hợp xương nẹp vít mang lại kết quả điều trị khả quan cho bệnh nhân gãy Galeazzi. Kết quả này có thể được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn lâm sàng.

4.1. Đánh giá kết quả điều trị

Kết quả điều trị cho thấy tỷ lệ hồi phục chức năng cao sau khi áp dụng phương pháp kết hợp xương nẹp vít. Điều này khẳng định tính hiệu quả của phương pháp trong điều trị gãy Galeazzi.

4.2. Ứng dụng trong thực tiễn lâm sàng

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình điều trị gãy Galeazzi tại các cơ sở y tế khác, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

V. Kết Luận và Tương Lai của Nghiên Cứu Gãy Galeazzi

Nghiên cứu về gãy Galeazzi tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ đã cung cấp những thông tin quý giá về đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục mở rộng để cải thiện hơn nữa phương pháp điều trị.

5.1. Tương lai của nghiên cứu

Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc cải thiện kỹ thuật phẫu thuật và phục hồi chức năng cho bệnh nhân gãy Galeazzi, nhằm giảm thiểu biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

5.2. Đề xuất nghiên cứu mới

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về các phương pháp điều trị khác nhau và so sánh hiệu quả của chúng để tìm ra phương pháp tối ưu nhất cho bệnh nhân gãy Galeazzi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gãy Galeazzi là một dạng tổn thương phức tạp vùng cẳng tay, được định nghĩa là tình trạng gãy thân xương quay kết hợp với trật hoặc bán trật khớp quay trụ dưới. Trong bệnh cảnh chấn thương chỉnh hình người lớn, gãy Galeazzi chiếm khoảng 7% tổng số các trường hợp gãy xương cẳng tay. Chấn thương này thường xuất phát từ lực tác động năng lượng cao với 95% trường hợp do cơ chế gián tiếp khi ngã chống tay trong tư thế sấp cẳng tay tối đa, và 78,33% nguyên nhân xuất phát từ tai nạn giao thông.

Vấn đề nan giải trong thực hành lâm sàng là thái độ xử trí ban đầu. Tại một số cơ sở y tế, điều trị bảo tồn bằng nắn bó bột vẫn được chỉ định trước khi cân nhắc phẫu thuật. Tuy nhiên, phương pháp bảo tồn chấp nhận một số di lệch giải phẫu còn sót lại, dẫn đến tỷ lệ thất bại rất cao với hàng loạt biến chứng nghiêm trọng như cẳng tay biến dạng gập góc, đầu dưới xương trụ nhô sau, mất vững khớp quay trụ dưới kéo dài, giảm nghiêm trọng biên độ sấp ngửa cổ tay và đau khớp cổ tay mạn tính. Do đó, phẫu thuật kết hợp xương nẹp vít đã trở thành tiêu chuẩn vàng nhằm phục hồi hoàn chỉnh cấu trúc giải phẫu và chức năng vận động.

Nghiên cứu của bác sĩ Đặng Phước Giàu dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thành Tấn tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ được tiến hành nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, hình ảnh X-quang và đánh giá toàn diện kết quả điều trị gãy Galeazzi bằng phương pháp kết hợp xương nẹp vít. Đề tài được triển khai trên 60 bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 6 năm 2020, với thời gian theo dõi trung bình 15,53 ± 5,61 tháng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng có giá trị cao, giúp chuẩn hóa chỉ định phẫu thuật và quy trình phục hồi chức năng cho người bệnh tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng các nguyên lý cơ sinh học và phân loại phẫu thuật kinh điển trong chấn thương chỉnh hình:

• Nguyên lý kết hợp xương vững chắc của Hiệp hội Kết hợp xương AO: Nhấn mạnh việc nắn chỉnh giải phẫu hoàn hảo thân xương quay, bảo tồn màng xương, cố định vững chắc tuyệt đối bằng nẹp vít nén ép titanium và cho phép người bệnh tập vận động chức năng sớm mà không làm mất nắn chỉnh.
• Phân loại vị trí gãy của Rettig và Raskin: Chia gãy thân xương quay thành hai nhóm dựa vào khoảng cách tới diện khớp cổ tay. Loại 1 là gãy thấp (cách diện khớp ≤ 7,5 cm) có nguy cơ mất vững khớp quay trụ dưới rất cao; Loại 2 là gãy cao (cách diện khớp > 7,5 cm) có tỷ lệ tự vững của khớp quay trụ dưới tốt hơn sau khi xương quay được kết hợp vững chắc.
• Khái niệm phức hợp sụn sợi tam giác và màng gian cốt: Khớp quay trụ dưới được giữ vững nhờ sự phối hợp giữa cấu trúc xương, dây chằng quay trụ dưới trước, sau và đĩa khớp tam giác. Khi xương quay di lệch ngắn lại trên 5 mm, màng gian cốt và phức hợp sụn sợi tam giác sẽ rách rưới, làm mất vững hoàn toàn khớp quay trụ dưới.
• Hệ thống thang điểm đánh giá lâm sàng quốc tế: Đánh giá nắn chỉnh ổ gãy theo Brunelli, đánh giá liền xương theo Xuming Wei, đánh giá phục hồi chức năng cổ tay theo Green và O’Brien, và đánh giá kết quả điều trị toàn diện theo tiêu chuẩn của Mikíc năm 1975.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang tiến cứu trên 60 bệnh nhân từ 16 tuổi trở lên được chẩn đoán xác định gãy Galeazzi và điều trị phẫu thuật bằng nẹp vít.

Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước tính tỷ lệ với độ tin cậy 95% (hệ số Z = 1,96), dựa trên tỷ lệ đạt kết quả tốt và khá trong nghiên cứu của Nguyễn Minh Châu là 92,1% (p = 0,921) với sai số cho phép 7%. Cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 58 bệnh nhân, và thực tế nghiên cứu đã thu thập trọn vẹn 60 trường hợp đạt tiêu chuẩn chọn bệnh. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng liên tục cho tất cả bệnh nhân nhập viện thỏa mãn tiêu chuẩn nghiên cứu trong khoảng thời gian từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 6 năm 2020.

Số liệu thu thập được quản lý và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 20.0. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm tính toán chính xác các biến số định tính (tần số, tỷ lệ phần trăm) và biến số định lượng (giá trị trung bình, độ lệch chuẩn), đồng thời phân tích mối tương quan giữa vị trí gãy, phương pháp xử trí khớp quay trụ dưới với kết quả liền xương và phục hồi chức năng, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 60 bệnh nhân ghi nhận các phát hiện dịch tễ học, lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh nổi bật:

• Đặc điểm nhân khẩu học: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 40,63 ± 15,86 tuổi. Trong đó, nhóm tuổi lao động từ 31 đến 45 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 36,67%, tiếp theo là nhóm 16 đến 30 tuổi chiếm 30%. Nam giới chiếm ưu thế với 60% (36 bệnh nhân), nữ giới chiếm 40% (24 bệnh nhân). Nông dân và công nhân là hai nhóm nghề nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với lần lượt là 38,33% và 23,33%.
• Triệu chứng lâm sàng: 100% bệnh nhân có biểu hiện hạn chế biên độ sấp ngửa cẳng tay tại thời điểm nhập viện. Dấu hiệu sưng đau tại ổ gãy xuất hiện ở 91,67% và biến dạng cẳng tay chiếm 86,67%. Đối với tổn thương khớp quay trụ dưới, nghiệm pháp bập bềnh đầu dưới xương trụ dương tính ở 90% trường hợp, ấn đau khớp cổ tay chiếm 73,33%, ấn đau dọc màng gian cốt chiếm 68,33% và mỏm trâm trụ nhô cao chiếm 55%. Có 1 trường hợp gãy hở chiếm 1,67%.
• Đặc điểm X-quang: Về hình thái đường gãy, gãy chéo chiếm tỷ lệ cao nhất với 33,33%, tiếp đến là gãy có mảnh rời chiếm 26,67%, gãy ngang chiếm 21,67%, gãy xoắn chiếm 15% và gãy phức tạp nhiều đoạn chiếm 3,33%. Về vị trí giải phẫu, tỷ lệ gãy cao chiếm 76,67% và gãy thấp chiếm 23,33%.
• Thời gian can thiệp: 91,67% bệnh nhân được chuyển đến viện và phẫu thuật trong vòng 1 tuần đầu sau chấn thương, nhóm từ 1 đến 3 tuần chiếm 8,33%.

Thảo luận kết quả

Cơ chế chấn thương gián tiếp chiếm tỷ lệ áp đảo 95% do bệnh nhân ngã chống tay khi cẳng tay ở tư thế sấp. Khi đó, lực truyền dọc trục làm gãy xương quay trước, sau đó xé rách màng gian cốt và làm bật khớp quay trụ dưới ra sau. Kết quả này tương đồng với ghi nhận của Trương Công Đạt (99% gián tiếp) và Vũ Trọng Tùng (88,6% gián tiếp). Tỷ lệ tai nạn giao thông chiếm 78,33% phản ánh đúng thực trạng giao thông đường bộ tại Việt Nam, rất gần với số liệu 76,67% của Nguyễn Thế Ty.

Tỷ lệ gãy cao chiếm 76,67% trong nghiên cứu có sự khác biệt so với một số nghiên cứu nước ngoài như của Korompilias (gãy thấp chiếm 72,63%). Điều này cho thấy tính đa dạng của thương tổn xương cẳng tay tùy thuộc vào cường độ lực và góc tiếp đất khi va chạm giao thông.

Về kỹ thuật can thiệp, đường mổ Henry mặt trước ngoài là lựa chọn tối ưu, cho phép bộc lộ trực tiếp thân xương quay mà không làm tổn hại nhánh nông thần kinh quay hay bó mạch quay. Khi nắn chỉnh hoàn hảo xương quay và cố định bằng nẹp vít nén ép titan, độ cong sinh lý mở ngoài 160 độ và chiều dài xương được tái lập, giúp phần lớn khớp quay trụ dưới tự động trở về vị trí giải phẫu.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ tròn phân bố cơ chế chấn thương (95% gián tiếp so với 5% trực tiếp) và bảng thống kê đối chiếu hình thái đường gãy với độ vững khớp quay trụ dưới sau mổ, làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa giải phẫu ổ gãy và tiên lượng phục hồi vận động.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu di chứng cho bệnh nhân gãy Galeazzi, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp thực tiễn:

1. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán lâm sàng và X-quang tại khoa cấp cứu: Bác sĩ cấp cứu và chấn thương chỉnh hình cần chủ động thực hiện nghiệm pháp bập bềnh đầu dưới xương trụ cho mọi trường hợp chấn thương cẳng tay có biến dạng. Chỉ định chụp X-quang cẳng tay chuẩn 2 bình diện thẳng và nghiêng, bắt buộc lấy trọn vẹn khớp khuỷu và khớp cổ tay. Mục tiêu là hạ tỷ lệ bỏ sót tổn thương khớp quay trụ dưới từ khoảng 10% đến 15% trong thực tế xuống dưới 1% ngay trong 24 giờ đầu tiếp nhận bệnh nhân.
2. Áp dụng nhất quán chỉ định phẫu thuật nẹp vít AO trong 7 ngày đầu: Tiến hành phẫu thuật kết hợp xương nẹp vít titan qua đường mổ Henry cho 100% bệnh nhân người lớn bị gãy Galeazzi, ưu tiên can thiệp sớm trong tuần đầu sau chấn thương. Phẫu thuật viên cần nắn chỉnh giải phẫu ổ gãy xương quay đạt tiêu chuẩn Brunelli loại tốt trên 95%, phục hồi chiều dài và vòm cong xương quay để tạo nền tảng vững chắc cho khớp quay trụ dưới.
3. Cá thể hóa kỹ thuật kiểm tra và xử trí khớp quay trụ dưới trong mổ: Sau khi cố định xong xương quay, bắt buộc kiểm tra độ vững của khớp quay trụ dưới trên bàn mổ. Nếu khớp vững, chỉ cần nẹp bột cẳng bàn tay ngửa ngắn hạn; nếu khớp mất vững hoặc kèm gãy mỏm trâm trụ lớn, cần tiến hành xuyên 1 đến 2 kim Kirschner 1,2 mm khóa tạm thời hoặc bắt vít xốp mỏm trâm trụ, bất động bột tư thế ngửa từ 4 đến 6 tuần nhằm đảm bảo tỷ lệ liền xương và phục hồi dây chằng đạt trên 90%.
4. Thiết lập chương trình tập phục hồi chức năng đa giai đoạn: Khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình phối hợp chặt chẽ với Đơn vị Phục hồi chức năng hướng dẫn bệnh nhân tập cử động chủ động ngón tay ngay sau mổ, bắt đầu tập sấp ngửa cẳng tay chủ động sau 4 tuần khi tháo bột, và tập tăng sức chịu lực sau 12 tuần. Phấn đấu đạt tỷ lệ phục hồi chức năng theo thang điểm Green và O’Brien loại tốt trên 85% tại thời điểm tái khám 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình: Nắm vững kỹ thuật phẫu thuật mở qua đường Henry, nguyên tắc lựa chọn nẹp vít AO titan, các bước kiểm tra độ vững khớp quay trụ dưới trong mổ và quy trình xử trí tổn thương mỏm trâm trụ đi kèm để đạt kết quả phục hồi tối đa.
• Bác sĩ Cấp cứu và Chẩn đoán hình ảnh: Trang bị bộ tiêu chuẩn nhận diện gãy Galeazzi trên lâm sàng và phim X-quang (khoảng cách khớp giãn > 2 mm, xương quay ngắn > 5 mm, trật khớp trên phim nghiêng), giúp phát hiện sớm và loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bỏ sót tổn thương khớp quay trụ dưới.
• Kỹ thuật viên Phục hồi chức năng và Vật lý trị liệu: Tham khảo quy trình tập luyện bài bản từ giai đoạn bất động bột 4 tuần đầu đến các mốc tập sấp ngửa chủ động và tập kháng lực sau 6 đến 12 tuần, giúp xây dựng lộ trình phục hồi vận động cá thể hóa cho từng người bệnh.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Sinh viên y khoa: Tiếp cận một công trình nghiên cứu lâm sàng hoàn chỉnh, nắm vững phương pháp nghiên cứu mô tả tiến cứu, kỹ thuật tính cỡ mẫu, cách ứng dụng các thang điểm đánh giá chuẩn mực như Mikíc, Green và O’Brien, Brunelli trong nghiên cứu ngoại khoa.

Câu hỏi thường gặp

Gãy Galeazzi là gì và tại sao dễ bị bỏ sót trong chẩn đoán ban đầu? Gãy Galeazzi là tổn thương kết hợp giữa gãy thân xương quay và trật khớp quay trụ dưới, chiếm khoảng 7% gãy cẳng tay người lớn. Tổn thương này dễ bị bỏ sót khi thầy thuốc chỉ tập trung vào vị trí gãy xương quay mà không khám khớp cổ tay hoặc chụp phim X-quang không lấy đủ khớp cổ tay, khiến khoảng giãn khớp trên 2 mm bị bỏ qua.

Tại sao điều trị bảo tồn bằng bó bột thường thất bại ở người trưởng thành? Phương pháp bó bột không thể chống lại lực co kéo của các nhóm cơ sấp tròn, cơ sấp vuông và cơ cánh tay quay. Xương quay bị co ngắn trên 5 mm làm mất nắn chỉnh khớp quay trụ dưới, dẫn đến biến dạng gập góc và mất vĩnh viễn biên độ sấp ngửa cẳng tay.

Ưu điểm vượt trội của đường mổ Henry trong phẫu thuật gãy Galeazzi là gì? Đường mổ Henry đi dọc bờ trước ngoài cẳng tay qua khoảng gian cơ tự nhiên giữa cơ cánh tay quay và cơ gấp cổ tay quay. Đường vào này bộc lộ trực tiếp thân xương quay, bảo vệ tối đa nhánh nông thần kinh quay và bó mạch quay, tạo điều kiện đặt nẹp vít titan áp sát bề mặt xương.

Làm thế nào để đánh giá độ vững của khớp quay trụ dưới sau khi kết hợp xương quay? Sau khi siết chặt nẹp vít xương quay, phẫu thuật viên tiến hành test bập bềnh đầu dưới xương trụ và xoay cẳng tay từ sấp tối đa sang ngửa tối đa. Nếu đầu dưới xương trụ nằm đúng khuyết trụ và không bị trật lại khi vận động, khớp được xác định là vững và không cần xuyên kim khóa khớp.

Thời gian liền xương trung bình và tiến trình phục hồi chức năng kéo dài bao lâu? Theo tiêu chuẩn Xuming Wei, xương quay liền tốt dưới 4 tháng sau phẫu thuật. Bệnh nhân được bất động nẹp bột tư thế cẳng tay ngửa trong 4 tuần, sau đó bắt đầu tập sấp ngửa chủ động và phục hồi hoàn toàn sức chịu lực sau khoảng 6 tháng điều trị bài bản.

Kết luận

• Gãy Galeazzi là tổn thương năng lượng cao thường gặp ở nam giới trong độ tuổi lao động từ 31 đến 45 tuổi (chiếm 36,67%), với 78,33% nguyên nhân do tai nạn giao thông và 95% theo cơ chế chấn thương gián tiếp.
• Triệu chứng lâm sàng nổi bật gồm 100% bệnh nhân hạn chế sấp ngửa cẳng tay, 86,67% biến dạng cẳng tay và 90% có nghiệm pháp bập bềnh đầu dưới xương trụ dương tính; trên X-quang ghi nhận 76,67% là gãy vị trí cao và 33,33% là đường gãy chéo.
• Phẫu thuật kết hợp xương nẹp vít nén ép theo nguyên tắc AO qua đường mổ Henry là chỉ định điều trị tiêu chuẩn, giúp nắn chỉnh giải phẫu hoàn hảo và tái tạo độ cong sinh lý xương quay.
• Việc phục hồi nguyên vẹn chiều dài xương quay đóng vai trò quyết định giúp đưa khớp quay trụ dưới về đúng vị trí tự nhiên, hạn chế tối đa nhu cầu can thiệp mở khớp phức tạp.
• Kết quả điều trị đạt tỷ lệ tốt và khá vượt trội, khẳng định tính an toàn và hiệu quả phục hồi chức năng cao của phương pháp phẫu thuật nẹp vít tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và trung ương.

Công trình nghiên cứu mở ra hướng phát triển cho các nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng phẫu thuật nội soi khớp cổ tay khâu phục hồi phức hợp sụn sợi tam giác. Các cơ sở y tế chuyên khoa ngoại chấn thương chỉnh hình nên tiếp tục chuẩn hóa phác đồ kết hợp xương nẹp vít sớm và đồng bộ hóa quy trình tập phục hồi chức năng nhằm tối ưu hóa khả năng tái hòa nhập lao động cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm giải phẫu và sinh lý vùng cẳng tay 1. Đặc điểm giải phẫu vùng cẳng tay 1. Xương quay Xương quay là một xương dài nằm phía ngoài cẳng tay gần như song song với xương trụ khi để ngửa, bắt chéo khi sấp cẳng tay.

Có hai đầu và một thân. Đầu trên xương quay hình ống tròn nhỏ có chỏm quay hình trụ. Thân xương quay cong ra ngoài có hình lăng trụ tam giác đầu tròn nhỏ, đầu dưới to có ba mặt ba bờ. Lòng tuỷ 1/3 dưới xương quay hẹp ở phía trên và rộng ở phía dưới.

Đầu dưới to bè sang hai bên [7, 49]. Mặt trong lõm hình tam giác có mặt khớp với xương trụ gọi là khuyết trụ của xương quay. Mặt ngoài và sau có các mào xương tạo thành rãnh cho các gân duỗi và dạng lướt qua để xuống bàn tay. Mặt trước có cơ sấp vuông bám.

Mặt dưới khớp với các xương cổ tay, có một gờ chia mặt dưới thành hai diện, diện ngoài hình tam giác tiếp xúc với xương thuyền, diện trong hình vuông tiếp xúc với xương bán nguyệt. Phía ngoài mặt dưới có mỏm trâm quay. Ba yếu tố quan trọng làm xương quay có thể quay cũng là các yếu tố khi điều trị gãy xương cần phải phục hồi là: - Thân cong ra ngoài hợp với đầu trên một góc mở khoảng 1600. - Màng gian cốt giằng với xương trụ đủ rộng.

- Trục quay đi từ mỏm trên lồi cầu đến ngón út. Mặt ngoài cong nên ít thích hợp với cố định nẹp vít hơn mặt trước và mặt sau. Giải phẫu xương quay và xương trụ A: tư thế ngửa B: tư thế sấp “Nguồn: Frank H. Xương trụ Xương trụ là một xương dài nằm phía trong cẳng tay có hai đầu.

Thân xương hình lăng trụ tam giác có ba mặt (trước, trong, sau), ba bờ (trước, sau, gian cốt). Đầu dưới là một chỏm xương trụ, có diện khớp vòng để khớp với khuyết trụ của xương quay. Mặt trong của đầu dưới có mỏm trâm trụ. Ở trên xương trụ cao hơn xương quay, ở dưới lại thấp hơn khoảng 1 cm, ngoài ra chỏm xương trụ với mỏm trâm trụ lồi ra nhiều ở phía sau hơn là mỏm trâm quay.

Nếu thấy hai mỏm ở ngang nhau và cùng ở trên cùng một mặt phẳng có thể nói xương quay đã gãy và bị ngắn lại. Thân xương trụ tương đối thẳng thích hợp cho việc đóng đinh nội tủy. Bờ sau nằm ngay sát dưới da theo suốt chiều dài xương nên bộc lộ dễ dàng qua vùng này. Khớp quay trụ dưới Là khớp liên kết đầu dưới của hai xương quay và xương trụ [31].

- Chỏm xương trụ có hai mặt khớp: Mặt ngoài trên chiếm 2/3 ngoài của chỏm tiếp với khuyết trụ của xương quay. - Đầu dưới xương quay: Mặt trong có khuyết trụ. - Đĩa khớp hay dây chằng tam giác: Là một tấm sụn sợi hình tam giác đỉnh bám vào mặt ngoài mỏm trâm trụ, nền bám vào bờ dưới khuyết trụ của xương quay. Bề dày chỗ giữa 2mm, bề dày ở đỉnh là 6mm vừa có tác dụng như một đĩa khớp đệm giữa xương trụ và xương nguyệt, xương tháp vừa là một dây chằng khỏe, chắc nối đầu dưới hai xương lại với nhau.

Giải phẫu khớp quay trụ dưới A. Nhìn trước sau DCQTDT: Dây chằng trụ quay dưới trước DCTQDS: Dây chằng trụ quay dưới sau “Nguồn: Kivanc I. Atesok, 2011 [15]” - Dây chằng quay trụ dưới trước: Là dây chằng cấu tạo mô sợi phía trước khớp quay trụ dưới là phần trải rộng của dây chằng tam giác. 6 - Dây chằng quay trụ dưới sau: Là dây chằng cấu tạo mô sợi phía sau khớp quay trụ sau, là phần trải rộng của dây chằng tam giác.

- Phức hợp sụn sợi tam giác gồm 3 thành phần: Dây chằng sụn sợi tam giác, dây chằng quay trụ dưới trước, dây chằng quay trụ dưới sau góp phần vững chắc của khớp quay trụ dưới [41]. - Bao khớp: Bám vào bờ trước và bờ sau của dây chằng tam giác. Động tác chính của khớp quay trụ dưới là sấp ngửa bàn tay. Động tác này không thực hiện riêng rẽ mà phải phối hợp với khớp quay trụ trên.

Đầu trên xương quay xoay quanh chỏm con xương cánh tay thì đầu dưới xương quay lăn quanh chỏm xương trụ. Khớp quay trụ trên Khớp quay trụ trên và vùng tiếp xúc đầu trên xương quay và đầu trên xương trụ, được giữ bởi hai dây chằng. Dây chằng vòng quay bao quanh chỏm xương quay với hai đầu bám vào bờ trước và bờ sau của khuyết quay xương trụ, giữ cho chỏm xương quay áp vào khuyết quay xương trụ. Dây chằng vuông xuất phát từ cổ xương quay tới phần dưới khuyết quay xương trụ.

Màng gian cốt cẳng tay và thừng chéo là những cấu trúc có vai trò giữ khớp quay trụ gần. Màng gian cốt Là một màng xơ sợi bám giữa hai xương quay - trụ, phía trên đi từ 2cm dưới lồi củ nhị đầu, phía dưới kết thúc cách trên khớp quay cổ tay 4cm. Là một màng mỏng ở dưới bền chắc, ở trên nhờ các thớ sợi để trợ lực. Phía trong màng bám vào bờ ngoài xương trụ, phía ngoài bám vào bờ trong xương quay.

Màng này có xu hướng kéo hai xương lại gần nhau trong gãy xương cẳng tay. Khớp cổ tay Đầu dưới xương quay tiếp khớp với xương thuyền, xương nguyệt, xương tháp và được làm thành một lồi cầu. Đĩa khớp là dây chằng tam giác đóng vai 7 trò như một sụn xơ bổ sung cho xương trụ để tới được diện của khớp quay cổ tay đệm giữa đầu dưới xương trụ và xương tháp. Bao khớp: Dày ở trước, mỏng ở sau và rất chắc ở 2 bên.

Dây chằng gồm: Dây chằng bên cổ tay quay, bên cổ tay trụ, quay cổ tay gan tay, quay cổ tay mu tay. Động tác chính là gấp, duỗi ngoài ra khép dạng và một phần nhỏ sấp ngửa. Sự bao phủ phần mềm Cẳng tay là khu vực có 20 cơ vân bao bọc quanh xương quay và xương trụ [6]. - Cơ sấp tròn: Là cơ nằm ngoài cùng nhất của lớp nông nó có hai nguyên uỷ bám vào mỏm trên lồi cầu trong và mỏm vẹt xương trụ, bám tận vào giữa mặt ngoài xương quay, thần kinh giữa thường đi giữa của hai đầu của cơ này.

Cơ này có tác dụng sấp cẳng bàn tay. - Cơ cánh tay quay: Là cơ nông nhất của nhóm ngoài lớp nông, nguyên uỷ bám mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay, bám tận vào bờ ngoài mỏm trâm quay. Cơ có tác dụng gấp cẳng tay ngoài ra còn có tác dụng ngửa cẳng tay khi cẳng tay đang sấp. Cơ này che phủ phần trên động mạch quay và nhánh nông thần kinh quay.

- Cơ sấp vuông: Thuộc nhóm cơ sâu của cẳng tay nguyên uỷ từ phần trước xương trụ bám tận bờ dưới trước ngoài xương quay. Hoạt động sấp cẳng tay và bàn tay. Thần kinh chi phối là thần kinh gian cốt trước. - Cơ gấp dài ngón cái: Nguyên uỷ bám vào mặt trước xương quay và màng gian cốt và bám tận vào nền đốt xa ngón cái.

Cơ này có tác dụng gấp ngón cái và thần kinh giữa chi phối. - Cơ gấp cổ tay quay: Nguyên ủy bám vào mỏm trên lồi cầu trong xương cánh tay và bám tận vào nền xương đốt bàn thứ 2. Cơ có tác dụng gấp cổ tay và khuỷu, dạng bàn tay. Cơ được vận động bởi thần kinh giữa.

8 - Cơ dạng dài ngón cái: Nguyên uỷ từ mặt lưng xương trụ và màng liên xương. Bám tận bờ ngoài đáy đốt gần. Hoạt động là dạng ngón cái và bàn tay. Thần kinh chi phối là nhánh sau thần kinh quay.

- Cơ duỗi dài ngón cái: Nguyên uỷ từ bờ ngoài mặt lưng của xương trụ, bám tận đáy đốt xa ngón cái. Hoạt động duỗi đầu xa ngón cái. Thần kinh chi phối là nhánh liên xương của thần kinh quay. Thiết đồ cắt ngang đoạn giữa cẳng tay “Nguồn: Gray’s Atlas of Anatomy, Richard Drake, 2015 [46]” 1.

Sinh lý sấp ngửa cẳng tay 1. Sấp ngửa với cánh tay di động Xương quay quay riêng nhưng vẫn kết hợp với tất cả các chuyển động của xương trụ bởi dây chằng tam giác. Nhờ sự quay của xương cánh tay dẫn đến sự xoay của xương trụ nên biên độ sấp ngửa tăng lên rất nhiều có thể đạt 9 2300, trong đó khớp vai có thể tham gia tới 900. Cuối cùng bản thân xương bả vai trong những động tác sấp cũng thêm vào 400 làm cho biên độ sấp ngửa có thể đạt tới 2700.

Sấp ngửa với xương cánh tay cố định Xương quay quay quanh xương trụ nhờ hai độ cong: Sấp (3/4 dưới) và ngửa (1/4 trên) của thân xương và nhờ hai khớp trụ trên và dưới những cử động này ở trên và dưới có khác nhau. Khi sấp hoàn toàn xương quay bắt chéo thành hình chữ X trên thân xương trụ. Lồi củ nhị đầu chạy trong hố dưới hõm sigma hai xương cẳng tay áp vào nhau ở mặt trước của chúng. Trục xoay không ở chính giữa mà theo một đường đi từ tâm mỏm trâm quay đến mỏm trâm trụ hay từ mỏm trên lồi cầu tới ngón út.

Biên độ của động tác sấp ngửa là 1400 - 1890. Trong đó động tác sấp có giá trị hơn ngửa. Nguyên nhân và cơ chế chấn thương 1. Chấn thương trực tiếp Do bị vật khác đánh vào cẳng tay.

Với tác động của chấn thương và lực co rút của các cơ ở cẳng tay sẽ gây ra gãy xương quay xảy ra trước và trật khớp quay trụ dưới xảy ra sau. Đặc điểm ổ gãy thường là gãy ngang và khớp quay trụ dưới bán trật, đa phần ổ gãy vững. Chấn thương gián tiếp Ngã, cánh tay dạng, khuỷu duỗi, cẳng tay sấp tối đa, bàn tay chạm đất gây gãy 1/3 dưới xương quay và trật khớp quay trụ dưới đứt phức hợp sụn sợi tam giác và đầu dưới xương trụ trật ra sau [26]. Với tác động của chấn thương này lực co rút các cơ, gãy xương xảy ra trước và trật khớp quay trụ dưới xảy ra sau.

Hình thức gãy thường là gãy chéo, gãy xoắn, gãy có mảnh rời. Tổn thương giải phẫu bệnh trong gãy Galeazzi 1. Tổn thương xương quay Các di lệch xương gãy: - Di lệch chồng. - Di lệch sang hai bên.

- Di lệch gập góc: Ra trước, sau hoặc sang bên. - Di lệch xoắn theo trục làm hạn chế động tác sấp ngửa. Trong đa số các trường hợp gãy xương quay ta thấy đường gãy thường là chỗ nối của 1/3 giữa và 1/3 dưới, ở bờ trên cơ sấp vuông vì đó là chỗ yếu nhất. Đoạn trên có các cơ ngửa đồng thời có cả cơ sấp tròn kéo sấp lại, đoạn dưới có cơ sấp vuông kéo sấp vào trong do đó có khuynh hướng lệch trục và ra trước.