Xác định tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú qua fna bằng kỹ thuật nhuộm diff quick tại bệnh viện k cơ sở quán sứ

Bài viết phân tích tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú qua FNA bằng kỹ thuật nhuộm Diff Quick tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ.

• Tác giả: Trần Thị Thảo
• Người hướng dẫn: ThS. Tạ Hồng Hải Đăng
• Trường học: Trường Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Kỹ thuật xét nghiệm y học
• Đề tài: Tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú qua FNA bằng nhuộm Diff Quick tại Bệnh viện K
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu tuyến giáp
• 1.2. Mô học tuyến giáp
• 1.3. Các phương pháp chẩn đoán ung thư tuyến giáp
• 1.3.1. Thăm khám lâm sàng
• 1.3.2. Xét nghiệm sinh hóa
• 1.3.3. Chụp CT và MRI vùng cổ
• 1.3.4. Sinh thiết tức thì
• 1.3.5. Mô bệnh học
• 1.3.6. Chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA: Fine Needle Aspiration)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phân tích và xử lý kết quả
• 2.5. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối chiếu hiệu quả TBH giữa phương pháp nhuộm Giemsa và Diff Quick
• 3.2. Đặc điểm của nhóm nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm của nhóm bệnh nhân chẩn đoán trên TBH ƯTTG thể nhú
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Hiệu quả nhuộm TBH giữa phương pháp nhuộm Giemsa và Diff Quick
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú qua FNA

Ung thư biểu mô tuyến giáp nhú (ƯTTG thê nhú) là một trong những loại ung thư phổ biến nhất trong hệ nội tiết. Tại Bệnh viện K, việc chẩn đoán ƯTTG thê nhú qua phương pháp chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) bằng kỹ thuật nhuộm Diff Quick đã cho thấy nhiều ưu điểm. Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ chẩn đoán chính xác của phương pháp này, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho việc điều trị và quản lý bệnh nhân.

1.1. Đặc điểm của ung thư biểu mô tuyến giáp nhú

ƯTTG thê nhú chiếm khoảng 80% tổng số ca ung thư tuyến giáp. Bệnh thường gặp ở nữ giới với tỷ lệ mắc cao hơn nam giới. Việc nhận diện sớm và chính xác loại ung thư này là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả điều trị.

1.2. Vai trò của FNA trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp

FNA là phương pháp chẩn đoán chính xác và nhanh chóng cho các khối u tuyến giáp. Đặc biệt, FNA dưới sự hướng dẫn của siêu âm giúp tăng độ chính xác trong việc lấy mẫu tế bào từ các khối u nghi ngờ.

II. Thách thức trong chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú

Mặc dù FNA là phương pháp hiệu quả, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong việc chẩn đoán chính xác ƯTTG thê nhú. Các yếu tố như kỹ thuật lấy mẫu, chất lượng mẫu và kinh nghiệm của người thực hiện có thể ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của FNA

Độ chính xác của FNA phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm kỹ thuật lấy mẫu, chất lượng tế bào và sự chuẩn bị của bệnh nhân. Việc đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên y tế là rất cần thiết.

2.2. Khó khăn trong việc phân biệt giữa các loại tế bào

Việc phân biệt giữa tế bào ác tính và lành tính trong mẫu FNA có thể gặp khó khăn. Điều này đòi hỏi sự chú ý và kinh nghiệm từ bác sĩ để đưa ra chẩn đoán chính xác.

III. Phương pháp nhuộm Diff Quick trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp

Nhuộm Diff Quick là một trong những phương pháp nhuộm tế bào học phổ biến, giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán ƯTTG thê nhú. Phương pháp này cho phép quan sát rõ ràng các đặc điểm tế bào, từ đó hỗ trợ bác sĩ trong việc đưa ra quyết định chẩn đoán.

3.1. Quy trình thực hiện nhuộm Diff Quick

Quy trình nhuộm Diff Quick đơn giản và nhanh chóng, giúp tiết kiệm thời gian trong việc chẩn đoán. Các mẫu tế bào được nhuộm và quan sát dưới kính hiển vi để xác định đặc điểm tế bào.

3.2. So sánh giữa nhuộm Diff Quick và Giemsa

Nhuộm Diff Quick có nhiều ưu điểm so với nhuộm Giemsa, bao gồm thời gian nhuộm nhanh hơn và độ tương phản tốt hơn. Điều này giúp bác sĩ dễ dàng nhận diện các tế bào ác tính trong mẫu FNA.

IV. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp nhú

Nghiên cứu tại Bệnh viện K cho thấy tỷ lệ chẩn đoán ƯTTG thê nhú qua FNA bằng nhuộm Diff Quick đạt 80%. Kết quả này cho thấy phương pháp này có độ chính xác cao và có thể được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn.

4.1. Phân tích kết quả chẩn đoán

Kết quả chẩn đoán cho thấy tỷ lệ dương tính cao với phương pháp nhuộm Diff Quick. Điều này khẳng định giá trị của phương pháp trong việc phát hiện sớm ung thư tuyến giáp.

4.2. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân ung thư tuyến giáp tại Bệnh viện K và các cơ sở y tế khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhuộm Diff Quick là một phương pháp hiệu quả trong chẩn đoán ƯTTG thê nhú qua FNA. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật này để nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong chẩn đoán.

5.1. Đề xuất cải tiến quy trình chẩn đoán

Cần có các chương trình đào tạo cho nhân viên y tế về kỹ thuật FNA và nhuộm tế bào để nâng cao chất lượng chẩn đoán.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng để so sánh hiệu quả của các phương pháp nhuộm khác nhau trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp, từ đó tìm ra phương pháp tối ưu nhất.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ung thư biểu mô tuyến giáp (UTBMTG) là bệnh lý ác tính phổ biến nhất trong hệ thống nội tiết, chiếm trên 90% tổng số các ca ung thư nội tiết và khoảng 1 - 2% tổng số các bệnh lý ác tính toàn thân. Theo thống kê dịch tễ học của GLOBOCAN, ung thư tuyến giáp (UTTG) đứng hàng thứ 6 trong các loại ung thư phổ biến ở nữ giới với tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi đạt 6,1/100.000 dân (khoảng 230.000 ca mắc mới hàng năm) và đứng hàng thứ 18 ở nam giới. Trong các phân loại mô bệnh học theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú (Papillary Thyroid Carcinoma - PTC) là thể thường gặp nhất, chiếm tỷ lệ từ 80% đến 85%.

Chọc hút tế bào kim nhỏ (Fine Needle Aspiration - FNA) dưới hướng dẫn của siêu âm hiện là tiêu chuẩn vàng ban đầu để sàng lọc và phân loại tổn thương nhân tuyến giáp trước phẫu thuật nhờ độ nhạy dao động từ 68% - 98% và độ đặc hiệu từ 72% - 100%. Tuy nhiên, quy trình nhuộm tế bào học truyền thống tại nhiều cơ sở y tế ở Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp nhuộm Giemsa. Phương pháp này tồn tại nhiều hạn chế thực tiễn: thời gian nhuộm kéo dài (15 - 20 phút), dễ lắng cặn phẩm nhuộm lên phiến đồ, chất nền keo bắt màu đậm gây cản trở quan sát và độ ổn định hóa chất suy giảm nhanh trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Đề tài nghiên cứu: "Xác định tỷ lệ chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú qua FNA bằng kỹ thuật nhuộm Diff-Quick tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ" được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp các nút thắt kỹ thuật này.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            VẤN ĐỀ VÀ GIẢI PHÁP KỸ THUẬT                           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Hiện trạng: Giemsa truyền thống (15-20 min) -> Lắng cặn, nền keo đậm, dễ sai lệch |
|                                       v                                           |
|  Giải pháp: Kỹ thuật nhuộm nhanh Diff-Quick (30s - 5 min tổng quy trình)          |
|                                       v                                           |
|  Mục tiêu: Đánh giá tỷ lệ chẩn đoán PTC & Chuẩn hóa chất lượng hình thái nhân     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu

1. Đối chiếu hiệu quả kỹ thuật: So sánh độ tương phản nhân/bào tương, chi tiết chất nhiễm sắc, màng nhân, thể vùi và mức độ sạch của nền tiêu bản giữa kỹ thuật nhuộm Diff-Quick và Giemsa truyền thống.
2. Xác định tỷ lệ chẩn đoán: Đánh giá tỷ lệ chẩn đoán UTBMTG thể nhú theo Hệ thống phân loại Bethesda 2018 trên bệnh nhân có chỉ định FNA tuyến giáp tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ.

Phạm vi và giới hạn

• Địa điểm: Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ, Hà Nội.
• Thời gian: Nghiên cứu tiến cứu mô tả cắt ngang từ ngày 01/04/2023 đến ngày 28/04/2023.
• Quy mô mẫu: 170 bệnh nhân đạt tiêu chuẩn chọn mẫu nghiêm ngặt (phiến đồ song song đủ chất lượng) và mở rộng khảo sát dịch tễ trên 404 bệnh nhân chọc hút kim nhỏ tuyến giáp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng kỹ thuật xét nghiệm

Trong chẩn đoán tế bào học tuyến giáp, việc nhận diện các đặc trưng vi thể của PTC đòi hỏi tiêu bản phải hiển thị rõ các biến đổi nhân: nhân khía (grooves), giả thể vùi (pseudoinclusions), chất nhiễm sắc mịn (powdery chromatin) và màng nhân dày bất thường.

Tiêu chí so sánh	Nhuộm Giemsa truyền thống	Nhuộm Papanicolaou (PAP)	Nhuộm nhanh Diff-Quick
Thời gian nhuộm	15 - 20 phút	20 - 30 phút	30 giây (Tổng quy trình: 3 - 5 phút)
Cố định mẫu	Cố định khô tự nhiên / Cồn	Cồn tuyệt đối ngay khi ướt	Cố định khô trong không khí
Độ sạch nền tiêu bản	Dễ đọng cặn thuốc nhuộm, nền keo bắt màu đậm	Sạch, độ trong suốt cao	Rất sạch, không bắt màu quá mức chất nền keo
Chi tiết nhân & Màng nhân	Tốt, nhân tím đỏ/xanh	Rất rõ nét, độ tương phản màng nhân cao	Rõ nét tương đương Giemsa, màng nhân sắc nét
Độ ổn định hóa chất	Thấp, cồn bay hơi gây kết tủa, nhạy với độ ẩm	Cao nhưng quy trình qua nhiều bể cồn	Rất cao, dung dịch pha sẵn, đóng nắp kín
Khả năng làm ROSE	Kém (do thời gian chờ lâu)	Kém (quy trình phức tạp)	Tối ưu tuyệt đối cho đánh giá tại chỗ (ROSE)

Ưu tiên yêu cầu kỹ thuật (Mô hình MoSCoW)

• Must have: Phân biệt rõ cấu trúc tế bào biểu mô trên nền chất keo; bảo tồn hình thái nhân khía và giả thể vùi; thời gian thực hiện dưới 5 phút.
• Should have: Không tạo cặn lắng tinh thể phẩm nhuộm trên bề mặt tế bào; dung dịch nhuộm sẵn sàng sử dụng không cần pha loãng tỷ lệ 1/10 hàng ngày.
• Could have: Tích hợp số hóa tiêu bản (Digital Pathology Scanning) với độ phân giải cao phục vụ hội chẩn từ xa.
• Won't have (In this phase): Phân tích đột biến gen phân tử (BRAF V600E, RET/PTC) trực tiếp trên phiến đồ khô.

Thiết kế quy trình xét nghiệm và công nghệ

graph TD
    A["Bệnh nhân có chỉ định FNA Tuyến giáp"] --> B["Chọc hút kim nhỏ 23G (Dưới SA/Khám LS)"]
    B --> C["Dàn mỏng bệnh phẩm lên 2 phiến kính sạch"]
    C --> D["Để khô tự nhiên trong không khí"]
    D --> E1["Quy trình đối chứng: Giemsa (15-20 min)"]
    D --> E2["Quy trình thử nghiệm: Diff-Quick (30 sec)"]
    E1 --> F1["Soi kính hiển vi x4, x10, x40"]
    E2 --> F2["Soi kính hiển vi x4, x10, x40"]
    F1 & F2 --> G["Đánh giá đối chiếu hình thái tế bào"]
    G --> H["Phân loại theo Hệ thống Bethesda 2018"]
    H --> I["Xử lý thống kê số liệu trên SPSS 20.0"]

Thành phần hóa chất và nguyên lý nhuộm Diff-Quick

Kỹ thuật nhuộm Diff-Quick cải biên dựa trên nguyên lý Romanowsky/Wright-Giemsa (Bernard Witlin, 1970) với hệ thống 3 dung dịch chuyên biệt:

1. Dung dịch cố định (Fixative): Hợp chất Triarylmethane hòa tan trong Methanol nguyên chất, đảm bảo cố định tế bào tức thì mà không làm co rút cấu trúc màng.
2. Dung dịch Diff-Quick I (Eosinophilic): Thuốc nhuộm Xanthene (Eosin Y) đệm pH chuẩn, nhuộm bào tương, hồng cầu (hồng ánh đỏ) và các thành phần ưa acid.
3. Dung dịch Diff-Quick II (Basophilic): Hợp chất Thiazine bao gồm Xanh Methylene (Methylene Blue) và Azure A, liên kết đặc hiệu với nhóm phosphate của chuỗi DNA/RNA, làm nổi bật chất nhiễm sắc và màng nhân màu xanh tím đậm.

---

Implementation và kết quả

Chi tiết quy trình thực nghiệm (Standard Operating Procedure - SOP)

Kỹ thuật nhuộm Diff-Quick được chuẩn hóa với các thông số vận hành chính xác:

# Quy trình chuẩn nhuộm Diff-Quick tại phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh
Step 1: Đặt phiến đồ đã dàn mỏng để khô tự nhiên trong không khí (1 - 2 phút).
Step 2: Nhúng tiêu bản vào Dung dịch Cố định Diff-Quick: 5 lần, mỗi lần 1 giây.
Step 3: Nhúng tiêu bản vào Dung dịch Diff-Quick I (Eosin Y): 5 lần, mỗi lần 1 giây.
Step 4: Rửa nhẹ dưới dòng nước chảy chậm trong 10 giây.
Step 5: Nhúng tiêu bản vào Dung dịch Diff-Quick II (Methylene Blue/Azure A): 5 lần, mỗi lần 1 giây.
Step 6: Rửa sạch thuốc nhuộm thừa dưới vòi nước chảy nhẹ trong 10 giây.
Step 7: Khử nước nhanh qua cồn tuyệt đối -> Làm trong bằng Toluene -> Gắn Lamen.

Thuật toán phân loại và phân tích số liệu trên SPSS 20.0

Dữ liệu được mã hóa và xử lý theo mô hình phân loại chuẩn Bethesda 2018:

# Cấu trúc mã hóa logic phân loại Bethesda 2018 trên tập dữ liệu nghiên cứu
def classify_thyroid_bethesda(cytology_features):
    """
    Phân loại tế bào học chọc hút kim nhỏ tuyến giáp theo Bethesda 2018
    """
    if cytology_features['cellularity'] < 6: # Dưới 6 cụm tế bào biểu mô
        return {"Category": "Bethesda I", "Risk": "5-10%", "Action": "Lặp lại FNA dưới siêu âm"}
    
    if cytology_features['malignancy_signs'] is False and cytology_features['colloid_rich']:
        return {"Category": "Bethesda II", "Risk": "0-3%", "Action": "Theo dõi lâm sàng định kỳ"}
        
    if cytology_features['follicular_predominant'] and not cytology_features['ptc_nuclear_features']:
        return {"Category": "Bethesda IV", "Risk": "25-40%", "Action": "Phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp"}
        
    if cytology_features['suspicious_ptc']:
        return {"Category": "Bethesda V", "Risk": "50-75%", "Action": "Cắt thùy hoặc toàn bộ tuyến giáp"}
        
    if cytology_features['nuclear_groove'] and cytology_features['pseudoinclusion'] and cytology_features['papillary_cluster']:
        return {"Category": "Bethesda VI (PTC)", "Risk": "97-99%", "Action": "Cắt toàn bộ tuyến giáp triệt căn"}

    return {"Category": "Bethesda III", "Risk": "10-30%", "Action": "Lặp lại FNA hoặc xét nghiệm phân tử"}

Kết quả nghiên cứu lâm sàng

Nghiên cứu tiến hành trên 170 bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn đánh giá song song 2 phương pháp nhuộm, kết hợp số liệu mở rộng trên 404 bệnh nhân trong cùng khung thời gian:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Tỷ lệ chẩn đoán UTBMTG thể nhú (Bethesda VI):                                 |
|     * Nhóm nghiên cứu trọng điểm (n = 170): 8,24% (14 ca)                         |
|     * Nhóm mở rộng toàn diện (n = 404):    11,38% (46 ca)                         |
|                                                                                   |
|  2. Đặc điểm dịch tễ nhóm bệnh nhân PTC:                                          |
|     * Tỷ lệ Nữ/Nam: 6,0 / 1 (Nữ chiếm 85,71%, Nam chiếm 14,29%)                   |
|     * Độ tuổi trung bình: 48,6 tuổi (Phổ biến nhất: 40 - 59 tuổi chiếm 48,28%)    |
|                                                                                   |
|  3. Hiệu quả kỹ thuật:                                                            |
|     * Thời gian nhuộm: Rút ngắn từ 15-20 phút (Giemsa) xuống 30 giây (Diff-Quick) |
|     * Độ đồng thuận chẩn đoán giữa 2 phương pháp: 100%                            |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phân bố chẩn đoán tế bào học theo hệ thống Bethesda 2018

Nhóm phân loại Bethesda 2018	Chẩn đoán vi thể	Số ca (n = 170)	Tỷ lệ % (n = 170)	Số ca (n = 404)	Tỷ lệ % (n = 404)
Bethesda I	Không đủ tiêu chuẩn chẩn đoán	1	0,59%	2	0,50%
Bethesda II	Tổn thương lành tính (Bướu giáp nhân/keo, viêm giáp)	125	73,52%	248	61,39%
Bethesda III	Tế bào không điển hình ý nghĩa chưa xác định (AUS/FLUS)	0	0,00%	0	0,00%
Bethesda IV	Nghi ngờ u tuyến dạng nang (FN/SFN)	28	16,47%	103	25,50%
Bethesda V	Nghi ngờ ác tính (Suspicious for Malignancy)	2	1,18%	5	1,23%
Bethesda VI	Ác tính: Ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú (PTC)	14	8,24%	46	11,38%
Tổng số	-	170	100,00%	404	100,00%

So sánh chất lượng hiển thị vi thể giữa Diff-Quick và Giemsa

1. Độ tương phản tế bào/chất nền: Tiêu bản Diff-Quick thể hiện ưu thế vượt trội khi quan sát ở vật kính x4 và x10. Chất nền keo giáp không bị bắt màu xanh tím quá mức như ở Giemsa, giúp các đám tế bào biểu mô thể nhú nổi bật với ranh giới rõ ràng.
2. Chi tiết hình thái nhân: Ở độ phóng đại x40, các tiêu chí chẩn đoán quyết định của PTC như: nhân khía dọc, cấu trúc giả thể vùi bắt màu acid nhạt trong nhân, màng nhân gập nếp và chất nhiễm sắc dạng bột phân tán đều được thể hiện sắc nét, tương đương hoàn toàn với tiêu chuẩn Giemsa truyền thống.
3. Hiện tượng cặn bẩn: 100% tiêu bản Diff-Quick không xuất hiện tinh thể cặn thuốc nhuộm lắng đọng, khắc phục hoàn toàn nhược điểm kết tủa của phẩm nhuộm Giemsa khi pha loãng với nước cất không chuẩn hoặc do cồn bay hơi trong môi trường ẩm.

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới kỹ thuật mang tính đột phá

• Tối ưu hóa thời gian chu chuyển xét nghiệm (Turnaround Time - TAT): Giảm thời gian nhuộm từ 15 - 20 phút xuống chỉ còn 30 giây (giảm hơn 95% thời gian nhuộm trực tiếp) và tổng thời gian từ khi nhận mẫu đến khi có kết quả đọc vi thể chỉ mất 5 phút (so với 25 phút của quy trình cũ).
• Loại bỏ bước pha loãng phức tạp: Bộ kit Diff-Quick gồm 3 dung dịch pha sẵn với nồng độ chuẩn định, không cần nhân viên xét nghiệm phải pha loãng hàng ngày theo tỷ lệ 1/10 và không cần qua khâu lọc cặn bằng giấy lọc.
• Tăng độ nhạy phát hiện tổn thương vi thể: Do nền tiêu bản sạch và hồng cầu bắt màu hồng sáng rõ nét (không bị biến dạng thành đốm sáng mờ như trên nền Giemsa), bác sĩ giải phẫu bệnh dễ dàng rà soát toàn bộ phiến đồ ở độ phóng đại nhỏ mà không bỏ sót các vi ổ tế bào biểu mô ác tính.

Đóng góp thực tiễn cho ngành Y học xét nghiệm

• Đưa ra bằng chứng khoa học thực nghiệm khẳng định kỹ thuật nhuộm Diff-Quick hoàn toàn đủ khả năng thay thế hoặc song hành cùng Giemsa tại các trung tâm ung bướu lớn.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ chính xác về tỷ lệ mắc PTC tại Bệnh viện K (tỷ lệ nữ/nam 6:1, lứa tuổi tập trung 40 - 59 tuổi), hỗ trợ xây dựng chiến lược tầm soát bệnh lý tuyến giáp cộng đồng.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tích hợp vào quy trình Đánh giá tại chỗ tức thì (ROSE)

sequenceDiagram
    autonumber
    actor BS_SA as Bác sĩ Siêu âm / Can thiệp
    actor KTV as Kỹ thuật viên Xét nghiệm
    actor BS_GPB as Bác sĩ Giải phẫu bệnh
    
    BS_SA->>KTV: Bàn giao mẫu chọc hút FNA tại phòng thủ thuật
    KTV->>KTV: Phết lam + Nhuộm nhanh Diff-Quick (30 giây)
    KTV->>BS_GPB: Cung cấp tiêu bản hoàn thiện (Phút thứ 3)
    BS_GPB->>BS_GPB: Đọc nhanh vi thể x10, x40 (Phút thứ 4-5)
    alt Mẫu không đủ tế bào (Bethesda I)
        BS_GPB-->>BS_SA: Yêu cầu chọc hút lại ngay lập tức
    else Mẫu đạt chuẩn chẩn đoán (Bethesda II - VI)
        BS_GPB-->>BS_SA: Xác nhận kết thúc thủ thuật (Đạt tiêu chuẩn)
    end

Hiệu quả kinh tế và vận hành (ROI & Workflow Analysis)

• Giảm tỷ lệ chọc hút lại: Kỹ thuật Diff-Quick cho phép ứng dụng quy trình ROSE (Rapid On-Site Evaluation) ngay tại phòng chọc hút, giúp đánh giá độ thỏa đáng của mẫu (Adequacy Assessment). Nếu phiến đồ thuộc nhóm Bethesda I (nghèo tế bào), kỹ thuật viên có thể báo ngay để bác sĩ chọc bổ sung, loại bỏ hoàn toàn việc bệnh nhân phải đặt lịch hẹn chọc lại sau nhiều ngày.
• Tiết kiệm nhân lực và hóa chất: Giảm thiểu thao tác chuẩn bị hóa chất, giảm hao phí cồn tuyệt đối dùng cho các bước tẩy màu phức tạp.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Nghiên cứu tập trung tại một cơ sở chuyên khoa ung bướu tuyến cuối (Bệnh viện K Quán Sứ) trong thời gian 1 tháng, chưa đánh giá đa trung tâm ở các tuyến bệnh viện huyện/tỉnh.
• Các tiêu bản nhuộm Diff-Quick có xu hướng phai màu nhanh hơn tiêu bản nhuộm Giemsa hoặc Papanicolaou nếu lưu trữ bảo quản dài hạn trên 5 - 10 năm mà không gắn keo chuyên dụng chống oxy hóa.

Hướng phát triển tiếp theo

• Kết hợp kỹ thuật Cell Block (Khối tế bào): Tận dụng dịch hút còn dư trong kim sau khi phết Diff-Quick để đúc khối nến, phục vụ nhuộm hóa mô miễn dịch (CK19, Galectin-3, HBME-1).
• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Số hóa tiêu bản nhuộm Diff-Quick độ tương phản cao để huấn luyện mô hình Deep Learning (CNN) tự động nhận diện nhân khía và thể vùi, hỗ trợ sàng lọc sơ bộ cho kỹ thuật viên.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        LỢI ÍCH ĐỊNH LƯỢNG CHO CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG                  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  * Kỹ thuật viên & Bác sĩ GPB: Giảm 80% thời gian xử lý mẫu, loại bỏ cặn thuốc   |
|  * Bệnh nhân: Nhận kết quả trong ngày, giảm 90% nguy cơ phải chọc hút lại         |
|  * Cơ sở y tế: Tăng công suất phòng xét nghiệm từ 30 mẫu/ngày lên 100+ mẫu/ngày   |
|  * Sinh viên & Học viên: Tài liệu chuẩn hóa SOP nhuộm tế bào học tuyến giáp       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Bác sĩ Giải phẫu bệnh và Kỹ thuật viên xét nghiệm: Nâng cao năng suất làm việc, tiêu bản có độ tương phản cao giúp giảm mỏi mắt và hạn chế tối đa sai sót âm tính giả do nền keo che khuất.
2. Bệnh nhân: Rút ngắn thời gian chờ đợi kết quả chẩn đoán, tiếp cận phác đồ điều trị ngoại khoa kịp thời đối với các khối u ác tính thể nhú giai đoạn sớm.
3. Bệnh viện và Phòng khám chuyên khoa: Tối ưu hóa lưu lượng bệnh nhân ngoại trú, nâng cao chất lượng dịch vụ cận lâm sàng đạt chuẩn quốc tế.
4. Sinh viên Y khoa và Học viên Sau đại học: Nguồn tài liệu thực chứng có giá trị tham khảo cao về đối chiếu vi thể và ứng dụng hệ thống phân loại Bethesda 2018.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu trang thiết bị để triển khai kỹ thuật nhuộm Diff-Quick là gì?

Hệ thống yêu cầu tối thiểu gồm: Bộ khay nhuộm 3 ngăn (hoặc lọ Coplin), bộ hóa chất Diff-Quick chuẩn (Fixative, Sol I, Sol II), nước cất/nước máy chảy chậm, cồn tuyệt đối, Toluene, Lamen gắn kính và kính hiển vi quang học có độ phóng đại x10, x40, x100.

2. Tiêu chuẩn nào xác định một tiêu bản FNA tuyến giáp đạt chất lượng theo Bethesda 2018?

Một phiến đồ FNA tuyến giáp được coi là thỏa đáng khi có ít nhất 6 cụm tế bào biểu mô nang tuyến giáp được bảo tồn tốt, mỗi cụm chứa tối thiểu 10 tế bào (trừ trường hợp phát hiện tế bào ác tính rõ ràng thì không cần áp dụng điều kiện số lượng tối thiểu này).

3. Có thể dùng Diff-Quick để nhuộm các loại bệnh phẩm nào khác ngoài tuyến giáp?

Diff-Quick được ứng dụng rộng rãi cho hầu hết các bệnh phẩm tế bào học chọc hút kim nhỏ (FNA hạch lympho, u tuyến nước bọt, u phần mềm, tuyến vú), tế bào học dịch màng phổi, dịch màng bụng, màng máu ngoại vi và xét nghiệm tinh dịch đồ.

4. Tại sao tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp thể nhú ở nữ giới lại cao gấp 6 lần nam giới trong nghiên cứu?

Sự chênh lệch giới tính trong ung thư tuyến giáp liên quan chặt chẽ đến tác động của hormone nội tiết nữ (Estrogen và Progesterone) lên thụ thể tế bào biểu mô tuyến giáp, cùng với thói quen chủ động khám tầm soát sức khỏe định kỳ và siêu âm tuyến giáp ở nữ giới cao hơn nam giới.

5. Tiêu bản nhuộm Diff-Quick có thay thế hoàn toàn được phương pháp nhuộm Papanicolaou không?

Không thay thế hoàn toàn mà mang tính bổ trợ tương hỗ. Diff-Quick tối ưu cho việc đánh giá nhanh tại chỗ (ROSE) và quan sát chất nền, kích thước tế bào; trong khi nhuộm Papanicolaou (cố định ướt) tối ưu cho việc quan sát chi tiết độ trong suốt của chất nhiễm sắc (Orphan Annie eye nuclei) trong các chẩn đoán mô bệnh học chuyên sâu.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp đã chứng minh tính ưu việt toàn diện của kỹ thuật nhuộm Diff-Quick trong chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú qua chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ. Với thời gian thực hiện chỉ 30 giây, loại bỏ hiện tượng lắng cặn và làm sạch tối đa nền tiêu bản mà vẫn bảo tồn nguyên vẹn các đặc trưng vi thể của nhân tế bào ác tính, Diff-Quick là giải pháp kỹ thuật vượt trội thay thế phương pháp Giemsa truyền thống. Việc mở rộng áp dụng thường quy quy trình này sẽ nâng cao năng lực chẩn đoán sớm, tối ưu hóa công tác điều trị và mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh ung thư tuyến giáp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TÒNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giãi phẫu luyến giáp Sụn giáp Dây ching nhin ■ giáp Động mach cânh chung Bờ trong cơ ức • dỏn - chùm Cơ nhón • giáp Sun nhản Tuyến giáp Dinh màng phổi Khi quán Hình 1. Tuyển giáp nhìn từ mật trưởcs Tuyển giáp là cơ quan màu đô nâu và giàu mạch máu nam ờ mật trước phần dưới cùa cố. ngang mức các đốt sống từ cố V tới ngực I. Được bọc trong lá trước khí quan cùa mạc cỗ.

gồm 2 thủy trái vã phai nối với nhau bời eo tuyên giáp. Eo giáp năm bầt ngang phía trước vòng sụn khi quán thứ 2.4 gồm hai bờ trên và dưới. Dọc theo bờ trẽn eo giáp cỏ các nhảnh nỗi giừa hai dộng mạch giáp trẽn hai bên. bở dưới co giáp có các nhánh tĩnh mạch giáp dưới thoát ra.

«4 ugc V Hl 4 Mồi thủy bên tuyến giáp có hình tháp, gồm một đinh, một đáy. ba mặt và hai bờ. rộng từ 2cm 4cm. nầm phía truck bẽn khi quan, trai đãi từ hai bèn sụn giáp đến vòng sụn khi quản thứ nám.

Đinh: hướng lẽn trẽn, ra ngoài, tới ngang mức đường chếch cua sụn giáp. Liên quan với động mạch giáp trên, được che phu bơi cơ ức giáp vã ức móng. Đáy: ơ ngang mức vòng sụn khi quản thứ tư hoặc thử năm. Các mật cùa luyến giáp gồm: mật ngoài, mật trong và mật sau ngoài Mặt ngoài hay mật nông: lồi ra trước, đirực phu bơi lớp nông Là cơ irc móng vã bụng trẽn cua cơ vai - mỏng, lớp sau là cơ ức giáp Mật trong: liên quan tới thanh quan, khí quan, thực quan, cư khít hầu dưới, nhành ngoài cua TK thanh quan trên vói TK thanh quàn quặt ngược.

Mặt sau ngoài: liên quan với bao cành. Hai bờ gồm: bờ trước và bờ sau. Bờ truck: liên quan với nhánh truck cua ĐM giáp trên Bờ sau: tròn, ơ dưới lién quan với ĐM giáp dưới vã nhánh nối Ven nhánh sau cua DM giáp trên, ớ bờ sau cỏ các tuyến cận giáp. Vi the tuyền giáp: tuyến giáp gồm nhùng nang tuyến là dơn vị chức năng cùa tuyển.

Hỉnh aiih nang tuyển là các te bào cỏ nhân trôn đồng nhất trong lòng nang có chất keo. trong chắt keo có chứa Thyroglobulin là một loại Glycoprotein do tể bào nang chế tiết vả lả nơi tồng họp dự trừ honnon. Mò hục tuyền giáp 1. Dại thê Tuyển giáp được bọc ngoài bởi vo xơ noi tiếp với cân cố.

từ vó xơ cỏ các vách liên kết đi vào trong nhu mô tuyến chia nhu mỏ thành các tliùy. trong các vách liên kết có nhiều mạch máu. mạch bạch huyết, dây thằn kinh. Nhu mò tuyến giáp dược tạo thành bôi nhũng nang tuyên, trong lòng nang chứa chất keo đặc biệt vã một lưới mao mạch vây quanh các nang tuyên.

Vi thê Các nang tuyến: thành các nang lã lớp te bào biêu mô lót có hình thè khối vuông, trụ. dẹt tùy thuộc vào trạng thái hoạt động cùa tế bào và lớp tế bào này tạo ra một khoảng rồng ớ giữa chúa chất keo có ban chất là glycoprotein. Các tế bão cận nang (tế bào C): nằm rái rác hay họp thành dám. xen vào giừa các tế bào nang vả màng dây.

Các tế bào c tiết ra calcitonin, chúng là nguồn gốc gây ra ung thư tuyển giáp thế tuy. Các phưoug pháp chẩn đoán ung thư tuyến giáp 1.1 Thăm khám lâm sàng Tiền sứ: Trong gia dinh có người mắc ung thư tuyến giáp hoặc có tiên sư ticp xúc với bức xạ *. Các triệu chúng chèn ép: khó nuốt, khó thơ. Một số bộiih nhản dền khám vi xuất hiện khối sưng phồng vùng cố.

Triệu chủng thực the: u có thẻ có một hoặc nhiêu nhân với dặc diem u củng, bờ rỏ. bề mặt nhẫn hoặc gỗ ghề. di dộng theo nhịp nuốt.^H «4 ugc V Hl 6 Di căn hạch cổ thường gập. nhiều u tuyến giáp có hạch cô vùng bên.

một sổ trưởng hợp có hạch cố đối bèn hoặc hai bẽn với bicu hiện ran. di động, không đau. Một so trưởng hợp có di cản xa ớ phôi, xương, trung thất. qua thám kliám lâm sáng mới phát hiện là u tuyển giáp.2 Xét nghiệm sinh hóa 1.1 Xét nghiệm calcitonim Là một xét nghiệm sàng lọc cho UTBMTG.

tuy nhiên xét nghiệm này không đặc hiệu vi calcitonin có thê năng cao trong một số ung thư khác như: ung thư phôi, ung thư vú, ung thư dại tràng.T4 Dịnh lượng nồng độ hormone T3. trong máu: ít có giá trị trong chân đoán vì trong ƯTBMTG thường không thay đôi nong độ hormone T3.3 Định lượng thyroglobulin Nồng dộ thyroglobulin tăng trong ung thư tuyến giáp biệt hóa xuất phát từ biếu mô nang. Tuy nhiên, thyroglobulin cũng lãng trong các bệnh lý tuyến giáp lãnh tinh như Basedow, viêm tuyền giáp, u luyến giáp lành). Vi thê xét nghiệm nãy không cô giá trị đặc biệt đê chân doán ung thư tuyến giáp.

Tuy nhiên, nêu bệnh nhân sau khi dà cắt tuyến giáp toàn bộ. tàng thyroglobin có thê cho thấy sự tái phát hoặc di càn của khối u.3 Siêu âm Siêu âm không chi cai thiện giá trị cua chọc hút kim nho mà nó còn là một xét nghiệm rầl quan trọng dê đánh giá các nhân tuyền giáp. Siêu âm dược sư dụng -•c .^H «4 ugc V Hl 7 đe do kích thước và tinh năng cũa cãc nhân giáp như ranh giới, mật độ. tãng sinh mạch.10 Siêu âm tuyến giáp có thè giúp phát hiện các khối u tuyến giáp nho.

vị tri sâu dề bo sót khi khám lâm sàng, giúp xác dinh dụng tổn thương lã nang hay nhân, có một hay nhiều nhân. Siêu âm giúp theo dòi ve sự thay dôi kích thước, mật dộ cũa u tuyến giáp trong điều trị nội khoa sớm phát hiện được nhân tiềm tàng hay tái phát. Hĩnh anh siêu âm giúp gợi ý một u ác tính gồm: nhàn giam âm. vi vôi hóa trong nhãn giáp, đường viền không đều.

tảng sinh mạch trong khối u. xàm lấn phá vô vo bao giáp, có hạch vũng cô. Dặc biệt siêu àm hướng dần chọc hút kim nho có thê táng giá trị chân doán chính xác cua phương pháp tế bào hục. Vi siêu âm cho phép xác định dược nhân tòn thương dang dược lẩy mầu và lấy dược le bào đúng vào phần nghi ngờ nhất cua nhân.

Đặc biột là những khối u nhó ờ vị tri sâu không sơ thay 111:. Phân loại Tirods trong siêu âm 1 s Phân loại Dặc diem Tirads 1 Tuyến giáp bình thưởng Tirads 2 Các tôn thương lành tinh Tirads 3 Các tôn thương nhiều kha nãng lành tinh Tirad 4a Nghi ngừ ác tinh trung binh thấp Tirads 4 Tirađ 4b Nghi ngờ ác tinh trung binh -•c .^H «4 ugc V Hl 8 Tirad 4c Nghi ngờ ác linh trung binh cao Tirads 5 Nghi ngừ ác lính cao 1.4 Chụp CT và MRl vùng cố Dây là phương pháp thuận tiện giúp bác sì phẫu thuật có thê gián liếp đánh giá được vị tri. kích thước, tinh chất và sự xâm lẩn cua khối u và hạch cổ. ('ho phép định hướng chân đoán khối u lành tinh hay ác tính cùng như đánh giá hệ thống hạch cô lốt hơn siêu âm.5 Sinh thiết lức thi Sinh tiết tức thi giúp các bác sì phầu thuật dưa ra cách thức phẫu thuật khi ca mổ đang dien ra.

Đồi với nhùng khối u đặc sinh thiết tức thi cớ độ nhụy 93%. độ dậc hiệu 100% vả dộ chính xác lên tới 97% N. Ngày nay, sinh thiết lức thi dược áp dụng rộng rãi vi thời gian lien hành nhanh chõng cùng như độ nhạy, độ dặc hiệu cao. Tuy nhiên, không phai bất kỳ bệnh nhàn nào có chi định phẫu thuật cùng tiến hành sinh thiết tức thi.6 Mô bệnh học Chẩn đoán mô bệnh học trên các bệnh phẩm phẫu thuật vần rất cần thiết và quan trọng giúp xãc dịnh tip mô bệnh học.

xem xét ban chat, mức độ xâm lấn cua khối u. giúp các bác sĩ lãm sàng lựa chọn dược phương pháp điều trị bỗ sung thích hợp. Phân loại ntô bệnh học u tuyển giáp ciia Tồ chức Ytế thể giới (WHO - 2004). Ung thư biếu mô tuyền giảp: Ưng thư tuyến giáp lãnh tinh Ưng thư biêu mỏ nhú Ư tuyển nang -•c .^H «4 ugc V Hl 9 ưng thư bicu mô nang Ư the bẽ kính hóa ưng thư biếu mô kém biệt hóa Các u tuyến giáp khác ưng thư biêu mô không biệt hóa ư quái ưng thư biêu mó tế bào vay u limpho nguyên phát vả u tương bào ưng thư biêu mỏ biêu bi nhầy ư tuyến ức lạc chỗ ưng thư te bào chế nhày và te bào ưa acid Sarcoma mạch máu Ưng thư biêu mò nhẩy Các u cơ trơn Ưng thư biêu mò tuy Các u vó thần kinh ngoại biên Ưng thư tẽ bào nang và túy phôi hợp ư hạch phó giao cam Ưng thư tẽ bào biệt hỏa giống tuyền ức ư xơ dộc u tế bào vông Bệnh mô bão tể bào Langerhans 1.7 Chọc hút tế bào kim nhờ (FNA: Fine Needle Aspiration) Chực hút tế bão kim nho (FNA) lã một phương pháp hữu ích và đơn gian đe chân đoán cãc bộiili lý tuyến giáp vi giá trị cua nó có thê cung cấp thòng tin trực tiếp vả đặc hiệu VC một nhãn giáp, cỏ thê tiến hành chọc hút kim nho tại u và hạch, thõng thường chọc hút kim nhô tụi u cỏ giá trị cao đối với ƯTTG the nhú.

Theo thống kê cua tãc gia Cibas. Edmund s cho thấy FNA có độ nhạy 79.3% và giã trị cua chân đoán dương tinh 95. Nhiều nghiên cữu khác cũng chi ra. FNA có tỳ lệ âm tính già lã 1 - 11%.

tý lộ dương tinh gia là 1 8%, dộ nhạy là 68 98% vã độ đậc hiệu là 72 100% 15. FNA lã phương pháp đưực tin tương lã hiệu qua nhất hiện nay trong phàn biệt càc nhân giáp lành -•c «4 ugc V Hl 10 tinh và ác tinh với độ chính xác đen 95% nếu người chọc có kinh nghiệm và trình độ l6. Việc thục hiện xét nghiệm FNA cho phép phần thuật ban đầu dirt diem vã trânh dược các thu thuật không cần thiết Quy trinh thực hiện FNA 1.1 Chuẩn bị bệnh nhản Giãi thích cho người bệnh (có the cả người nhã người bệnh) về quy trình thực hiện, mục đich, nguy cơ. lợi ích de người bệnh yên tâm vã hợp tác làm xét nghiệm.

Khai thác tiền sư bệnh vã các triệu chúng lâm sàng, cận lãm sáng: rối loạn nhịp tim. nhiễm dộc giáp, dị ủng cồn iode. tiền sư rỗi loạn dỏng mâu hoặc dang dùng thuốc chổng dòng. các xét nghiệm đánh giá tinh trạng honnon tuyến giáp.

Người bệnh dược àn no. nghi ngơi ít nhất 10 phút trước khi liến hành thu thuật. Trước khi thực hiện kỳ thuật, kiếm tra kỳ vùng tuyến giáp bang nliin. sờ nấn khối u.