Luận văn nghiên cứu giải pháp nâng cao kiến thức và thực hành tư vấn nhiễm khuẩn đường sinh sản của cán bộ y tế xã phường trong tỉnh đồng tháp năm 2016

Nghiên cứu giải pháp nâng cao kiến thức và thực hành tư vấn nhiễm khuẩn đường sinh sản cho cán bộ y tế xã phường tại Đồng Tháp năm 2016.

• Tác giả: Lê Quang Huy
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Văn Bá
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Nâng Cao Kiến Thức và Thực Hành Tư Vấn Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản Tư Vấn

Sức khỏe sinh sản là yếu tố then chốt, bao gồm cả khả năng tình dục an toàn và sinh sản có kế hoạch. Nhiễm khuẩn đường sinh sản (NKĐSS) là một phần quan trọng của sức khỏe sinh sản, ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Quản lý NKĐSS đòi hỏi nhân viên y tế phải có kiến thức, kỹ năng và sự hợp tác tốt từ người bệnh. Theo tài liệu, phòng bệnh là một phần chủ yếu trong quản lý NKĐSS. Tư vấn sức khỏe sinh sản về hành vi tình dục an toàn, sử dụng bao cao su và khám chữa bệnh cho bạn tình là rất quan trọng. Mục tiêu là đảm bảo sức khỏe cộng đồng và giảm thiểu nguy cơ lây lan. Cần nâng cao kiến thức y tế cho cán bộ y tế để tư vấn hiệu quả hơn.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản

Nhiễm khuẩn đường sinh sản (NKĐSS) bao gồm các bệnh lây truyền qua đường tình dục và các nhiễm khuẩn khác. NKĐSS có thể do vi sinh vật từ bên ngoài hoặc tăng quá mức các vi sinh vật trong đường sinh dục. Có ba loại NKĐSS chính: nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục (LTQĐTD), nhiễm khuẩn nội sinh, và nhiễm khuẩn do thủ thuật y tế không vô trùng.

1.2. Tầm Quan Trọng của Tư Vấn Sức Khỏe Sinh Sản

Tư vấn sức khỏe sinh sản đóng vai trò then chốt trong việc phòng ngừa và kiểm soát NKĐSS. Theo tài liệu gốc, việc tư vấn hành vi tình dục an toàn, bao gồm quan hệ một vợ một chồng và sử dụng bao cao su, là rất quan trọng. Cán bộ y tế cần trang bị kỹ năng tư vấn hiệu quả để giúp người dân tự bảo vệ mình.

II. Thách Thức Trong Tư Vấn Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản ở Đồng Tháp

Mặc dù công tác đào tạo về NKĐSS đã được triển khai ở Đồng Tháp, việc vận dụng kiến thức và thực hành hàng ngày vẫn còn hạn chế. Khảo sát năm 2015 cho thấy tỷ lệ phụ nữ được khám phụ khoa còn thấp (50.2%). Số liệu giám sát năm 2015 cho thấy điểm kiến thức về NKĐSS của cán bộ y tế còn thấp. Do đó, cần nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến xã để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản. Cần có các chương trình đào tạo y tế phù hợp để giải quyết vấn đề này.

2.1. Thực Trạng Khám Phụ Khoa và Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế tại Đồng Tháp

Theo khảo sát năm 2015, tỷ lệ phụ nữ được khám phụ khoa trong vòng một năm còn thấp (50.2%), Trạm Y tế là nơi tỷ lệ các bà mẹ đến khám phụ khoa là cao nhất (42,1%) kế đến là phòng khám tư nhân (29,4 %) bệnh viện công (22.1%) Trung tâm y tế chưa có sự thu hút cao chỉ có 1,3% bà mẹ đến khám.

2.2. Hạn Chế về Kiến Thức và Thực Hành Tư Vấn của Cán Bộ Y Tế

Theo số liệu giám sát sau đào tạo kiến thức về NKĐSS theo hướng dẫn quốc gia của cán bộ y tế huyện thị năm 2015 có số điểm đạt thấp nhất là 5,3 điểm (thang điểm 10); cao nhất là 9,6 điểm thì tỷ lệ kiến thức từ 5 – 7 điểm đạt 9,5 %; từ 7 – 8 điểm đạt 42,9% và lớn hơn 8 điểm đạt 47,6%.

III. Phương Pháp Nâng Cao Kiến Thức Tư Vấn Nhiễm Khuẩn

Nghiên cứu tập trung vào việc mô tả kiến thức, thực hành, và phân tích các giải pháp nâng cao năng lực về tư vấn nhiễm khuẩn đường sinh sản cho cán bộ y tế tuyến xã, phường ở Đồng Tháp. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Nghiên cứu định lượng sử dụng cỡ mẫu 144 đối tượng, còn nghiên cứu định tính thực hiện thông qua phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm. Các giải pháp ưu tiên là xây dựng kế hoạch tập huấn cho cán bộ y tế tuyến xã về kiến thức, thực hành tư vấn Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản.

3.1. Đào tạo Y Tế và Tập huấn Chuyên Sâu về Nhiễm Khuẩn

Cần xây dựng kế hoạch tập huấn cho cán bộ y tế tuyến xã về kiến thức, thực hành tư vấn NKĐSS đầy đủ nội dung và bảo đảm chất lượng chú trọng thực hành và tư vấn. Cần đào tạo sâu về các loại NKĐSS thường gặp, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị.

3.2. Giám Sát và Hướng Dẫn Thực Hành Tư Vấn Thường Xuyên

Giám sát thường xuyên 3 quí trong năm, người giám sát phải có đầy đủ kiến thức kỹ năng thực hành và tư vấn. Cần có kế hoạch giám sát thường xuyên và hướng dẫn theo phương pháp cầm tay chỉ việc sau tập huấn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tư Vấn và Phòng Ngừa Nhiễm Khuẩn

Kết quả nghiên cứu cho thấy cán bộ y tế tuyến cơ sở có kiến thức đúng về 4 hội chứng thường gặp của NKĐSS là 54,2%. Kiến thức chung đúng về NKĐSS là 57,6% và kiến thức chưa đạt là 42,4%. Về thực hành tư vấn NKĐSS chung là 56,9% và thực hành chưa đúng và không thực hiện là 43,1%. Đánh giá kỹ năng tư vấn của cán bộ y tế sau can thiệp là một yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng dịch vụ. Tư vấn bao gồm vệ sinh phụ khoa, sử dụng phương pháp kế hoạch hóa gia đình phù hợp.

4.1. Cải Thiện Thực Hành Tư Vấn về Các Hội Chứng Nhiễm Khuẩn

Kết quả nghiên cứu cho thấy cán bộ y tế tuyến cơ sở có kiến thức đúng về 4 hội chứng thường gặp của NKĐSS là 54,2%. Kiến thức chung đúng về NKĐSS là 57,6% và kiến thức chưa đạt là 42,4%. Về thực hành tư vấn NKĐSS chung là 56,9% và thực hành chưa đúng và không thực hiện là 43,1%.

4.2. Phòng Ngừa Nhiễm Khuẩn và Chăm Sóc Sức Khỏe Sau Sinh

Tư vấn cho phụ nữ sau sinh về cách chăm sóc sức khỏe, cách vệ sinh để tránh nhiễm trùng phụ khoa , và tầm quan trọng của việc tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ. Phòng ngừa nhiễm khuẩn cho mẹ và bé sau sinh là vô cùng quan trọng.

V. Hướng Dẫn Tư Vấn và Kiểm Soát Nhiễm Khuẩn

Việc xây dựng hướng dẫn tư vấn chi tiết và dễ hiểu cho cán bộ y tế là cần thiết. Các hướng dẫn này cần bao gồm các bước cụ thể về cách tư vấn, cách giải đáp thắc mắc của bệnh nhân, và cách sử dụng các công cụ hỗ trợ. Cán bộ y tế cần được trang bị kiến thức về điều trị nhiễm khuẩn và sử dụng thuốc kháng sinh hợp lý. Kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở y tế giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

5.1. Xây Dựng Hướng Dẫn Tư Vấn Chi Tiết và Dễ Hiểu

Việc xây dựng hướng dẫn tư vấn chi tiết và dễ hiểu cho cán bộ y tế là cần thiết. Các hướng dẫn này cần bao gồm các bước cụ thể về cách tư vấn, cách giải đáp thắc mắc của bệnh nhân, và cách sử dụng các công cụ hỗ trợ.

5.2. Kiểm Soát Nhiễm Khuẩn và Sử Dụng Thuốc Hợp Lý

Cán bộ y tế cần được trang bị kiến thức về điều trị nhiễm khuẩn và sử dụng thuốc kháng sinh hợp lý. Kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở y tế giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

VI. Kết luận Tương lai của tư vấn Nhiễm Khuẩn Đường Sinh Sản

Việc nâng cao kiến thức và thực hành tư vấn cho cán bộ y tế về nhiễm khuẩn đường sinh sản là một quá trình liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, các cơ sở đào tạo, và cán bộ y tế tuyến cơ sở để đảm bảo chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tư vấn của cán bộ y tế. Áp dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ công tác tư vấn.

6.1. Đẩy mạnh hợp tác và cải tiến liên tục

Việc nâng cao kiến thức và thực hành tư vấn cho cán bộ y tế về nhiễm khuẩn đường sinh sản là một quá trình liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, các cơ sở đào tạo, và cán bộ y tế tuyến cơ sở để đảm bảo chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản.

6.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong hỗ trợ tư vấn

Áp dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ công tác tư vấn. Cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tư vấn của cán bộ y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Tổng quan về nhiễm khuẩn đường sinh sản 1.1 Khái niệm về các thuật ngữ 1.1 Nhiễm khuẩn đường sinh sản Nhiễm khuẩn đường sinh sản là một thuật ngữ rộng bao gồm các nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục và các nhiễm khuẩn khác không lây truyền qua đường tình dục. Đa số các NKĐSS đều để lại hậu quả nặng nề về sức khỏe hơn so với nhiễm trùng đường sinh sản. Các NKĐSS gây ra bởi vi sinh vật thường có mặt tại đường sinh sản hoặc do vi sinh vật từ bên ngoài vào thông qua hoạt động tình dục hoặc qua các thủ thuật y tế [44] [33]. Không phải tất cả cácNKĐSS đều là các NKLTQĐTDvà cũng không phải tất cả các NKĐSS đều có thể lây qua đường tình dục.

NKĐSS nói đến cách thức lây truyền trong khi đó NKQĐTDlại đề cập đến vị trí nơi các nhiễm khuẩn tiến triển. Nhiễm khuẩn đường sinh sản gồm ba loại: 1) Các nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục như nhiễm Chlamydia, bệnh lậu, trùng roi sinh dục, bệnh giang mai, bệnh hạ cam, herpes sinh dục, sùi mào gà sinh dục. 2) Nhiễm khuẩn nội sinh do tăng sinh quá mức các vi sinh vật có trong âm đạo của phụ nữ như viêm âm đạo do vi khuẩn và viêm âm hộ - âm đạo do nấm men. 3) Nhiễm khuẩn y sinh là các nhiễm khuẩn do thủ thuật y tế không vô khuẩn[45].2 Tiếp cận hội chứng Tiếp cận hội chứng là phương pháp dựa vào các nhóm dấu hiệu hoặc nhóm triệu chứng để xác định các căn nguyên và điều trị NKĐSS.

Phương pháp này chỉ áp dụng ở tuyến cộng đồng, vì ở tuyến này không có hệ thống xét nghiệm. Mỗi hội chứng do các nhóm căn nguyên khác nhau gây nên. Hội chứng tiết dịch âm đạo thường do lậu cầu, chlamydia, trichomonas gây nên, hội chứng loét sinh dục do giang mai, herpes… Vì 5 vậy cần phải điều trị tất cả các căn nguyên có liên quan. Tiếp cận hội chứng với mục đích là đến dịch vụ y tế sớm nhất đến người bệnh ở tuyến cộng đồng trong điều kiện không có các trang thiết bị để chẩn đoán.

Hơn nữa qua phương pháp này người thầy thuốc cũng giáo dục y tế cho người bệnh về an toàn tình dục, sức khỏe sinh sản và phòng, chống các bệnh LTQĐTD, HIV/AIDS. Như vậy với tiếp cận hội chứng người bệnh sẽ được điều trị sớm, tránh được biến chứng và họ cũng sẽ hiểu được các phương pháp phòng bệnh. Tuy nhiên vì phải điều trị nhiều căn nguyên nên phương pháp này tốn kém và mất thời gian. Quan hệ tình dục đồng giới (Homosexual) Quan quan hệ tình dục cùng giới nam hay cùng giới nữ.

Đây là đường rất dễ lây nhiễm HIV cũng như các NKĐSS. Quan hệ tình dục khác giới (Heterosexual) Quan hệ tình dục thông thường giữa nam và nữ, nhưng nếu không được bảo vệ an toàn cũng bị nhiễm các NKĐSS và HIV. Quan hệ tình dục lưỡng giới (Bisexual) Một người có quan hệ tình dục với cả hai giới nam và nữ.2 Nguyên nhân gây bệnh NKĐSS NK LTQĐTD: do các tác nhân là vi khuẩn, vi rút, đơn bào, nấm, ký sinh vật gây nên là lây truyền từ người này sang người khác qua quan hệ tình dục. Hầu hết các vi khuẩn, đơn bào, nấm và các ký sinh vật có thể bị diệt bởi các thuốc điều trị hiệu quả Trái lại, các vi rút hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, do vậy chúng tồn tại trong cơ thể một thời gian dài hoặc suốt đời [11].

Nhiễm khuẩn nội sinh: Vi sinh vật thường có ở âm đạo như nhiễm nấm men, viêm âm đạo do vi khuẩn. Nhiễm khuẩn y sinh: là các nhiễm khuẩn do thủ thuật y tế không vô khuẩn[49].3 Các hội chứng thường gặp khi mắc NKĐSS 6 1. Hội chứng tiết dịch âm đạo Hội chứng tiết dịch âm đạo là một hội chứng lâm sàng thường gặp mà người bệnh than phiền là có dịch âm đạo (khí hư) và kèm theo một số triệu chứng khác như ngứa, đau rát ở vùng sinh dục, đái khó, đau khi giao hợp.và nếu không điều trị có thể gây biến chứng như viêm tiểu khung, vô sinh, thai ngoài tử cung, nhất là đối với lậu và Chlamydia. Mọi trường hợp viêm âm hộ, viêm âm đạo, viêm âm hộ - âm đạo và viêm cổ tử cung đều đưa đến tiết dịch âm đạo.

Về điều trị nếu xác định được nguyên nhân thì điều trị nguyên nhân, nếu không thì điều trị theo hội chứng. Đối với mọi trường hợp tiết dịch âm đạo, CBYT cần xác định và điều trị cho các bạn tình, trừ trường hợp viêm âm đạo do nấm hoặc vi khuẩn. Mọi trường hợp mắc hội chứng tiết dịch âm đạo đều cần được thông tin và tư vấn về hành vi tình dục an toàn [32].2 Hội chứng tiết dịch niệu đạo Hội chứng tiết dịch niệu đạo gồm có dịch mủ chảy từ niệu đạo kèm theo các triệu chứng khác như đái buốt, đái khó. Nếu không điều trị kịp thời có thể lây cho bạn tình và để lại biến chứng như viêm mào tinh hoàn, hẹp niệu đạo, vô sinh.

Nếu xác định được nguyên nhân thì điều trị nguyên nhân, nếu không thì điều trị theo hội chứng. Đối với mọi trường hợp tiết dịch niệu đạo, cán bộ y tế cần xác định và điều trị cho các bạn tình. Điều trị viêm niệu đạo do lậu đồng thời phải điều trị viêm niệu đạo do Chlamydia. Mọi trường hợp mắc hội chứng tiết dịch niệu đạo đều cần được giáo dục và tư vấn về hành vi tình dục an toàn Có tới trên 50 % các trường hợp nhiễm khuẩn không triệu chứng vẫn có thể lây bệnh cho bạn tình và có thể tiến triển gây các biến chứng cho chính họ [32].3 Hội chứng loét sinh dục 7 Hội chứng loét sinh dục là tình trạng có các vết loét ở vùng sinh dục, hậu môn gây nên bởi các tác nhân nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục.

Loét sinh dục tạo điều kiện cho HIV lây truyền dễ hơn các NKLTQĐT. Hạ cam, herpes sinh dục và giang mai hay gặp ở những nơi tỉ lệ lưu hành HIV cao và việc phòng chống các bệnh này là thành phần rất quan trọng của phòng chống HIV [32, 50].4 Hội chứng đau bụng dưới Hội chứng đau bụng dưới có các triệu chứng tiết dịch âm đạo, đau, chảy máu khi giao hợp và sốt. Tất cả các phụ nữ có hoạt động tình dục bị đau bụng dưới cần phải được đánh giá cẩn thận để tìm các dấu hiệu viêm tiểu khung. Đau bụng dưới do lậu cầu, Chlamydia có nguy cơ dẫn đến vô sinh.

Tuy nhiên, đau bụng dưới có thể do một số bệnh cấp cứu ngoại khoa và sản phụ khoa, do vậy cần được khám xét cẩn thận để có chẩn đoán và chỉ định điều trị đúng. Đau cấp tính: cần loại trừ các cấp cứu ngoại khoa hoặc sản phụ khoa như: viêm ruột thừa, nang buồng trứng xoắn, thai ngoài tử cung, lạc nội mạc tử cung vỡ. Đau mạn tính: không theo chu kỳ, thường có liên quan đến viêm tiểu khung, viêm phần phụ. Các hậu quả của bệnh khi không được điều trị đúng và đầy đủ, dễ bị nguy cơ thai ngoài tử cung và vô sinh [23].4 Các hậu quả của NKĐSS NKĐSS có thể gây nhiều hậu quả, đặc biệt trong trường hợp không điều trị hoặc điều trị không đầy đủ.

- Gây viêm tiểu khung dẫn đến nguy cơ chửa ngoài tử cung, vô sinh. - Một số NKĐSS gây sẩy thai, thai chết trong tử cung, đẻ non và trẻ đẻ thiếu cân. - Tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung. 8 - Lây nhiễm sang trẻ sơ sinh trong quá trình thai nghén, thời kỳ chu sinh và cho con bú: có thể gây viêm kết mạc mắt trẻ sơ sinh và biến chứng mù lòa, viêm phổi, viêm màng não, thiểu năng trí tuệ ở trẻ em, giang mai bẩm sinh, nhiễm HIV.

- Đối với nam có thể gây viêm mào tinh hoàn 2 bên dẫn đến vô sinh. - Tăng nguy cơ lây nhiễm HIV, đặc biệt là các bệnh có loét ở đường sinh dục. - Các trường hợp nhiễm khuẩn không triệu chứng là nguyên nhân làm tăng số người bệnh trong cộng đồng do họ không biết mình bị bệnh, đồng thời chính họ cũng bị biến chứng do không chữa trị [35].5 Cách thức lây truyền NKĐSS Các NKĐSS có thể lây truyền qua: - Quan hệ tình dục không bảo vệ với người bị nhiễm - Nhiễm khuẩn nội sinh: Thường không lây từ người này sang người khác, nhưng sự phát triển quá mức có thể gây nên triệu chứng bệnh. - Nhiễm khuẩn y sinh: + Các thủ thuật y tế, sau khi khám bệnh, các can thiệp trong thời kỳ mang thai,sinh đẻ, thời kỳ hậu sản, KHHGĐ và khám phụ khoa.

Nhiễm khuẩn có thể được đẩy qua cổ tử cung lên đường sinh dục trên và gây nên các nhiễm khuẩn nghiêm trọng ở tử cung, vòi tử cung và các cơ quan khác trong tiểu khung. + Đặt DCTC, kim tiêm hoặc dụng cụ khi thăm khám âm hộ, âm đạo, thăm dò tử cung có thể gây nhiễm khuẩn nếu việc kiểm soát nhiễm khuẩn kém.6 Các nguyên tắc xử trí và điều trị NKĐSS Tuyến xã thường thiếu các điều kiện xét nghiệm để chẩn đoán nguyên nhân cho nên xử trí bệnh theo phương pháp tiếp cận hội chứng, đó là sử dụng các sơ đồ xử trí. Trong trường hợp thiếu thuốc và hoặc phương tiện dụng cụ điều trị ở tuyến xã, phường thì có thể chuyển người bệnh lên tuyến trên[34]. 9 Điều trị theo tiếp cận hội chứng hay điều trị theo căn nguyên nhưng phải tuân thủ theo nguyên tắc: Điều trị sớm để tránh lây lan, biến chứng.

Điều trị đúng và đủ phác đồ. Điều trị cho cả bạn tình; Phối hợp với giáo dục y tế; Điều trị biến chứng nếu có. Đối với mọi trường hợp NKĐSS, cán bộ y tế cần xác định và điều trị cho vợ/chồng, bạn tình để tránh tái nhiễm, trừ trường hợp viêm âm đạo do nấm hoặc do vi khuẩn. Người bệnh không quan hệ tình dục và uống rượu trong khi điều trị.

Tư vấn tình dục an toàn và khuyến khích sử dụng bao cao su là một phần quan trọng để giúp người bệnh tránh mắc bệnh trong tương lai và góp phần hạn chế lây truyền các nhiễm khuẩn LTQĐTD/HIV.6 Tư vấn về phòng tránh NKĐSS Người cung cấp dịch vụ CSSKSS là những cán bộ truyền thông có kỹ năng trong công việc hàng ngày của họ. Cách nói của họ với khách hàng về những vấn đề này quyết định chất lượng tương tác, và ở một mức độ lớn hơn, chất lượng chăm sóc mà khách hàng nhận được. Truyền thông tốt những thông tin về phòng tránh, đặc biệt là những thay đổi hành vi, đi kèm với điều trị hữu hiệu là chìa khóa để kiểm soát NKĐSS[29].