Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị sỏi niệu quản bằng phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng sử dụng năng lượng laser tại bệnh viện trường đại học y

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và đánh giá hiệu quả điều trị sỏi niệu quản bằng tán sỏi nội soi ngược dòng laser tại bệnh viện đại học y.

• Tác giả: Đồng Minh Lý
• Người hướng dẫn: PGS. Đàm Văn Cương
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Ngoại thận và Tiết niệu
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng, Cận Lâm Sàng Và Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Sỏi Niệu Quản Bằng Phương Pháp Tán Sỏi Nội Soi Ngược Dòng Sử Dụng Năng Lượng Laser Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận văn chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược giải phẫu và sinh lí niệu quản
• 1.1.1. Giải phẫu niệu quản
• 1.1.1.1. Hình dạng và vị trí niệu quản
• 1.2. Tổng quan về bệnh sỏi niệu quản
• 1.3. Tán sỏi nội soi niệu quản ngược dòng bằng năng lượng Laser
• 1.4. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Đánh giá kết quả điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Bàn luận về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 4.3. Đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 4.4. Đánh giá kết quả điều trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Điều Trị Sỏi Niệu Quản

Nghiên cứu về kết quả điều trị sỏi niệu quản bằng phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng laser tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đã chỉ ra những đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng quan trọng. Sỏi niệu quản là một trong những bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc áp dụng công nghệ laser nội soi trong điều trị đã mang lại nhiều lợi ích, giúp giảm thiểu biến chứng và thời gian nằm viện cho bệnh nhân.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Bệnh Nhân Sỏi Niệu Quản

Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân sỏi niệu quản thường bao gồm triệu chứng đau quặn thận, tiểu máu và nhiễm trùng đường tiết niệu. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 30 đến 60. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có phương pháp điều trị kịp thời.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Về Tán Sỏi Nội Soi Ngược Dòng

Tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser đã được áp dụng tại nhiều bệnh viện trên thế giới. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ là một trong những cơ sở tiên phong trong việc áp dụng phương pháp này. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thành công của phương pháp này đạt trên 90%, mang lại hiệu quả cao trong điều trị.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Sỏi Niệu Quản

Mặc dù phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng laser mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong quá trình điều trị. Các vấn đề như kích thước và vị trí của sỏi, cũng như tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Việc đánh giá đúng tình trạng bệnh nhân trước khi tiến hành tán sỏi là rất quan trọng.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Điều Trị

Kích thước và vị trí của sỏi là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Sỏi lớn hoặc nằm ở vị trí khó tiếp cận có thể làm giảm tỷ lệ thành công của phương pháp tán sỏi. Ngoài ra, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân cũng cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.2. Biến Chứng Có Thể Xảy Ra Sau Tán Sỏi

Một số biến chứng có thể xảy ra sau khi tán sỏi như nhiễm trùng, chảy máu hoặc tổn thương niệu quản. Việc theo dõi và xử lý kịp thời các biến chứng này là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

III. Phương Pháp Tán Sỏi Nội Soi Ngược Dòng Bằng Laser

Phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser đã được chứng minh là một trong những kỹ thuật hiệu quả nhất trong điều trị sỏi niệu quản. Kỹ thuật này không chỉ giúp loại bỏ sỏi mà còn giảm thiểu tổn thương cho niệu quản và các mô xung quanh. Việc sử dụng công nghệ laser giúp tăng cường độ chính xác và hiệu quả trong quá trình điều trị.

3.1. Quy Trình Thực Hiện Tán Sỏi Nội Soi

Quy trình tán sỏi nội soi bao gồm việc đưa ống soi vào niệu quản, xác định vị trí sỏi và sử dụng laser để phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ. Các mảnh sỏi này sau đó sẽ được loại bỏ dễ dàng qua niệu quản. Quy trình này thường diễn ra trong khoảng 30-60 phút.

3.2. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng Laser Trong Tán Sỏi

Việc sử dụng laser trong tán sỏi mang lại nhiều lợi ích như giảm thiểu đau đớn cho bệnh nhân, thời gian hồi phục nhanh chóng và tỷ lệ thành công cao. Laser cũng giúp giảm thiểu nguy cơ tổn thương cho các mô xung quanh, từ đó nâng cao chất lượng điều trị.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Điều Trị Sỏi Niệu Quản

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đạt tỷ lệ thành công cao. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết bệnh nhân đều hồi phục tốt sau điều trị và không gặp phải biến chứng nghiêm trọng. Điều này khẳng định tính hiệu quả và an toàn của phương pháp này trong điều trị sỏi niệu quản.

4.1. Tỷ Lệ Thành Công Trong Điều Trị

Tỷ lệ thành công của phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser đạt trên 90%. Nghiên cứu cho thấy rằng hầu hết bệnh nhân đều không còn sỏi sau khi điều trị và không gặp phải biến chứng nghiêm trọng.

4.2. Đánh Giá Tình Trạng Bệnh Nhân Sau Điều Trị

Sau khi điều trị, hầu hết bệnh nhân đều có tình trạng sức khỏe ổn định. Các triệu chứng như đau và tiểu máu giảm đáng kể, cho thấy hiệu quả của phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Kết Quả Điều Trị Sỏi Niệu Quản

Nghiên cứu về kết quả điều trị sỏi niệu quản bằng phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng laser tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đã khẳng định tính hiệu quả và an toàn của phương pháp này. Việc áp dụng công nghệ mới trong điều trị không chỉ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe mà còn giảm thiểu gánh nặng cho hệ thống y tế.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Tán Sỏi

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ y tế, phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser hứa hẹn sẽ tiếp tục được cải tiến và mở rộng ứng dụng. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá hiệu quả của phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser trên quy mô lớn hơn. Các nghiên cứu này sẽ giúp cung cấp thêm dữ liệu và thông tin cần thiết để cải thiện quy trình điều trị cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sỏi hệ tiết niệu là bệnh lý ngoại khoa phổ biến, chiếm tỷ lệ từ 2% đến 12% dân số toàn cầu. Tần suất mắc bệnh ở nam giới dao động từ 11% đến 13%, cao hơn đáng kể so với nữ giới ở mức 5,6% đến 7%, tạo nên tỷ lệ mắc giữa nam và nữ xấp xỉ 2:1. Trong cơ cấu bệnh học tiết niệu, sỏi niệu quản chiếm khoảng 25% đến 30% các trường hợp. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và Cần Thơ nói riêng, sỏi đường tiết niệu chiếm tới 53,9% các bệnh lý ngoại tiết niệu, trong đó sỏi niệu quản chiếm 40,1%, chỉ đứng sau sỏi thận. Khoảng 80% sỏi niệu quản có nguồn gốc di chuyển từ thận xuống, gây ra tình trạng tắc nghẽn cấp hoặc mạn tính đường bài xuất nước tiểu.

Nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, sỏi niệu quản sẽ nhanh chóng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như thận ứ nước, giãn đài bể thận, nhiễm khuẩn huyết và suy giảm chức năng thận vĩnh viễn. Đề tài "Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị sỏi niệu quản bằng phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng sử dụng năng lượng Laser tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 2021 – 2022" được thực hiện bởi tác giả Đồng Minh Lý dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đàm Văn Cương nhằm giải quyết hai mục tiêu trọng tâm: khảo sát toàn diện đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân và đánh giá hiệu quả, độ an toàn của kỹ thuật tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser Holmium.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc chuẩn hóa chỉ định can thiệp xâm lấn tối thiểu, giúp nâng tỷ lệ sạch sỏi sau can thiệp lên trên 92%, giảm tỷ lệ biến chứng nặng xuống dưới 1% và rút ngắn thời gian nằm viện trung bình của bệnh nhân từ 5-7 ngày trong phẫu thuật mở truyền thống xuống chỉ còn 1-3 ngày.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết giải phẫu ứng dụng hệ tiết niệu, nguyên lý thủy động lực học dòng tiểu và cơ chế tán sỏi quang nhiệt của nguồn sáng Laser Holmium (Holmium: Yttrium-Aluminum-Garnet - Ho:YAG). Về giải phẫu học, niệu quản người trưởng thành có chiều dài trung bình từ 25 đến 28 cm, đường kính trong bình thường từ 3 đến 4 mm và sở hữu 3 vị trí hẹp sinh lý: khúc nối bể thận - niệu quản, đoạn bắt chéo động mạch chậu và đoạn nội thành bàng quang. Đây là 3 vị trí cản trở cơ học khiến khoảng 70% sỏi bị kẹt lại tại đoạn 1/3 dưới và 20% tại đoạn bắt chéo bó mạch chậu. Sinh lý vận chuyển nước tiểu tuân theo định luật nhu động Baylis-Starling với áp lực tăng dần từ đài bể thận (10-12 cmH2O) đến đoạn niệu quản sát bàng quang (40-50 cmH2O).

Laser Holmium:YAG phát ra bước sóng 2080 - 2100 nm thuộc phổ hồng ngoại gần, có hệ số hấp thụ nước cực cao. Khi xung laser phát ra với mức năng lượng 500 - 1800 mJ và tần số 3 - 10 Hz, nhiệt lượng làm sôi nước tức thời tại đầu sợi quang, tạo ra các bọt khí bốc hơi (bong bóng hơi) giãn nở với áp lực khoảng 9 bar phá vỡ liên kết tinh thể của viên sỏi thành các mảnh vụn nhỏ hơn 3 mm. Ba khái niệm then chốt trong nghiên cứu gồm:

• Tán sỏi nội soi ngược dòng (URS - Ureteroscopy): Kỹ thuật đưa ống soi bán cứng 9,5 Fr qua niệu đạo, bàng quang để tiếp cận niệu quản.
• Phân độ giãn thận trên siêu âm: Chia làm 3 độ theo tiêu chuẩn của Bùi Văn Lệnh và Trần Công Hoan nhằm xác định mức độ cản trở cơ học.
• Phân loại độ ứ nước trên cắt lớp vi tính (CLVT): Đánh giá 4 độ theo Mohammad (2017) dựa trên đường kính đài bể thận và độ dày nhu mô thận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang, tiến cứu được thực hiện tại Trung tâm Tiết niệu và HIFU Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ từ tháng 03/2021 đến tháng 05/2022.

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính cỡ mẫu cho một tỷ lệ trong quần thể: $$N = Z^2_{1-\alpha/2} \times \frac{p(1-p)}{d^2}$$ Với độ tin cậy 95% ($Z = 1,96$), sai số cho phép $d = 0,065$, tỷ lệ thành công tham khảo $p = 0,946$ từ nghiên cứu của Đào Quang Minh (2020). Cỡ mẫu tối thiểu tính toán là 45 bệnh nhân. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu liên tục toàn bộ bệnh nhân nhập viện thỏa mãn các tiêu chuẩn: chẩn đoán xác định sỏi niệu quản mọi vị trí có kích thước $\le 20\text{ mm}$, số lượng dưới 3 viên, điều trị nội khoa thất bại và đồng ý tham gia. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm: hẹp bít niệu đạo, nhiễm trùng niệu chưa kiểm soát, lao hoặc u niệu quản và phụ nữ có thai.

Dữ liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS 20.0. Các biến định tính được mô tả bằng tần số và tỷ lệ phần trăm; các biến định lượng có phân phối chuẩn được biểu diễn qua giá trị trung bình ($\bar{X}$) và độ lệch chuẩn ($SD$). Lý do lựa chọn kiểm định Chi-square ($\chi^2$) và kiểm định chính xác Fisher là nhằm phân tích mối liên quan giữa vị trí sỏi, kích thước sỏi với tỷ lệ thành công và tai biến phẫu thuật. Kiểm định Student's t-test được chọn để so sánh sự khác biệt giữa các giá trị trung bình như thời gian phẫu thuật và thời lượng tán sỏi với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thu thập và phân tích số liệu trên nhóm bệnh nhân nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

1. Đặc điểm dịch tễ và biểu hiện lâm sàng: Tỷ lệ nam giới mắc bệnh cao gấp 2,1 lần nữ giới, tập trung chủ yếu ở độ tuổi lao động từ 30 đến 60 tuổi (chiếm 68,5%). Về lý do vào viện, cơn đau quặn thận kịch phát là triệu chứng cơ năng điển hình nhất, chiếm 76,4% tổng số ca, tiếp theo là đau âm ỉ vùng mạn sườn thắt lưng chiếm 18,2% và rối loạn tiểu tiện kèm tiểu máu vi thể/đại thể chiếm 5,4%.
2. Đặc điểm hình ảnh học và tổn thương giải phẫu: Phân bố vị trí sỏi trên phim X-quang hệ tiết niệu không chuẩn bị (KUB) và chụp cắt lớp vi tính (CLVT) tập trung nhiều nhất ở đoạn 1/3 dưới (56,4%), đoạn 1/3 giữa chiếm 25,5% và đoạn 1/3 trên chiếm 18,1%. Kích thước sỏi trung bình đo được là $11,3 \pm 3,2\text{ mm}$. Tình trạng ứ nước thận độ 1 và độ 2 trên siêu âm chiếm tỷ lệ áp đảo với 84,2%, trong khi ứ nước độ 3 chỉ chiếm 15,8%.
3. Hiệu quả tán sỏi và thời gian can thiệp: Tỷ lệ tiếp cận sỏi thành công đạt 96,2% và tỷ lệ tán sạch sỏi chung đạt 94,1%. Thời gian tán sỏi trung bình từ khi tiếp cận sỏi đến khi kết thúc là $32,6 \pm 11,4\text{ phút}$. 100% bệnh nhân sau tán sỏi được đặt ống thông niệu quản JJ (kích cỡ 6F hoặc 7F) để dự phòng phù nề và tắc nghẽn niệu quản hậu phẫu.
4. Độ an toàn và kết quả theo dõi sau 1 tháng: Tai biến trong mổ ở mức thấp, bao gồm tổn thương xước niêm mạc nhẹ (4,3%), chảy máu vi thể lượng dưới 100 ml (3,6%) và sỏi di chuyển ngược lên đài bể thận ở nhóm sỏi 1/3 trên (5,8%). Không ghi nhận trường hợp nào bị thủng niệu quản nặng hoặc lộn niêm mạc bàng quang. Tái khám sau 1 tháng cho thấy tỷ lệ sạch sỏi hoàn toàn trên phim KUB đạt 93,8%, chức năng bài tiết của thận phục hồi rõ rệt và 95,2% bệnh nhân hết hẳn triệu chứng đau lưng.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ thành công chung đạt 94,1% trong nghiên cứu này tương đồng với các công trình của Đào Quang Minh (94,6%), Đặng Tấn Mẫn (94,1% đối với sỏi 1/3 trên) và cao hơn nghiên cứu của Đàm Văn Cương năm 2002 (71,4%). Sự gia tăng vượt bậc về tỷ lệ thành công phản ánh sự tiến bộ của công nghệ ống soi bán cứng kích thước nhỏ 9,5 Fr kết hợp đầu phát laser Holmium linh hoạt.

So với các nghiên cứu tán sỏi bằng khí nén của Mustafa Kadihasanoglu (2017), tán sỏi bằng laser Holmium kiểm soát tốt hơn hiện tượng sỏi chạy ngược dòng (retropulsion) nhờ cơ chế quang nhiệt phân rã mịn tinh thể thay vì dùng lực xung cơ học thuần túy. Thời gian tán sỏi trung bình 32,6 phút tương quan chặt chẽ với kích thước sỏi: nhóm sỏi $<10\text{ mm}$ chỉ mất trung bình 21,5 phút, trong khi nhóm sỏi từ 10 đến 20 mm đòi hỏi thời gian can thiệp lên đến 43,8 phút ($p < 0,01$).

                      BIỂU DIỄN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
                      
[Vị trí sỏi]         [Tỷ lệ sạch sỏi]        [Thời gian tán sỏi TB]

(Số liệu thể hiện qua bảng tương quan kích thước - thời gian và biểu đồ hồi quy)

Trên biểu đồ cột so sánh mức độ ứ nước thận trước và sau phẫu thuật, tỷ lệ thận hết ứ nước hoàn toàn hoặc giảm từ độ 2 xuống độ 1 sau 1 tháng đạt trên 90%. Điều này minh chứng rằng việc giải phóng tắc nghẽn kịp thời bằng laser Holmium giúp phục hồi chức năng thận nhanh chóng, hạn chế tối đa nguy cơ xơ hóa nhu mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt:

1. Chuẩn hóa thông số năng lượng Laser Holmium theo từng vị trí sỏi: Ban hành quy chuẩn kỹ thuật cho phẫu thuật viên niệu khoa: thiết lập mức năng lượng xung thấp dưới 1,0 J kết hợp tần số cao (8 - 10 Hz) cho sỏi đoạn 1/3 trên nhằm tạo hiệu ứng "bào mòn thành bụi", giảm nguy cơ đẩy sỏi ngược vào thận xuống dưới 3%; sử dụng mức năng lượng 1,2 - 1,5 J cho sỏi đoạn 1/3 dưới để rút ngắn thời gian phẫu thuật xuống dưới 25 phút.
2. Ứng dụng thường quy chụp cắt lớp vi tính liều thấp trước can thiệp: Hội đồng chuyên môn bệnh viện cần đưa CLVT không cản quang thành chỉ định thường quy cho 100% bệnh nhân sỏi niệu quản nhằm đánh giá chính xác mật độ Hounsfield, độ dày thành niệu quản tại vị trí sỏi khảm và giải phẫu đài bể thận, giảm tỷ lệ thất bại do tiếp cận khó xuống dưới 2%.
3. Thiết lập quy trình rút và theo dõi thông JJ định kỳ: Khoa Ngoại Thận - Tiết niệu cần áp dụng bệnh án điện tử để theo dõi và nhắc hẹn bệnh nhân rút thông JJ trong khung thời gian từ 2 đến 4 tuần sau mổ. Mục tiêu là 100% bệnh nhân được kiểm tra siêu âm và xét nghiệm nước tiểu trước khi rút ống, loại trừ hoàn toàn nguy cơ biến chứng "quên sonde JJ" gây tạo sỏi thứ phát.
4. Đào tạo kỹ năng xử lý niệu quản khó bằng dây dẫn Nitinol mềm: Trung tâm đào tạo y khoa liên tục cần tổ chức các khóa huấn luyện kỹ năng nội soi nâng cao cho bác sĩ tuyến tỉnh, thực hiện tối thiểu 30 ca có giám sát chuyên gia để hoàn thiện thao tác xoay máy 180 độ qua lỗ niệu quản, kiểm soát tỷ lệ tổn thương niêm mạc dưới 2% trong vòng 12 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Tài liệu này cung cấp giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

1. Bác sĩ Chuyên khoa Ngoại Tiết niệu và Phẫu thuật viên Nội soi: Tham khảo các kỹ thuật thao tác chi tiết khi đưa máy soi qua lỗ niệu quản hẹp, cách thức điều chỉnh thông số laser Holmium và kỹ năng xử lý tai biến sỏi chạy ngược dòng hoặc sỏi khảm niêm mạc.
2. Học viên Sau đại học (Bác sĩ Nội trú, Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa I và II): Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng ngoại khoa, công thức tính cỡ mẫu, quy trình phân tích số liệu y sinh bằng SPSS và cấu trúc trình bày luận văn sau đại học.
3. Nhà quản lý y tế và Lãnh đạo Khoa Ngoại các Bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh/khu vực: Cung cấp căn cứ khoa học và hiệu quả kinh tế - y tế để phê duyệt đề án đầu tư hệ thống máy tán sỏi laser Holmium và dàn máy nội soi bán cứng, nâng cao năng lực điều trị tại chỗ.
4. Kỹ sư Y sinh và Đơn vị tư vấn trang thiết bị y tế: Nắm bắt các thông số vận hành thực tế của máy laser 2080 nm, công suất 8-10W, cỡ sợi quang 200-365 $\mu\text{m}$ và ống soi 9,5 Fr để tối ưu hóa quy trình bảo trì, bảo dưỡng thiết bị phòng mổ.

Câu hỏi thường gặp

Tán sỏi nội soi ngược dòng bằng Laser Holmium có tỷ lệ sạch sỏi là bao nhiêu?

Theo kết quả nghiên cứu trên các bệnh nhân sỏi niệu quản kích thước $\le 20\text{ mm}$, tỷ lệ sạch sỏi tức thì sau mổ đạt 94,1% và tỷ lệ sạch sỏi hoàn toàn sau 1 tháng tái khám đạt 93,8%. Kỹ thuật này đạt hiệu quả cao nhất ở đoạn 1/3 dưới (97,8%) nhờ đường tiếp cận thẳng và thuận lợi về mặt giải phẫu.

Những trường hợp nào chống chỉ định thực hiện phương pháp này?

Phương pháp chống chỉ định tuyệt đối ở bệnh nhân hẹp bít niệu đạo hoàn toàn không thể đặt máy soi, đang trong tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu nặng chưa được điều trị ổn định, rối loạn đông máu nặng chưa điều chỉnh, hoặc bệnh nhân có biến dạng cột sống/khớp háng không thể nằm tư thế sản khoa.

Tại sao sỏi niệu quản đoạn 1/3 trên lại có nguy cơ thất bại cao hơn đoạn dưới?

Sỏi đoạn 1/3 trên có xu hướng dễ bị đẩy ngược vào đài bể thận do áp lực nước tưới rửa và lực xung của laser (chiếm khoảng 5,8% trong nghiên cứu). Ngoài ra, đoạn niệu quản này nằm xa bàng quang, khẩu kính hẹp và đường đi gập góc hơn khiến việc đưa máy soi bán cứng 9,5 Fr tiếp cận sỏi khó khăn hơn.

Thời gian đặt ống thông JJ sau phẫu thuật là bao lâu và có gây khó chịu không?

Sau khi tán sỏi, 100% bệnh nhân được đặt thông JJ để dẫn lưu nước tiểu, chống phù nề và tạo điều kiện cho niêm mạc niệu quản hồi phục. Thời gian lưu thông JJ thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần. Bệnh nhân có thể cảm thấy tức nhẹ vùng hông lưng hoặc tiểu lắt nhắt nhẹ khi vận động nhiều nhưng các triệu chứng này sẽ biến mất hoàn toàn sau khi rút sonde.

Kích thước sỏi ảnh hưởng như thế nào đến thời gian và kết quả tán sỏi?

Kích thước sỏi tỷ lệ thuận với thời gian phẫu thuật. Nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm sỏi $<10\text{ mm}$ có thời gian tán trung bình chỉ 21,5 phút, trong khi nhóm sỏi 10 - 20 mm cần đến 43,8 phút. Sỏi càng lớn đòi hỏi năng lượng tích lũy laser cao hơn và tạo ra nhiều mảnh vụn cần gắp ra ngoài hơn.

Kết luận

• Tán sỏi nội soi ngược dòng sử dụng năng lượng Laser Holmium là phương pháp can thiệp ít xâm lấn an toàn, hiệu quả vượt trội với tỷ lệ thành công chung đạt 94,1% và tỷ lệ sạch sỏi sau 1 tháng đạt 93,8%.
• Nguồn năng lượng Laser Holmium bước sóng 2080 nm với cơ chế quang nhiệt giúp tán mịn mọi loại sỏi có kích thước $\le 20\text{ mm}$, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương niêm mạc niệu quản (tỷ lệ tai biến nhẹ dưới 5%).
• Hiệu quả điều trị đạt mức cao nhất ở sỏi niệu quản đoạn 1/3 dưới và 1/3 giữa với thời gian tán sỏi trung bình từ 24 đến 33 phút.
• Sự phối hợp chẩn đoán hình ảnh giữa siêu âm, X-quang KUB và cắt lớp vi tính đóng vai trò quyết định trong việc tiên lượng độ khó và xây dựng chiến lược tiếp cận sỏi an toàn.
• Thời gian nằm viện của người bệnh được rút ngắn xuống dưới 3 ngày, chức năng bài tiết của thận cải thiện trên 90% sau 1 tháng điều trị.

Đóng góp chính của luận văn là hoàn thiện cơ sở dữ liệu lâm sàng và quy trình kỹ thuật tán sỏi laser tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tạo tiền đề để triển khai thường quy kỹ thuật này tại các bệnh viện tuyến quận, huyện trong giai đoạn 2023 – 2025. Để nâng cao chất lượng điều trị và cập nhật các phác đồ ngoại khoa tiết niệu tiên tiến nhất, các bác sĩ và nhà nghiên cứu hãy tải trọn bộ luận văn để tham khảo chi tiết toàn bộ số liệu và quy trình kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Sỏi đƣờng tiết niệu là bệnh lý hay gặp, tỉ lệ mắc bệnh chiếm từ 2-12% dân số, tần suất bệnh ở nam giới cao hơn nữ giới với tỉ lệ đƣợc báo cáo từ 11-13% ở nam và 5,6-7% ở nữ[20]. Mang lại gánh nặng lớn cho kinh tế quốc gia, ảnh hƣởng đến chất lƣợng cuộc sống bệnh nhân. Đồng thời nếu không đƣợc điều trị kịp thời sẽ gây nhiều biến chứng nặng nề nhƣ giãn đài bể thận, thận to ứ nƣớc, nhiễm khuẩn đƣờng tiết niệu, suy thận. Sỏi niệu quản là bệnh lý thƣờng gặp, chiếm 25 – 30% trong các bệnh sỏi đƣờng tiết niệu.

Khoảng 80% sỏi niệu quản hình thành là từ thận di chuyển xuống, một số sỏi niệu quản sinh ra do dị dạng niệu quản: niệu quản phình to, niệu quản tách đôi, niệu quản sau tĩnh mạch chủ, …[2]. Tại Cần Thơ, theo nghiên cứu của Đàm Văn Cƣơng sỏi đƣờng tiết niệu chiếm 53,9% các bệnh lý tiết niệu, trong đó sỏi niệu quản chiếm 40,1% sau sỏi thận[15]. Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong y học, hiện nay có nhiều phƣơng pháp điều trị sỏi niệu quản. Trong đó, tán sỏi niệu quản qua nội soi ngƣợc dòng bằng Laser là kỹ thuật ƣu việt, đem lại hiệu quả tốt, giảm tối đa tác hại trên đƣờng tiết niệu, thời gian nằm viện ngắn.

Bệnh viện Bình Dân Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai phƣơng pháp tán sỏi niệu quản nội soi từ năm 1992 với tỉ lệ thành công 75,9% trên 129 bệnh nhân. Nguyễn Vũ Khả Ca và cộng sự năm 2012 nghiên cứu trên 71 bệnh nhân có sỏi niệu quản đoạn 1/3 dƣới đƣợc tán sỏi nội soi bằng Laser thấy tỷ lệ thành công 88,9%[12]. Tại Cần Thơ, Đặng Tấn Mẫn (2020) đã nghiên cứu điều trị sỏi niệu quản 1/3 trên bằng phƣơng pháp tán sỏi nội soi cho 51 bệnh nhân, tỉ lệ thành công 94,1% [29]. Kết quả điều trị sỏi có liên quan đến nhiều yếu tố: vị trí, kích thƣớc, thành phần hóa học của sỏi, …[24].

2 Hiện nay nhiều bệnh viện trong nƣớc đã triển khai kỹ thuật tán sỏi niệu quản qua nội soi, trang thiết bị tốt hơn và tỷ lệ thành công cũng cao hơn. Với sự phát triển công nghệ kích thƣớc máy soi ngày càng đƣợc cải tiến giúp phẫu thuật viên có thể tiếp cận sỏi niệu quản ở tất cả các vị trí nên chỉ định của tán sỏi nội soi ngày càng rộng rãi. Tại Bệnh viện Trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ bắt đầu áp dụng kỹ thuật tán sỏi niệu quản bằng ống soi bán cứng sử dụng năng lƣợng Laser từ tháng 09/2012 với mục đích phát triển ứng dụng các kỹ thuật mới có chất lƣợng trong điều trị cho bệnh nhân. Với mong muốn áp dụng kỹ thuật soi niệu quản tán sỏi với năng lƣợng Laser cho bệnh nhân địa phƣơng Đồng Tháp và để góp phần nghiên cứu tính an toàn, hiệu quả của phƣơng pháp này trong điều trị sỏi niệu quản cũng khảo sát một số yếu tố liên quan đến phƣơng pháp điều trị này chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị sỏi niệu quản bằng phƣơng pháp tán sỏi nội soi ngƣợc dòng sử dụng năng lƣợng Laser tại Bệnh viện trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2021 – 2022” với các mục tiêu sau: 1.

Khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh nhân sỏi niệu quản đƣợc nội soi ngƣợc dòng tán sỏi bằng năng lƣợng Laser tại Trung tâm Tiết niệu và HIFU bệnh viện trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2021 – 2022.