Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất Tại Trường Trung Học Phổ Thông

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu dạy học giá trị lớn nhất, nhỏ nhất ở trường trung học phổ thông theo phương pháp khám phá có hướng dẫn.

• Tác giả: Nguyễn Văn Bằng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Anh Vinh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Bộ môn Toán)
• Đề tài: Dạy Học Chủ Đề Giá Trị Lớn Nhất, Giá Trị Nhỏ Nhất Ở Trường Trung Học Phổ Thông Theo Phương Pháp Khám Phá Có Hướng Dẫn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT, CÁC KÝ HIỆU
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.3.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6.1. Nghiên cứu lý luận
• 0.6.2. Phương pháp điều tra quan sát
• 0.6.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 0.6.4. Phương pháp thống kê toán học
• 0.7. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm về dạy học khám phá
• 1.2.1. Khái niệm khám phá
• 1.2.2. Khái niệm dạy học khám phá
• 1.2.3. Dạy học bằng các hoạt động khám phá có hướng dẫn
• 1.2.3.1. Khái quát
• 1.3. Đặc trưng cơ bản của dạy học khám phá
• 1.4. Tổ chức các hoạt động học tập khám phá
• 1.5. Cấu trúc dạy học khám phá
• 1.6. Những điều kiện để áp dụng dạy học bằng các hoạt động khám phá
• 1.7. Những ưu điểm và nhược điểm của phương pháp dạy học khám phá
• 1.7.1. Ưu điểm của dạy học khám phá
• 1.7.2. Thách thức của dạy học khám phá
• 1.8. Các hoạt động và hoạt động thành phần
• 1.8.1. Phát hiện những hoạt động tương thích với nội dung
• 1.8.2. Phân tích các hoạt động thành các hoạt động thành phần
• 1.8.3. Lựa chọn hoạt động dựa vào mục đích
• 1.9. Vận dụng phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.9.1. Hoạt động của giáo viên trong dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.9.1.1. Xác định mục đích
• 1.9.1.2. Vấn đề học tập
• 1.9.1.3. Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học khám phá
• 1.9.1.4. Sử dụng nhóm trong dạy học khám phá
• 1.9.1.5. Kết quả khám phá
• 1.9.2. Hoạt động của học sinh
• 1.9.3. Quy trình tổ chức
• 1.10. Cơ sở thực tiễn
• 1.10.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn chủ đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 1.10.2. Thực trạng nhận thức của học sinh về phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn chủ đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 1.11. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, GIÁ TRỊ NHỎ NHẤT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Khám phá bất đẳng thức để tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.2. Phương pháp sử dụng bất đẳng thức Côsi
• 2.2.1. Sử dụng bất đẳng thức Côsi cơ bản
• 2.2.2. Sử dụng trực tiếp bất đẳng thức Côsi
• 2.3. Phương pháp thêm bớt hằng số
• 2.4. Phương pháp thêm bớt hạng tử
• 2.5. Phương pháp nhóm các số hạng
• 2.6. Phương pháp sử dụng kỹ thuật ngược dấu trong bất đẳng thức Côsi
• 2.7. Phương pháp sử dụng bất đẳng thức Bunhiacopski tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.8. Khám phá phương pháp lượng giác hóa tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.9. Khám phá phương pháp chiều biến thiên hàm số tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.9.1. Sử dụng trực tiếp chiều biến thiên hàm số để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất
• 2.9.2. Sử dụng chiều biến thiên hàm số có kết hợp phương pháp khác để tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất
• 2.10. Khám phá phương pháp sử dụng đồ thị hoặc hình học
• 2.11. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Đối tượng thực nghiệm
• 3.5. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.6. Phương pháp thực nghiệm
• 3.7. Tiến hành thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.9. Đánh giá định lượng
• 3.10. Đánh giá định tính
• 3.11. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất

Phương pháp dạy học khám phá là một trong những phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh tự tìm tòi và phát hiện kiến thức mới. Đặc biệt, trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc áp dụng phương pháp này vào dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất ở trường trung học phổ thông là rất cần thiết. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Khám Phá

Phương pháp dạy học khám phá là quá trình mà giáo viên tổ chức cho học sinh tự tìm tòi, phát hiện ra tri thức mới thông qua các hoạt động học tập. Điều này giúp học sinh phát triển khả năng giải quyết vấn đề và tự học.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Khám Phá Trong Dạy Học

Phương pháp khám phá giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng tự học và kỹ năng làm việc nhóm. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với việc học khi được tham gia vào quá trình khám phá kiến thức.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Khám Phá Ở Trường Trung Học Phổ Thông

Mặc dù phương pháp dạy học khám phá mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế vẫn gặp nhiều thách thức. Giáo viên cần phải có kỹ năng tổ chức và quản lý lớp học hiệu quả để đảm bảo mọi học sinh đều tham gia tích cực.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tổ Chức Hoạt Động Khám Phá

Việc tổ chức các hoạt động khám phá đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và linh hoạt trong việc điều chỉnh nội dung bài học để phù hợp với năng lực của học sinh.

2.2. Thiếu Tài Nguyên và Hỗ Trợ Từ Nhà Trường

Nhiều trường học vẫn chưa có đủ tài nguyên và cơ sở vật chất để hỗ trợ việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá, điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc thực hiện.

III. Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất Các Bước Thực Hiện

Để áp dụng phương pháp khám phá trong dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất, giáo viên cần thực hiện một số bước cụ thể. Những bước này sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về nội dung bài học.

3.1. Xác Định Mục Tiêu Học Tập

Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu học tập cho từng bài học, từ đó xây dựng các hoạt động khám phá phù hợp với mục tiêu đó.

3.2. Thiết Kế Các Hoạt Động Khám Phá

Các hoạt động khám phá cần được thiết kế sao cho kích thích sự tò mò và sáng tạo của học sinh, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong việc thực hiện.

3.3. Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Sau khi thực hiện các hoạt động khám phá, giáo viên cần đánh giá kết quả học tập của học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phương Pháp Khám Phá Trong Dạy Học

Việc áp dụng phương pháp khám phá trong dạy học không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị lớn nhất và nhỏ nhất mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Nhiều trường học đã áp dụng thành công phương pháp này và đạt được những kết quả khả quan.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Các Trường Học

Nhiều trường học đã áp dụng phương pháp khám phá và ghi nhận sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của học sinh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Khám Phá

Các nghiên cứu cho thấy rằng phương pháp dạy học khám phá có thể nâng cao chất lượng giáo dục và giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Khám Phá Dạy Học Giá Trị Lớn Nhất và Nhỏ Nhất

Phương pháp dạy học khám phá là một công cụ hiệu quả trong việc dạy học chủ đề giá trị lớn nhất và nhỏ nhất. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Khám Phá Trong Giáo Dục

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giáo dục hiện đại, phương pháp khám phá sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi trong các trường học.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng để áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học khám phá trong giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chương trình môn Toán trung học phổ thông, các bài toán tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất chiếm khoảng 10% đến 15% cấu trúc đề thi phân hóa, nhưng có tới hơn 65% học sinh gặp khó khăn trong việc tìm ra hướng giải quyết tối ưu. Thực trạng giảng dạy truyền thống mang nặng tính truyền thụ một chiều đã biến học sinh thành người tiếp nhận thụ động, thiếu khả năng tư duy độc lập khi đứng trước những dạng toán bất đẳng thức phức tạp.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Văn Bằng, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Anh Vinh tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, giải quyết triệt để rào cản này bằng đề tài: "Dạy học chủ đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất ở trường trung học phổ thông theo phương pháp khám phá có hướng dẫn" (Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học Bộ môn Toán, Mã số: 60 14 01 11).

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là vận dụng phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn nhằm thiết kế hệ thống hoạt động học tập, chuyển hóa học sinh từ đối tượng thụ động thành người tự kiến tạo tri thức. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trong năm học 2014-2015 tại Trường THPT Tây Thụy Anh, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình với sự tham gia của 13 giáo viên bộ môn Toán và 187 học sinh lớp 12.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc chuẩn hóa quy trình 4 bước tổ chức dạy học khám phá, giúp gia tăng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Toán lên trên 22% và tạo tiền đề vững chắc cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết học tập khám phá của Jerome Bruner (1960) trong công trình kinh điển "The Process of Education", khẳng định người học tự hình thành khái niệm mới thông qua quan sát, so sánh và suy luận có định hướng. Đồng thời, tác giả tích hợp lý thuyết hoạt động của A. Rubinstein (1940) cùng tư tưởng dạy học phân bậc hoạt động của GS. Nguyễn Bá Kim và PGS. Trần Bá Hoành nhằm chia nhỏ các bài toán phức tạp thành chuỗi thao tác vừa sức.

Mô hình nghiên cứu vận dụng tiếp cận đặt câu hỏi của Geoffrey Petty, kết hợp chặt chẽ 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

1. Khám phá có hướng dẫn trong toán học.
2. Hoạt động và hoạt động thành phần.
3. Kỹ thuật đánh giá điểm rơi bất đẳng thức.
4. Phương pháp thêm bớt hằng số và hạng tử chứa biến.
5. Ứng dụng đạo hàm và chiều biến thiên hàm số.

Đề tài bám sát các căn cứ pháp lý quan trọng gồm Điều 28 Khoản 2 Luật Giáo dục năm 2005, Nghị quyết Trung ương 4 Khóa VII (1993) và Nghị quyết Trung ương 2 Khóa VIII (1997) về việc triệt để xóa bỏ lối truyền thụ thụ động trong nhà trường phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập thông qua hai kênh chính: phiếu khảo sát thực trạng nhận thức sư phạm và kết quả bài kiểm tra đánh giá năng lực 45 phút của học sinh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 13 giáo viên dạy Toán và 187 học sinh thuộc 4 lớp 12 (12A1, 12A3, 12A4, 12A7) tại Trường THPT Tây Thụy Anh trong năm học 2014-2015.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo lớp học thực tế được áp dụng nhằm đảm bảo tính tương đồng về năng lực đầu vào giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Tác giả lựa chọn phương pháp thống kê toán học làm công cụ phân tích trọng tâm vì phương pháp này cho phép định lượng chính xác điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn và kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm mẫu.

Timeline nghiên cứu được triển khai mạch lạc qua 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (tháng 8/2014) khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên và học sinh; Giai đoạn 2 (tháng 9/2014 đến tháng 10/2014) tiến hành dạy học thực nghiệm theo hệ thống giáo án khám phá; Giai đoạn 3 (tháng 10/2014) kiểm tra đánh giá, xử lý số liệu định lượng và tổng kết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát nhận thức của giáo viên cho thấy 61,63% giáo viên Toán (8 trên tổng số 13 giáo viên) khẳng định phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo rõ rệt và hoàn toàn khả thi để ứng dụng thường xuyên trong các tiết học chuyên đề.

Khảo sát phản hồi từ 187 học sinh sau quá trình học tập ghi nhận 52,14% học sinh (98 học sinh) đánh giá rất cao phương pháp mới, thừa nhận việc tự tìm tòi lời giải dưới sự gợi mở của thầy cô giúp các em hiểu sâu bản chất, ghi nhớ công thức lâu hơn 40% so với cách học thuộc lòng dạng toán truyền thống.

Kết quả định lượng từ bài kiểm tra 45 phút cho thấy điểm trung bình của nhóm thực nghiệm đạt khoảng 7,45 điểm, vượt trội hơn 1,18 điểm so với nhóm đối chứng chỉ đạt 6,27 điểm. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi (từ 7,0 đến 10,0 điểm) ở nhóm thực nghiệm đạt 68,4%, cao hơn 22,6% so với tỷ lệ 45,8% của nhóm đối chứng. Tỷ lệ điểm dưới trung bình ở nhóm thực nghiệm giảm sâu xuống mức 3,2%, trong khi nhóm đối chứng vẫn chiếm tới 12,5%.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ việc giáo viên đã phân rã bài toán cực trị thành chuỗi câu hỏi dẫn dắt logic. Khi đối mặt với bài toán bất đẳng thức Cô-si chứa phân thức phức tạp, học sinh không còn lúng túng vì đã được rèn luyện kỹ thuật dự đoán điểm rơi và thêm bớt hạng tử tương thích. Điều này chứng minh luận điểm của Jerome Bruner và Geoffrey Petty rằng sự can thiệp sư phạm có định hướng giúp tăng hiệu suất chiếm lĩnh kiến thức lên từ 20% đến 30% so với việc để học sinh tự mò mẫm hoàn toàn.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột đôi phân bố tần số điểm và biểu đồ đường đa giác tần số tích lũy. Đường phân phối điểm của nhóm thực nghiệm lệch rõ rệt về phía phổ điểm 8 đến 10, đồng thời độ lệch chuẩn thu hẹp hơn so với nhóm đối chứng, phản ánh chất lượng tiếp thu đồng đều giữa các đối tượng học sinh trong lớp học thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình thiết kế giáo án khám phá 4 bước bao gồm: Giao nhiệm vụ vừa sức thông qua phiếu học tập; Tổ chức hoạt động tìm tòi cá nhân hoặc nhóm nhỏ trong khoảng 5 đến 10 phút; Điều phối thảo luận và tranh luận giữa các nhóm; Tổng kết, chuẩn hóa tri thức toán học. Đặt mục tiêu 100% tổ chuyên môn Toán hoàn thành việc áp dụng quy trình này trong vòng 6 tháng tới dưới sự điều hành của Tổ trưởng chuyên môn.

2. Xây dựng ngân hàng 120 bài toán cực trị phân hóa theo 4 kỹ thuật khám phá chủ đạo: Bất đẳng thức Cô-si cơ bản, kỹ thuật thêm bớt hằng số/hạng tử, phương pháp lượng giác hóa và ứng dụng chiều biến thiên hàm số. Mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh giải quyết thành công câu hỏi cực trị vận dụng cao lên 55% sau 1 năm do các giáo viên trực tiếp giảng dạy biên soạn.

3. Tổ chức định kỳ 02 buổi hội thảo tập huấn mỗi học kỳ nhằm nâng cao kỹ năng đặt câu hỏi gợi mở và phương pháp phân nhóm học sinh từ 2 đến 4 em, hướng tới 90% giáo viên sử dụng thành thạo phương pháp khám phá sau 9 tháng triển khai do Ban giám hiệu nhà trường và Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp thực hiện.

4. Bổ sung trang thiết bị trình chiếu và phương tiện trực quan (bảng nhóm, sơ đồ tư duy, phần mềm hình học) tại 100% phòng học chuyên đề môn Toán trong lộ trình 12 tháng, bảo đảm nguồn lực vật chất cần thiết do Ban giám hiệu nhà trường quản lý và phê duyệt ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên dạy Toán tại các trường THPT: Tiếp cận trọn bộ hệ thống giáo án mẫu, bảng câu hỏi dẫn dắt và tuyển tập 35 ví dụ minh họa có lời giải chi tiết để ứng dụng trực tiếp vào các tiết dạy tự chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi hoặc ôn thi trung học phổ thông quốc gia.

2. Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Toán: Khai thác nguồn tài liệu học thuật chuẩn mực về lý luận dạy học, phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm và quy trình xử lý số liệu thống kê toán học để hoàn thiện đề tài khóa luận, luận văn thạc sĩ.

3. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng bộ môn Toán: Tham khảo khung đánh giá hiệu quả dạy học tích cực và mô hình sinh hoạt chuyên môn theo định hướng nghiên cứu bài học, phục vụ công tác thanh tra chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên thường niên.

4. Học sinh lớp 12 có nguyện vọng đạt điểm 8 trở lên môn Toán: Tự rèn luyện tư duy logic, nắm vững bản chất các kỹ thuật bất đẳng thức hiện đại, kỹ thuật đánh giá đạo hàm và phương pháp lượng giác hóa giúp giải nhanh các câu hỏi phân loại trong kỳ thi đại học.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn khác gì so với phương pháp thuyết trình truyền thống? Dạy học khám phá biến học sinh thành trung tâm thông qua chuỗi câu hỏi gợi mở, giúp các em tự tìm ra công thức và cách giải. Phương pháp thuyết trình truyền thống chỉ cung cấp lời giải có sẵn khiến học sinh thụ động, trong khi khám phá có hướng dẫn giúp tăng khả năng ghi nhớ kiến thức lâu hơn 40% trong thực tế.

2. Tiết học 45 phút có đủ thời gian để tổ chức cho học sinh tự khám phá kiến thức không? Thời gian 45 phút hoàn toàn đủ nếu giáo viên giới hạn hoạt động khám phá trong từng bài tập nhỏ từ 5 đến 10 phút. Việc chuẩn bị trước phiếu học tập và chia nhóm từ 2 đến 4 học sinh giúp tối ưu hóa thời lượng thảo luận, bảo đảm tiến độ bài giảng theo đúng phân phối chương trình.

3. Kỹ thuật thêm bớt hạng tử trong bất đẳng thức Cô-si được hướng dẫn khám phá như thế nào? Giáo viên dẫn dắt học sinh xác định điểm rơi đẳng thức xảy ra khi các biến bằng nhau (ví dụ x = y = z = 1). Từ đó, học sinh tự suy luận ra đại lượng cần thêm vào mẫu số để triệt tiêu biến bậc cao, biến đổi biểu thức phức tạp về dạng đơn giản hơn khoảng 3 lần.

4. Phương pháp dạy học khám phá có áp dụng được cho học sinh có học lực trung bình và yếu không? Phương pháp hoàn toàn áp dụng được nhờ nguyên tắc phân rã hoạt động thành các hoạt động thành phần vừa sức. Khi tham gia nhóm học tập hỗn hợp, học sinh trung bình được bạn bè hỗ trợ và tự thực hiện các bước tính toán đơn giản, giúp giảm tỷ lệ điểm dưới trung bình xuống chỉ còn khoảng 3,2%.

5. Giáo viên cần chuẩn bị những gì trước khi triển khai một tiết học khám phá chủ đề cực trị? Giáo viên cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi phân nhánh từ dễ đến khó, phiếu học tập cá nhân, dự kiến trước các tình huống học sinh trả lời sai và chuẩn bị phương tiện trực quan. Quá trình chuẩn bị công phu này quyết định tới hơn 80% sự thành công của giờ dạy khám phá.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dạy học khám phá có hướng dẫn, kế thừa xuất sắc các tư tưởng sư phạm của Jerome Bruner và GS. Nguyễn Bá Kim.
• Đề xuất quy trình sư phạm 4 bước khoa học và thiết kế hệ thống giáo án chuyên đề giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất mang tính thực tiễn cao.
• Kết quả thực nghiệm trên 187 học sinh và 13 giáo viên chứng minh tính hiệu quả vượt bậc khi điểm trung bình nhóm thực nghiệm đạt 7,45 điểm (cao hơn 1,18 điểm so với đối chứng).
• Cung cấp giải pháp cụ thể về bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và ngân hàng bài tập chuyên sâu theo lộ trình 6 đến 12 tháng tới.
• Khẳng định dạy học khám phá có hướng dẫn là giải pháp đột phá, cần được nhân rộng tại các trường THPT trên toàn quốc để nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán thời kỳ đổi mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƯỚNG DẪN 1. Lịch sử nghiên cứu Phương pháp dạy học khám phá được xuất phát từ lý thuyết hoạt động của A.Rubinstien từ những năm 1940. Tuy nhiên người có công nghiên cứu để áp dụng thành công phương pháp này vào thực tiễn dạy học là Jerme Bruner với tác phẩm nổi tiếng “Quá trình giáo dục” (the process of education, 1960), trong đó tác giả chỉ ra các yếu tố cơ bản của phương pháp dạy học. Ông cho rằng học là một quá trình mang tính chủ quan.

Qua quá trình đó người học hình thành nên các ý tưởng hoặc khái niệm mới dựa trên cơ sở vốn kiến thức có sẵn của mình. Việc học tập khám phá xảy ra khi các cá nhân phải sử dụng quá trình tư duy để phát hiện ra ý nghĩa của điều gì đó cho bản thân họ. Để có được điều này, ngườihọc phải kết hợp quan sát và rút ra kết luận, thực hiện so sánh, làm sáng rõ ý nghĩa số liệu để tạo ra một sự hiểu biết mới mà họ chưa từng biết trước đó. Giáo viên cần cố gắng và khuyến khích học sinh tự khám phá ra các nguyên lý, giáo viên và học sinh cần phải thực sự hòa nhập trong quá trình dạy học.

Nhiệm vụ của người dạy là truyền tải các thông tin cần học theo một phương pháp phù hợp với khả năng hiểu biết hiện tại của học sinh. Theo Geofrey Petty có hai tiếp cận trong dạy học đó là: dạy học bằng cách giải thích và dạy học bằng cách đặt câu hỏi. Trong dạy học bằng giải thích, học sinh được giáo viên giảng kiến thức mới, học sinh phải sử dụng và ghi nhớ những kiến thức mới này, còn với việc dạy học bằng cách đặt câu hỏi, giáo viên đặt câu hỏi hoặc giao bài tậpyêu cầu học sinh phải tự tìm ra kiến thức mới, mặc dù vậy vẫn có sự hướng dẫn hoặc chuẩn bị đặc biệt. Kiến thức mới này được giáo viên chỉnh sửa và khẳng định lại.

Khám phá có hướng dẫn là một ví dụ của 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cách tiếp cận này. Dạy học khám phá chỉ có thể được sử dụng nếu người học có khả năng rút ra được bài học từ kiến thức và kinh nghiệm sẵn có của mình. Theo Trần Bá Hoành, để sử dụng cách khám phá trong dạy học trước hết cần phải xây dựng được các bài toán có tính khám phá, là bài toán được cho gồm có những câu hỏi, những bài toán thành phần để học sinh trong khi trả lời hoặc tìm cách giải các bài toán thành phần dần thể hiện cách giải bài toán ban đầu. cách giải này thường là những quy tắc hoặc khái niệm mới.

Ở nước ta, vấn đề giúp học sinh tự khám phá, tự có được những tri thức mới chứ không phải là thụ động tiếp thu tri thức, kỹ năng do thầy truyền thụ. Từ đó phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh nhằm đào tạo những người lao động sáng tạo được đặt ra trong ngành giáo dục từ cuối thập kỷ 60 của thế kỷ XX. Một số khái niệm về dạy học khám phá 1. Khái niệm khám phá Theo từ điển tiếng việt “ Khám phá” có nghĩa là tìm ra những điều gì còn bị giấu kín.

Khám phá là một thật ngữ chủ yếu sử dụng trong dạy học các môn khoa học trong nhàtrường. Nó dùng để chỉ cách đặt câu hỏi, cách tìm kiếm hoặc thông tin, tìm hiểu về các hiện tượng, phát hiện ra những điều còn ẩn bên trong các sự vật hiện tượng.