Luận văn Quản lý giáo viên tiểu học cốt cán TP Thủ Đức - Dương Thị Diệp Liễu

Tổng hợp 4 luận văn thú vị về tuyến đường sắt Thống Nhất và vai trò của nó trong phát triển giao thông vận tải tại Việt Nam

• Tác giả: Dương Thị Diệp Liễu
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán các trường tiểu học Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục tiểu học và vai trò giáo viên cốt cán

Giáo dục tiểu học đóng vai trò nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, hình thành kiến thức, kỹ năng và phẩm chất cho học sinh giai đoạn đầu tiên. Theo Nghị quyết 29-NQ/TW (2013), giáo dục phải chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực người học. Giáo viên cốt cán tiểu học là lực lượng nòng cốt, đảm bảo chất lượng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018. Họ có trách nhiệm xây dựng mạng lưới bồi dưỡng, hỗ trợ đồng nghiệp, tham gia quản lý chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục. Đặc biệt, giáo viên cốt cán cần đáp ứng chuẩn nghề nghiệp xuất sắc, kết hợp phẩm chất đạo đức, chuyên môn và năng lực nghiên cứu ứng dụng.

1.1. Khái niệm giáo viên cốt cán trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Giáo viên cốt cán tiểu học là những giáo viên xuất sắc, có uy tín về chuyên môn và đạo đức, được đào tạo bài bản để hỗ trợ đồng nghiệp. Họ tham gia xây dựng chương trình, tổ chức bồi dưỡng, tư vấn học sinh và phụ huynh. Theo Thông tư 16/2017/BGDĐT, giáo viên cốt cán được xác định dựa trên tiêu chuẩn: trình độ chuyên môn, kinh nghiệm giảng dạy, khả năng lãnh đạo và cam kết đổi mới. Họ là cầu nối giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giáo dục toàn diện.

1.2. Tầm quan trọng của giáo viên cốt cán trong chương trình 2018

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 yêu cầu giáo viên phải đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực học sinh. Giáo viên cốt cán đóng vai trò then chốt trong việc triển khai chương trình này bằng cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng tài liệu giảng dạy. Họ còn tham gia thẩm định sách giáo khoa, góp ý xây dựng chương trình môn học. Sự tham gia tích cực của họ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

II. Thực trạng đào tạo và bồi dưỡng giáo viên cốt cán tiểu học

Hiện nay, công tác đào tạo giáo viên cốt cán tiểu học còn nhiều hạn chế. Theo khảo sát, mức độ thực hiện các nội dung bồi dưỡng đạt 2,81/5 điểm, ở mức khá nhưng chưa đồng đều. Nội dung đánh giá năng lực theo chuẩn đạt điểm cao nhất (2,92), nhưng việc gắn kết đào tạo với thực tiễn giáo dục còn yếu (2,71 điểm). Nguyên nhân bao gồm thiếu cơ chế khuyến khích, kinh phí hạn chế và thiếu sự liên kết giữa đào tạo chính quy và bồi dưỡng thường xuyên. Đặc biệt, giáo viên ở vùng sâu, vùng xa khó tiếp cận các chương trình bồi dưỡng chất lượng.

2.1. Những tồn tại trong công tác quy hoạch giáo viên cốt cán

Quy hoạch giáo viên cốt cán tiểu học còn mang tính hình thức, chưa thực sự dựa trên nhu cầu thực tế của từng trường. Mạng lưới giáo viên cốt cán được phân bổ theo quy mô trường, nhưng chưa quan tâm đến chất lượng chuyên môn. Việc lựa chọn giáo viên cốt cán còn thiếu tiêu chuẩn rõ ràng, dẫn đến tình trạng thiếu hụt giáo viên giỏi ở một số môn học. Ngoài ra, tỷ lệ giáo viên cốt cán là người dân tộc thiểu số còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đa dạng vùng miền.

2.2. Đánh giá thực trạng năng lực giáo viên cốt cán hiện nay

Năng lực giáo viên cốt cán tiểu học được đánh giá ở mức khá nhưng chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Họ có kiến thức chuyên môn vững vàng nhưng thiếu kỹ năng nghiên cứu ứng dụng và lãnh đạo. Khả năng phân tích, đánh giá năng lực đồng nghiệp còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm. Đặc biệt, giáo viên cốt cán thiếu kinh nghiệm trong việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn và xây dựng tài liệu giảng dạy theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên cốt cán tiểu học

Để nâng cao chất lượng giáo viên cốt cán tiểu học, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trước tiên, xây dựng chuẩn đầu ra rõ ràng, kết hợp đào tạo chính quy và bồi dưỡng thường xuyên. Tăng cường kinh phí và thời gian cho công tác bồi dưỡng, đặc biệt ưu tiên vùng sâu, vùng xa. Giáo viên cốt cán cần được đào tạo bài bản về nghiên cứu ứng dụng, lãnh đạo chuyên môn và tư vấn học sinh. Nhà trường phải tạo môi trường thuận lợi để họ phát huy vai trò, kết nối với cộng đồng nghề nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và đào tạo.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo giáo viên cốt cán chuẩn

Chương trình đào tạo giáo viên cốt cán tiểu học cần được xây dựng dựa trên chuẩn nghề nghiệp giáo viên và yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nội dung đào tạo bao gồm: kiến thức chuyên môn nâng cao, kỹ năng nghiên cứu ứng dụng, phương pháp giảng dạy tiên tiến và lãnh đạo chuyên môn. Chương trình nên kết hợp lý thuyết và thực hành, gắn liền với thực tiễn giáo dục. Đánh giá đầu ra phải rõ ràng, đảm bảo giáo viên cốt cán đạt được các chuẩn năng lực theo vị trí việc làm.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa trường đại học và địa phương

Trường đại học sư phạm đóng vai trò quan trọng trong đào tạo giáo viên cốt cán. Họ cần hợp tác chặt chẽ với sở giáo dục địa phương để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp. Các trường đại học nên tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn, chuyên đề cho giáo viên cốt cán. Đồng thời, hỗ trợ nghiên cứu khoa học giáo dục, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy. Sự hợp tác này giúp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

IV. Kết luận và khuyến nghị phát triển giáo viên cốt cán tiểu học

Giáo viên cốt cán tiểu học là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục trong bối cảnh đổi mới chương trình 2018. Để nâng cao vai trò của họ, cần hoàn thiện quy hoạch, xây dựng chương trình đào tạo chuẩn và tăng cường hỗ trợ kinh phí, thời gian. Giáo viên cốt cán cần chủ động tự bồi dưỡng, nghiên cứu ứng dụng và chia sẻ kinh nghiệm. Nhà trường và địa phương phải tạo môi trường thuận lợi để họ phát huy vai trò. Có như vậy, chất lượng giáo dục tiểu học mới được cải thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

4.1. Tầm quan trọng của giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục

Giáo dục tiểu học là giai đoạn quan trọng hình thành nền tảng kiến thức, kỹ năng và phẩm chất cho học sinh. Đây là bước đệm quan trọng để học sinh tiếp tục học tập ở cấp trung học cơ sở và phổ thông. Chất lượng giáo dục tiểu học ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực tương lai. Giáo viên cốt cán đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, đảm bảo học sinh phát triển toàn diện.

4.2. Định hướng phát triển giáo viên cốt cán trong tương lai

Giáo viên cốt cán tiểu học cần được đào tạo bài bản, đáp ứng chuẩn nghề nghiệp xuất sắc. Họ phải có khả năng nghiên cứu ứng dụng, lãnh đạo chuyên môn và hỗ trợ đồng nghiệp. Nhà trường và địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi để họ phát huy vai trò, kết nối với cộng đồng nghề nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và đào tạo. Có như vậy, giáo dục tiểu học mới đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Phát triển nghề nghiệp cho giáo viên luôn là nhu cầu quan trọng hàng đầu của các nước trên thế giới, vì khi lực lượng giáo viên có trình độ, năng lực tốt thì mới có chất lượng giáo dục tốt, chất lượng giáo dục tốt thì mới có nguồn nhân lực tốt phục vụ cho phát triển kinh tế, xã hội. Một số mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên của các nước phát triển giúp chúng ta có thêm kinh nghiệm và góc nhìn mới khi tổ chức bồi dưỡng giáo viên phổ thông.

Tại Hoa Kỳ, việc phát triển chuyên môn cho GV được quan tâm với nhiều chính sách, dự án. Yêu cầu đặt ra chính là đào tạo, bồi dưỡng, tạo điều kiện cho GV nâng cao kiến thức chuyên môn và phát huy năng lực thực hành nghề nghiệp giáo dục theo cấp học. Năm 2001, dự án “Không để đứa trẻ nào bị bỏ lại” là động lực mạnh mẽ cho thấy việc GV đạt trình độ chuyên môn cao, sẽ giúp cho chất lượng giáo dục ổn định và phát triển mang lại lợi ích học tập cho học sinh. Năm 2004, một lần nữa chất lượng chuyên môn của GV được nhấn mạnh và củng cố vai trò quan trọng trong việc phát triển quốc gia với chương trình “Dạy học và nguy cơ: Lời kêu gọi hành động”.

Chương trình này kêu gọi nhà trường và chính phủ quan tâm hơn đến việc phát triển năng lực GV, tạo điều kiện giúp đỡ GV thực hiện nhiệm vụ và cung cấp môi trường cho GV và HS được làm việc và phát triển băng năng lực cá nhân. Trong chương trình này, các nhà nghiên cứu (do Lou Gerstner của IBM đứng đầu) đã đưa ra một tuyên ngôn thúc giục hành động về 3 cải cách cần thiết của giáo dục Hoa Kỳ trong giai đoạn này chính là: thực hiện trả lương cho hiệu suất cống hiến và khuyến khích, động viên GV giỏi bằng việc tăng lương 30%, đối với tất cả GV cẩn được tăng lương 10% hàng năm (trợt giá kinh tế); nâng cao việc bồi dưỡng trong quá trình hành nghề của GV, khuyến khích GV phát huy năng lực bằng phương pháp giá trị gia tăng, cải thiện vai trò lãnh đạo của nhà trường và trao quyền lưa chọn, giữ chân nhân tài cho Hiệu trưởng; giảm nhẹ các rào cản, giấy phép đối với việc tuyển chọn đầu vào. Các nghiên cứu trên đưa ra 7 nhiều luận chứng thuyết phục và nhận được sự đồng thuận thực hiện của các bang tại Hoa Kỳ. Các chương trình đã cho thấy vai trò quan trọng từ việc học tập tích cực của HS và vai trò dẫn dắt, định hướng của GV quyết định đến chất lượng giáo dục của quốc gia đồng thời làm thay đổi ý thức tự bồi dưỡng năng cao năng lực bản thân trong đội ngũ GV nhằm đáp ứng các yêu cầu chủa chương trình và mục tiêu giáo dục.

Tại Phần Lan – đất nước có nền GD phát triển mạnh trong vài thập niên qua, không thể dùng một yếu tố đơn lẻ để phân tích những thành tựu về GD mà phải kể đến một hệ thống mục tiêu hướng đến phát triển GD mà Phần Lan đã thực hiện được. Trong đó phải kể đến vai trò quan trọng của đội ngũ GV xuất sắc và những bài học giá trị mà chúng ta có thể học hỏi như: - Chương trình đào tạo GV đầu vào nhấn mạnh giữa lý thuyết và nghiên cứu thực tiễn sư phạm có sự dẫn dắt của các chuyên gia chuẩn bị cho sinh viên sư phạm có khả năng tự nghiên cứu, ứng dụng và phát triển chương trình. - Vị trí GV được tôn trọng, có thẩm quyền và quyền tự chủ cao trong thiết kế chương trình học phủ hợp với học sinh của lớp mình. - Chế độ chính sách đãi ngộ, mức lương hợp lý, công bằng, thời gian làm việc phù hợp thuận lợi cho nghiên cứu phát triển chuyên môn.

- Năng lực GV được bồi dưỡng liên tục thông qua hệ thống tổ chức chuyên môn thông qua chương trình bồi dưỡng GV và năng lực của GV được đánh giá dựa trên khả năng giảng dạy độc lập và sự chủ động trang bị kỹ năng và kiến thức chuyên môn xuất phát từ chính ý chí của GV Trong tác phẩm “Kinh nghiệm của một số nước ở Châu Âu về phát triển năng lực dạy học cho giáo viên với vào nghề” [1] nhận định việc cung cấp cho GV trẻ mới vào nghề những cơ hội để phát triển NLDH nhằm duy trì và đạt tới chuẩn cao về dạy học dạy học đang là một trong những ưu tiên trong chính sách giáo dục (GD) tại một số nước trên thế giới. Đó chính là sự thể hiện nguyên lý phát triển năng lực nghề liên tục, suốt đời cho GV bắt đầu từ khi đào tạo từ các trường sư phạm cho đến lúc GV nghỉ hưu. Trong phần nghiên cứu hai tác giả Phạm Thị Kim Anh và Bùi Thị Hạnh chia sẻ bài học kinh nghiệm trong việc bồi dưỡng phát triển năng lực dạy học cho giáo viên trẻ tại Việt Nam như sau: - Thứ nhất, việc phát triển NLDH cho GV mới vào nghề đã trở thành một chính sách quan trọng và mối quan tâm của nhiều nước ở Liên minh Châu Âu. Tất cả các GVT mới 8 vào nghề đều phải tham gia tích cực vào sự phát triển NLDH của mình.

Nhà nước bảo đảm để GVT được tiếp cận các chương trình hỗ trợ, bồi dưỡng nghề nghiệp hiệu quả ngay từ khi vào nghề, được huấn luyện, bồi dưỡng một cách phù hợp suốt quá trình phát triển nghề, được khuyến khích trau dồi kiến thức, kỹ năng và năng lực mới thông qua học tập chính quy, không chính quy và phi chính quy. - Thứ hai, hoạt động phát triển NLDH cho GVT ở mỗi nước tuy khác nhau về nội dung, hình thức, cách thức tiến hành, nhưng đều do nhiều bên tham gia: có thể do Bộ Giáo dục và Văn hóa tổ chức hoặc do các tổ chức cung cấp dịch vụ GD địa phương; các Hiệp hội GV; các trường phổ thông,… Đặc biệt, ở mỗi trường đại học có một trung tâm BDGV riêng để đảm bảo cho tất cả các đối tượng GV liên tục cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới nhất. Như vậy, mọi tổ chức về GD đều có thể tham gia phát triển NLDH cho GV. - Thứ ba, trong các tổ chức tham gia phát triển NLDH cho GVT mới vào nghề, trường phổ thông đóng một vai trò rất quan trọng trong phát triển nghề cho GV.

Ở các nước, mỗi GV mới vào nghề đều phải có một GV phổ thông có kinh nghiệm hướng dẫn quá trình phát triển nghiệp vụ. Hầu hết hiệu trưởng các trường đều chỉ định một GV có kinh nghiệm/hoặc người cố vấn (mentor) để làm cố vấn, hướng dẫn các GV mới vào nghề trong những năm đầu tiên. Các GV hướng dẫn được cắt giảm thời gian làm việc thực tế tại lớp học để làm công tác trợ giúp cho GVT và họ thường được miễn thực hiện một số nhiệm vụ của GV theo tiêu chuẩn. Họ phải chịu trách nhiệm hướng dẫn GVTH làm quen với công việc trong trường học và giúp đỡ họ trong khoảng một năm để giải quyết các vấn đề về phương pháp giảng dạy, tổ chức hành chính và nghiệp vụ sư phạm.

- Thứ tư, Sử dụng các biện pháp để phát triển NLDH cho GVTH bao gồm: các cuộc thảo luận và hỗ trợ không chính thức từ các đồng nghiệp; tư vấn theo nhóm; các khóa cung cấp thông tin tự nguyện cho GVTH, thường xuyên dự giờ lớp học của nhau và cùng nhau chuẩn bị các bài giảng… GVTH tham gia dự giờ các bài giảng của GV giàu kinh nghiệm hoặc mời GV giàu kinh nghiệm đến dự giờ bài giảng của GVTH để đưa ra những lời khuyên phù hợp. Đây là những nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển đội ngũ giáo viên nói chung và giáo viên chất lượng cao nói riêng tại các nhà trường phổ thông hiện nay. Các nghiên cứu ở trong nước Nghiên cứu về “Mô hình đào tạo giáo viên của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” của các tác giả Phạm Hồng Quang, Hà Trần Phương và Nguyễn Danh Nam [27] nhận định việc tìm kiếm mô hình đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên nhằm đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018) hiện nay chính là việc “ đổi mới hệ thống đào tạo giáo viên (GV) để xây dựng đội ngũ giáo viên đủ tâm và tầm cho việc cách tân giáo dục”. Trọng tâm của mô hình đào tạo nối tiếp gồm các nội dung: 1).

Triết lý và mục tiêu đào tạo: Nhấn mạnh việc bồi dưỡng nhân cách nhà giáo, giá trị nghề nghiệp;2). Trình độ đào tạo: Khẳng định trình độ Thạc sĩ giáo dục của người đào tạo và trình độ GV phải đạt cử nhân giáo dục trở lên, tăng cường thời lượng và chất lượng cho các nội dung khoa học giáo dục;3) Mô hình đào tạo: Đề xuất mô hình đào tạo phân bậc của Châu Âu giúp GV sau thạc sĩ có cơ hội nâng cao lên bậc master theo chương trình đào tạo GV hoặc chọn hướng hoạt động giáo dục theo khoa học chuyên ngành;4) Nội dung đào tạo: Đề xuất chương trình đào tạo ngành kép giúp sinh viên mới ra trường có thể dạy 2-3 môn, phù hợp với việc phát triển năng lực của người học và hỗ trợ cho việc kiểm tra, đánh giá toàn diện HS theo chương trình GDPT 2018; 5) Phương pháp đào tạo: Điều chỉnh về thời gian đào tạo lý thuyết tại trường và thời gian thực hành, thực tập nghề nghiệp với vai trò chủ thể giúp nâng cao chất lượng đầu ra và năng lực đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp của sinh viên; 6) Cơ sở đào tạo: Việc kết hợp đào tạo GV giữa trường sư phạm và mạng lưới trường phổ thông sẽ giúp việc đào tạo, bồi dưỡng nghề nghiệp cho GV, SV được chuyên nghiệp và đi vào thực tiễn; 7)Bồi dưỡng thường xuyên GV: Việc đáp ứng chương trình GDPT 2018 đưa đến nhu cầu lớn về đào tạo và bồi dưỡng GV, ngoài xây dựng chương trình thiết thực, phù hợp gắn liền với mục tiêu của chương trình GDPT 2018; 8) Quản lý đào tạo GV: Đề xuất chứng chỉ nghề GV có thời hạn kết hợp với các văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn nghề nghiệp GV, chỉ tiêu đào tạo SP. Tại nghiên cứu của tác giả Lê Bình đăng trên Tạp chí Giáo dục (2013) nội dung “Xây dựng các tiêu chí tuyển chọn giáo viên cốt cán cấp trung học cơ sở” [5].