đặt vấn đề: Trong hình là hải đăng Kê Gà, thuộc tỉnh Bình Thuận cao 65 (m) trên mực nước biển. Làm thế nào để tính khoảng cách từ ngọn hải đăng đến các con tàu ở xa? Bằng cách vận dụng kiến thức hệ thức lượng trong tam giác vuông, khi biết chiều cao của ngọn hải đăng và độ lớn của góc tạo bởi đường nối đỉnh tháp với con thuyền và từ thuyền đến chân tháp ta sẽ dễ dàng xác định được được khoảng cách từ chân tháp đến vị trí con thuyền bất kì.3 + Trong nội bộ môn Toán, cần cho học sinh làm các bài toán có nội dung thực tiễn như bài toán cực trị, giải bài toán bằng cách lập phương trình và hệ phương trình, đo khoảng cách giữa các vật không tới được. + Cần cho học sinh vận dụng những tri thức và phương pháp Toán học vào các môn học trong nhà trường. + Tổ chức các hoạt động thực hành toán học trong và ngoài nhà trường kể cả các hoạt động có tính chất tập dượt, nghiên cứu, đối chiếu lời giải với thực tế để kiểm tra và điều chỉnh.4: Một con thuyền có vận tốc 4 (km/h) vượt qua một khúc sông nước chảy mạnh mất 10 phút.
Biết đường đi của thuyền tạo với bờ góc 70O. Tính chiều rộng khúc sông (theo đơn vị mét) ? Hình 1.4 Giải: Giả sử khoảng cách 2 bờ sông là AB, sau 10 phút con thuyền đi đến vị trí C. Ta thấy tam giác ABC vuông tại B, xác định được góc C bằng 70O. Sau 10 phút quãng đường thuyền đi được là: 10 2 AC=4.
60 3 Bề rộng của sông là: AB=AC. Từ đó gợi cho học sinh hứng thú, sự tò mò, làm cho bài học thú vị, học sinh tích cực và hăng say tìm hiểu, học bài hơn. Nhiều tri thức Toán học, ngay cả Toán học cơ bản ở bậc phổ thông cũng góp phần vào việc phân tích và khám phá những vấn đề xã hội, Toán học còn là bộ phận không thể thiếu của những sản phẩm phục vụ đời sống hàng ngày: các hàm Toán học trong cấu trúc an ninh của hệ điều hành máy tính, các thuật toán tạo chữ kí điện tử thay cho chữ ký tay, các thuật toán sử dụng để bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác thực danh tính trong các thẻ giao dịch tài chính, ngân hàng. có vô vàn những ví dụ khác mà ta có thể kể ra.
Quá trình sản xuất và đời sống ngày càng được tự động hóa, xã hội ngày càng trở lên nhân tạo thì cuộc sống con người càng phát triển và vai trò của Toán học ngày càng lớn. 9 Toán học có vai trò to lớn trong đời sống thường ngày nhưng không dễ nhìn thấy. Toán học là môn học có tính trừu tượng cao nhưng do nó xuất phát từ thực tiễn nên tính thực tiễn không hề bị mất đi. Các tri thức, kỹ năng, phương pháp làm việc của môn Toán được sử dụng vào các môn học khác trong nhà trường, trong các ngành khoa học và đời sống thực tế.
Chẳng hạn công thức xác suất thống kê có rất nhiều ứng dụng thực tiễn trong kinh tế, thiên văn học, dân số học. trong đời sống. Nhưng nó cũng được áp dụng trong các môn học khác như sinh học, vật lý, hóa học, trong xử lý số liệu, làm tròn số, sai số ở bậc trung học. Trong bài toán sau: Một lớp học có 50 học sinh trong đó có 30 học sinh nữ.
Kết quả bài thi khảo sát chất lượng đầu năm 3 môn Toán, Văn, Anh có 6 bạn đạt điểm giỏi cả 3 môn. Trong 6 bạn đó chỉ có 2 bạn là nam. Chọn ngẫu nhiên 4 bạn trong 6 bạn đó để làm ban cán sự lớp. Tính xác suất để 4 bạn trong Ban cán sự lớp có cả nam và nữ.
Đây là một tình huống gần với thực tiễn vì 4 bạn trong ban cán sự lớp được chọn ngẫu nhiên trong 6 bạn học giỏi dựa vào bài thi khảo sát chất lượng, điều này trong thực tế cũng gần như vậy. Thực tế giáo viên còn căn cứ vào các yếu tố như: chọn bạn có khả năng tổ chức, lãnh đạo, được các bạn trong lớp tín nhiệm, yêu mến. Trong Vật lí chúng ta gặp mối liên hệ giữa quãng đường đi được s và thời gian t trong một chuyển động đều biểu thị bởi: s = vt, trong Hình học ta gặp mối liên hệ giữa chu vi C và bán kính R của đường tròn biểu thị bởi: C = 2πR; trong Hóa học để tính số mol của một chất: n (mol) phụ thuộc vào khối lượng m (gam) của chất đó và khối lượng mol: M (gam/mol) ta có công thức: n = m/M. Mối liên hệ giữa giá tiền p và chiều dài n của tấm vải biểu thị bởi: p = a.
bằng cách trừu tượng hóa, chỉ chú ý tới quan hệ của các đại lượng ta có hàm số: y = ax. Có thể nói môn Toán có nhiều tiềm năng liên hệ với thực tiễn trong dạy học. Nói về những yêu cầu đối với Toán học nhà trường nhằm phát triển văn hóa Toán học, tác giả Trần Kiều cho rằng: “Học Toán trong nhà trường phổ thông không phải chỉ tiếp nhận hàng loạt các công thức, định lý, phương pháp thuần túy mang tính lý thuyết., cái đầu tiên và cái cuối cùng của quá trình học 10 Toán phải đạt tới là hiểu được nguồn gốc thực tiễn của Toán học và nâng cao khả năng ứng dụng, hình thành thói quen vận dụng Toán học vào cuộc sống.5: Để nhớ cách tính tỉ số lượng giác của một góc nhọn trong tam giác vuông, giáo viên và học sinh đã có rất nhiều cách để ghi nhớ, trong đó có cách gắn kiến thức với thơ văn. Ví dụ như một số câu: “Sin đi học, cứ khóc hoài, thôi đừng khóc, có kẹo đây” hoặc câu: Sin đi học, cos khen hay, tan đoàn kết, cotan kết đoàn” dùng những chữ cái đầu của các từ để ghi nhớ mối quan hệ giữa các cạnh huyền - đối - kề.
Một số bạn khác có câu thơ: “Tìm sin lấy đối chia huyền Cosin ta lấy kề huyền chia nhau Còn tang ta hãy tính sau Đối trên kề dưới chia nhau ra liền.” Qua các câu thơ, văn tạo sự gần gũi, thân thiện với học sinh làm cho các em có sự hứng thú, ghi nhớ bài nhanh.5 Có thể nói môn Toán có nhiều tiềm năng liên hệ với thực tiễn. Toán học bắt nguồn từ thực tiễn và lại quay lại phục vụ thực tiễn. Mối quan hệ giữa Toán học và thực tiễn có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau: Hình thành Thực tiễn Các lý thuyết Toán học Ứng dụng Sơ đồ 1. Mục đích và tác dụng của việc liên hệ Toán học và thực tiễn Trước hết ta đề cập đến mục tiêu chung của giáo dục nước ta theo Luật Giáo dục (2005) - điều 27 quy định: “Mục tiêu của giáo dục là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đực, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào đời sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
Tăng cường vận dụng Toán học vào thực tiễn trong dạy học Toán ở trường trung học cơ sở có vai trò góp phần thực hiện nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành” qua đó kiến tạo cho học sinh tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, hình thành thế giới quan duy vật biện chứng. Đồng thời phát triển những phương thức tư duy và hoạt động cần thiết theo tinh thần sẵn sàng ứng dụng thực tiễn và từ thực tiễn xây dựng lý thuyết Toán học. Tăng cường liên hệ với thực tiễn nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản, giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tạo cơ sở để học sinh học tiếp hoặc đi vào cuộc sống lao động. Trong hoạt động dạy học, khoảng cách giữa nhu cầu thực tiễn của xã hội và lý thuyết giảng dạy là vấn đề trọng tâm, cần thực hiện rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn công việc nhằm giúp người học có khả năng tiếp cận công việc thực tiễn nhanh chóng, giảm thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp, qua đó nâng cao vị thế của nhà trường trong mắt các doanh nghiệp và xã hội.
Trong trường phổ thông môn Toán có vai trò, vị trí và ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục phổ thông. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay nó càng có vai trò và ý nghĩa quan trọng hơn, là một thành phần không thể thiếu của trình độ văn hóa phổ thông của con người mới. Do đó, việc tăng cường khai thác các yếu tố thực tiễn trong hoạt động giảng dạy nói chung và trong dạy học chủ đề tam giác đồng dạng nói riêng 12 không những giúp người học cảm thấy hứng thú hơn trong quá trình học mà còn là động lực để giáo viên phải luôn học tập, trau dồi kiến thức thực tiễn, cập nhật những kiến thức mới nhằm cung cấp cho người học những vấn đề mới mà thực tiễn đã và đang phát sinh.6: Năm 2020 là một năm khủng hoảng do đại dịch Covid – 19 gây ra. Cập nhật kiến thức mới nóng hổi, những vấn đề thực tiễn đang phát sinh giáo viên có thể cho bài toán: Ngày thứ nhất hai tổ công nhân của một nhà máy sản xuất được 1500 chiếc khẩu trang.
Để đáp ứng nhu cầu khẩu trang trong dịch cúm do chủng mới virut Corona gây ra nên ngày thứ hai tổ một vượt mức 35%, tổ hai vượt mức 40% so với ngày thứ nhất. Vì vậy, hai tổ đã sản xuất được 2065 chiếc khẩu trang. Hỏi ngày thứ hai mỗi tổ sản xuất được bao nhiêu chiếc khẩu trang? Hình 1.6 Dạy học môn Toán theo định hướng liên hệ với thực tiễn ở trường phổ thông là cơ sở để người học sinh phát triển năng lực ứng dụng Toán học vào thực tiễn góp phần hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ dạy học bộ môn Toán ở trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay [18]: - Góp phần củng cố các kỹ năng và hoàn thiện một số tri thức Toán học, kỹ năng liên hệ Toán học với thực tiễn cho học sinh. Thực tế dạy học cho thấy việc lồng ghép nội dung các bài học vào các tình huống thực tiễn, những bài tập mà có những con số gắn với thực tiễn thường gây hứng thú cho học sinh.
Ví dụ 13 các bài toán tìm tổng hiệu thì có thể thông qua bài toán chia kẹo hay chia tiền.
