Khảo Sát Chất Lượng Cuộc Sống Của Người Bệnh Đái Tháo Đường Type 2 Tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền

Chuyên khảo y tế phân tích Khảo sát đặc điểm và chất lượng cuộc sống của bệnh người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị tại, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lưu Thị Hợp
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Minh Châu
• Trường học: Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Khảo Sát Đặc Điểm Và Chất Lượng Cuộc Sống Của Người Bệnh Đái Tháo Đường Type 2 Điều Trị Tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Bộ Công An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống Bệnh Nhân ĐTĐ Type 2

Đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 đang trở thành một vấn đề sức khỏe toàn cầu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính, rối loạn chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein do thiếu hụt insulin hoặc đề kháng insulin. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số lượng người mắc ĐTĐ trên toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ĐTĐ cũng đang gia tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống y tế và ảnh hưởng đến kinh tế xã hội. Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2 là vô cùng quan trọng để đánh giá toàn diện tác động của bệnh và tìm ra các giải pháp can thiệp hiệu quả. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống giúp các nhà hoạch định chính sách và các chuyên gia y tế đưa ra các quyết định phù hợp, cải thiện sức khỏe và hạnh phúc cho người bệnh. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2 điều trị tại Bệnh viện Y học Cổ truyền, nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho việc chăm sóc và điều trị bệnh nhân.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Chất Lượng Cuộc Sống

Nghiên cứu chất lượng cuộc sống (CLCS) đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá toàn diện tác động của bệnh ĐTĐ type 2. CLCS không chỉ bao gồm các khía cạnh về thể chất mà còn cả về tinh thần, xã hội và kinh tế. Việc đánh giá CLCS giúp các bác sĩ và nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về những khó khăn mà bệnh nhân phải đối mặt, từ đó đưa ra các phương pháp điều trị và hỗ trợ phù hợp. Theo Đoàn Thị Thu Hương (2015), một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân ĐTĐ chưa đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết, điều này cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện chất lượng cuộc sống thông qua các biện pháp can thiệp toàn diện. Nghiên cứu này sử dụng công cụ EQ-5D, một phương pháp đánh giá CLCS được công nhận rộng rãi, để thu thập dữ liệu và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Đánh Giá Toàn Diện Bệnh Nhân ĐTĐ

Nghiên cứu này hướng đến hai mục tiêu chính: (1) Mô tả đặc điểm của bệnh nhân ĐTĐ type 2 theo cả Y học cổ truyền (YHCT) và Y học hiện đại (YHHĐ) tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Bộ Công An trong giai đoạn 2019-2020. Điều này bao gồm việc phân tích các yếu tố như tuổi, giới tính, tiền sử bệnh, các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng. (2) Khảo sát chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe của bệnh nhân ĐTĐ type 2 đang điều trị tại bệnh viện trong năm 2020. Mục tiêu này tập trung vào việc đánh giá các khía cạnh khác nhau của chất lượng cuộc sống, bao gồm khả năng vận động, tự chăm sóc, sinh hoạt hàng ngày, mức độ đau/khó chịu và lo lắng/u sầu. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về tình trạng bệnh và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2, từ đó giúp cải thiện chất lượng chăm sóc và điều trị.

II. Vấn Đề Thách Thức Ảnh Hưởng Của ĐTĐ Type 2 Đến CLCS

Bệnh đái tháo đường type 2 không chỉ là một bệnh lý về đường huyết mà còn là một gánh nặng lớn đối với chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng của bệnh, như biến chứng tim mạch, thần kinh, thận và mắt, có thể gây ra những hạn chế nghiêm trọng về thể chất và tinh thần. Theo thống kê, trên 60% số người mắc ĐTĐ trong cộng đồng không được phát hiện sớm, dẫn đến việc điều trị muộn và tăng nguy cơ biến chứng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh mà còn gây ra những khó khăn về kinh tế và xã hội. Việc kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng là yếu tố then chốt để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2. Tuy nhiên, việc tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt đối với những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn hoặc thiếu kiến thức về bệnh. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2, từ đó đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp.

2.1. Các Biến Chứng Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Cuộc Sống

Các biến chứng của ĐTĐ type 2 là một trong những nguyên nhân chính gây suy giảm chất lượng cuộc sống. Biến chứng tim mạch có thể dẫn đến đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và đột quỵ, gây ra những hạn chế nghiêm trọng về khả năng vận động và sinh hoạt hàng ngày. Biến chứng thần kinh có thể gây ra đau, tê bì và mất cảm giác ở chân, làm tăng nguy cơ loét bàn chân và cắt cụt chi. Biến chứng thận có thể dẫn đến suy thận mạn tính, đòi hỏi phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận, gây ra những gánh nặng lớn về kinh tế và tinh thần. Biến chứng mắt có thể dẫn đến mù lòa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng làm việc và giao tiếp xã hội. Việc phòng ngừa và điều trị các biến chứng này là vô cùng quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2.

2.2. Rào Cản Trong Kiểm Soát Đường Huyết Tuân Thủ Điều Trị

Việc kiểm soát đường huyết và tuân thủ điều trị là yếu tố then chốt để phòng ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2. Tuy nhiên, có nhiều rào cản khiến bệnh nhân khó đạt được mục tiêu này. Một số bệnh nhân có thể thiếu kiến thức về bệnh và cách tự chăm sóc, dẫn đến việc không tuân thủ chế độ ăn uống, luyện tập và dùng thuốc. Một số bệnh nhân có thể gặp khó khăn về kinh tế, không đủ khả năng chi trả cho các loại thuốc và dịch vụ y tế cần thiết. Một số bệnh nhân có thể gặp các vấn đề về tâm lý, như trầm cảm và lo âu, khiến họ mất động lực để tự chăm sóc bản thân. Việc giải quyết các rào cản này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia y tế, gia đình và cộng đồng, nhằm cung cấp cho bệnh nhân những hỗ trợ cần thiết để kiểm soát bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

III. Phương Pháp YHCT Cải Thiện Chất Lượng Sống Cho Bệnh Nhân ĐTĐ

Y học cổ truyền (YHCT) có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân đái tháo đường type 2. Theo YHCT, bệnh đái tháo đường thuộc chứng “tiêu khát”, có liên quan đến các yếu tố như ăn uống không điều độ, tình chí căng thẳng và thể chất suy yếu. Các phương pháp điều trị YHCT, như dùng thuốc thảo dược, châm cứu, xoa bóp và dưỡng sinh, có thể giúp cân bằng âm dương, điều hòa khí huyết và tăng cường chức năng tạng phủ, từ đó cải thiện các triệu chứng của bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nghiên cứu này sẽ khảo sát đặc điểm của bệnh nhân ĐTĐ type 2 theo YHCT, bao gồm việc phân loại các thể bệnh và đánh giá mối liên quan giữa các thể bệnh này với chất lượng cuộc sống và mức độ kiểm soát đường huyết. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng YHCT trong điều trị và chăm sóc bệnh nhân ĐTĐ type 2.

3.1. Phân Loại Thể Bệnh Đái Tháo Đường Theo YHCT

Theo YHCT, bệnh đái tháo đường có thể được phân loại thành nhiều thể bệnh khác nhau, dựa trên các triệu chứng lâm sàng và đặc điểm thể chất của bệnh nhân. Một số thể bệnh thường gặp bao gồm: Thể âm hư hỏa vượng, thể khí âm lưỡng hư, thể tỳ vị hư nhược và thể đàm thấp ứ trệ. Mỗi thể bệnh có những đặc điểm riêng về nguyên nhân gây bệnh, triệu chứng và phương pháp điều trị. Việc phân loại thể bệnh chính xác là rất quan trọng để lựa chọn các bài thuốc và phương pháp điều trị phù hợp, nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất. Nghiên cứu này sẽ khảo sát tỷ lệ phân bố của các thể bệnh ĐTĐ type 2 tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Bộ Công An, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh theo YHCT.

3.2. Ứng Dụng Châm Cứu Dưỡng Sinh Trong Điều Trị ĐTĐ

Châm cứu và dưỡng sinh là hai phương pháp điều trị quan trọng trong YHCT, có thể được ứng dụng để cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ĐTĐ type 2. Châm cứu có thể giúp điều hòa khí huyết, giảm đau và cải thiện chức năng thần kinh, từ đó giảm các triệu chứng của bệnh và nâng cao khả năng vận động. Dưỡng sinh, bao gồm các bài tập thể dục nhẹ nhàng, chế độ ăn uống hợp lý và các phương pháp thư giãn, có thể giúp tăng cường sức khỏe tổng thể, cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng. Nghiên cứu này sẽ đánh giá hiệu quả của việc kết hợp châm cứu và dưỡng sinh với các phương pháp điều trị khác trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Cải Thiện Chăm Sóc Bệnh Nhân ĐTĐ Type 2

Kết quả nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2 có thể được ứng dụng để cải thiện chất lượng chăm sóc và điều trị bệnh nhân tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Bộ Công An. Dựa trên những thông tin thu thập được, các bác sĩ và điều dưỡng có thể xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp, nhằm giải quyết các vấn đề cụ thể mà bệnh nhân đang gặp phải. Ví dụ, nếu nghiên cứu cho thấy rằng nhiều bệnh nhân gặp khó khăn về khả năng vận động, bệnh viện có thể tăng cường các dịch vụ phục hồi chức năng và tư vấn về các bài tập thể dục phù hợp. Nếu nghiên cứu cho thấy rằng nhiều bệnh nhân gặp các vấn đề về tâm lý, bệnh viện có thể cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý và hỗ trợ tinh thần. Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ĐTĐ type 2.

4.1. Xây Dựng Chương Trình Can Thiệp Dựa Trên Kết Quả Nghiên Cứu

Việc xây dựng các chương trình can thiệp dựa trên kết quả nghiên cứu là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2. Các chương trình này cần được thiết kế một cách khoa học và toàn diện, bao gồm các yếu tố về thể chất, tinh thần và xã hội. Ví dụ, một chương trình can thiệp có thể bao gồm các buổi tư vấn về chế độ ăn uống và luyện tập, các lớp học về quản lý bệnh, các buổi tập châm cứu và dưỡng sinh, và các nhóm hỗ trợ tâm lý. Các chương trình này cần được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh của từng bệnh nhân, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và khả thi.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Bệnh ĐTĐ Tự Chăm Sóc

Nâng cao nhận thức về bệnh ĐTĐ và tự chăm sóc là một yếu tố quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Bệnh nhân cần được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về bệnh, các biến chứng, các phương pháp điều trị và cách tự chăm sóc bản thân. Các thông tin này có thể được cung cấp thông qua các buổi tư vấn, các tài liệu hướng dẫn, các trang web và các ứng dụng di động. Bệnh nhân cũng cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động giáo dục sức khỏe và các nhóm hỗ trợ, để học hỏi kinh nghiệm từ những người khác và tăng cường động lực tự chăm sóc bản thân.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Của CLCS Bệnh Nhân ĐTĐ

Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2 là một lĩnh vực quan trọng và đầy tiềm năng. Kết quả nghiên cứu này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho việc cải thiện chất lượng chăm sóc và điều trị bệnh nhân tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Bộ Công An. Tuy nhiên, đây chỉ là một bước khởi đầu. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu rộng hơn, với quy mô lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn, để đánh giá toàn diện hơn tác động của bệnh ĐTĐ type 2 đến chất lượng cuộc sống và hiệu quả của các phương pháp can thiệp khác nhau. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu, các chuyên gia y tế và các nhà hoạch định chính sách, để đưa ra các giải pháp phù hợp và hiệu quả, nhằm cải thiện sức khỏe và hạnh phúc cho người bệnh ĐTĐ type 2.

5.1. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về CLCS ĐTĐ

Để hiểu rõ hơn về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2, cần có thêm các nghiên cứu tiếp theo với các thiết kế khác nhau. Một số đề xuất bao gồm: Nghiên cứu so sánh chất lượng cuộc sống giữa bệnh nhân ĐTĐ type 2 điều trị bằng YHCT và YHHĐ; Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp đa phương thức (bao gồm cả YHCT và YHHĐ) đối với chất lượng cuộc sống; Nghiên cứu định tính để khám phá những trải nghiệm và quan điểm của bệnh nhân về chất lượng cuộc sống; Nghiên cứu đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế xã hội đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ĐTĐ type 2.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Lồng Ghép YHCT YHHĐ

Việc lồng ghép YHCT và YHHĐ trong điều trị và chăm sóc bệnh nhân ĐTĐ type 2 có thể mang lại những lợi ích to lớn. YHCT có thể giúp cải thiện các triệu chứng của bệnh, tăng cường sức khỏe tổng thể và nâng cao chất lượng cuộc sống, trong khi YHHĐ có thể giúp kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng. Việc kết hợp hai phương pháp này một cách hợp lý và khoa học có thể giúp bệnh nhân đạt được kết quả điều trị tốt nhất. Tuy nhiên, để lồng ghép YHCT và YHHĐ một cách hiệu quả, cần có sự hiểu biết sâu sắc về cả hai hệ thống y học, sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia và sự tôn trọng lẫn nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. QUAN ĐIỂM CỦA Y HỌC HIỆN ĐẠI VỀ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG 1. Sơ lược lịch sử bệnh đái tháo đường Trong các bệnh chuyển hóa, đái tháo đường là bệnh lý thường gặp nhất và có lịch sử nghiên cứu rất lâu năm, nhưng những thành tựu nghiên cứu về bệnh chỉ có được vài thập kỷ gần đây. Thế kỷ thứ nhất sau công nguyên, Aretaeus đã bắt đầu mô tả về những người mắc bệnh đái nhiều.

Năm 1869, Langerhans tìm ra tổ chức tiểu đảo, gồm 2 loại tế bào bài tiết ra insulin và glucagon không nối với đường dẫn tụy. Năm 1889, Minkowski và Von Mering gây đái tháo đường thực nghiệm ở chó bị cắt bỏ tụy, đặt cơ sở cho học thuyết đái tháo đường do tụy [7]. Năm 1921, Banting và Best cùng các cộng sự đã thành công trong việc phân lập insulin từ tụy [7]. Vào các năm 1936, 1976 và 1977 các tác giả Himsworth, Gudworth và Jeytt phân loại đái tháo đường thành hai týp là đái tháo đường type 1 và type 2 [7].

Nghiên cứu DDCT (Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng về kiểm soát bệnh và biến chứng đái tháo đường, được công bố năm 1993) và nghiên cứu UKPDS (được công bố năm 1998) đã mở ra một kỷ nguyên mới cho điều trị bệnh đái tháo đường, đó là kỷ nguyên của sự kết hợp y tế chuyên sâu và y học dự phòng, dự phòng cả về lĩnh vực hạn chế sự xuất hiện và phát triển bệnh [6]. Đặc điểm bệnh đái tháo đường Bệnh đái tháo đường type 2 được đặc trưng bởi kháng insulin và giảm chế tiết insulin dẫn đến mất khả năng duy trì mức glucose máu bình thường. Những bất thường này là kết quả ảnh hưởng của yếu tố di truyền và môi trường sống, kể cả suy dinh dưỡng trong thời kỳ bào thai. Tuy nhiên những gen đặc hiệu gây ra 4 những bất thường này vẫn chưa được xác định [6].

Mặc dù đã có rất nhiều tiến bộ trong phương pháp điều trị, nhưng người bệnh đái tháo đường vẫn có nhiều biến chứng nguy hiểm làm tăng tỷ lệ tử vong và tàn phế. Đáng chú ý là trên 60% số người mắc bệnh đái tháo đường trong cộng đồng không được phát hiện, khi được phát hiện thì đã có nhiều biến chứng nguy hiểm như: biến chứng tim mạch, thần kinh, suy thận, mù lòa, biến chứng bàn chân đái tháo đường. Bệnh tiến triển âm thầm, tỷ lệ tử vong cao, khoảng 6 người bệnh tử vong/phút trên toàn cầu, mỗi 30 giây lại có 1 người mắc bệnh đái tháo đường bị cắt cụt chi do biến chứng bàn chân đái tháo đường, mỗi ngày có 5.000 người bị mù lòa do biến chứng mắt đái tháo đường, mỗi năm có khoảng 3,2 triệu người chết vì các bệnh liên quan tới đái tháo đường [8]. Bệnh đái tháo đường được xem như "kẻ giết người thầm lặng" của toàn nhân loại thời hiện đại.

Bệnh diễn biến âm thầm, giai đoạn đầu chưa có biểu hiện lâm sàng, khó có thể chẩn đoán vì nhiều người vẫn cảm thấy khỏe mạnh, không quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe. Đúng ra giai đoạn này cần phải được đánh giá các yếu tố nguy cơ và xét nghiệm đường máu để theo dõi. Nếu bệnh nhân được phát hiện và can thiệp kịp thời ở giai đoạn này sẽ giảm được 47% tỷ lệ tử vong, giảm 36% tỷ lệ nhồi máu cơ tim, giảm 28% tỷ lệ mắc chung biến chứng thận-mắt, hạn chế bệnh thận không tiến triển nặng thêm 28%, hạn chế sự phát triển nặng của bệnh lý võng mạc 50% [3]. Nếu không được phát hiện ở giai đoạn đầu người bệnh thường xuyên bị phơi nhiễm bởi các yếu tố liên quan và nhanh chóng chuyển sang giai đoạn tăng đường máu mạn tính, bệnh tiếp tục tiến triển nếu không được kiểm soát có thể các biến chứng nguy hiểm.

Khi đã mắc bệnh đái tháo đường, điều trị bệnh ở giai đoạn này chủ yếu là kiểm soát đường huyết phòng các biến chứng, với mục đích làm giảm mức độ nặng và tiến triển của các biến chứng, bệnh không còn khả năng hồi phục hoàn toàn. Mặc khác khi đã mắc bệnh đái tháo đường người bệnh cần điều trị tích cực và theo dõi chặt chẽ mới có thể đưa mức đường máu về gần bình thường và cũng chỉ giảm thiểu biến chứng và điều chỉnh các rối loạn khác 5 của cơ thể, điều này rất tốn kém cho gia đình và xã hội. Trong khi đó nếu phát hiện được các yếu tố nguy cơ hoặc phát hiện mức đường máu ở ngưỡng tiền đái tháo đường, chỉ cần sử dụng phương pháp điều trị bằng chế độ ăn uống và luyện tập [8] [6] giảm thiểu được chi phí điều trị rất nhiều, đồng thời cũng giảm được tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng. Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đường type 2 Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ theo ADA (Hiệp hội ĐTĐ Mỹ) năm 2019, chẩn đoán ĐTĐ khi có một trong các tiêu chuẩn sau: - Glucose máu bất kỳ ≥ 200mg/dL ( 11,1 mmol/l) với triệu chứng của tăng đường huyết (uống nhiều, đái nhiều, sút cân).

Phân loại bệnh đái tháo đường 1.Đái tháo đường type 1 Đái tháo đường type 1 chiếm tỷ lệ khoảng 5 - 10% tổng số bệnh nhân đái tháo đường thế giới. Nguyên nhân do tế bào bê - ta bị phá hủy, gây nên sự thiếu hụt insulin tuyệt đối cho cơ thể (nồng độ insulin giảm thấp hoặc mất hoàn toàn). Các kháng nguyên bạch cầu người (HLA) chắc chắn có mối liên quan chặt chẽ với sự phát triển của đái tháo đường type 1 [7]. Đái tháo đường type 1 phụ thuộc nhiều vào yếu tố gen và thường được phát hiện trước 40 tuổi.

Nhiều bệnh nhân, đặc biệt là trẻ em và trẻ vị thành niên biểu hiện nhiễm toan ceton là triệu chứng đầu tiên của bệnh. Đa số các trường hợp được chẩn đoán bệnh đái tháo đường type 1 thường là người có thể trạng gầy, tuy nhiên người béo cũng không loại trừ. Người bệnh đái tháo đường type 1 sẽ có đời sống phụ thuộc insulin hoàn toàn. 6 Có thể có các dưới nhóm: - Đái tháo đường qua trung gian miễn dịch.

- Đái tháo đường type 1 không rõ nguyên nhân. Đái tháo đường type 2 Đái tháo đường type 2 chiếm tỷ lệ khoảng 90% đái tháo đường trên thế giới, thường gặp ở người trưởng thành trên 40 tuổi. Nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo tuổi. Tuy nhiên, do có sự thay đổi nhanh chóng về lối sống, về thói quen ăn uống, đái tháo đường type 2 ở lứa tuổi trẻ đang có xu hướng phát triển nhanh [2].

Đặc trưng của đái tháo đường type 2 là kháng insulin đi kèm với thiếu hụt tiết insulin tương đối [1]. Đái tháo đường type2 thường được chẩn đoán rất muộn vì giai đoạn đầu tăng glucose máu tiến triển âm thầm không có triệu chứng. Khi có biểu hiện lâm sàng thường kèm theo các rối loạn khác về chuyển hoá lipid, các biểu hiện bệnh lý về tim mạch, thần kinh, thận…, nhiều khi các biến chứng này đã ở mức độ rất nặng [4]. Đặc điểm lớn nhất trong sinh lý bệnh của đái tháo đường type2 là có sự tương tác giữa yếu tố gen và yếu tố môi trường trong cơ chế bệnh sinh.

Người mắc bệnh đái tháo đường týp 2 có thể điều trị bằng cách thay đổi thói quen, kết hợp dùng thuốc để kiểm soát glucose máu, tuy nhiên nếu quá trình này thực hiện không tốt thì bệnh nhân cũng sẽ phải điều trị bằng cách dùng insulin.Đái tháo đường thai nghén Đái đường thai nghén thường gặp ở phụ nữ có thai, có glucose máu tăng, gặp khi có thai lần đầu. Sự tiến triển của đái tháo đường thai nghén sau đẻ theo 3 khả năng: Bị đái tháo đường, giảm dung nạp glucose, bình thường [6] 1. Các thể đái tháo đường khác (hiếm gặp) Nguyên nhân liên quan đến một số bệnh, thuốc, hoá chất. - Khiếm khuyết chức năng tế bào bê - ta.

- Khiếm khuyết gen hoạt động của insulin. - Bệnh tụy ngoại tiết: Viêm tụy, chấn thương, carcinom tụy… - Các bệnh nội tiết: Hội chứng Cushing, cường năng tuyến giáp… 7 - Thuốc hoặc hóa chất. - Các thể ít gặp qua trung gian miễn dịch. Những yếu tố nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2.

Tuổi Qua nhiều nghiên cứu thấy tuổi có sự liên quan đến sự xuất hiện bệnh đái tháo đường type 2. Tuổi càng tăng, tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường càng cao. Ở châu Á, đái tháo đường type 2 có tỷ lệ cao ở những người trên 30 tuổi. Ở châu Âu, thường xảy ra sau tuổi 50 chiếm 85 - 90% các trường hợp đái tháo đường [8].

Từ 65 tuổi trở lên, tỷ lệ bệnh đái tháo đường lên tới 16% [7] Sự gia tăng đái tháo đường type 2 theo tuổi có nhiều yếu tố tham gia, các thay đổi chuyển hóa hydrate liên quan đến tuổi, điều này giải thích tại sao nhiều người mang gen di truyền đái tháo đường mà lại không bị đái tháo đường từ lúc còn trẻ đến khi về già mới bị bệnh. Tuy nhiên với tốc độ phát triển cuộc sống hiện nay, ngày càng có nhiều người trẻ tuổi mắc đái tháo đường type 2. Quan sát sự xuất hiện bệnh đái tháo đường týp 2 trong gia đình có yếu tố di truyền rõ ràng, người ta thấy rằng ở thế hệ thứ nhất mắc bệnh ở độ tuổi 60 - 70, ở thế hệ thứ 2 tuổi xuất hiện bệnh giảm xuống còn 40 - 50 tuổi và ngày nay người được chẩn đoán đái tháo đường type 2 dưới 20 tuổi không còn là hiếm [7]. Giới tính Tỷ lệ mắc đái tháo đường ở hai giới nam và nữ thay đổi tuỳ thuộc vào các vùng dân cư khác nhau.

Ảnh hưởng của giới tính đối với bệnh đái tháo đường không theo quy luật, nó tuỳ thuộc vào chủng tộc, độ tuổi, điều kiện sống, mức độ béo phì. Ở các vùng đô thị Thái Bình Dương tỷ lệ nữ/nam là 3/1, trong khi ở Trung Quốc, Malaysia, Ấn Độ, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở cả hai giới tương đương nhau[8]. Tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Hoàng Kim Ước và cộng sự, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở nam là 3,5%, ở nữ là 5,3% [10]. Nghiên cứu về tình hình đái tháo 8 đường và yếu tố nguy cơ được tiến hành trên cả nước năm 2002 - 2003 cho thấy không có sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh theo giới [9].

Địa dư Các nghiên cứu tỷ lệ mắc đái tháo đường đều cho thấy lối sống công nghiệp hiện đại ảnh hưởng rất lớn đến khả năng mắc bệnh đái tháo đường. Tỷ lệ mắc đái tháo đường tăng gấp 2 - 3 lần ở những người nội thành so với những người sống ở ngoại thành theo các công bố nghiên cứu dịch tễ [11].