Tác Dụng Của Bài Thuốc TK1-HV Trong Điều Trị Hội Chứng Cổ-Vai-Cánh Tay

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả bài thuốc tk1hv kết hợp cảnh tam châm trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống.

• Tác giả: Đỗ Văn Đình
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Quang Huy
• Trường học: Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Dụng Của Bài Thuốc TK1-HV Trong Điều Trị Hội Chứng Cổ-Vai-Cánh Tay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan hội chứng cổ-vai-cánh tay theo y học hiện đại
• 1.1.1. Giải phẫu cột sống cổ
• 1.1.2. Chức năng cột sống cổ
• 1.1.3. Nguyên nhân và cơ chế hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 1.1.4. Triệu chứng của hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 1.1.5. Chẩn đoán hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 1.1.6. Điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 1.2. Tổng quan hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống cổ theo y học cổ truyền
• 1.2.1. Bệnh nguyên bệnh cơ
• 1.2.2. Phân loại thể bệnh và điều trị
• 1.3. Tổng quan về phương pháp Cảnh tam châm
• 1.4. Tổng quan về bài thuốc TK1-HV
• 1.4.1. Phân tích bài thuốc
• 1.4.2. Các nghiên cứu về TK1-HV
• 1.5. Các nghiên cứu có liên quan
• 1.5.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.5.2. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.5.3. Nghiên cứu cảnh tam châm điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 2. Chương 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chất liệu nghiên cứu
• 2.1.1. Bài thuốc TK1-HV
• 2.1.2. Phác đồ huyệt Cảnh tam châm
• 2.1.3. Phác đồ huyệt điện châm
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nghiên cứu
• 2.3.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.2. Chọn mẫu và cỡ mẫu
• 2.4.3. Quy trình nghiên cứu
• 2.4.4. Chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.5. Công cụ và kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu
• 2.4.6. Phương pháp đánh giá kết quả
• 2.4.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. Đạo đức nghiên cứu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm tuổi và nhóm tuổi bệnh nhân nghiên cứu
• 3.1.2. Phân bố giới tính của bệnh nhân nghiên cứu
• 3.1.3. Đặc điểm nghề nghiệp của bệnh nhân nghiên cứu
• 3.1.4. Phân bố thời gian mắc hội chứng cổ-vai-cánh tay
• 3.1.5. Phương pháp điều trị đã sử dụng
• 3.1.6. Đặc điểm hình ảnh X-quang quy ước trước điều trị
• 3.1.7. Đặc điểm hình ảnh phim chụp cộng hưởng từ trước điều trị
• 3.2. Hiệu quả của bài thuốc TK1-HV kết hợp cảnh tam châm điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống cổ
• 3.2.1. Sự thay đổi nhóm các triệu chứng cơ năng trước-sau điều trị
• 3.2.2. Sự thay đổi các triệu chứng thực thể
• 3.2.3. Sự thay đổi các nghiệm pháp lâm sàng
• 3.2.4. Sự thay đổi mức độ đau theo thang điểm VAS trước-sau điều trị
• 3.2.5. Sự thay đổi tầm vận động cột sống cổ trước và sau điều trị
• 3.2.6. Sự thay đổi chỉ số NDI trước và sau điều trị
• 3.2.7. Hiệu quả điều trị chung
• 3.3. Tác dụng không mong muốn của bài thuốc TK1-HV kết hợp cảnh tam châm điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống cổ
• 3.3.1. Tác dụng không mong muốn của bài thuốc TK1-HV trong quá trình điều trị
• 3.3.2. Tác dụng không mong muốn của phương pháp cảnh tam châm
• 3.3.3. Sự thay đổi dấu hiệu sinh tồn trước và sau điều trị
• 3.3.4. Sự thay đổi chỉ số công thức máu trước và sau điều trị
• 3.3.5. Sự thay đổi chỉ số sinh hóa máu trước và sau điều trị
• 4. Chương 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm nhân trắc học
• 4.1.2. Đặc điểm bệnh lý
• 4.2. Hiệu quả của phương pháp cảnh tam châm kết hợp bài thuốc TK1-HV trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống cổ
• 4.2.1. Sự thay đổi triệu chứng cơ năng, thực thể và các nghiệm pháp thăm khám
• 4.2.2. Sự thay đổi điểm đau VAS
• 4.2.3. Sự thay đổi tầm vận động cột sống cổ
• 4.2.4. Sự thay đổi điểm NDI
• 4.2.5. Hiệu quả điều trị chung
• 4.3. Tác dụng không mong muốn của phương pháp cảnh tam châm kết hợp bài thuốc TK1-HV trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay do thoái hóa cột sống cổ
• 4.3.1. Tác dụng không mong muốn của phương pháp cảnh tam châm
• 4.3.2. Tác dụng không mong muốn của bài thuốc TK1-HV
• 4.3.3. Tác dụng không mong muốn của phương pháp can thiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác dụng của bài thuốc TK1 HV trong điều trị hội chứng cổ vai cánh tay

Hội chứng cổ-vai-cánh tay là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến nhiều người. Bài thuốc TK1-HV, một sản phẩm của y học cổ truyền, đã được nghiên cứu để đánh giá tác dụng của nó trong việc điều trị hội chứng này. Nghiên cứu cho thấy bài thuốc này có khả năng giảm đau và cải thiện chức năng vận động cho bệnh nhân. Việc kết hợp giữa bài thuốc và các phương pháp điều trị khác như cảnh tam châm có thể mang lại hiệu quả cao hơn trong điều trị.

1.1. Tác dụng chính của bài thuốc TK1 HV trong điều trị

Bài thuốc TK1-HV được biết đến với tác dụng giảm đau và chống viêm hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, bài thuốc này có thể làm giảm triệu chứng đau cổ, vai và cánh tay, đồng thời cải thiện khả năng vận động cho bệnh nhân. Tác dụng này được ghi nhận qua các thử nghiệm lâm sàng và phản hồi từ bệnh nhân.

1.2. Lịch sử và nguồn gốc bài thuốc TK1 HV

Bài thuốc TK1-HV có nguồn gốc từ kinh nghiệm dân gian, được phát triển từ những bài thuốc cổ truyền. Nó được sử dụng rộng rãi tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh và đã trải qua nhiều nghiên cứu để chứng minh tính an toàn và hiệu quả trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị hội chứng cổ vai cánh tay

Hội chứng cổ-vai-cánh tay thường gây ra nhiều khó khăn trong việc chẩn đoán và điều trị. Các triệu chứng có thể tương tự như nhiều bệnh lý khác, dẫn đến việc chẩn đoán sai. Thêm vào đó, việc điều trị thường gặp phải những thách thức như sự không đồng nhất trong phản ứng của bệnh nhân với các phương pháp điều trị khác nhau.

2.1. Những khó khăn trong chẩn đoán hội chứng cổ vai cánh tay

Chẩn đoán hội chứng cổ-vai-cánh tay không dễ dàng do triệu chứng có thể giống với nhiều bệnh lý khác. Việc phân biệt giữa các nguyên nhân gây đau cổ và vai là rất quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

2.2. Thách thức trong việc điều trị hiệu quả

Mỗi bệnh nhân có thể phản ứng khác nhau với các phương pháp điều trị. Điều này tạo ra thách thức lớn cho bác sĩ trong việc lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu. Sự kết hợp giữa bài thuốc TK1-HV và các phương pháp như cảnh tam châm có thể là giải pháp hiệu quả.

III. Phương pháp điều trị chính cho hội chứng cổ vai cánh tay

Để điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm cả y học hiện đại và y học cổ truyền. Bài thuốc TK1-HV kết hợp với cảnh tam châm là một trong những phương pháp được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi. Sự kết hợp này không chỉ giúp giảm đau mà còn cải thiện chức năng vận động cho bệnh nhân.

3.1. Phương pháp cảnh tam châm trong điều trị

Cảnh tam châm là một phương pháp châm cứu hiệu quả, giúp giảm đau và cải thiện lưu thông khí huyết. Phương pháp này đã được chứng minh là có tác dụng tích cực trong việc điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay, đặc biệt khi kết hợp với bài thuốc TK1-HV.

3.2. Kết hợp bài thuốc TK1 HV với các phương pháp khác

Việc kết hợp bài thuốc TK1-HV với các phương pháp điều trị khác như vật lý trị liệu và châm cứu có thể mang lại hiệu quả cao hơn. Nghiên cứu cho thấy sự kết hợp này giúp tăng cường tác dụng giảm đau và cải thiện chức năng vận động cho bệnh nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bài thuốc TK1 HV

Nghiên cứu về bài thuốc TK1-HV đã chỉ ra rằng nó có tác dụng tích cực trong việc điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay. Kết quả cho thấy bệnh nhân sử dụng bài thuốc này có sự cải thiện rõ rệt về triệu chứng đau và khả năng vận động. Điều này mở ra hướng đi mới trong việc điều trị hội chứng này bằng y học cổ truyền.

4.1. Kết quả lâm sàng từ nghiên cứu bài thuốc TK1 HV

Kết quả từ các nghiên cứu lâm sàng cho thấy bài thuốc TK1-HV có tác dụng giảm đau hiệu quả và cải thiện chức năng vận động cho bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân đã báo cáo sự giảm triệu chứng rõ rệt sau khi sử dụng bài thuốc này.

4.2. Ứng dụng bài thuốc TK1 HV trong thực tiễn

Bài thuốc TK1-HV đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều cơ sở y tế, đặc biệt là trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay. Sự kết hợp giữa bài thuốc và các phương pháp điều trị khác đã mang lại hiệu quả cao, giúp bệnh nhân nhanh chóng hồi phục.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về bài thuốc TK1 HV

Bài thuốc TK1-HV đã chứng minh được tác dụng tích cực trong điều trị hội chứng cổ-vai-cánh tay. Nghiên cứu này không chỉ mở ra hướng đi mới trong điều trị mà còn khẳng định giá trị của y học cổ truyền trong việc chăm sóc sức khỏe. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện và phát triển bài thuốc này.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu bài thuốc TK1 HV

Nghiên cứu về bài thuốc TK1-HV không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn góp phần bảo tồn và phát triển y học cổ truyền. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh hiện đại hóa y học.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và ứng dụng

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ hơn về cơ chế tác dụng của bài thuốc TK1-HV. Đồng thời, việc kết hợp với các phương pháp điều trị hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hội chứng cổ vai cánh tay do thoái hóa cột sống cổ là bệnh lý cơ xương khớp và thần kinh phổ biến hàng đầu trong xã hội hiện đại. Các thống kê dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh hàng năm dao động từ 63,5 đến 107,3 trường hợp trên 100.000 dân, trong đó thoái hóa cột sống cổ chiếm từ 70% đến 80% tổng số các nguyên nhân gây bệnh. Bệnh lý mạn tính này không chỉ gây ra những cơn đau nhức dai dẳng dọc theo đường đi của rễ thần kinh tủy cổ mà còn làm suy giảm hơn 40% năng suất lao động thường nhật của người bệnh.

Trước thực trạng các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây loét dạ dày tá tràng và tổn thương chức năng gan thận khi dùng kéo dài, việc phát triển các giải pháp can thiệp kết hợp y học cổ truyền an toàn, hiệu quả bền vững là nhu cầu vô cùng cấp bách. Luận văn Thạc sĩ Y học của tác giả Đỗ Văn Đình, chuyên ngành Y học cổ truyền (Mã số: 872 0115) tại Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đoàn Quang Huy, tập trung giải quyết mục tiêu then chốt: Đánh giá hiệu quả lâm sàng của bài thuốc Nam "TK1-HV" kết hợp phương pháp Cảnh tam châm trong điều trị hội chứng cổ vai cánh tay do thoái hóa cột sống cổ, đồng thời theo dõi chặt chẽ tính an toàn của phác đồ can thiệp.

Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm từ tháng 10 năm 2018 đến tháng 8 năm 2019 tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an trên 60 bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc tối ưu hóa quy trình điều trị không xâm lấn, giúp rút ngắn thời gian điều trị từ 30 ngày xuống 20 ngày và nâng tỷ lệ cải thiện vận động lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự kết hợp chặt chẽ giữa hai nền tảng y học hiện đại và y học cổ truyền:

Về mặt Y học hiện đại, luận văn dựa trên lý thuyết bệnh sinh thoái hóa cột sống cổ và tổn thương rễ thần kinh cổ. Tình trạng thoái hóa đĩa đệm và mỏm xương bán nguyệt gây hẹp lỗ tiếp hợp, chèn ép trực tiếp lên các rễ thần kinh (chủ yếu là C5, C6, C7) và làm tổn thương bao myelin của tế bào Schwann. Mức độ thương tổn được lượng hóa khoa học qua Thang đo mức độ đau thị giác (VAS) và Chỉ số đánh giá chức năng cột sống cổ (NDI).

Về mặt Y học cổ truyền, bệnh lý thuộc phạm vi Chứng tý, Khí trệ huyết ứ và Kiên thống. Cơ chế bệnh sinh do phong, hàn, thấp tà thừa lúc chính khí hư tổn xâm nhập kinh lạc, kết hợp với tạng Can Thận suy yếu (Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân) làm khí huyết bế tắc không thông sinh ra đau buốt. Pháp điều trị trọng tâm là khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc kết hợp bổ can thận và dưỡng khí huyết.

Mô hình can thiệp sử dụng bài thuốc Nam kinh nghiệm "TK1-HV" của cố Lương y Nguyễn Kiều gồm 10 vị thảo dược với tổng khối lượng 145 gam dược liệu khô, phối hợp cùng trường phái Cảnh tam châm của Giáo sư Cận Thụy với 3 huyệt vị chủ chốt vùng cổ gáy gồm Đại trữ, Thiên trụ và Bách lao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế can thiệp lâm sàng mở, so sánh trước và sau điều trị, có đối chứng ngẫu nhiên. Dữ liệu được thu thập từ 60 bệnh nhân được chẩn đoán xác định hội chứng cổ vai cánh tay do thoái hóa cột sống cổ thuộc thể Phong hàn thấp kết hợp Can thận hư, có điểm đau VAS trước điều trị dưới 6 điểm tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an trong thời gian từ tháng 10 năm 2018 đến tháng 8 năm 2019.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được thực hiện dựa trên công thức tính cỡ mẫu so sánh hai tỷ lệ với độ tin cậy 95% (alpha = 0,05) và lực kiểm định 80% (beta = 0,2). Cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 23 bệnh nhân cho mỗi nhóm; trên thực tế đã thu dung 30 bệnh nhân cho nhóm nghiên cứu (sử dụng bài thuốc TK1-HV kết hợp Cảnh tam châm) và 30 bệnh nhân cho nhóm đối chứng (sử dụng bài thuốc TK1-HV kết hợp điện châm theo phác đồ chuẩn 11 huyệt của Bộ Y tế).

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê y học chuyên dụng. Các thuật toán kiểm định t-Student cặp đôi và t-Student độc lập được lựa chọn để so sánh sự biến thiên của các chỉ số định lượng liên tục trước - sau điều trị cũng như giữa hai nhóm can thiệp, đảm bảo tính chuẩn xác và khách quan với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận các kết quả lâm sàng vượt trội của nhóm can thiệp kết hợp bài thuốc TK1-HV và Cảnh tam châm:

Thứ nhất, mức độ giảm đau đạt hiệu quả nhanh và bền vững. Điểm đau trung bình theo thang điểm VAS ở nhóm nghiên cứu giảm mạnh từ 5,42 ± 0,86 điểm trước điều trị xuống còn 1,35 ± 0,72 điểm sau 30 ngày (giảm 75,1%), trong khi nhóm đối chứng chỉ giảm từ 5,38 ± 0,91 điểm xuống 2,36 ± 0,84 điểm (giảm 56,2%), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,01.

Thứ hai, phục hồi ấn tượng tầm vận động cột sống cổ. Tỷ lệ bệnh nhân đạt biên độ vận động bình thường ở các động tác cúi, ngửa, nghiêng và xoay tại nhóm can thiệp tăng từ 13,3% trước điều trị lên 86,7% sau 30 ngày điều trị, cao hơn rõ rệt so với tỷ lệ 66,7% ở nhóm đối chứng (p < 0,05).

Thứ ba, cải thiện rõ rệt chỉ số khuyết tật cột sống cổ NDI. Tỷ lệ bệnh nhân hạn chế chức năng sinh hoạt ở mức độ vừa và nặng giảm từ 100% trước điều trị xuống còn 0% sau 30 ngày; trong đó có 83,3% bệnh nhân hồi phục về mức không còn hạn chế hoặc chỉ hạn chế tối thiểu.

Thứ tư, tổng hiệu quả điều trị chung đạt tỷ lệ rất cao với 93,3% bệnh nhân đạt mức Tốt và Khá (trong đó mức Tốt chiếm 73,3%), vượt trội hơn nhóm đối chứng chỉ đạt 80,0%. Đặc biệt, 100% bệnh nhân trong quá trình can thiệp không ghi nhận bất kỳ tác dụng phụ nào trên lâm sàng cũng như các chỉ số sinh hóa enzym gan AST, ALT, nồng độ creatinin và công thức máu.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả giảm đau và phục hồi vận động vượt trội của nhóm nghiên cứu bắt nguồn từ cơ chế hiệp đồng tác dụng đa đích. Về mặt dược lý thực nghiệm, bài thuốc TK1-HV với 10 vị thuốc nam (Cà gai leo, Cẩu tích, Cốt khí củ, Ngưu tất nam, Kê huyết đằng, Hà thủ ô đỏ, Thổ phục linh, Quế chi, Dây gắm, Dây chiều) đã được chứng minh có hoạt tính chống viêm cấp, viêm mạn và giảm đau tương đương Diclofenac 15mg/kg mà không thể hiện độc tính cấp ngay cả ở liều cao 320g dược liệu khô/kg thể trọng.

Phương pháp Cảnh tam châm với 3 huyệt Đại trữ (huyệt hội của cốt), Thiên trụ và Bách lao tác động trực tiếp vào vùng giải phẫu cổ gáy, giải phóng co cứng cơ thang và cơ cạnh sống, kích thích giải phóng chèn ép rễ thần kinh và tăng cường lưu lượng tuần hoàn máu qua hệ động mạch đốt sống thân nền. Kết quả đạt mức hiệu quả tốt 73,33% của luận văn hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của các tác giả quốc tế khi ứng dụng Cảnh tam châm (đạt từ 73,33% đến 91,67%) và vượt trội hơn so với các thử nghiệm chỉ dùng thuốc đơn thuần tại Việt Nam trước đây (vốn chỉ đạt tỷ lệ giảm đau khoảng 58,3%).

Các dữ liệu lâm sàng được tổng hợp và trình bày trực quan qua hệ thống bảng ma trận chuyển dịch mức độ NDI và biểu đồ cột kép so sánh điểm VAS tại các mốc ngày thứ 10, ngày thứ 20 và ngày thứ 30, khẳng định tính khoa học và giá trị ứng dụng cao của phương pháp can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa giá trị khoa học của đề tài và ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn chăm sóc sức khỏe cộng đồng, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt:

Thứ nhất, chuẩn hóa và ban hành quy trình kỹ thuật kết hợp bài thuốc sắc TK1-HV (145g/thang/ngày) và thủ thuật Cảnh tam châm (lưu kim 20-30 phút/lần/ngày) tại các khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng trên toàn quốc, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian nằm viện trung bình từ 25 ngày xuống dưới 18 ngày trong vòng 6 tháng tới do Hội đồng chuyên môn bệnh viện thực hiện.

Thứ hai, triển khai ứng dụng phác đồ điều trị này tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh và trung tâm y tế tuyến huyện, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ điều trị thành công hội chứng cổ vai cánh tay thể Phong hàn thấp kết hợp Can thận hư đạt trên 90% trong giai đoạn 2025 - 2027 do đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền đảm trách.

Thứ ba, nghiên cứu chuyển giao công nghệ và hiện đại hóa dạng bào chế bài thuốc TK1-HV từ dạng thuốc sắc truyền thống sang dạng cao lỏng đóng túi định liều hoặc viên nang cứng tiện dụng trong thời hạn 12 tháng, nhằm nâng tỷ lệ tuân thủ điều trị của bệnh nhân ngoại trú từ mức 70% lên trên 95% do các đơn vị sản xuất dược phẩm phối hợp cùng viện nghiên cứu thực hiện.

Thứ tư, mở rộng thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm với cỡ mẫu trên 200 bệnh nhân, thiết kế theo dõi dọc sau điều trị tại các mốc 6 tháng và 12 tháng nhằm đánh giá chính xác tỷ lệ tái phát bệnh do Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và chuyên môn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

Bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng: Nắm vững kỹ thuật xác định vị trí và thao tác châm chuẩn xác 3 huyệt Cảnh tam châm (Đại trữ, Thiên trụ, Bách lao) kết hợp biện chứng bài thuốc Nam TK1-HV để áp dụng điều trị an toàn, hiệu quả cho bệnh nhân thoái hóa cột sống cổ.

Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh và giảng viên Y Dược: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu can thiệp lâm sàng có đối chứng, cách thức ứng dụng các thang điểm quốc tế VAS, NDI và phương pháp xử lý số liệu y sinh học.

Nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện: Có cơ sở dữ liệu y học thực chứng vững chắc để xây dựng phác đồ điều trị mẫu, bổ sung danh mục kỹ thuật và tối ưu hóa chi phí điều trị bảo hiểm y tế cho khoảng 70% bệnh nhân cơ xương khớp mạn tính.

Dược sĩ và các doanh nghiệp sản xuất dược liệu: Khai thác tiềm năng thương mại hóa bài thuốc Nam 10 vị thuốc đạt chuẩn Dược điển Việt Nam, mở rộng nghiên cứu phát triển các chế phẩm hỗ trợ xương khớp nguồn gốc thảo dược tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Bài thuốc Nam TK1-HV gồm những vị thuốc nào và liều lượng sử dụng ra sao?
Bài thuốc TK1-HV gồm 10 vị thuốc nam: Cà gai leo 20g, Cẩu tích 20g, Dây gắm 20g, Hà thủ ô đỏ 20g, Dây chiều 20g, Cốt khí củ 15g, Ngưu tất nam 15g, Kê huyết đằng 15g, Thổ phục linh 15g và Quế chi 5g. Tổng khối lượng 145g dược liệu khô được sắc lấy 300ml, chia uống 2 lần mỗi ngày sau bữa ăn 30 phút.

Phương pháp Cảnh tam châm có ưu điểm gì nổi bật so với điện châm truyền thống?
Cảnh tam châm tập trung tối ưu vào 3 đại huyệt vùng cổ gáy gồm Đại trữ, Thiên trụ và Bách lao. Phác đồ tinh gọn này giúp giảm cảm giác đau cho bệnh nhân khi châm nhiều huyệt (như phác đồ truyền thống 11 huyệt), tập trung giải phóng cơ cạnh sống và tăng lưu lượng máu não nhanh chóng.

Liệu trình điều trị bằng phác đồ kết hợp này kéo dài bao lâu để đạt hiệu quả tốt nhất?
Một liệu trình điều trị chuẩn kéo dài từ 20 đến 30 ngày liên tục. Trên thực tế nghiên cứu, sau 20 ngày các triệu chứng đau và hạn chế vận động đã cải thiện rõ rệt, và sau 30 ngày có tới 86,7% bệnh nhân phục hồi hoàn toàn tầm vận động cổ gáy.

Sử dụng bài thuốc TK1-HV kéo dài có gây ảnh hưởng đến chức năng gan và thận không?
Nghiên cứu lâm sàng trên 60 bệnh nhân và thử nghiệm độc tính cấp ở liều cao 320g/kg khẳng định bài thuốc an toàn tuyệt đối. 100% bệnh nhân sau 30 ngày dùng thuốc đều có chỉ số men gan AST, ALT, nồng độ creatinin máu và huyết học duy trì ổn định trong giới hạn sinh lý bình thường.

Phương pháp này phù hợp nhất với những đối tượng bệnh nhân nào?
Phác đồ can thiệp thích hợp nhất cho bệnh nhân trên 18 tuổi mắc hội chứng cổ vai cánh tay do thoái hóa cột sống cổ (chiếm 70% đến 80% ca bệnh) thuộc thể Phong hàn thấp kết hợp Can thận hư theo Y học cổ truyền, có mức độ đau ban đầu từ nhẹ đến vừa (điểm VAS dưới 6 điểm).

Kết luận

• Luận văn chứng minh tính ưu việt của phác đồ kết hợp bài thuốc Nam TK1-HV và Cảnh tam châm giúp giảm 75,1% điểm đau VAS và phục hồi 83,3% chức năng sinh hoạt NDI sau 30 ngày điều trị.
• Tỷ lệ đáp ứng điều trị chung đạt mức Tốt và Khá lên đến 93,3%, vượt trội rõ rệt so với phác đồ đối chứng chỉ đạt 80,0%.
• Khẳng định tính an toàn tuyệt đối của phương pháp khi 100% bệnh nhân không xuất hiện bất kỳ tác dụng phụ hay biến đổi bất thường nào về huyết học và chức năng gan thận.
• Đóng góp cho nền Y học cổ truyền Việt Nam một quy trình trị liệu chuẩn hóa, kết hợp nhuần nhuyễn giữa bài thuốc Nam kinh nghiệm 10 vị (145g) và trường phái châm cứu hiện đại.
• Mở ra hướng đi đầy triển vọng trong việc hiện đại hóa dạng bào chế thảo dược và mở rộng nghiên cứu đa trung tâm quy mô lớn.

Các bác sĩ, cơ sở y tế và nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng ngay quy trình kỹ thuật này vào thực tiễn điều trị nhằm nâng cao chất lượng sống toàn diện cho người bệnh thoái hóa cột sống cổ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan hội chứng cổ-vai-cánh tay theo y học hiện đại 1. Giải phẫu cột sống cổ H nh 1. Các đốt sống cổ [40] Cột sống cổ có 7 đốt, từ C1 đến C7, có đường cong ưỡn ra trước, đốt C1 (đốt đội) không có thân đốt, đốt C7 có mỏm gai dài nhất sờ thấy rõ, lồi ngay dưới da nhất là khi cúi cổ, nên được dùng để làm mốc xác định các đốt sống cổ.

Đặc điểm của xương cột sống: - Thân đốt sống: đường kính ngang lớn hơn đường kính trước sau, mặt bên có hai phình bên gọi là mỏm móc hay mấu bán nguyệt. Mặt dưới có hai mỏm bên ứng với phần bên của đốt sống dưới, phần trước dầy hơn phần sau. - Cuống: tròn và dầy, dính ở phần sau mặt bên thân đốt sống. - Mảnh: rộng bề ngang hơn bề cao.

- Mỏm ngang: dính vào thân và hai cuống bởi hai rễ, trong đó lỗ ngang cho động mạch đốt sống đi qua (trừ đốt C7). Đỉnh của mỏm ngang tách làm hai củ: củ trước và củ sau [14]. - Mỏm khớp: diện khớp phẳng rộng, diện của mỏm trên nhìn lên trên, ra sau, diện của mỏm dưới nhìn xuống dưới, ra trước. - Gai sống: đỉnh của gai sống tách ra làm hai củ, gai sống dài dần từ C2 đến C7 - Lỗ đốt sống: to dần từ đốt C1 đến C5 và nhỏ dần ở đốt C6 đến C7.

Khi khớp gian đốt sống bị thoái hoá, các gai xương thường làm hẹp lỗ gian đốt sống và chèn ép vào rễ thần kinh [41]. Giải phẫu cột sống cổ [40] 1. Chức năng cột sống cổ Chức năng vận động: cột sống cổ có tầm vận động linh hoạt hơn cột sống thắt lưng là do: khớp đốt sống cổ có góc nghiêng phù hợp, do khả năng đàn hồi của đĩa đệm, do đốt sống C1 có thể quay quanh C2, vì vậy đảm bảo cho đầu chuyển động nhanh và dễ dàng. Chức năng chịu tải trọng và bảo vệ tuỷ: ở cột sống cổ các thân đốt sống nhỏ, đĩa đệm không chiếm toàn bộ bề mặt thân đốt, do đó tải trọng tác động lên đĩa đệm cột sống cổ lớn hơn các phần khác của cột sống [15].

Tải trọng dẫn tới sự giảm chiều cao gian đốt. Khoang gian đốt C5  C6, C2 – C3 là những nơi chịu tải trọng nhất ở cột sống cổ, do đó hay gặp thoái hoá ở những đoạn đốt sống cổ này. Cột sống cổ tham gia vào sự phối hợp của mắt, đầu, thân mình; đồng thời tham gia vào việc định hướng trong không gian và điều khiển tư thế. Cột sống cổ là nơi chịu sức nặng của đầu và bảo vệ tủy sống nằm trong ống sống.

Các đĩa đệm vùng cột sống cổ có nhiệm vụ nối các đốt sống, nhờ khả năng biến dạng và tính chịu nén ép mà phục vụ cho sự vận động của cột sống, giảm các chấn động lên cột sống, não và tủy [38]. Cột sống cổ mặc dù nằm ở phần quan trọng của cơ thể lại phải chịu áp lực của cả hộp sọ nhưng vẫn có chức năng vận động tương đối thoải mái bao gồm các động tác cúi, ngửa, nghiêng, xoay. Cúi và ngửa tổng cộng một góc 127 độ, nghiêng bên tối đa 72 độ, xoay tối đa 142 độ. Khi cúi phần trước của đốt sống sẽ nghiêng ra trước so với bờ dưới của thân đốt sống, khoảng đĩa phía trước thu hẹp và khoảng đĩa phía sau mở rộng, còn khi ngửa thì ngược lại [73].

Các động tác vận động của cột sống cổ [58] 1. Thoái hóa cột sống cổ Thoái hóa cột sống cổ là bệnh cột sống mạn tính, đau và biến dạng, không có biểu hiện viêm. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa của sụn khớp và đĩa đệm, phối hợp với những thay đổi ở phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch [27],[34]. Hội chứng cổ-vai-cánh tay Hội chứng cổ-vai-cánh tay (Cervical scapulohumeral syndrome), còn gọi là hội chứng vai cánh tay (Scapulohumeral syndrome) hay bệnh lý rễ tủy cổ (Cervical radiculopathy), bao gồm một nhóm các triệu chứng lâm sàng liên quan đến các bệnh lý cột sống cổ có kèm theo các rối loạn chức năng rễ, dây thần kinh cột sống cổ và/hoặc tủy cổ, không liên quan tới bệnh lý viêm.

Biểu hiện lâm sàng thường gặp là đau vùng cổ, vai và một bên tay, kèm theo một số rối loạn cảm giác và/hoặc vận động tại vùng chi phối của rễ, dây thần kinh cột sống cổ bị ảnh hưởng [13],[59],[69]. Nguyên nhân và cơ chế hội chứng cổ-vai-cánh tay - Nguyên nhân thường gặp nhất (70-80%) của hội chứng cổ-vai-cánh tay là do thoái hóa cột sống cổ, thoái hóa các khớp liên đốt và liên mỏm bên làm hẹp lỗ tiếp hợp, gây chèn ép rễ/dây thần kinh cột sống cổ tại các lỗ tiếp hợp [27],[34]. - Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ (20-25%), đơn thuần hoặc phối hợp với thoái hóa cột sống cổ [27]. - Các nguyên nhân ít gặp khác bao gồm chấn thương, khối u, nhiễm trùng, loãng xương, bệnh lý về viêm cột sống và phần mềm cạnh cột sống [27],[34].

- Trong một số trường hợp hội chứng cổ-vai-cánh tay là do bản thân bệnh lý cột sống cổ gây đau cổ đồng thời lan ra vai hoặc tay, mà không có bệnh lý về rễ dây thần kinh cổ [34]. Triệu chứng của hội chứng cổ-vai-cánh tay 1. Triệu chứng lâm sàng - Hội chứng cột sống cổ: + Đau cổ gáy: có 3 kiểu biểu hiện: (1) Đau cổ gáy cấp tính: hay vẹo cổ cấp, xuất hiện sau một đêm ngủ dậy do gối đầu lệch hoặc sau lao động nặng, mệt mỏi, căng thẳng, lạnh. thấy đau vùng gáy một bên lan lên cùng chẩm.

Thường khỏi sau vài ngày và hay tái phát. (2) Đau vùng gáy mạn tính: đau âm ỉ khi tăng khi giảm, ít lan, khó vận động một số động tác vì đau, đôi khi thấy lạo xạo khi quay cổ. (3) Có điểm đau cột sống cổ: ấn vào các gai sau cột sống cổ thấy đau. + Hạn chế vận động cột sống cổ: đau làm đầu vẹo sang một bên không quay về bên kia được do cơ bên đau bị co cứng phản xạ.

- Hội chứng rễ thần kinh. + Do thoái hóa hoặc thoát vị đĩa đệm chèn ép các rễ thần kinh thuộc đám rối thần kinh cánh tay, chủ yếu là rễ C5-C6. Đau vùng gáy âm ỉ tăng từng cơn nhất là về đêm, lan lên vùng chẩm và xuống vai và cánh tay. Biểu hiện lâm sàng là hội chứng vai - gáy, hoặc hội chứng vai - cánh tay.

Thường đau sâu trong cơ, xương với cảm giác nhức nhối khó chịu, có khi đau nhói như điện giật. Đau cổ thường giảm nhanh trong khi đau vai và tay thì ngày một tăng. Đau có tính chất cơ học, đau tăng khi đứng, đi, ngồi lâu, khi ho, hắt hơi, khi vận động cột sống cổ; đau giảm khi nghỉ ngơi, khi kéo giãn cột sống cổ. + Rối loạn vận động, cảm giác kiểu rễ: bại một số cơ chi trên như dạng vai (C5), bại gấp cẳng tay (C6), bại duỗi cẳng tay (C7), bại gấp các ngón tay (C8).

Có thể kèm theo hiện tượng giật bó cơ khi bị teo cơ rõ. Tê một vùng ở cánh tay, cẳng tay, bàn ngón tay. Định khu của hiện tượng giảm cảm giác tùy thuộc vào rễ thần kinh bị chèn ép. Làm nghiệm pháp căng dây thần kinh của đám rối cánh tay thì đau và tê tăng.

+ Rối loạn phản xạ kiểu rễ cổ: giảm hoặc mất phản xạ gân xương do rễ thần kinh chi phối bị chèn ép: phản xạ gân cơ nhị đầu cánh tay (C5), phản xạ trâm quay (C6), phản xạ cơ tam đầu (C7). + Tổn thương rễ thần kinh cổ: (1) Dấu hiệu chuông bấm: ấn điểm cạnh sống tương ứng với lỗ ghép thấy đau xuất hiện từ cổ lan xuống vai và cánh tay. (2) Nghiệm pháp Spurling (ép rễ thần kinh cổ): bệnh nhân ngồi hoặc nằm nghiêng đầu về bên đau, thầy thuốc dùng tay ép lên đỉnh đầu bệnh nhân, đau xuất hiện ở rễ bị tổn thương do làm hẹp lỗ ghép. (3) Nghiệm pháp căng rễ thần kinh cổ: bệnh nhân ngồi đầu nghiêng xoay về bên lành.

Thầy thuốc cố định vai và từ từ đẩy đầu bệnh nhân về bên kia, đau xuất hiện dọc theo rễ thần kinh bị tổn thương. Hoặc bệnh nhân ngồi, thầy thuốc đặt tay lên vùng chẩm ấn từ từ cho cằm chạm xương ức, đau cũng xuất hiện dọc theo rễ thần kinh bị tổn thương. (4) Nghiệm pháp chùng rễ thần kinh cổ: bệnh nhân ngồi, thầy thuốc nâng cánh tay bên đau của bệnh nhân lên đầu và đưa ra sau, các triệu chứng rễ giảm hoặc mất. (5) Nghiệm pháp kéo giãn cột sống cổ: bệnh nhân nằm ngửa, thầy thuốc dùng 2 bàn tay đặt lên cằm và chẩm bệnh nhân, từ từ kéo theo trục dọc một lực độ 10-15kg, các triệu chứng rễ cũng giảm hoặc mất.

+ Hội chứng động mạch sống - nền: đau đầu vùng chẩm, vùng hốc mắt, hoa mắt, chóng mặt, có thể nôn hoặc buồn nôn, đi lại loạng choạng không vững, có khi có hiện tượng nhìn đôi, rối loạn phát âm, rối loạn nuốt + Hội chứng cổ cục bộ + Hội chứng rễ và dây thần kinh [34]. Cận lâm sàng - Chụp X-quang cột sống cổ thường quy. + Trên phim chụp nghiêng thấy gai xương, mỏ xương ở thân đốt và mấu bán nguyệt, mỏ xương ở mấu bán nguyệt là lý do quan trọng, trực tiếp làm hẹp lỗ ghép và lỗ động mạch gây chèn ép rễ thần kinh và động mạch sống. + Trên phim chụp thẳng cho thấy mờ đậm hoặc phì đại mấu bán nguyệt, bên tổn thương khe khớp bán nguyệt hẹp hơn bên lành.

+ Trên phim chụp chếch 3/4 thấy lỗ ghép méo mó và bị hẹp. - Chụp cộng hưởng từ (MRI - Magnetic resonance imaging). + Đĩa đệm có ranh giới rõ, giảm tín hiệu trên T1 và tăng tín hiệu trên T2 do có nhiều nước. + Các đĩa đệm thoái hóa do không có nước nên trên T2 tín hiệu không tăng so với các đĩa đệm khác.

+ Khối đĩa đệm thoát vị là phần đồng tín hiệu với đĩa đệm nhô ra phía sau so với bờ sau thân đốt sống và không ngấm thuốc đối quang từ [34]. Chẩn đoán hội chứng cổ-vai-cánh tay Dựa vào các tiêu chuẩn sau: - Biểu hiện lâm sàng ít nhất một triệu chứng của hội chứng cột sống: đau cột sống cổ; điểm đau cạnh sống cổ; hạn chế vận động cột sống cổ. - Biểu hiện lâm sàng ít nhất một triệu chứng của hội chứng rễ thần kinh: đau dọc theo rễ thần kinh cổ; có một trong số các dấu hiệu kích thích rễ: bấm chuông; rối loạn cảm giác dọc theo rễ thần kinh; rối loạn phản xạ gân xương; rối loạn dinh dưỡng cơ.