Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học theo dự án Chương 2: Áp dụng phương pháp dạy học dự án vào giảng dạy môn hóa học ở trường phổ thông Chương 3: Thực nghiệm sự phạm 11. Cái mới của đề tài Thứ nhất: Đưa dạy học theo dự án ở môn Hóa học vào lớp học ở phổ thông, góp phần đổi mới phương pháp dạy học Hóa học. Thứ hai: Vừa đảm bảo cung cấp kiến thức cơ bản vừa mở rộng vốn kiến thức thực tế. Thứ ba: Phát triển khả năng nhìn nhận các vấn đề trên nhiều phương diện, tư duy bậc cao và phát huy tính độc lập sáng tạo đồng thời tạo thói quen làm việc theo nhóm.
Rèn luyện các kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 1.1 Thực trạng dạy học Hóa học hiện nay Giáo dục Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức to lớn. Mặc dù đã có nhiều thay đổi trong chương trình và sách giáo khoa, song về cơ bản vẫn là một nền giáo dục định hướng nội dung đã lỗi thời, chưa bắt kịp xu thế phát triển của thời đại. Hậu quả là chất lượng giáo dục thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội.
Bên cạnh đó sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu cũng tạo ra những cơ hội phát triển cho giáo dục nước nhà. Phương pháp dạy học truyền thống theo lối truyền thụ một chiều đã ăn sâu vào tiềm thức của đội ngũ giáo viên chúng ta, như một quán tính, một thói quen khó sửa. Bên cạnh đó, nền giáo dục của Việt Nam chỉ chú ý đến việc cung cấp cho người học về khối lượng kiến thức nên dễ dẫn đến cách dạy và học nhồi nhét thụ động, ít quan tâm đến cảm nhận, suy nghĩ, không bồi dưỡng được những năng lực độc lập, chủ động sáng tạo, biết tìm tòi những tri thức mới của người học. Đó là những năng lực rất cần thiết trong một nền kinh tế trí thức và xã hội tri thức.
Ngoài ra, cách thức kiểm tra, đánh giá như hiện nay thật sự là một rào cản cho việc đổi mới phương pháp dạy và học. Thi thế nào thì dạy và học như thế ấy. Việc đánh giá học sinh chỉ nhằm kiểm tra sự ghi nhớ, thuộc bài mà không chú trọng đến tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm ứng dụng như hiện nay thì dĩ nhiên vẫn còn cách dạy học “thầy đọc trò chép”. Kinh tế của chúng ta đang được cải thiện, đời sống của người dân được nâng cao nhưng có lẽ nền giáo dục đang đi chệch hướng nếu không muốn nói là tụt lùi.
Chúng ta cứ cố nhồi nhét kiến thức cao siêu vào đầu các em nhưng lại không trang bị cho các em những vốn sống cần thiết để người học tự tin bước vào cuộc sống. Có lẽ, chúng ta cần phải đặt địa vị mình vào các em để hiểu tâm lý và khả năng của học sinh, soạn những giáo trình phù hợp với từng lứa tuổi, đừng đặt yêu cầu chúng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ta sẽ dạy gì cho các em mà nên đặt yêu cầu các cháu cần trang bị những kiến thức gì để được phát triển lành mạnh, để thực sự trở thành những con người có ích, phát triển toàn diện Từ trước tới nay, thực trạng dạy và học môn Hóa học của nước ta luôn mang nặng lý thuyết, và những bài tập không có trong thực tế cuộc sống. Để phát triển kinh tế phải cần đến khoa học, nhưng đây là một thứ khoa học thực dụng để đẩy mạnh kinh tế chứ không phải là một loại lý thuyết mà chúng ta đang trang bị cho học sinh và sinh viên. Điều này có nghĩa là chúng ta phải tạo ra một môi trường học tập ở đó học sinh được trải nghiệm, được tự tay xử lý và giải quyết các bài toán thực tế, được phát triển mọi kỹ năng cần thiết.
Định hƣớng đổi mới để nâng cao chất lƣợng đào tạo Định hướng đối mới PPDH đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 4 khoá VII( 1-1993), Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII( 12-1996), được thể chế hoá trong Luật giáo dục( 2005), được cụ thể hoá trong các chỉ thị của Bộ giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 14( 4-1999), chỉ thị 55 (2008).Việc ứng dụng ICT trong đổi mới PPDH được đề cập rất rõ ràng trong các văn bản trên. Trong “ Báo cáo kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII và Phương hướng phát triển giáo dục 2002- 2010”, tại hội nghị lần thứ sáu, Ban chấp hành Trung ương khoá IX đã nêu rõ: “Tập trung chỉ đạo đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, sử dụng công nghệ thông tin tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực và quốc tế, gắn bó hơn với cuộc sống xã hội, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của đất nước và địa phương”.[1] Chỉ thị 58-CT/TW của Bộ Chính trị ngày 17/10/2000 về việc đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá có nêu: “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học. Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ cho nhu cầu học tập của toàn xã hội. Đặc biệt tập trung phát triển mạng máy tính phục vụ cho giáo dục và đào tạo, kết nối internet với tất cả các cơ sở giáo dục và đào tạo”.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đặt ra mục tiêu là: ứng dụng công 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghệ thông tin vào dạy học, coi công nghệ thông tin là hỗ trợ đắc lực nhất cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các môn học. “ Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và đổi mới cơ chế tài chính giáo dục” được Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn là chủ đề của năm học 2008-2009. Đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho ngành giáo dục hiện nay. Nghị quyết Đại hội đại biểu lần X của Đảng đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay” Trong đổi mới PPDH, việc bồi dưỡng năng lực tự học cho HS được đặc biệt chú trọng.
Điều 4- Luật giáo dục nước ta nêu rõ “ phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Tuy nhiên làm thế nào để biến những chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước thành thực tiễn cuộc sông? 1. Dạy học dự án 1. Khái niệm Thuật ngữ Project: tiếng latinh = “projicere“ = phác thảo.
Khái niệm Project trong thực tiễn sản xuất được dùng với nghĩa là một dự án, đặc trưng của nó về cơ bản là tính không lặp lại của các điều kiện thực hiện dự án. Thuật ngữ dự án (project) được hiểu là một đề án, dự thảo hay kế hoạch cần thực hiện để đạt mục đích đặt ra. Khái niệm dự án được sử dụng trong sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học cũng như trong quản lý xã hội và được sử dụng trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo như một phương pháp hay hình thức dạy học của thế kỷ 21. Phƣơng pháp “Học dựa trên dự án”(Project based learning – PBL) là một phương pháp hay một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, thực hành.
Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cách học dựa trên dự án (PBL) là mô hình học tập khác với các hoạt động học tập truyền thống với những bài giảng ngắn, tách biệt và lấy giáo viên làm trung tâm. Theo đó, các hoạt động học tập được thiết kế một cách cẩn thận, mang tính lâu dài, liên quan đến nhiều lĩnh vực học thuật, lấy học sinh làm trung tâm và hòa nhập với những vấn đề và thực tiễn của thế giới thực tại. Mục tiêu của một dự án (được định nghĩa là việc nghiên cứu có chiều sâu về một chủ đề học tập) là để học nhiều hơn về một chủ đề chứ không phải là tìm ra những câu trả lời đúng cho những câu hỏi được giáo viên đưa ra.
Trong các lớp học sử dụng cách học dựa trên dự án, học sinh cộng tác với các bạn trong lớp trong một khoảng thời gian nhất định để giải quyết những vấn đề và cuối cùng trình bày công việc mình đã làm trước một cử tọa ngoài nhóm. Bước cuối cùng có thể là một buổi thuyết trình sử dụng các phương tiện nghe nhìn, một vở kịch, một bản báo cáo viết tay, một trang web hoặc một sản phẩm được tạo ra. Dạy học dự án không chỉ tập trung vào các chương trình giảng dạy mà còn khám phá các chương trình này, yêu cầu học sinh phải đặt câu hỏi, tìm kiếm những mối liên hệ và tìm ra giải pháp. “Học dựa trên Dự Án” là một cấu trúc học tập có thể thay đổi môi trường học từ “giáo viên nói” thành “học viên làm việc”.
Đặc điểm của dạy học dự án 1. Định hướng vào học sinh - Chú ý đến hứng thú của người học, tính tự lực cao: học sinh được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp khả năng và hứng thú của cá nhân, khuyến khích tính tích cực, tự lực, tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học. Giảng viên đóng vai trò là người tư vấn, hướng dẫn và giúp đỡ. - Người học được cộng tác làm việc, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp: Các dự án được thực hiện theo nhóm, có sự cộng tác và phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm, rèn luyện tính sẵn sàng và kĩ năng cộng tác làm việc giữa các 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.