Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NÞI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯ĀC Đ¾I BÙI THà MINH NGâC NGHIÊN CĆU THĄC TR¾NG VÀ SĀ DĂNG THUàC VÀ TUÂN THĄ DÙNG THUàC BàNH ĐÁI THÁO Đ¯àNG TYPE 2 â BàNH NHÂN NGO¾I TRÚ T¾I TRUNG TÂM Y T¾ THÀNH PHà YÊN BÁI NM 2022 KHÓA LUÀN TàT NGHIàP Đ¾I HâC NGÀNH D¯ĀC HâC HÀ NÞI - 2023 Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NÞI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯ĀC BÙI THà MINH NGâC NGHIÊN CĆU THĄC TR¾NG VÀ SĀ DĂNG THUàC VÀ TUÂN THĄ DÙNG THUàC BàNH ĐÁI THÁO Đ¯àNG TYPE 2 â BàNH NHÂN NGO¾I TRÚ T¾I TRUNG TÂM Y T¾ THÀNH PHà YÊN BÁI NM 2022 KHÓA LUÀN TàT NGHIàP Đ¾I HâC NGÀNH D¯ĀC HâC KHÓA: QH 2018.Y Ng°ái h°ßng d¿n: TS. M¿c Đng TuÃn TS. Nguyßn Ngãc Nghĩa Hà Nßi - 2023 LàI CÀM ¡N Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các phòng chức năng và các thầy cô, giảng viên Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã tạo điều kiện, dạy dỗ và giúp đỡ em trong thời gian học tập tại trường. Với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin trân trọng cảm ơn tới thầy TS.
Mạc Đăng Tuấn và TS. Nguyễn Ngọc Nghĩa, giảng viên bộ môn Y Dược Cộng đồng và Y Dự phòng, Trường đại học Y Dược-Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn. Em xin trân trọng cảm ơn chân thành Ban Giám đốc Trung tâm y tế thành phố Yên Bái, cùng các bác sỹ, điều dưỡng viên tại khoa khám bệnh đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em tiếp cận người bệnh để nghiên cứu và hoàn thành khóa luận. Em xin dành những lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, những người đã dành cho tôi tình cảm và nguồn động viên, khích lệ trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn thành khóa luận.
Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2023 Sinh viên Bùi Thá Minh Ngãc CHĂ VI¾T TÂT Tÿ vi¿t tÃt Ti¿ng Anh Ti¿ng Viát BMI Body Mass Index Chß sã khãi c¡ thể ADA American Diabetes Association Hiệp hái Đái tháo đ°ßng Hoa Kỳ DPP-4 Dipeptidyl peptidase IV FDA U.S Food and Drug Administration Căc quÁn lý thực phẩm và thuãc Hoa Kỳ FPG Fast plasma glucose Glucose huy¿t t°¡ng lúc đói IDF International Diabetes Federation Liên đoàn Đái tháo đ°ßng Quãc t¿ MARS-5 Medication Adherece Report Scale HbA1c Glycosylated Haemoglobin Hemoglobin gắn glucose MAQ Medication Adherence Quétionnaire Bá câu hái đánh giá mức đá tuân thą điÁu trá MMAS Morisky Medication Adherence Thang đánh giá mức đá tuân Scale thą Morisky SGLT2 Sodium-glucose co-transporter 2 WHO World Health Organization Tổ chức Y t¿ th¿ giới MĂC LĂC Đ¾T VÂN ĐÀ. 1 Ch°¢ng 1 TàNG QUAN .1 Tổng quan vÁ đái tháo đ°ßng. Đánh nghĩa và phân lo¿i. C¡ ch¿ bệnh sinh cąa đái tháo đ°ßng typ 2.
Tiêu chuẩn chuẩn đoán bệnh đái tháo đ°ßng. Các bi¿n chứng cąa đái tháo đ°ßng. ĐiÁu trá đái tháo đ°ßng typ 2. Phân lo¿i thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng typ 2 [1, 17-20].
Tuân thą điÁu trá đái tháo đ°ßng á ng°ßi bệnh đái đ°ßng type 2. Các y¿u tã Ánh h°áng đ¿n tuân thą dùng thuãc. Ph°¡ng pháp đánh giá tuân thą điÁu trá. Thực tr¿ng tuân thą dùng thuãc á ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng.
Tình hình điÁu trá bệnh đái tháo đ°ßng á ng°ßi bệnh ngo¿i trú t¿i Trung tâm y t¿ thành phã Yên Bái. 17 Ch°¢ng 2 ĐàI T¯ĀNG, PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU. Đãi t°āng nghiên cứu. Thßi gian nghiên cứu.
Đáa điểm nghiên cứu. Ph°¡ng pháp nghiên cứu. Ph°¡ng pháp xā lý sã liệu. Thu thÁp và xā lý.
Phân tích sã liệu. Các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quÁ điÁu trá và tuân thą dùng thuãc. Đ¿o đức nghiên cứu. H¿n ch¿ cąa nghiên cứu, sai sã và biện pháp khắc phăc.
22 Ch°¢ng 3 K¾T QUÀ NGHIÊN CĆU. Đặc điểm chung cąa đãi t°āng nghiên cứu. Thực tr¿ng sā dăng thuãc trên ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng typ 2. Tuân thą dùng thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng type 2 cąa ng°ßi bệnh điÁu trá ngo¿i trú.
Phân tích mát sã y¿u tã liên quan đ¿n tuân thą sā dăng thuãc. 30 Ch°¢ng 4 BÀN LUÀN. Thực tr¿ng sā dăng thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng type 2 á ng°ßi bệnh ngo¿i trú t¿i trung tâm y t¿ thành phã Yên Bái năm 2022. Mát sã đặc điểm cąa ng°ßi bệnh trong m¿u nghiên cứu.
Thực tr¿ng sā dăng thuãc đái tháo đ°ßng type 2 trên đãi t°āng nghiên cứu 34 4. Thực tr¿ng tuân thą điÁu trá bệnh đái tháo đ°ßng type 2 á ng°ßi bệnh ngo¿i trú. 41 TÀI LIàU THAM KHÀO PHĂ LĂC DANH MĂC BÀNG BÁng 1. Măc tiêu điÁu trá cho bệnh nhân đái tháo đ°ßng á ng°ßi.
Măc tiêu điÁu trá đái tháo đ°ßng á ng°ßi cao tuổi [16]. So sánh các ph°¡ng pháp đánh giá tuân thą dùng thuãc á ng°ßi bệnh [34, 35]. Các bi¿n sã sā dăng trong m¿u nghiên cứu. Măc tiêu điÁu trá đái tháo đ°ßng typ 2 theo Bá Y t¿ Việt Nam năm 2020.
Chß tiêu đánh giá khãi c¡ thể. Phân lo¿i điểm tuân thą dùng thuãc .1 Đặc điểm nhân khẩu hßc. Đặc điểm bệnh lý cąa ng°ßi bệnh. Đặc điểm BMI cąa ng°ßi bệnh trong m¿u nghiên cứu.
Đặc điểm vÁ cÁn lâm sàng cąa ng°ßi bệnh trong m¿u nghiên cứu. Các phác đồ điÁu trá đái tháo đ°ßng typ 2 đ°āc sā dăng. Tỷ lệ các liÁu dùng cąa thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng dùng đ°ßng uãng sā dăng đ¡n trá liệu. Tỷ lệ các liÁu dùng cąa thuãc trá đái tháo đ°ßng dùng theo đ°ßng uãng đ°āc sā dăng phãi hāp.
Tỷ lệ các lo¿i insulin đ°āc sā dăng trong m¿u nghiên cứu. Tác dăng không mong muãn khi sā dăng thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng. Các thuãc điÁu trá bệnh mắc kèm gặp trong m¿u nghiên cứu. Đặc điểm tuân thą vÁ lĩnh/mua thuãc cąa ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng typ 2 trong vòng 3 tháng gần nhất.
Ng°ßi bệnh sā dăng thuãc theo đ¡n. Phân lo¿i mức đá tuân thą cąa ng°ßi bệnh. Nguyên nhân không tuân thą điÁu trá. Thực tr¿ng quên sā dăng thuãc theo đ¡n.
Thực tr¿ng quên thuãc do sã l°āng lo¿i thuãc uãng .18 K¿t quÁ phân tích Ánh h°áng cąa các y¿u tã nhân khẩu hßc. K¿t quÁ phân tích Ánh h°áng cąa các y¿u tã bệnh lý đ¿n. K¿t quÁ phân tích Ánh h°áng cąa các y¿u tã dùng thuãc đ¿n tuân thą sā dăng thuãc. 32 DANH MĂC HÌNH Hình 1.
L°āc đồ lựa chßn thuãc và ph°¡ng pháp điÁu trá đái tháo đ°ßng typ 2. L°u đồ thu thÁp thông tin ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng. 19 Đ¾T VÂN ĐÀ Bệnh đái tháo đ°ßng là bệnh rãi lo¿n chuyển hóa, có đặc điểm tăng glucose huy¿t m¿n tính do khi¿m khuy¿t vÁ ti¿t insulin hoặc tác dăng cąa insulin, hoặc cÁ hai. Tăng glucose m¿n tính trong thßi gian dài có thể gây ra những rãi lo¿n chuyển hóa khác nh° carbohydrat, protid, lipid.
Đặc biệt bệnh gây tổn th°¡ng nhiÁu c¡ quan khác nh° tim và m¿ch máu, thÁn, mắt, hệ thần kinh,. Đái tháo đ°ßng là mát bệnh không lây nhiễm phổ bi¿n trên toàn cầu. Theo thãng kê tÿ Liên đoàn Đái tháo đ°ßng Quãc t¿ (IDF), năm 2019 toàn th¿ giới có 463 triệu ng°ßi bá bệnh đái tháo đ°ßng (trong đá tuổi 20-79). Con sã này còn ti¿p tăc tăng là dự ki¿n đ¿t khoÁng 700 triệu ng°ßi vào năm 2045.
¯ớc tính có khoÁng 4 triệu ng°ßi trong đá tuổi 20-79 tā vong do các nguyên nhân liên quan đ¿n đái tháo đ°ßng trong năm 2019 [1, 2]. à Việt Nam, theo k¿t quÁ điÁu tra tÿ STEPwise vÁ các y¿u tã nguy c¡ cąa bệnh không lây nhiễm do Bá Y t¿ thực hiện năm 2015, tỷ lệ đái tháo đ°ßng toàn quãc trong nhóm tuổi 18-69 là 4,1%. Tỷ lệ tiÁn đái tháo đ°ßng là 3,6%. Trong đó tỷ lệ đái tháo đ°ßng đ°āc chuẩn đoán chi¿m 31.1%, tỷ lệ đái tháo đ°ßng ch°a đ°āc chuẩn đoán là 69,9%.
Trong năm 2019, theo dữ liệu cÁp nhÁt cąa Liên đoàn Đái tháo đ°ßng Quãc t¿ (IDF) cho thấy năm 2019 Việt Nam có tỷ lệ 6% ng°ßi tr°áng thành mắc đái tháo đ°ßng [1, 3]. Bệnh đái tháo đ°ßng gây ra nhiÁu bi¿n chứng nguy hiểm. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh vÁ tim m¿ch, mù lòa, suy thÁn, thÁm chí cắt căt chi. Đáng l°u ý, có tới 70% tr°ßng hāp đái tháo đ°ßng type 2 có thể dự phòng hoặc làm chÁm xuất hiện bệnh bằng cách tuân thą lãi sãng lành m¿nh [1].
Đái tháo đ°ßng là bệnh m¿n tính phÁi điÁu trá liên tăc suãt đßi.Việc phát hiện sớm và điÁu trá bằng thuãc an toàn 3 hiệu quÁ k¿t hāp với điÁu chßnh lãi sãng còn là thách thức không nhá. Hiện nay, với sự phát triển m¿nh mẽ cąa khoa hßc kỹ thuÁt và y hßc, thuãc điÁu trá đái tháo đ°ßng càng thêm phong phú và đa d¿ng vÁ ho¿t chất, d¿ng bào ch¿, hàm l°āng, giá cÁ. Do đó quá trình điÁu trá đái tháo đ°ßng cũng thuÁn lāi h¡n. Tuy nhiên v¿n có không ít khó khăn trong việc lựa chßn thuãc h°ớng tới điÁu trá trên tÿng cá thể.
H¡n nữa, ng°ßi bệnh cần phÁi tuân thą dùng thuãc suãt đßi. Tuân thą điÁu trá là mát trong những y¿u tã quy¿t đánh đ¿n hiệu quÁ điÁu trá. Theo đánh nghĩa tÿ WHO, tuân thą điÁu trá lâu dài là mức đá mà hành vi cąa mát ng°ßi - uãng thuãc, tuân thą theo ch¿ đá ăn khiêng và/hoặc thực hiện thay đổi lãi sãng, t°¡ng ứng với các khuy¿n nghá đã đ°āc đồng ý tÿ nhà cung cấp dách vă chăm 1 sóc sức kháe. Tuân thą điÁu trá kém sẽ gây giÁm lāi ích lâm sàng, tăng chi phí điÁu trá và Ánh h°áng đ¿n hiệu quÁ điÁu trá cąa ng°ßi bệnh [4,5,6].
Đãi với ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng typ 2, việc tuân thą điÁu trá tãt là y¿u tã quan trßng quy¿t đánh sự thành công trong điÁu trá. Để thực hiện đ°āc điÁu này, ng°ßi bệnh cần có hiểu bi¿t mát sã điÁu c¡ bÁn vÁ bệnh đái tháo đ°ßng, mức đá quan trßng cąa việc tuân thą điÁu trá. Ngoài ra, để có thể nâng cao hiệu quÁ điÁu trá, chúng ta cần phÁi có những thãng kê, nghiên cứu vÁ mức đá tuân thą dùng thuãc, các y¿u tã Ánh h°áng đ¿n tuân thą dùng thuãc để đ°a ra những giÁi pháp nâng cao hiệu quÁ điÁu trá. Hiện nay, á Việt Nam những nghiên cứu, khÁo sát tuân thą dùng thuãc đái tháo đ°ßng quy mô toàn quãc v¿n còn rất ít.
ĐiÁu này cũng gây khó khăn trong công tác nâng cao hiệu quÁ điÁu trá ngo¿i trú với ng°ßi bệnh đái tháo đ°ßng typ 2. Trung tâm y t¿ thành phã Yên Bái là đ¡n vá y t¿ tuy¿n huyện trực thuác sá y t¿ tßnh Yên Bái.