Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống Của Bệnh Nhân Sau Mổ Nội Soi Cắt Túi Mật Do Sỏi

Luận án tiến sĩ phân tích nghiên cứu chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau mổ nội soi cắt túi mật do sỏi, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới

• Tác giả: Hồ Thị Diễm Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thiện Trung
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngoại - Gan Mật
• Đề tài: Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống Bệnh Nhân Sau Mổ Nội Soi Cắt Túi Mật
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Y Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống Sau Mổ Túi Mật

Nghiên cứu chất lượng cuộc sống sau cắt túi mật là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt khi phẫu thuật nội soi cắt túi mật trở nên phổ biến. Túi mật đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ và cô đặc mật, hỗ trợ tiêu hóa. Việc cắt bỏ túi mật có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể sau mổ và tâm lý bệnh nhân sau mổ. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá những thay đổi này, từ đó đưa ra các biện pháp hỗ trợ và cải thiện chất lượng cuộc sống bệnh nhân sau phẫu thuật. Các nghiên cứu trước đây đã sử dụng các công cụ như SF-36 và GIQLI để đánh giá mức độ hài lòng của bệnh nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật. Mục tiêu là hiểu rõ hơn về những thay đổi tâm lý, sinh lý, bệnh lý trong cơ thể người bệnh khi không còn túi mật, xác định những thay đổi này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh như thế nào, nhận định các biến chứng sau cắt túi mật nội soi, nhận định về chất lượng cuộc sống của người bệnh sau mổ cắt túi mật nội soi do sỏi.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Chất Lượng Cuộc Sống

Đánh giá chất lượng cuộc sống là yếu tố then chốt để hiểu rõ tác động của phẫu thuật cắt túi mật. Việc này giúp xác định những thay đổi về thể chất, tinh thần và xã hội mà bệnh nhân trải qua sau phẫu thuật. Các công cụ đánh giá như SF-36 và GIQLI cung cấp cái nhìn toàn diện về sức khỏe tổng thể và mức độ hài lòng của bệnh nhân. Từ đó, các bác sĩ có thể đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.2. Các Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Cuộc Sống Phổ Biến

Có nhiều phương pháp đánh giá chất lượng cuộc sống, trong đó SF-36 và GIQLI là hai công cụ phổ biến nhất. SF-36 là một bảng câu hỏi tổng quát đánh giá sức khỏe tổng thể trên nhiều khía cạnh, bao gồm thể chất, tinh thần và xã hội. GIQLI tập trung vào các vấn đề liên quan đến đường tiêu hóa, đặc biệt phù hợp cho bệnh nhân sau phẫu thuật cắt túi mật. Việc sử dụng kết hợp cả hai công cụ này giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện và chi tiết về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

II. Thách Thức Biến Chứng Ảnh Hưởng Chất Lượng Sống Sau Mổ

Phẫu thuật cắt túi mật, mặc dù phổ biến, vẫn tiềm ẩn những thách thức và biến chứng sau cắt túi mật có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Các triệu chứng như đau bụng, khó tiêu, tiêu chảy kéo dài, và các vấn đề về tâm lý như lo âu, trầm cảm có thể xuất hiện sau phẫu thuật. Việc xác định và quản lý hiệu quả những thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo bệnh nhân có thể hồi phục sau phẫu thuật một cách tốt nhất. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định các yếu tố nguy cơ và các biện pháp can thiệp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

2.1. Các Biến Chứng Tiêu Hóa Thường Gặp Sau Phẫu Thuật

Một trong những thách thức lớn nhất sau phẫu thuật cắt túi mật là các vấn đề về tiêu hóa. Bệnh nhân có thể gặp phải các triệu chứng như đầy hơi, khó tiêu, tiêu chảy, và đau bụng. Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống và hấp thụ chất dinh dưỡng, dẫn đến suy dinh dưỡng và giảm chất lượng cuộc sống. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống sau cắt túi mật và sử dụng các loại thuốc hỗ trợ tiêu hóa có thể giúp giảm thiểu các triệu chứng này.

2.2. Ảnh Hưởng Tâm Lý Đến Chất Lượng Cuộc Sống Bệnh Nhân

Ngoài các vấn đề về thể chất, phẫu thuật cắt túi mật cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý bệnh nhân sau mổ. Lo âu, trầm cảm, và căng thẳng là những vấn đề tâm lý thường gặp ở bệnh nhân sau phẫu thuật. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung, và các mối quan hệ xã hội, dẫn đến giảm chất lượng cuộc sống. Việc cung cấp hỗ trợ tâm lý và tư vấn cho bệnh nhân là rất quan trọng để giúp họ vượt qua những khó khăn này.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Cuộc Sống Bệnh Nhân Sau Mổ

Để đánh giá chất lượng cuộc sống bệnh nhân sau mổ, cần sử dụng các phương pháp khoa học và khách quan. Các bảng câu hỏi như SF-36 và GIQLI là những công cụ hữu ích để thu thập thông tin về sức khỏe tổng thể và các vấn đề cụ thể liên quan đến đường tiêu hóa. Ngoài ra, phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân và thu thập thông tin về mức độ hài lòng của bệnh nhân cũng là một phần quan trọng của quá trình đánh giá. Việc kết hợp các phương pháp khác nhau giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện và chi tiết về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

3.1. Sử Dụng Bảng Câu Hỏi SF 36 Để Đánh Giá Sức Khỏe Tổng Thể

SF-36 là một bảng câu hỏi tổng quát đánh giá sức khỏe tổng thể trên nhiều khía cạnh, bao gồm thể chất, tinh thần và xã hội. Bảng câu hỏi này bao gồm 36 câu hỏi đánh giá 8 lĩnh vực khác nhau của chất lượng cuộc sống, bao gồm chức năng thể chất, vai trò thể chất, đau, sức khỏe chung, sức sống, chức năng xã hội, vai trò cảm xúc và sức khỏe tinh thần. SF-36 là một công cụ hữu ích để đánh giá tác động của phẫu thuật cắt túi mật đến sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

3.2. Áp Dụng Bảng Câu Hỏi GIQLI Để Đánh Giá Vấn Đề Tiêu Hóa

GIQLI là một bảng câu hỏi tập trung vào các vấn đề liên quan đến đường tiêu hóa. Bảng câu hỏi này bao gồm 36 câu hỏi đánh giá 5 lĩnh vực khác nhau của chất lượng cuộc sống liên quan đến tiêu hóa, bao gồm triệu chứng tiêu hóa, chức năng thể chất, chức năng cảm xúc, chức năng xã hội và tác động của bệnh tật. GIQLI là một công cụ hữu ích để đánh giá tác động của phẫu thuật cắt túi mật đến chất lượng cuộc sống liên quan đến tiêu hóa của bệnh nhân.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống Sau Mổ Nội Soi

Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống sau cắt túi mật thường cho thấy sự cải thiện đáng kể về các triệu chứng liên quan đến bệnh túi mật. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể gặp phải các vấn đề mới hoặc kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Các yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe trước phẫu thuật, và các biến chứng sau cắt túi mật có thể ảnh hưởng đến kết quả. Việc phân tích kết quả nghiên cứu giúp xác định các yếu tố quan trọng và đưa ra các khuyến nghị để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.1. So Sánh Chất Lượng Cuộc Sống Trước Và Sau Phẫu Thuật

So sánh chất lượng cuộc sống trước và sau phẫu thuật là một phần quan trọng của nghiên cứu. Việc này giúp xác định những thay đổi về thể chất, tinh thần và xã hội mà bệnh nhân trải qua sau phẫu thuật. Các nghiên cứu thường cho thấy sự cải thiện về các triệu chứng liên quan đến bệnh túi mật, nhưng cũng có thể có những vấn đề mới xuất hiện. Việc phân tích sự khác biệt giữa trước và sau phẫu thuật giúp hiểu rõ hơn về tác động của phẫu thuật đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Cuộc Sống Sau Mổ

Có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật cắt túi mật. Tuổi tác, tình trạng sức khỏe trước phẫu thuật, các biến chứng sau cắt túi mật, và các yếu tố tâm lý như lo âu, trầm cảm có thể ảnh hưởng đến kết quả. Việc xác định các yếu tố này giúp các bác sĩ có thể đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Điều Trị Hỗ Trợ Sau Phẫu Thuật Túi Mật

Kết quả nghiên cứu về chất lượng cuộc sống sau cắt túi mật có thể được ứng dụng vào thực tiễn để cải thiện chăm sóc bệnh nhân. Việc cung cấp thông tin chi tiết về chế độ ăn uống sau cắt túi mật, vận động sau cắt túi mật, và các biện pháp hỗ trợ tâm lý có thể giúp bệnh nhân hồi phục sau phẫu thuật một cách tốt nhất. Ngoài ra, việc theo dõi và quản lý các biến chứng sau cắt túi mật cũng là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Các chương trình tái khám sau phẫu thuật và điều trị hỗ trợ sau phẫu thuật cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu cụ thể của từng bệnh nhân.

5.1. Hướng Dẫn Chế Độ Ăn Uống Và Vận Động Sau Phẫu Thuật

Chế độ ăn uống và vận động sau cắt túi mật đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục sau phẫu thuật. Bệnh nhân cần tuân thủ một chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế chất béo và tăng cường chất xơ. Vận động nhẹ nhàng cũng giúp cải thiện tiêu hóa và giảm các triệu chứng khó chịu. Việc cung cấp hướng dẫn chi tiết và cụ thể về chế độ ăn uống và vận động giúp bệnh nhân tự tin hơn trong quá trình hồi phục.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Tái Khám Và Theo Dõi Sau Phẫu Thuật

Tái khám sau phẫu thuật và theo dõi định kỳ là rất quan trọng để phát hiện và quản lý các biến chứng sau cắt túi mật. Các bác sĩ có thể đánh giá sức khỏe tổng thể của bệnh nhân, kiểm tra các triệu chứng khó chịu, và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời. Việc theo dõi định kỳ giúp đảm bảo chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và ngăn ngừa các vấn đề nghiêm trọng hơn.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Chất Lượng Sống Sau Mổ Túi Mật

Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống sau cắt túi mật là một lĩnh vực quan trọng và cần được tiếp tục phát triển. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc xác định các yếu tố nguy cơ và các biện pháp can thiệp để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Ngoài ra, việc phát triển các công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống mới và phù hợp hơn cũng là một hướng đi quan trọng. Nghiên cứu cần được thực hiện trên nhiều đối tượng khác nhau để đảm bảo tính tổng quát và áp dụng được cho nhiều bệnh nhân.

6.1. Tổng Kết Về Chất Lượng Cuộc Sống Sau Phẫu Thuật

Phẫu thuật cắt túi mật có thể cải thiện chất lượng cuộc sống cho nhiều bệnh nhân, nhưng cũng có thể gây ra các vấn đề mới hoặc kéo dài. Việc đánh giá chất lượng cuộc sống là rất quan trọng để hiểu rõ tác động của phẫu thuật và đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp. Các nghiên cứu cần tiếp tục tập trung vào việc xác định các yếu tố quan trọng và đưa ra các khuyến nghị để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Chất Lượng Cuộc Sống

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống mới và phù hợp hơn. Ngoài ra, việc nghiên cứu các biện pháp can thiệp để cải thiện hồi phục sau phẫu thuật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân cũng là một hướng đi quan trọng. Nghiên cứu cần được thực hiện trên nhiều đối tượng khác nhau để đảm bảo tính tổng quát và áp dụng được cho nhiều bệnh nhân. Cần có thêm các nghiên cứu về tâm lý bệnh nhân sau mổ để có thể đưa ra các phương pháp điều trị tâm lý phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Túi mật là một tạng có vai trò lưu trữ và làm mật cô đặc trước khi chảy vào tá tràng. Sỏi túi mật rất phổ biến ở phương Tây. Ở Mỹ, khoảng 20 triệu người m c bệnh sỏi túi mật (chiếm 10 % dân số) và có khoảng 1 triệu trường hợp mới được phát hiện mỗi năm. Ở châu Phi tỉ lệ m c sỏi túi mật là dưới 5 % và châu Á là 5 – 10% [7], [132].

Ngày nay, có nhiều cải tiến trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh ít hoặc không xâm hại, siêu âm được sử dụng rộng rãi nên tỉ lệ sỏi túi mật đơn thuần được phát hiện tại châu Á chiếm tỉ lệ ngày càng tăng [39]. Sỏi túi mật có thể có hoặc không có triệu chứng. Nhiều bệnh nhân sỏi túi mật được phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe định kỳ hay khám các bệnh khác mà trước đó không có triệu chứng gì của sỏi túi mật. Trong một nghiên cứu tại Thụy Điển, 150 bệnh nhân có sỏi túi mật có triệu chứng nhưng từ chối mổ c t túi mật, theo dõi trong 2 năm thấy có đến 27 % trong số này có biến chứng nặng về đường mật cần phải mổ cấp cứu [114].

Triệu chứng của sỏi túi mật đa số là đau âm ỉ vùng thượng vị và dưới sườn phải. Diễn tiến lâm sàng của bệnh sỏi túi mật thường qua 3 giai đoạn: không triệu chứng, có triệu chứng và biến chứng. Các biến chứng của sỏi túi mật bao gồm: hoại tử túi mật, thấm mật phúc mạc, viêm phúc mạc mật, viêm tụy cấp, rò túi mật - tá tràng… Các biểu hiện của sỏi túi mật thay đổi từ không triệu chứng đến có triệu chứng đau bụng dữ dội và các biến chứng ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Chỉ định phẫu thuật của bệnh sỏi túi mật khi có: viêm túi mật cấp, viêm túi mật mạn, hay các biến chứng.

Tuy nhiên, chỉ định phẫu thuật c t túi mật vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau [114] và chưa có phương pháp nào có thể dự đoán nguy cơ xảy ra các biến chứng ở các bệnh nhân sỏi túi mật không mổ. Việc điều trị sỏi túi mật có biến chứng chiếm một phần lớn chi phí y tế [30], [93]. Hầu hết sỏi túi mật không có triệu chứng [22], [66] và không xác định được thời điểm xảy ra biến chứng. Tuy nhiên, có một sự thống nhất là những bệnh nhân 2 sỏi túi mật có triệu chứng thì cần được xem xét để phẫu thuật c t bỏ túi mật.

Đối với những trường hợp này, thời gian tiến hành phẫu thuật cần được cân nh c và phụ thuộc vào nguy cơ, chi phí và các triệu chứng. Các triệu chứng có thể không thay đổi, hoặc xấu đi hay xuất hiện thêm các triệu chứng mới sau phẫu thuật c t túi mật là một vấn đề lớn. Sau khi c t bỏ túi mật, bệnh nhân có thể có thay đổi về chất lượng cuộc sống. Sự thay đổi này có thể rất khác nhau giữa trước và sau mổ.

Do đó việc đánh giá chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân trước và sau mổ c t túi mật nội soi do sỏi là rất quan trọng. Tại Anh, Đức và Thụy Điển (năm 2007 – 2008), Halldestam và Sandblom [52], [60], [114], đã áp dụng 2 bảng câu hỏi SF-36, GIQLI để đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau phẫu thuật nội soi c t túi mật do sỏi. Tại Canada (năm 1994), Eypasch và cộng sự [52] đã sử dụng bộ câu hỏi GIQLI để đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau mổ về đường tiêu hóa. Tại New Zealand (năm 2006), Chen và cộng sự [38] đã áp dụng hai bộ câu hỏi trên để đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau phẫu thuật nội soi c t túi mật do sỏi.

Nghiên cứu nhằm đánh giá những thay đổi tâm lý, sinh lý, bệnh lý trong cơ thể người bệnh khi không còn túi mật, xác định những thay đổi này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh như thế nào, nhận định các biến chứng của phẫu thuật c t túi mật nội soi, nhận định về chất lượng cuộc sống của người bệnh sau mổ c t túi mật nội soi do sỏi. Dựa vào chỉ định mổ, theo dõi sau mổ để biết được những triệu chứng nào xuất hiện sau mổ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, cũng như những triệu chứng nào gây khó chịu cho người bệnh trước mổ và mất đi sau mổ. Từ đó xem lại chỉ định mổ có phù hợp không. Những triệu chứng nào xuất hiện sau mổ thường gặp nhất, nguyên nhân từ đâu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh như thế nào để đưa ra hướng dự phòng và điều trị.

Chi phí y tế nhiều ít ra sao. Đó cũng là lý do chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài này. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Việc nghiên cứu và đánh giá chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân sau c t túi mật nội soi do sỏi tập trung vào các mục tiêu sau đây: 1. Đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân trước mổ và sau mổ bằng hai bộ câu hỏi SF-36 và GIQLI.

So sánh chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau mổ theo từng nhóm có và không có triệu chứng. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Có nhiều loại bệnh của hệ thống đường mật, bao gồm sỏi túi mật, sỏi ống mật, viêm túi mật, viêm ống mật, ung thư ống mật… Sỏi túi mật gặp nhiều ở tuổi trên 60, ở phụ nữ béo phì với tăng estrogen, nhịn ăn hay ăn kiêng kéo dài, sụt cân nhanh, dùng thuốc hạ cholesterol, đái tháo đường, bệnh hồng huyết cầu hình liềm. Ngày nay đa số các trường hợp sỏi có thể chữa khỏi nhanh chóng. Chẩn đoán siêu âm và các hình ảnh học khác có vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị.1 Bện sỏ tú mật và sỏ các ốn mật Sỏi của túi mật hay của các ống mật trong và ngoài gan là những kết khối r n, đa số là hỗn hợp của cholesterol, calci bilirubinat và calci carbonat, nhưng đôi khi là sỏi đơn thuần của một trong các thành phần nói trên.

Có hai loại sỏi mật chính: (1) sỏi cholesterol là loại sỏi chính ở Âu Mỹ, (2) sỏi s c tố, thường gặp hơn ở các bệnh nhân m c bệnh gan, nhiễm khuẩn các ống mật hay các bệnh về máu, là sỏi ống mật nguyên phát chính của phương đông (trừ Nhật Bản) [57]. Ở phương tây và Nhật Bản, sỏi túi mật rất phổ biến trong khi tỉ lệ sỏi ống mật lại khá thấp. Sỏi từ túi mật đôi khi có thể rơi xuống qua ống túi mật để trở thành sỏi ống mật thứ phát. Thành phần hóa học không giống nhau giữa các sỏi ống mật nguyên phát và thứ phát.

Ngoài ra, đa số sỏi túi mật (và sỏi ống mật thứ phát) là sỏi cholesterol, trong khi đa số sỏi ống mật nguyên phát là sỏi s c tố nâu calci bilirubinat.1 Bện s n sỏ mật Tạo sỏi cholesterol ở túi mật. Bệnh sinh sỏi cholesterol túi mật đã được nghiên cứu rất sâu và đạt được nhiều đồng thuận, còn các quá trình tạo sỏi cholesterol trong gan thì chưa được nghiên cứu một cách hệ thống. Có 3 cơ chế quan trọng trong tạo sỏi cholesterol túi mật: (1) mật quá bão hòa cholesterol: cholesterol không hòa tan trong mật, nó chỉ duy trì được dạng hòa tan ở thể các 5 mixen tại các nồng độ nhất định của muối mật và lecithin (xem biểu đồ tam giác Small); (2) túi mật giảm co bóp đưa đến ứ mật, nhất là đối với sỏi hình thành trong túi mật; (3) các yếu tố protein động làm cho mật mất bền vững và xúc tiến sự kết nhân của sỏi. Có thể xảy ra sinh sỏi khi có một trong ba hoàn cảnh sau đây: (1) tiết không đủ các muối mật và lecithin, (2) quá bão hòa cholesterol trong mật, hay (3) viêm biểu mô của túi mật.

BI U ĐỒ TAM GIÁC SMALL  Mật chứa khoảng 90 % nước. Phần còn lại là các lipid ở dạng dung dịch (hòa tan) quá bão hòa, nhất là ở túi mật với mật của gan được cô đặc.  Các lipid của mật là một hỗn hợp của 3 thành phần: các muối mật, các lecithine và cholesterol. Đưa các tỉ lệ % của 3 thành phần này lên các cạnh một hình tam giác, có thể biểu thị các hỗn hợp lipid có thể có của mật.

 Chỉ những hỗn hợp nằm trong vùng dưới bên trái của tam giác là đồng nhất và giữ được cholesterol ở dạng hòa tan (không bị kết tủa). Chỉ khi có sự tăng tiết của cholesterol hay sự giảm nồng độ các muối mật của mật thì mới đi ra khỏi vùng của hỗn hợp đồng nhất và mật trở nên “sinh sỏi” [57]. Thông thường sự cân bằng của các muối mật, lecithin và cholesterol giữ cho không hình thành sỏi. Nếu các muối mật cao bất thường hoặc, hay gặp hơn là 6 cholesterol cao, có thể tạo sỏi.

Các triệu chứng thường gặp khi các sỏi kẹt trong ống mật, hoặc các sỏi không triệu chứng có thể phát hiện bằng X quang hay chụp CT bụng. Viêm mạn tính của biểu mô túi mật cũng có thể là nguyên nhân của tạo sỏi. Viêm mạn nhẹ của túi mật có thể làm cho túi mật tái hấp thu các muối mật, lecithin và nước. Điều này sẽ gây ra quá bão hòa cholesterol và hình thành bùn mật.

Muối mật b t đầu kết tinh khi được bồi lớn dần và b t đầu sự sinh sỏi cholesterol. Sỏi cholesterol nguyên chất nói chung có màu vàng và không cản quang. Các sỏi mật có calci carbonat, phosphat, và bilirubin là những sỏi hỗn hợp và có màu s c thay đổi từ vàng nhạt đến xám-tr ng hay đen. Calci làm cho sỏi cản quang khi chụp X quang.

Các sỏi s c tố đen là calci bilirubinat nguyên chất. Các vi khuẩn ái khí Gram-âm như E. coli hay Clostria tìm thấy trong mật ở khoảng 80 % các trường hợp viêm túi mật. Vai trò tạo sỏi của các vi khuẩn này chưa rõ ràng.

Cần thiết tìm nguyên nhân tạo sỏi và điều trị vì có khoảng 15 % sỏi túi mật sẽ đưa đến sỏi ống mật chủ [59]. Người ta chưa hiểu đầy đủ là tại sao có người bị mất cân bằng về hóa học của mật bên trong túi mật dẫn đến sỏi mà ở người khác thì không.