Quan Niệm và Sự Lựa Chọn Dịch Vụ Y Tế trong Chăm Sóc Sức Khỏe Sinh Sản của Phụ Nữ S’Tiêng

Tài liệu nghiên cứu Quan niệm và sự lựa chọn các dịch vụ y tế trong chăm sóc sức khỏe sinh sản của phụ nữ stiêng ở tỉnh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Đại Học Quốc Gia TP.HCM Trường Đại Học KHXH&NV
• Đề tài: Quan Niệm và Sự Lựa Chọn Các Dịch Vụ Y Tế Trong Chăm Sóc Sức Khỏe Sinh Sản Của Phụ Nữ S’Tiêng Ở Tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP.HCM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu CSSKSS Phụ Nữ S Tiêng ở Bình Phước

Nghiên cứu về quan niệm sức khỏe sinh sản và lựa chọn dịch vụ y tế của phụ nữ S'Tiêng tại Bình Phước là vô cùng quan trọng. Tình hình chăm sóc sức khỏe sinh sản của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, còn nhiều hạn chế so với mặt bằng chung của cả nước. Các yếu tố như khả năng tiếp cận dịch vụ y tế thấp, rào cản ngôn ngữ, phong tục tập quán, và cơ sở hạ tầng còn yếu kém đóng vai trò quan trọng. Nhận thấy những hạn chế này, nhà nước đã ban hành nhiều chính sách và chương trình nhằm cải thiện dịch vụ y tế công và chăm sóc sức khỏe bà mẹ và sức khỏe trẻ em cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, đặc biệt là đối với phụ nữ S'Tiêng tại Bình Phước. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm sáng tỏ những quan niệm, tập quán, và yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn dịch vụ y tế của họ trong chăm sóc sức khỏe sinh sản.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu Dân Tộc S Tiêng và Vấn Đề CSSKSS

Người S'Tiêng là một trong ba dân tộc thiểu số có dân số đông tại Bình Phước, sinh sống lâu đời theo hình thức bon (làng). Bối cảnh hiện đại hóa kinh tế, thay đổi môi trường sinh thái, và phong tục tập quán đang tác động mạnh mẽ đến quan niệm sức khỏe sinh sản và hành vi khám chữa bệnh của họ. Đồng bào S'Tiêng đối diện với nhiều thách thức về bệnh tật và quá trình lựa chọn giữa các phương pháp chăm sóc sức khỏe cổ truyền và hiện đại, đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe sinh sản của phụ nữ trước, trong và sau khi sinh con. Các yếu tố văn hóa S'Tiêng, kinh tế xã hội, và vai trò giới đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thái độ đối với y tế và kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Xác Định Yếu Tố Ảnh Hưởng CSSKSS

Mục tiêu chính của nghiên cứu là tìm hiểu các yếu tố kinh tế, xã hội, văn hóa, và tập quán ảnh hưởng đến quan niệm sức khỏe sinh sản và lựa chọn dịch vụ y tế của phụ nữ S'Tiêng tại Bình Phước. Nghiên cứu sẽ xác định các hệ thống y tế hiện có trong cộng đồng, đánh giá của người S'Tiêng về các hệ thống này, và lý giải tại sao họ lựa chọn hình thức chăm sóc sức khỏe nào, đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe sinh sản. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc ban hành các chính sách phù hợp và hiệu quả hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ vùng dân tộc thiểu số.

II. Thách Thức Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế cho Phụ Nữ S Tiêng

Mặc dù cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực y tế đã được quan tâm đầu tư, tỷ lệ người S'Tiêng sử dụng dịch vụ y tế vẫn còn thấp. Có nhiều rào cản kỹ thuật từ phía cung cấp dịch vụ y tế, cũng như những trở ngại về văn hóa S'Tiêng và tập quán ảnh hưởng đến việc tiếp cận thông tin và sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản tại trạm y tế. Những quan niệm về sức khỏe sinh sản và cách chăm sóc sức khỏe đã biến đổi như thế nào trong xã hội truyền thống và hiện đại ở cộng đồng người S'Tiêng? Nghiên cứu sẽ khám phá những rào cản y tế này để đưa ra giải pháp cải thiện tình hình.

2.1. Rào Cản Từ Phía Cung Cấp Dịch Vụ Y Tế Công

Các vấn đề về chất lượng dịch vụ y tế tại các trạm y tế xã, thái độ phục vụ của nhân viên y tế, và sự thiếu hụt về trang thiết bị có thể là những rào cản lớn đối với phụ nữ S'Tiêng. Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa S'Tiêng giữa nhân viên y tế và người dân cũng gây khó khăn trong việc giao tiếp và cung cấp thông tin về chăm sóc sức khỏe sinh sản. Cần có sự đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho nhân viên y tế để nâng cao năng lực phục vụ và hiểu biết về văn hóa S'Tiêng.

2.2. Trở Ngại Văn Hóa và Tập Quán Truyền Thống S Tiêng

Các phong tục tập quán, tín ngưỡng và quan điểm cá nhân về sức khỏe sinh sản của người S'Tiêng có thể ảnh hưởng đến việc họ lựa chọn dịch vụ y tế. Một số kiêng kỵ trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, hoặc niềm tin vào y học cổ truyền và thầy cúng, có thể khiến họ ngần ngại sử dụng dịch vụ y tế hiện đại. Cần có sự thấu hiểu và tôn trọng văn hóa S'Tiêng để xây dựng các chương trình giáo dục sức khỏe phù hợp và hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Quan Niệm CSSKSS của Phụ Nữ S Tiêng

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Phỏng vấn sâu các phụ nữ S'Tiêng, cán bộ y tế, và các thành viên cộng đồng để tìm hiểu về quan niệm sức khỏe sinh sản, kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe, và các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn dịch vụ y tế. Khảo sát định lượng được thực hiện để đánh giá mức độ sử dụng dịch vụ y tế và các yếu tố liên quan. Dữ liệu thu thập được phân tích bằng các phương pháp thống kê và phân tích nội dung để rút ra kết luận và đưa ra khuyến nghị.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Phỏng Vấn Sâu và Khảo Sát Định Lượng

Phỏng vấn sâu được thực hiện với sự tham gia của phụ nữ S'Tiêng ở các độ tuổi khác nhau, các cán bộ y tế thôn bản (CBYTTB), cộng tác viên dân số (CTVDS), và những người có uy tín trong cộng đồng. Các câu hỏi tập trung vào quan niệm sức khỏe sinh sản, tập quán chăm sóc sức khỏe, và lý do lựa chọn hoặc không lựa chọn dịch vụ y tế hiện đại. Khảo sát định lượng sử dụng bảng hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về nhân khẩu học, tình trạng kinh tế xã hội, kiến thức về sức khỏe sinh sản, và mức độ sử dụng dịch vụ y tế.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Kết Hợp Thống Kê và Phân Tích Nội Dung

Dữ liệu định lượng được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố như trình độ học vấn, thu nhập, và mức độ sử dụng dịch vụ y tế. Dữ liệu định tính từ phỏng vấn sâu được phân tích bằng phương pháp phân tích nội dung để tìm ra các chủ đề và mô hình liên quan đến quan niệm sức khỏe sinh sản, tập quán chăm sóc sức khỏe, và các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn dịch vụ y tế. Kết quả phân tích từ cả hai phương pháp được tích hợp để đưa ra những kết luận toàn diện và sâu sắc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Biến Đổi Quan Niệm CSSKSS của S Tiêng

Nghiên cứu cho thấy có sự biến đổi trong quan niệm sức khỏe sinh sản và tập quán chăm sóc sức khỏe của người S'Tiêng, dưới tác động của hiện đại hóa và thay đổi môi trường sinh thái. Xu hướng chung là sự chuyển đổi từ quan niệm truyền thống sang y học hiện đại. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra không đồng đều và còn nhiều hạn chế. Các yếu tố cá nhân (trình độ văn hóa, nghề nghiệp, kiến thức), yếu tố môi trường (kinh tế, văn hóa, xã hội, chính sách), và yếu tố dịch vụ y tế (cung cấp dịch vụ, chất lượng) đều có vai trò quan trọng trong sự biến đổi này.

4.1. Ảnh Hưởng của Hiện Đại Hóa Đến Quan Niệm Truyền Thống

Tiếp xúc với thông tin và dịch vụ y tế hiện đại đã làm thay đổi một số quan niệm truyền thống về sức khỏe sinh sản của người S'Tiêng. Ví dụ, nhiều phụ nữ đã bắt đầu sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại và đến bệnh viện để sinh con thay vì sinh tại nhà với sự giúp đỡ của bà mụ. Tuy nhiên, một số quan niệm truyền thống vẫn còn tồn tại, đặc biệt là ở những vùng sâu vùng xa, gây cản trở cho việc tiếp cận dịch vụ y tế.

4.2. Vai Trò của Giáo Dục Sức Khỏe và Tiếp Cận Thông Tin

Các chương trình giáo dục sức khỏe và tiếp cận thông tin về sức khỏe sinh sản đã góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người S'Tiêng. Tuy nhiên, cần có những chương trình phù hợp với văn hóa S'Tiêng và sử dụng ngôn ngữ địa phương để đạt được hiệu quả cao nhất. Cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong việc truyền thông và vận động về sức khỏe sinh sản.

V. Ứng Dụng và Kiến Nghị Cải Thiện CSSKSS cho Phụ Nữ S Tiêng

Nghiên cứu đưa ra các kiến nghị nhằm cải thiện chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ S'Tiêng tại Bình Phước. Cần có những chính sách và chương trình phù hợp với đặc điểm văn hóa S'Tiêng và điều kiện kinh tế xã hội của địa phương. Tăng cường đầu tư cho cơ sở hạ tầng y tế, đào tạo nhân lực y tế, và cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao. Nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản thông qua các chương trình giáo dục sức khỏe và truyền thông phù hợp. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản.

5.1. Xây Dựng Chính Sách và Chương Trình Phù Hợp Văn Hóa

Các chính sách và chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản cần được xây dựng dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về văn hóa S'Tiêng và quan niệm sức khỏe của họ. Cần có sự tham gia của cộng đồng và các chuyên gia văn hóa S'Tiêng trong quá trình xây dựng chính sách để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả. Cần có sự linh hoạt trong việc triển khai các chương trình để đáp ứng nhu cầu đa dạng của phụ nữ S'Tiêng.

5.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Y Tế và Tiếp Cận Thông Tin

Cần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại các trạm y tế xã và tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho phụ nữ S'Tiêng. Điều này bao gồm việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, và đào tạo nhân lực y tế. Cần cải thiện thái độ phục vụ của nhân viên y tế và đảm bảo rằng họ có đủ kiến thức và kỹ năng để cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao. Cần tăng cường các chương trình giáo dục sức khỏe và cung cấp thông tin về sức khỏe sinh sản bằng ngôn ngữ địa phương.

VI. Kết Luận Tương Lai CSSKSS Phụ Nữ S Tiêng ở Bình Phước

Nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ quan niệm sức khỏe sinh sản và lựa chọn dịch vụ y tế của phụ nữ S'Tiêng tại Bình Phước. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách và chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản phù hợp và hiệu quả hơn. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, ngành y tế, cộng đồng, và các tổ chức xã hội, để đảm bảo rằng phụ nữ S'Tiêng được hưởng những dịch vụ y tế tốt nhất và có một cuộc sống khỏe mạnh.

6.1. Bảo Tồn Giá Trị Truyền Thống và Khuyến Khích Sử Dụng Dịch Vụ Hiện Đại

Cần có sự cân bằng giữa việc bảo tồn các giá trị văn hóa S'Tiêng và khuyến khích sử dụng các dịch vụ y tế hiện đại. Các tập quán chăm sóc sức khỏe truyền thống có giá trị nên được bảo tồn và phát huy. Đồng thời, cần khuyến khích phụ nữ S'Tiêng sử dụng các dịch vụ y tế hiện đại để đảm bảo sức khỏe sinh sản tốt nhất.

6.2. Tiếp Tục Nghiên Cứu và Đánh Giá Hiệu Quả Các Can Thiệp

Cần tiếp tục nghiên cứu về sức khỏe sinh sản của phụ nữ S'Tiêng để hiểu rõ hơn về những thách thức và nhu cầu của họ. Cần đánh giá hiệu quả của các can thiệp và chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản để đảm bảo rằng chúng đang đạt được mục tiêu đề ra. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình đánh giá để đảm bảo tính khách quan và phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1. Các khái niệm và những hướng tiếp cận về lý thuyết của đề tài 1. Các khái niệm liên quan đến đề tài Các khái niệm được đưa ra trong đề tài dựa trên nền tảng của phạm trù sinh học và văn hóa tộc người – hai phạm trù chủ yếu của ngành nhân học. Trong đó, phạm trù sinh học là nhằm đề cập tới những mối quan hệ giữa các quần thể cư dân, sinh thái và sự biến đổi qua thời gian.

Và phạm trù văn hóa được xem xét thông qua hệ thống các quan niệm, tín ngưỡng và giá trị trong việc định dạng các hệ thống phân loại ốm đau, bệnh tật, các hệ thống y tế để điều trị các loại bệnh tật. Theo đó, ốm đau và chữa trị là những kinh nghiệm từng trải của con người - những kinh nghiệm cần phải được hiểu một cách tổng hợp trong các mối quan hệ tương tác phức hợp và đa dạng giữa sinh học và văn hóa. Khái niệm bệnh tật - một khía cạnh của các môi trường nhân văn bị tác động bới những ứng xử riêng về mặt văn hóa của con người và môi trường chính trị - xã hội. Ở đề tài, cơ thể con người và các triệu chứng bệnh tật được giải thích thông qua những bộ lọc của các tín ngưỡng văn hóa và các giả thiết mang tính khoa học luận.

Trong đó, các khía cạnh văn hóa của các hệ thống điều trị có những ảnh hưởng thực tế quan trọng tới khả năng tiếp nhận, tính hiệu quả và việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe trong các xã hội của con người. - “Sinh thái” (ecology): một khái niệm dùng để chỉ mối quan hệ giữa các sinh vật tổng thể với môi trường tổng thể tại một không gian nhất định. Cụ thể, nói đến sinh thái tức là nói đến các mối quan hệ của con người với môi trường vật chất, xã hội và văn hóa. Trong phạm vi đề tài, sinh thái được xem xét qua các mối quan hệ đan xen giữa văn hóa, bệnh tật trong quá trình sinh đẻ của phụ nữ S’tiêng.

- Y học tộc người (Ethnomedical) có ở tất cả các xã hội người mà theo quan điểm của các nhà nhân học, đó là hệ thống y tế được định dạng bởi văn hóa. Hệ thống y tế đó bao gồm những tín ngưỡng về nguồn gốc hay nguyên nhân của ốm đau, bệnh tật, các chuẩn mực ảnh hưởng tới việc lựa chọn cách điều trị và những thầy thuốc/những thiết chế tham gia vào các cơ sở y tế của một xã hội. Trước đây, y học tộc 13 người thường được quan niệm là những hệ thống chữa bệnh của các cư dân bản địa ngoài phương Tây. Nhưng đến nay, quan điểm đó đã có sự thay đổi và nhìn nhận rằng các tập quán y học mang tính khoa học ở phương Tây cũng là những sản phẩm của văn hóa cụ thể.

Vì vậy, các hệ thống y học phương Tây mà các nhà nhân học gọi là “y học sinh vật học” (Biomedicine) chỉ là một dạng của y học tộc người. Theo Fabrega, y học tộc người “nghiên cứu những thành viên thuộc các văn hóa khác nhau nghĩ về bệnh tật và tự tổ chức điều trị và bản thân hệ thống điều trị như thế nào” (Fabrega, 1975). Y học tộc người quan tâm tới 5 vấn đề cơ bản: 1. Mô tả dân tộc học các tập quán chữa trị; 2.

So sánh các hệ thống y tế tộc người; 3. Các mô hình giải thích sức khỏe và ốm đau bệnh tật; 4. Cách ứng xử đối với sức khỏe; 5. Tính hiệu quả của các hệ thống y tế tộc người.

Trong bối cảnh đa nguyên y tế (medical pluralism) tức nhiều hệ thống y tế cùng được sử dụng, việc nghiên cứu các mô hình giải thích sức khỏe và bệnh tật của cá nhân và nhóm xã hội như trường hợp ở người S’tiêng tại Bình Phước là hết sức quan trọng. Mô hình giải thích cá nhân là cách giải thích của cá nhân về nguồn gốc hay nguyên nhân của ốm đau bệnh tật, cách điều trị và kết quả điều trị thông qua đó người ta xác định tình trạng của mình. Mặc dù, các mô hình giải thích mang tính cá nhân nhưng cũng là những mô hình văn hóa tích lũy từ cộng đồng mà có. Một mô hình giải thích được chia sẻ chung bởi một nhóm xã hội được gọi là mô hình bệnh tật dân gian.

Các mô hình này tạo nên các hệ thống tín ngưỡng về sức khỏe thuộc hai loại: + Các hệ thống tín ngưỡng siêu nhiên giải thích ốm đau như là ảnh hưởng của những sức mạnh siêu nhiên do một vị thần đang tức giận hay một thầy phù thủy gây ra cho người bệnh. + Các hệ thống tín ngưỡng giải thích ốm đau, bệnh tật trong khuôn khổ của những tác động tự nhiên. Các mô hình giải thích của người bệnh và của thầy thuốc thường không giống nhau và vì vậy có thể có những ảnh hưởng tiêu cực tới giao tiếp và sự tuân thủ các phương pháp điều trị v. 14 - Nhân học y tế - một phân ngành của nhân học, chủ yếu áp dụng các phương pháp nghiên cứu của nhân học để tìm hiểu và giải quyết các vấn đề sức khỏe, bệnh tật và cách thức điều trị.

- Sức khỏe sinh sản: Theo tổ chức y tế thế giới (WHO) về sức khỏe sinh sản là: “Sức khỏe sinh sản (SKSS) là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và hòa hợp xã hội về tất cả các phương diện liên quan đến hệ thống sinh sản trong suốt các giai đoạn của cuộc đời. Chăm sóc SKSS là một tập hợp các phương pháp, kỹ thuật và dịch vụ nhằm giúp cho con người có tình trạng SKSS khỏe mạnh thông qua việc phòng chống và giải quyết những vấn đề liên quan đến SKSS. Điều này cũng bao gồm cả sức khỏe tình dục với mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống và mối quan hệ giữa con người với con người mà không chỉ dừng lại ở chăm sóc y tế và tư vấn một cách đơn thuần cho việc sinh sản và những nhiễm trùng qua đường tình dục.” Sức khoẻ sinh sản là một phần rất quan trọng của sức khỏe. Sức khỏe sinh sản gắn với toàn bộ cuộc đời của con người, từ lúc bào thai đến khi tuổi già.

Sức khoẻ sinh sản quan tâm đến các vấn đề của bộ máy sinh sản nam nữ ở mọi lứa tuổi, đặc biệt chú trọng đến tuổi vị thành niên và độ tuổi sinh sản (15-49). Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển họp tại Cai rô - Ai Cập năm 1994 đã đưa ra định nghĩa về sức khỏe sinh sản: “Sức khoẻ sinh sản là một trạng thỏi khỏe mạnh, hài hòa về thể chất, tinh thần và xã hội trong tất cả mọi khớa cạnh liên quan đến hệ thống, chức năng và quá trình sinh sản chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tổn thương hệ thống sinh sản”. - Hệ thống y tế: Hệ thống y tế được miêu tả gồm nhiều dịch vụ, cơ quan và nhân viên trong mọi lĩnh vực chăm sóc y tế. Hệ thống này bao gồm bác sĩ gia đình, y tá, bác sĩ chuyên khoa, bệnh viện, nhân viên xã hội, thông dịch viên và các dịch vụ y tế khác.

Những hướng tiếp cận của đề tài Nhằm nghiên cứu và giải quyết các vấn đề của đề tài, chúng tôi vận dụng 3 lý thuyết Nhân học: 1. Thuyết hành xử (theory of practice) của Pierre Bourdieu mà habitus là một khái niệm quan trọng. “Habitus là toàn thể các tâm thế hành vi được học hoặc thẩm thấu vào cá nhân. Cá nhân có khuynh hướng tái tạo các tâm thế hành vi ấy bằng cách 15 kích hoạt các khung hành vi và thích ứng chúng với các điều kiện hay hoàn cảnh mà họ sống trong đó.

Habitus thường là vô thức”4. Lý thuyết hành xử quản niệm hành vi của con người “chịu tác động của môi trường mà họ trưởng thành (yếu tố khách quan), nhưng vì được nhập tâm, nên lại là một yếu tố chủ quan, tác động đến hành vi của con người”5. Thuyết hành xử nhấn mạnh vai trò và sự tương tác giữa các loại vốn: vốn kinh tế, vốn văn hoá, vốn xã hội, vốn biểu tượng (symbolic capital) đến hành vi cá nhân (habitus). “Cái habitus cụ thể có tính giai tầng xã hội này lại là một phần của vốn văn hoá - kiến thức và tri thức của cá nhân, được hấp thụ qua giáo dục trong học đường cũng như trong gia đình và xã hội”6.

Vốn xã hội là “tổng thể những nguồn lực thực tế hay tiềm năng mà người ta có được từ việc người ta có một mạng lưới lâu bền những quan hệ ít nhiều được thế chế hóa (Bourdieu 1986: 249)”7. Nguồn vốn về con người (học vấn, kinh nghiệm), nguồn gốc xuất thân và các mối quan hệ xã hội của cá nhân đều được giả định là có tác động đến phạm vi các nguồn lực mà cá nhân có thể tích lũy được thông qua các mối giao tiếp (mạng lưới xã hội). Vốn xã hội có liên quan trước hết đến các nguồn lực có được từ trong mạng lưới xã hội8. Trong đề tài, chúng tôi tìm hiểu mối tương quan giữa các yếu tố văn hóa - xã hội (tác động đến hành vi) với quá trình tìm kiếm, tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ, cụ thể như: - Vốn văn hóa: trình độ học vấn, kiến thức của người chăm sóc trẻ sinh sản ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng sức khỏe của bà mẹ và trẻ qua các thời kỳ trước và sau khi sinh.

Quyết định các phương thức điều trị như tự mua thuốc, đến bệnh viện hay điều trị tại nhà bằng phương pháp cổ truyền. Đồng thời, các yếu tố văn hóa - xã hội khác như trình độ học vấn, tập quán và mức độ hiểu biết, quan niệm và cách chọn các 4 GS.TS Lương Văn Hy. Bài giảng môn Lý thuyết nhân học cho lớp cao học Dân tộc học khóa 2010-2012, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp. Hồ Chí Minh.

5 Dẫn theo GS.TS Lương Văn Hy. 6 Dẫn theo GS.TS Lương Văn Hy. 7 Dẫn theo GS.TS Lương Văn Hy. 8 Văn Ngọc Lan và Trần Đan Tâm.

“Mạng lưới xã hội và cơ hội thăng tiến trong đời sống dân cư đô thị”. In trong Đô thị hóa và vấn đề giảm nghèo ở TPHCM – Lý luận và thực tiễn, do Nguyễn Thế Nghĩa, Mạc Đường, Nguyễn Quang Vinh đồng chủ biên. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. 16 dịch vụ y tế để chăm sóc sức khỏe.

Liệu vốn văn hóa của phụ nữ mang thai ảnh hưởng đến hành vi lựa chọn mô hình chăm sóc/nuôi dưỡng trẻ.