Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất Tại Trường Trung Học Phổ Thông

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu dạy học giá trị lớn nhất, nhỏ nhất ở trường trung học phổ thông theo phương pháp khám phá có hướng dẫn.

• Tác giả: Nguyễn Văn Bằng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Anh Vinh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Bộ môn Toán)
• Đề tài: Dạy Học Chủ Đề Giá Trị Lớn Nhất, Giá Trị Nhỏ Nhất Ở Trường Trung Học Phổ Thông Theo Phương Pháp Khám Phá Có Hướng Dẫn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT, CÁC KÝ HIỆU
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.3.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6.1. Nghiên cứu lý luận
• 0.6.2. Phương pháp điều tra quan sát
• 0.6.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 0.6.4. Phương pháp thống kê toán học
• 0.7. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm về dạy học khám phá
• 1.2.1. Khái niệm khám phá
• 1.2.2. Khái niệm dạy học khám phá
• 1.2.3. Dạy học bằng các hoạt động khám phá có hướng dẫn
• 1.2.3.1. Khái quát
• 1.3. Đặc trưng cơ bản của dạy học khám phá
• 1.4. Tổ chức các hoạt động học tập khám phá
• 1.5. Cấu trúc dạy học khám phá
• 1.6. Những điều kiện để áp dụng dạy học bằng các hoạt động khám phá
• 1.7. Những ưu điểm và nhược điểm của phương pháp dạy học khám phá
• 1.7.1. Ưu điểm của dạy học khám phá
• 1.7.2. Thách thức của dạy học khám phá
• 1.8. Các hoạt động và hoạt động thành phần
• 1.8.1. Phát hiện những hoạt động tương thích với nội dung
• 1.8.2. Phân tích các hoạt động thành các hoạt động thành phần
• 1.8.3. Lựa chọn hoạt động dựa vào mục đích
• 1.9. Vận dụng phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.9.1. Hoạt động của giáo viên trong dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.9.1.1. Xác định mục đích
• 1.9.1.2. Vấn đề học tập
• 1.9.1.3. Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học khám phá
• 1.9.1.4. Sử dụng nhóm trong dạy học khám phá
• 1.9.1.5. Kết quả khám phá
• 1.9.2. Hoạt động của học sinh
• 1.9.3. Quy trình tổ chức
• 1.10. Cơ sở thực tiễn
• 1.10.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn chủ đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 1.10.2. Thực trạng nhận thức của học sinh về phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn chủ đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 1.11. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, GIÁ TRỊ NHỎ NHẤT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Khám phá bất đẳng thức để tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.2. Phương pháp sử dụng bất đẳng thức Côsi
• 2.2.1. Sử dụng bất đẳng thức Côsi cơ bản
• 2.2.2. Sử dụng trực tiếp bất đẳng thức Côsi
• 2.3. Phương pháp thêm bớt hằng số
• 2.4. Phương pháp thêm bớt hạng tử
• 2.5. Phương pháp nhóm các số hạng
• 2.6. Phương pháp sử dụng kỹ thuật ngược dấu trong bất đẳng thức Côsi
• 2.7. Phương pháp sử dụng bất đẳng thức Bunhiacopski tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.8. Khám phá phương pháp lượng giác hóa tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.9. Khám phá phương pháp chiều biến thiên hàm số tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.9.1. Sử dụng trực tiếp chiều biến thiên hàm số để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất
• 2.9.2. Sử dụng chiều biến thiên hàm số có kết hợp phương pháp khác để tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.10. Khám phá phương pháp sử dụng đồ thị hoặc hình học
• 2.11. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Đối tượng thực nghiệm
• 3.5. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.6. Phương pháp thực nghiệm
• 3.7. Tiến hành thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.9. Đánh giá định lượng
• 3.10. Đánh giá định tính
• 3.11. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất

Phương pháp dạy học khám phá là một trong những phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh tự tìm tòi và phát hiện kiến thức mới. Đặc biệt, trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc áp dụng phương pháp này vào dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất ở trường trung học phổ thông là rất cần thiết. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Khám Phá

Phương pháp dạy học khám phá là quá trình mà giáo viên tổ chức cho học sinh tự tìm tòi, phát hiện ra tri thức mới thông qua các hoạt động học tập. Điều này giúp học sinh phát triển khả năng giải quyết vấn đề và tự học.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Khám Phá Trong Dạy Học

Phương pháp khám phá giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng tự học và kỹ năng làm việc nhóm. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với việc học khi được tham gia vào quá trình khám phá kiến thức.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Khám Phá Ở Trường Trung Học Phổ Thông

Mặc dù phương pháp dạy học khám phá mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế vẫn gặp nhiều thách thức. Giáo viên cần phải có kỹ năng tổ chức và quản lý lớp học hiệu quả để đảm bảo mọi học sinh đều tham gia tích cực.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tổ Chức Hoạt Động Khám Phá

Việc tổ chức các hoạt động khám phá đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và linh hoạt trong việc điều chỉnh nội dung bài học để phù hợp với năng lực của học sinh.

2.2. Thiếu Tài Nguyên và Hỗ Trợ Từ Nhà Trường

Nhiều trường học vẫn chưa có đủ tài nguyên và cơ sở vật chất để hỗ trợ việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá, điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc thực hiện.

III. Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất Các Bước Thực Hiện

Để áp dụng phương pháp khám phá trong dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất, giáo viên cần thực hiện một số bước cụ thể. Những bước này sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về nội dung bài học.

3.1. Xác Định Mục Tiêu Học Tập

Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu học tập cho từng bài học, từ đó xây dựng các hoạt động khám phá phù hợp với mục tiêu đó.

3.2. Thiết Kế Các Hoạt Động Khám Phá

Các hoạt động khám phá cần được thiết kế sao cho kích thích sự tò mò và sáng tạo của học sinh, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong việc thực hiện.

3.3. Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Sau khi thực hiện các hoạt động khám phá, giáo viên cần đánh giá kết quả học tập của học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phương Pháp Khám Phá Trong Dạy Học

Việc áp dụng phương pháp khám phá trong dạy học không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị lớn nhất và nhỏ nhất mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Nhiều trường học đã áp dụng thành công phương pháp này và đạt được những kết quả khả quan.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Các Trường Học

Nhiều trường học đã áp dụng phương pháp khám phá và ghi nhận sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của học sinh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Khám Phá

Các nghiên cứu cho thấy rằng phương pháp dạy học khám phá có thể nâng cao chất lượng giáo dục và giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất

Phương pháp dạy học khám phá là một công cụ hiệu quả trong việc dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Khám Phá Trong Giáo Dục

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giáo dục hiện đại, phương pháp khám phá sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi trong các trường học.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng để áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học khám phá trong giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN 1. Lịch sử nghiên cứu Phương pháp dạy học khám phá được xuất phát từ lý thuyết hoạt động của A.Rubinstien từ những năm 1940. Tuy nhiên người có công nghiên cứu để áp dụng thành công phương pháp này vào thực tiễn dạy học là Jerme Bruner với tác phẩm nổi tiếng “Quá trình giáo dục” (the process of education, 1960), trong đó tác giả chỉ ra các yếu tố cơ bản của phương pháp dạy học. Ông cho rằng học là một quá trình mang tính chủ quan.

Qua quá trình đó người học hình thành nên các ý tưởng hoặc khái niệm mới dựa trên cơ sở vốn kiến thức có sẵn của mình. Việc học tập khám phá xảy ra khi các cá nhân phải sử dụng quá trình tư duy để phát hiện ra ý nghĩa của điều gì đó cho bản thân họ. Để có được điều này, ngườihọc phải kết hợp quan sát và rút ra kết luận, thực hiện so sánh, làm sáng rõ ý nghĩa số liệu để tạo ra một sự hiểu biết mới mà họ chưa từng biết trước đó. Giáo viên cần cố gắng và khuyến khích học sinh tự khám phá ra các nguyên lý, giáo viên và học sinh cần phải thực sự hòa nhập trong quá trình dạy học.

Nhiệm vụ của người dạy là truyền tải các thông tin cần học theo một phương pháp phù hợp với khả năng hiểu biết hiện tại của học sinh. Theo Geofrey Petty có hai tiếp cận trong dạy học đó là: dạy học bằng cách giải thích và dạy học bằng cách đặt câu hỏi. Trong dạy học bằng giải thích, học sinh được giáo viên giảng kiến thức mới, học sinh phải sử dụng và ghi nhớ những kiến thức mới này, còn với việc dạy học bằng cách đặt câu hỏi, giáo viên đặt câu hỏi hoặc giao bài tậpyêu cầu học sinh phải tự tìm ra kiến thức mới, mặc dù vậy vẫn có sự hướng dẫn hoặc chuẩn bị đặc biệt. Kiến thức mới này được giáo viên chỉnh sửa và khẳng định lại.

Khám phá có hướng dẫn là một ví dụ của 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cách tiếp cận này. Dạy học khám phá chỉ có thể được sử dụng nếu người học có khả năng rút ra được bài học từ kiến thức và kinh nghiệm sẵn có của mình. Theo Trần Bá Hoành, để sử dụng cách khám phá trong dạy học trước hết cần phải xây dựng được các bài toán có tính khám phá, là bài toán được cho gồm có những câu hỏi, những bài toán thành phần để học sinh trong khi trả lời hoặc tìm cách giải các bài toán thành phần dần thể hiện cách giải bài toán ban đầu. cách giải này thường là những quy tắc hoặc khái niệm mới.

Ở nước ta, vấn đề giúp học sinh tự khám phá, tự có được những tri thức mới chứ không phải là thụ động tiếp thu tri thức, kỹ năng do thầy truyền thụ. Từ đó phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh nhằm đào tạo những người lao động sáng tạo được đặt ra trong ngành giáo dục từ cuối thập kỷ 60 của thế kỷ XX. Một số khái niệm về dạy học khám phá 1. Khái niệm khám phá Theo từ điển tiếng việt “ Khám phá” có nghĩa là tìm ra những điều gì còn bị giấu kín.

Khám phá là một thật ngữ chủ yếu sử dụng trong dạy học các môn khoa học trong nhàtrường. Nó dùng để chỉ cách đặt câu hỏi, cách tìm kiếm hoặc thông tin, tìm hiểu về các hiện tượng, phát hiện ra những điều còn ẩn bên trong các sự vật hiện tượng. Nó là một quá trình có mục đích của việc chiếm lĩnh tri thức, giải quyết vấn đề, đồng thời nó cũng là cách thức, con đường tìm kiếm những điều kỳ diệu và các vấn đề khó giải quyết từ đó nhận biết được thế giới khách quan. Khái niệm dạy học khám phá Dạy học khám phá là giáo viên tổ chức cho học sinh tự tìm tòi phát hiện, khám phá ra tri thức mới, cách thức hành động mới nhằm phát huy năng lực giải 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quyết vấn đề và tự học cho học sinh.

Qua đó, học sinh học kỹ năng và thái độ học tập tích cực. Trong đó, người học đóng vai trò là người phát hiện còn người dạy đóng vai trò là chuyên gia tổ chức. Dạy học bằng các hoạt động khám phá có hướng dẫn 1. Khái quát Dạy học khám phá là giáo viên tổ chức học sinh theo nhóm nhằm phát huy năng lực giải quyết vấn đề và tự học cho học sinh.

Trong dạy học khám phá đòi hỏi người giáo viên gia công rất nhiều để chỉ đạo các hoạt động nhận thức của học sinh. Hoạt động của người thầy bao gồm: Định hướng phát triển tư duy cho học sinh, lựa chọn nội dung của vấn đề và đảm bảo tính vừa sức với học sinh, tổ chức học sinh trao đổi theo nhóm trên lớp, các phương tiện trực quan hỗ trợ cần thiết. Hoạt động chỉ đạo của giáo viên như thế nào để cho mọi thành viên trong các nhóm đều được trao đổi, tranh luận tích cực. Đó là việc làm không dễ dàng, đòi hỏi người giáo viên đầu tư công phu vào nội dung bài giảng.

Học sinh tiếp thu các tri thức khoa học thông qua con đường nhận thức: Từ tri thức của bản thân thông qua hoạt động hợp tác với bạn đã hình thành tri thức có tính chất xã hội của cộng đồng lớp học. Giáo viên kết luận về cuộc đối thoại, đưa ra nội dung của vấn đề, làm cơ sở cho học sinh tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thân tiếp cận với tri thức khoa học của nhân loại. Học sinh có khả năng tự điều chỉnh nhận thức góp phần tăng cường tính mềm dẻo trong tư duy và năng lực tự học. Đó chính là nhân tố quyết định sự phát triển bản thân của người học và đó là phương pháp dạy học thông qua các hoạt động do giáo viên dẫn dắt, học sinh tự khám phá các kiến thức.

Học sinh có nhiệm vụ, nhu cầu, hứng thú được khám phá ra những điều hiểu biết mới đối với bản thân, khiến các em nhớ lâu, vận dụng linh hoạt kiến thức mình đã có. Từ đó, học sinh sẽ vận dụng những gì mình đã nắm được qua hoạt động chủ động, tự lực khám phá của chính mình. Tới một 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trình độ nhất định từ sự học tập tích cực, sự khám phá sẽ mang tính nghiên cứu khoa học và người học cũng tạo ra những tri thức mới. Khác với khám phá trong nghiên cứu khoa học, khám phá trong học tập không phải là một quá trình tự phát hiện mà là một quá trình có hướng dẫn của giáo viên.

Trong đó giáo viên đã khéo léo đặt học sinh vào địa vị người phát hiện lại, người khám phá lại những tri thức di sản văn hóa của loài người, của dân tộc. Trong dạy học khám phá đòi hỏi người giáo viên phải gia công rất nhiều để chỉ đạo các hoạt động nhận thức của học sinh. Hoạt động của người thầy bao gồm: định hướng phát triển tư duy cho học sinh, lựa chọn nội dung của vấn đề và đảm bảo tính vừa sức với học sinh, tổ chức học sinh trao đổi theo nhóm trên lớp, các phương tiện trực quan hỗ trợ cần thiết,…Hoạt động chỉ đạo của người giáo viên như thế nào để cho mọi học sinh trong các nhóm đều được trao đổi, tranh luận tích cực. Đó là việc làm không dễ dàng, đòi hỏi người giáo viên đầu tư công phu vào nội dung của bài giảng.

Đặc trưng cơ bản của dạy học khám phá Đặc trưng của dạy học khám phá là giải quyết các vấn đề học tập nhỏ và hoạt động tích cực hợp tác của lớp, nhóm,để giải quyết vấn đề. Dạy học khám phá có nhiều khả năng vận dụng vào nội dung của các bài học. Khác với dạy học nêu vấn đề chỉ áp dụng vào một số bài học có nội dung là một vấn đề lớn, có mối liên quan lôgic với nội dung kiến thức cũ. Dạy học khám phá hình thành năng lực giải quyết vấn đề và tự học cho học sinh, chưa hoàn chỉnh khả năng tư duy lôgic trong nghiên cứu khoa học như trong cấu trúc dạy học nêu vấn đề.

Tổ chức dạy học khám phá thường xuyên trong quá trình dạy học là tiền đề thuận lợi cho việc vận dụng dạy học nêu vấn đề. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dạy học khám phá có thể thực hiện lồng ghép trong khâu giải quyết vấn đề của kiểu dạy học nêu vấn đề. Tổ chức các hoạt độnghọc tập khám phá Hoạt động khám phá trong học tập có nhiều dạng khác nhau, từ trình độ thấp lên trình độ cao, tùy theo trình độ năng lực tư duy của người học và được tổ chức hoạt động theo cá nhân, nhóm nhỏ hoặc nhóm lớn, tùy theo độ phức tạp của vấn đề cần khám phá. Các hoạt động khám phá trong học tập có thể là: - Trả lời câu hỏi.

- Điền từ, điền bảng, tra bảng… - Lập bảng, biểu đồ, đồ thị, sơ đồ. - Thử nghiệm, đề xuất giải quyết, phân tích nguyên nhân, thông báo kết quả. - Thảo luận, tranh cãi về một vấn đề. - Giải bài toán, bài tập.

- Điều tra thực trạng, đề xuất giải pháp cải thiện thực trạng, thực hiện giải pháp lớn. - Làm bài tập lớn, chuyên đề, luận án, luận văn, đề án,… Quyết định hiệu quả học tập là những gì học sinh làm chứ không phải những gì giáo viên làm. Vì vậy phải thay đổi quan niệm soạn giáo án, từ tập trung vào thiết kế các hoạt động của giáo viên chuyển sang tập trung vào thiết kế các hoạt động của học sinh. Tuy nhiên không nên cực đoan, có tham vọng biến toàn bộ nội dung bài học thành chuỗi các nội dung bài học khám phá.

Số lượng hoạt động và mức độ tư duy đòi hỏi ở mỗi hoạt động trong mỗi tiết học phải phù 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hợp với trình độ học sinh để có đủ thời lượng cho thầy trò thực hiện các hoạt động khám phá. Cấu trúc dạy học khám phá Giáo viên nêu vấn đề học tập Dạy học Học sinh hợp tác giải quyết vấn đề Thực chất dạy học khám phá là một phương pháp hoạt động thống nhất giữa thầy với trò đã giải quyết vấn đề học tập phát sinh trong nội dung của tiết học.