phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên các trƣờng phổ thông dân tộc bán trú. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng phổ thông dân tộc bán trú huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng phổ thông dân tộc bán trú huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục dân tộc trong giai đoạn hiện nay. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ 1.
Tổng quan về phát triển đội ngũ giáo viên ở trƣờng PTDT bán trú Nhƣ ta đã biết con ngƣời là trung tâm của sự phát triển. Một xã hội phát triển dựa vào sức mạnh của tri thức bắt nguồn từ việc khai thác tiềm năng của con ngƣời, lấy việc phát huy nguồn lực con ngƣời làm nhân tố trung tâm cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững. Con ngƣời vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triên kinh tế- xã hội. Ngày nay, trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nƣớc ta luôn quan tâm đến sự nghiệp giáo dục; trong đó đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng về vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên.
Đảng đã khẳng định “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiên đại hóa, là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”[15], thông qua việc đổi mới toàn diện GD&ĐT thì đội ngũ giáo viên giữ vai trò then chốt quyết định chất lƣợng đào tạo; Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục”[20]; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 BCH trung ƣơng Đảng khóa VIII đã khẳng định “giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”[16]; Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 16/6/2004 của Ban Bí thƣ đã đề ra mục tiêu “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lí, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”[2]. Xuất phát từ những định hƣớng đó, trong nhiều năm qua đã có nhiều 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhà khoa học Việt Nam đã chắt lọc những vấn đề tinh túy nhất của hầu hết các tác phẩm quản lý của nƣớc ngoài để thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình về khoa học quản lý nói chung và quản lý nguồn nhân lực nói riêng, cụ thể nhƣ: Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Thị Bạch Mai trong nghiên cứu của mình về quản lí nguồn nhân lực đã nêu ra những vấn đề, những chính sách, các giải pháp phát triển nguồn nhân lực của nƣớc ta từ những kinh nghiệm phát triên nguồn nhân lực của các nƣớc trên thế giới; tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ Thƣ với nội dung “Quản lý giáo dục nói chung và quản lý phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục nói riêng” trong cuốn “Quản lý giáo dục- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”; Tại Hội thảo Khoa học Chất lƣợng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên do Khoa Sƣ phạm- Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 4/2004, nhiều báo cáo tham luận của các tác giả nhƣ Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đến vấn đề đào tạo bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên trƣớc yêu cầu mới [22]; Ngoài ra còn có rất nhiều các nhà khoa học khác đã có nhiều công trình nghiên cứ để lại những bài học quý giá về xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên nhƣ: Đinh Quang Bảo (2005), giải pháp đổi mới phương thức đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên; Bùi Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cầu, Một số cách tiệp cận trong nghiên cứ và phát triển đội ngũ giáo viên v. Bên cạnh cách nghiên cứu của các nhà khoa học, các nhà giáo dục về những vấn đề có liên quan đến đề tài và một số luận văn thạc sỹ chuyên ngành QLGD có những tác giả nghiên cứu cùng hƣớng với đề tài nhƣ: “Quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái”- Trần Văn Cẩn, năm 2009; “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Lâm Thao tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay”- Ngô Đức Sáu , năm 2011; “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trung học Cơ sở huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình trong giai đoạn hiện nay”- 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nguyễn Văn Khung, năm 2011; “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày”- Đặng Thị Kim Vân, năm 2013; Ngoài ra, cũng có luận văn thạc sỹ đề cập đến loại hình trƣờng Nội trú, trƣờng PTDT bán trú nhƣ: “Phát triển đội ngũ giáo viên các Trường Phổ thông Dân Tộc nội trú tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo”- Nguyễn Thị Thắm, năm 2014; “Mô hình quản lý trường PTDT bán trú ở các xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Hà Giang”- Phạm Huy Trà, Trƣờng Đại học Sƣ phạm Thái Nguyên, năm 2010; Hiện nay, công tác giáo dục của tỉnh Yên Bái đã có nhiều phát triển tuy nhiên ở những vùng có điều KT-XH kém phát triển, vùng dân tộc thì công tác giáo dục còn là một khoảng cách khá xa so với các vùng khác trong tỉnh. Thực hiện Quyết định của UBND tỉnh Yên Bái về việc Phê duyệt Đề án “Xây dựng trƣờng phổ thông dân tộc bán trú tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 - 2015” nhằm thúc đẩy và phát triển giáo dục vùng ĐBKK, vùng dân tộc thiểu số của tỉnh.
Huyện Văn Chấn là một trong những huyện có nhiều xã ĐBKK, nhiều vùng dân tộc thiểu số, trình độ dân trí của một bộ phận ngƣời dân còn hạn chế, lạc hậu, vì vậy công tác nâng cao chất lƣợng giáo dục là yêu cầu hết sức quan trọng. Để làm tốt công tác này thì việc phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng PTDT bán trú là một yếu cầu hết sức quan trọng góp phần tích cực để đƣa chất lƣợng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số tiến gần hơn với các vùng khác trong huyện và tỉnh. Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn với trách nhiệm đƣợc phân công, tác giả đã nghiên cứu vấn đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân tộc bán trú huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái” để ra ra biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên nhằm từng bƣớc nâng cao chất lƣợng giáo dục tại các trƣờng vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số của của huyện nhất là các trƣờng PTDTBT trên địa bàn huyện Văn Chấn ngang tầm với các trƣờng thuộc vùng thuận lợi trong huyện. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường 1. Quản lý Trong từ điểm tiếng Việt “Quản lý” là tổ chức điều khiển hoạt động của một số đơn vị, một cơ quan. Lịch sử phát triển triển của xã hội loài ngƣời, từ nền văn minh mông muội, đến nền văn minh lúa nƣớc, nền văn minh công nghiệp và hiện nay có 3 yếu tổ cơ bản là: nề tảng tri thức, sức lao động và quản lý. Khái niệm quản lý đã xuất hiện từ lâu và ngày càng hoàn thiện cùng với lịch sử hình thành và phát triên của xã hội loài ngƣời.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý tùy theo các quan điểm tiếp cận: Theo H.P Follett (1868-1933), đại diện của thuyết hành vi trong quản lý cho rằng: “Quản lý là quá trình động, liên tục, kế tiếp nhau chứ không tĩnh tại. Bởi một vấn đề đã được giải quyết, thì trong giải quyết đó, người quản lý sẽ phải đương đầu với những vấn đề mới nảy sinh” [10]. Theo quan điểm chính trị xã hội: Quản lý là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể (ngƣời quản lý, ngƣời tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tƣợng quản lý) về các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội,. bằng một hệ thống luật, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng.
Với tƣ cách là một hành động, theo các tác giả Bùi Minh Hiển, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo “Quản lý là tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” Rất nhiều tác giả với nhiều định nghĩa về quản lý tùy theo cách tiếp cân dƣới các góc độ khác nhau nhƣ: góc độ tổ chức, quản lý, hành động. Từ các định nghĩa chúng ta có thể hiểu nhƣ sau: Quản lý là các tác 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức. Trong giáo dục nhà trƣờng đó là tác động của ngƣời quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lƣợng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục. Quản lý có bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá, tổ chức, lãnh đạo-chỉ đạo và kiểm tra.