ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BỘ MÔN SẢN - PHU KHOA SAN KHOA Chu bién: GS. NGUYEN DUY TAI NHA XUAT BAN Y HOC 2014 CHU BIEN: GS. NGUYEN DUY TAI THANH PHAN BIEN SOAN: PGS. LE HONG CAM ThS.
NGUYEN HONG CHAU TS. NGUYEN THI THANH HA TS. TO MAI XUAN HONG BS. TRAN LAM KHOA ThS.
VƯƠNG THỊ NGOC LAN GS. TRẦN THỊ LỢI PGS. VŨ THỊ NHUNG PGS. NGO THI KIM PHUNG BS.
PHAN VAN QUYEN GS. NGUYEN DUY TAI ThS. TRAN NHAT THANG ThS. HO VIET THANG PGS.
HUYNH NGUYEN KHANH TRANG TS. NGUYEN THI TU VAN ie -= ii fA 6atte i rs, ma ae ast ae ‘ei Ì Ễ 3 = dott Bae fie i aa “đu 3. w Ph ge ia aa Ehtrun, ngã SED ES Gee ST MT Ds AE: age ẨN ae me g tà “3 , Ô, Km S at ry ee at pei NEE CE c , "ar | Tag erie xi b ty ne oF sat HE cc & TÚ ee aT a Fe a L ar any ma Sie, Š rat at S " soo TH chui “ 4 a a xã xi | a _ Ñ § Be [ ik PELL F1 Ề if —_— | a: { a Prone ia SSane, saa LOI NOI DAU Giáo dục là trách nhiệm hang đầu của cả giảng viên và sinh viên. Bộ sách “Sản phụ khoa” là một trong những tài liệu đã được sử dụng lâu dài tại Đại học Y Dược Tp.
Qua năm tháng, bộ sách đã đóng góp không nhỏ vào việc học tập của các thế hệ sinh viên y khoa dưới mái trường của chúng ta. Hiện nay, với nhu cầu đổi mới liên tục cũng như mong muôn mở rộng hơn nữa nội dung giảng dạy và học tập tại Bộ môn Sản — Phụ khoa, chúng tôi hân hạnh giới thiệu tới Quý độc giả một tập sách mới với cách viết được thiết kế chủ yếu dựa trên y học chứng cử. Các bài viết tập trung vào các chủ đề của Sản khoa, và các đối tượng chính là các sinh viên y khoa với mong muốn giúp các bạn có một cái nhìn đầy đủ và cụ thê hơn. Khi được sử dụng kết hợp với bộ sách “Sản phụ khoa”, chúng tôi hy vọng sẽ giúp các bạn có được một nên tảng lý thuyết vững chắc hơn và tự tin hơn khi thực hành lâm sàng đôi với môn học này.
Sản khoa là một chuyên ngành lớn. Do vậy, chúng tôi muỗn cung câp thêm một sô tài liệu lý thuyết đên các bạn sinh viên y khoa nhắm giúp các bạn củng cô thêm vôn kiên thức của chủ đê mình. Ngoài ra, đây cũng là một tài liệu tôt đê giúp các bác sĩ trẻ ôn tập lại một số mình quan tâm. Sai sót trong ấn bản lân đâu là diéu khó tránh khỏi.
Chúng tôi mong Quý độc gia chan thành góp ý đề những ân bản sau được hoàn thiện hơn. Tôi muôn gửi lời cảm ơn đến toàn thê Ban biên soạn vì công sức và lòng nhiệt huyết. chúng tôi Ngoài ra còn có sự tư vân chuyên nghiệp của Nhà Xuất Bản Y học. Cuôi cùng, muốn gửi lời chúc sức khỏe và thành công đến các bạn sinh viên thân yêu cùng Quý độc giả.
Tháng 12/2013 GS. Nguyễn Duy Tài MUC LUC 1. Phôi học và giải phẫu học cơ quan sinh duc nil. Vuong Thi Ngoc Lan 2.
Sinh lý học mẹ và thai nhì. - - --- <5 333139991 991 v90 vn HH th g0 0 16 TS. Tô Mai Xuân Hông 3. Cham soc trước thụ thai và chăm sóc trước sanh.---------------sss++esseseieresseree 28 TS.
Nguyên Thị Từ Vân 4. Đánh giá các rôi loạn di truyền trong sản khoa.-- - 40 5-5-5 5s Ssc+cecetekerrrrrrrrerkei ThS. Tran Nhật Thăng 5. Theo dõi và chăm sóc thai phụ trong chuyển liiẳẳiễồÃ.
Hồ Viét Thang 6. ri Chuyển dạ bất thường. Nguyên Thị Thanh Hà 7. Cham soc tré sơ sinh ngay sau khi sinh.
seeeeees E9 8 11 re 8Ì Ths. Nguyên Hông Châu 8. Băng huyết sau sanh.----- -++c+s+sssseteterrrerrrrre nan 95 GS. Tran Thị Lợi 9.
Các bệnh lý nội khoa và thai kỲ.- - - - ----- s75 c cà seseeheerereerrrrrrrrrrrrrrrrrrrririririrrire 106 PGS. Ngô Thị Kim Phụng, BS. Tran Lam Khoa 10. Tang huyét áp trong thai ky .cceeesessesessseeeeeseseeseeteteteneeeeseeeen tre 120 PGS.
Huỳnh Nguyên Khánh Trang .-rel HH ri ---- -------*+++tetetettttrtttttttrtrt 11. Chuyển dạ sinh non. Nguyén Duy Tai 12. Xuất huyết ba tháng cuối thai kỳ.
Nguyên Thị Thanh Hà E9. nghiện "an 148 PGS. Lé Hong Cam 14. Thai già tháng.
Nguyên Duy Tài, PGS. Vii Thi Nhung 15. Thai ngoài tử cung ở sẹo mồ lây thai. Lây truyền HIV/AIDS từ mẹ sang con.---cc-cccccctierriirrrierrirriirrierrrrr 173 PGS.
Vũ Thị Nhung PHÔI HỌC VÀ GIẢI PHÁU HỌC CƠ QUAN SINH DỤC NỮ ThS. Vuong Thi Ngoc Lan MUC TIEU BAI GIANG 1. Trình bày nguôn gốc phôi học của cầu trúc cơ quan sinh đục nữ. Trình bày sự biệt hóa cơ quan sinh dục theo giới tỉnh.
Trình bày sự phát triển của buông trứng, đường sinh dục và cơ quan sinh đục ngoài trong thời kỳ phôi thai. Trình bày quá trình sinh noãn và các giai đoạn phái triển của nang noãn buông trứng 5. Mô tả hình dạng, cấu trúc, tương quan giải phẫu học của buông trứng, vòi trứng, tử cung, ám đạo. Kể và chỉ tên các cấu trúc của âm hộ.
Trình bày cầu tạo và chức năng của tầng sinh môn. Sự hiểu biết về phôi học và giải phẫu học của cơ quan sinh dục nữ rất quan trọng trong lâm sàng sản phụ khoa. Các kiến thức này giúp: - _ phân biệt các cấu trúc giải phẫu bình thường với các dị tật bam sinh từ trong thời kỳ bào thai, - _ tiên lượng sự phát triển và cách di căn của các loại ung thư phụ khoa, - _ hỗ trợ các các phẫu thuật trong vùng chậu, nhất là các phẫu thuật phục hồi sàn chậu và niệu sinh dục. Về mặt phôi học, buồng trứng, vòi trứng, tử cung và phân trên âm đạo có nguồn gốc từ trung bì trung gian, trong khi đó cơ quan sinh dục ngoài phát triển từ gò sinh dục.
Các cơ quan sinh sản đều trải qua giai đoạn trung tính. Giới tính của phôi xác định bởi nhiễm sắc thể giới tính động của nội tiết quyết định sự biệt hóa của cơ quan sinh dục theo hướng nam hay nữ. Sự tác cũng có vai trò quan trọng trong sự hình thành vả phát triển của cơ quan sinh dục ngoài. PHÔI HỌC CƠ QUAN SINH DỤC NỮ Giai đoạn cơ quan sinh dục trung tính Sự phát triển của cơ quan sinh dục người luôn luôn trải qua giai đoạn trung tính.
Trong g1a1 cho đoạn này, cầu trúc nhìn từ bên ngoài và cấu tạo bên trong của cơ quan sinh dục đều không phép phân biệt giữa nam giới hay nữ giới. Sự biệt hóa của cơ quan sinh dục chỉ bắt đầu xảy ra từ tuần thứ 7 đối với tuyến sinh dục và từ tuần thứ 12 đối với đường sinh dục và cơ quan sinh dục ngoài. SAN KHOA Các hiện tượng xảy ra trong giai đoạn cơ quan sinh dục trung tính bao gôm: Sự hình thành tuyển sinh duc trung tính - Nguôn gốc tế bảo sinh dục: các tê bào mâm sinh dục đêu xuất phát từ các tế bào sinh dục nguyên thủy. Vào cuối tuần thứ 3 của phôi, các tế bào sinh dục nguyên thủy có thê được phát hiện và phân biệt rõ ràng với các loại tế bào khác ở thành sau túi noãn hoàng nơi gân niệu nang.
Các tế bào sinh dục nguyên thủy có đường kính khoảng 20um, nhân tròn và sáng, hình túi, bào tương có nhiều giọt mỡ và có hai tiểu thể trung tâm bao quanh bộ máy Golgi. - - Sự di cư của tế bào sinh dục nguyên thủy: ở phôi người 4 tuần tuổi, các tế bào sinh dục nguyên thủy đã di cư tới phân trung bị trung gian, năm chen giữa chân mạc treo ruột và trung thận. Tại đây, các tế bào sinh dục nguyên thủy tác động vào các tế bào trung bì trung gian, gây tăng sinh các tế bào nay. Do su tang sinh nay, các té bao trung bi trung gian tao ra các dải tê bào biểu mô chứa tế bào sinh dục nguyên thủy, gọi là các dải sinh dục nguyên phát.
Các dải sinh dục nguyên phát tiến sâu vào trung bì trung gian, tới gần các ống trung thận ngang. - _ Sự hình thành tuyến sinh dục trung tính: các dải sinh dục nguyên phát cùng với biểu mô khoang của cơ thể phủ một phân trung bì trung gian ở giữa chân mạc treo ruột và trung thận tạo thành tuyến sinh dục trung tính. - Su hinh thanh mao niệu dục va mao sinh dục: các tuyén sinh duc trung tinh cing với trung thận tạo thành một khối lỗi vào khoang cơ thể, gọi là mào niệu dục. Mào niệu dục được treo vao thanh lung khoang co thé bang mét mac treo goi la mac treo niéu duc.
Mac treo nay được câu tạo bởi trung mô, phủ ngoài bởi biểu mô khoang cơ thể. Về sau, tuyên sinh dục trung tính lôi hăn lên bẻ mặt thành sau của khoang cơ thé, phía trước trung thận tạo thành mảo riêng, gọi là mào sinh dục. Mảo sinh dục dài về phía đuôi phôi và được treo vao trung thận bởi mạc treo sinh dục. Còn trung thận vẫn được treo vào thành lưng khoang cơ thê bởi mạc treo riêng, gọi là mạc treo trung thận, vốn là mạc treo niệu dục.
Sau nay trung thận thoái triển đi, mạc treo biến thành các dây chăng là dây chăng hoành co dau trén găn với cơ hoành, đầu dưới gắn với cực trên tuyến sinh duc va day chang ben co đầu trên găn với cực dưới tuyên sinh dục, đầu dưới dính vào đáy chậu. - Sự hình thành dây sinh dục tủy: các dải sinh dục nguyên thủy dài ra. Tới tuần thứ 6 của phôi, chúng tiên vào vùng trung tâm của tuyến sinh dục trung tính, được gọi là dây sinh dục tủy. Các dây sinh dục tủy tiếp tục tăng sinh để tạo ra nhiều dây mới.
Sự hình thành cơ quan sinh dục ngoài trung tính. Sưư phát4 triên ‘A của + cơ quan sinh. có quan hệ^ mật^ thiết LZ với. sự phát triên 2 › A của đoạn chậu và sinh :A ` Lư ` niêu đ dục của xoang niệu dục.
Xoang niệu dục được chia làm ba đoạn: đoạn bàng quang - vu đạo, đoạn chậu và đoạn sinh dục. Đoạn bàng quang - niệu đạo sẽ phát triên thành bàng u a ^ ¬ ° ` oA ~ , oA ` ` quang va niệu đạo. Đoạn chậu và đoạn sinh dục sẽ phát triên khác nhau ở nam giới và nữ giới uan Về 1A A ` ° ~ r +. Ä r 2 “pe ` ~ eve 2 Phôi học và giải phẫu học cơ quan sinh dục nữ để tạo ra các cơ quan sinh dục ngoài.
Sự phát triển của cơ quan sinh dục ngoài cũng trải qua giai đoạn trung tính.