Giáo trình điều trị, chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ - Đại học Thái Nguyên

Giáo trình cung cấp hướng dẫn chi tiết về quy trình điều trị và chăm sóc bệnh nhân covid-19 ở mức độ vừa và nhẹ. Bao gồm các protocol y tế và cập nhật mới nhất.

• Tác giả: PGS. Nguyễn Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại học Y - Dược, Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y tế
• Đề tài: Điều trị, chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình điều trị chăm sóc bệnh nhân COVID 19

Giáo trình Điều trị, Chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ do Đại học Y - Dược (Đại học Thái Nguyên) biên soạn năm 2021 là tài liệu chuyên môn quan trọng. Giáo trình cung cấp kiến thức toàn diện về vi rút SARS-CoV-2, từ phòng ngừa lây nhiễm đến chẩn đoán và điều trị. Nội dung bao gồm năm chương chính. Chương 1 giới thiệu tổng quan về vi rút SARS-CoV-2. Chương 2 trình bày nguyên tắc kiểm soát lây nhiễm trong cơ sở khám chữa bệnh. Chương 3 hướng dẫn xét nghiệm chẩn đoán. Chương 4 tập trung chẩn đoán và điều trị ca bệnh. Chương 5 đề cập chăm sóc toàn diện bệnh nhân. Giáo trình được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia hàng đầu. PGS. Nguyễn Tiến Dũng, TS. Nguyễn Phương Sinh và TS. Vũ Thị Hồng Anh là các chủ biên. Tài liệu áp dụng cho nhân viên y tế và sinh viên y khoa. Giáo trình xây dựng trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Y tế và khuyến cáo quốc tế.

1.1. Mục tiêu và đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình hướng đến ba mục tiêu chính. Thứ nhất, cung cấp kiến thức nền tảng về đặc điểm dịch tễ và sinh học của vi rút SARS-CoV-2. Thứ hai, hướng dẫn quy trình phòng ngừa lây nhiễm tại cơ sở khám chữa bệnh. Thứ ba, trình bày phác đồ điều trị và chăm sóc bệnh nhân mức độ nhẹ và vừa. Đối tượng sử dụng chủ yếu là bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế trực tiếp tham gia phòng chống dịch. Sinh viên y khoa cũng là đối tượng quan trọng. Giáo trình giúp chuẩn bị nguồn nhân lực y tế sẵn sàng ứng phó đại dịch.

1.2. Cấu trúc và phạm vi nội dung giáo trình

Giáo trình gồm năm chương với tổng cộng hơn 20 bài học chi tiết. Chương 1 trình bày đặc điểm cấu trúc, cơ chế xâm nhập và biến chủng của SARS-CoV-2. Chương 2 là phần lớn nhất, gồm 10 bài về kiểm soát lây nhiễm. Nội dung bao gồm phân luồng bệnh nhân, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân, vệ sinh khử khuẩn và quản lý chất thải y tế. Chương 3 hướng dẫn các phương pháp xét nghiệm PCR, kháng nguyên và kháng thể. Chương 4 trình bày chẩn đoán và phác đồ điều trị. Chương 5 đề cập phục hồi chức năng và dinh dưỡng cho bệnh nhân COVID-19.

II. Phân tích vấn đề trong điều trị COVID 19 mức độ vừa và nhẹ

Điều trị bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ đặt ra nhiều thách thức. Bệnh nhân mức độ nhẹ thường có triệu chứng hô hấp nhẹ như ho, sốt nhẹ, mệt mỏi. Bệnh nhân mức độ vừa biểu hiện viêm phổi, SpO2 từ 94-97%. Việc phân loại đúng mức độ bệnh rất quan trọng. Phân loại sai dẫn đến điều trị không phù hợp hoặc lãng phí nguồn lực. Một vấn đề lớn là nguy cơ tiến triển nặng. Bệnh nhân nhẹ có thể chuyển nặng nhanh trong vài ngày. Theo dõi sát diễn biến lâm sàng là yêu cầu bắt buộc. Giáo trình nhấn mạnh các dấu hiệu cảnh báo cần can thiệp kịp thời. Bao gồm khó thở tăng, SpO2 giảm, rối loạn ý thức. Vấn đề kiểm soát lây nhiễm trong bệnh viện cũng rất phức tạp. Nhân viên y tế đối mặt nguy cơ lây nhiễm cao. Thiết lập khu cách ly đúng quy trình là giải pháp then chốt. Thông khí áp lực âm, phân luồng bệnh nhân và sử dụng phòng hộ cá nhân đầy đủ giúp giảm thiểu rủi ro.

2.1. Thách thức trong chẩn đoán và phân loại mức độ bệnh

Chẩn đoán COVID-19 mức độ nhẹ và vừa gặp nhiều khó khăn. Triệu chứng ban đầu thường giống cảm cúm thông thường. Sốt, ho khan, mệt mỏi, mất vị giác là biểu hiện phổ biến. Xét nghiệm RT-PCR là tiêu chuẩn vàng nhưng cần thời gian chờ kết quả. Test nhanh kháng nguyên cho kết quả nhanh nhưng độ nhạy thấp hơn. Việc phân loại mức độ bệnh dựa vào đánh giá lâm sàng và SpO2. Bệnh nhân nhẹ có SpO2 trên 97%, không viêm phổi. Bệnh nhân vừa có SpO2 từ 94-97%, có dấu hiệu viêm phổi. Đánh giá sai mức độ dẫn đến điều trị không phù hợp.

2.2. Nguy cơ tiến triển nặng và biến chứng

Bệnh nhân COVID-19 mức độ nhẹ và vừa có nguy cơ tiến triển nặng. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi cao, bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi mạn. Biến chứng thường gặp gồm viêm phổi lan toả, suy hô hấp cấp ARDS, rối loạn đông máu. Hội chứng cytokine có thể xảy ra ở bệnh nhân vừa. Giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của theo dõi liên tục. Đo SpO2 định kỳ, theo dõi nhịp thở, thân nhiệt và huyết áp. Phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng giúp can thiệp kịp thời. Chuyển bệnh nhân lên tuyến trên khi cần thiết.

III. Phương pháp điều trị và chăm sóc bệnh nhân COVID 19

Điều trị bệnh nhân COVID-19 mức độ nhẹ và vừa chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ. Không có thuốc kháng vi rút đặc hiệu cho tất cả bệnh nhân. Giáo trình trình bày phác đồ điều trị theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Điều trị triệu chứng bao gồm hạ sốt bằng paracetamol, bù dịch điện giải. Thở oxy qua cannula mũi khi SpO2 dưới 94%. Thở oxy dòng cao HFNC cho bệnh nhân suy hô hấp. Giáo trình đề cập vai trò của các thuốc kháng vi rút như Favipiravir, Molnupiravir. Thuốc kháng viêm corticosteroid như Dexamethason được chỉ định cho bệnh nhân cần oxy. Kháng sinh dự phòng bội nhiễm khi có chỉ định. Chăm sóc toàn diện là phần quan trọng. Bao gồm dinh dưỡng, phục hồi chức năng hô hấp và tâm lý. Bài tập thở chu kỳ chủ động giúp cải thiện thông khí. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ tăng cường miễn dịch. Vệ sinh tay và phòng hộ cá nhân bảo vệ nhân viên y tế.

3.1. Phác đồ điều trị nội khoa theo mức độ bệnh

Phác đồ điều trị chia theo mức độ bệnh. Mức độ nhẹ: điều trị triệu chứng tại nhà hoặc cơ sở y tế. Hạ sốt, bù dịch, theo dõi SpO2. Không cần oxy bổ sung. Mức độ vừa: nhập viện điều trị. Thở oxy cannula mũi duy trì SpO2 trên 94%. Sử dụng thuốc kháng vi rút theo chỉ định. Dexamethason 6mg/ngày cho bệnh nhân cần oxy. Kháng sinh khi nghi ngờ bội nhiễm. Theo dõi sát diễn biến lâm sàng và xét nghiệm. Chuyển ICU khi có dấu hiệu suy hô hấp tiến triển, sốc hoặc suy tạng.

3.2. Chăm sóc toàn diện và phục hồi chức năng

Chăm sóc toàn diện bệnh nhân COVID-19 bao gồm nhiều lĩnh vực. Phục hồi chức năng hô hấp là then chốt. Giáo trình hướng dẫn kỹ thuật thở chu kỳ chủ động. Các bài tập thở sâu, thở mím môi giúp cải thiện thông khí. Bài tập vận động nhẹ tại giường giúp ngăn ngừa biến chứng huyết khối. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ protein, vitamin và khoáng chất. Bổ sung vitamin C, D, kẽm tăng cường miễn dịch. Chăm sóc tâm lý giúp bệnh nhân giảm lo âu, trầm cảm. Hướng dẫn bệnh nhân tự theo dõi SpO2 và triệu chứng tại nhà sau xuất viện.

IV. Ứng dụng và kết luận về giáo trình COVID 19

Giáo trình Điều trị, Chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ có giá trị ứng dụng cao. Tài liệu được xây dựng dựa trên bằng chứng khoa học và kinh nghiệm thực tiễn. Giáo trình áp dụng hiệu quả trong đào tạo nhân viên y tế. Các quy trình kiểm soát lây nhiễm được trình bày chi tiết, dễ thực hiện. Hướng dẫn sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân giúp bảo vệ nhân viên y tế. Quy trình phân luồng, tiếp nhận bệnh nhân giúp giảm lây nhiễm chéo. Giáo trình cũng hữu ích cho công tác đào tạo liên tục. Cập nhật kiến thức mới về biến chủng và phác đồ điều trị. Giáo trình nhấn mạnh tiếp cận đa chuyên khoa. Sự phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng và phục hồi chức năng. Bài học từ đại dịch COVID-19 giúp chuẩn bị tốt hơn cho tương lai. Giáo trình là tài liệu tham khảo quý giá cho hệ thống y tế dự phòng và điều trị.

4.1. Giá trị đào tạo và thực hành lâm sàng

Giáo trình phục vụ hiệu quả công tác đào tạo y khoa. Sinh viên y, dược tiếp cận kiến thức cập nhật về COVID-19. Nhân viên y tế tuyến cơ sở được hướng dẫn quy trình cụ thể. Các bài tập thực hành giúp nâng cao kỹ năng thực tế. Giáo trình cung cấp phụ lục hướng dẫn chi tiết kỹ thuật. Phụ lục 1 trình bày quy trình thở chu kỳ chủ động. Phụ lục 2 và 3 hướng dẫn bài tập cho bệnh nhân nhẹ và sau xuất viện. Tài liệu hỗ trợ đào tạo liên tục tại bệnh viện và trung tâm y tế.

4.2. Bài học kinh nghiệm và hướng phát triển

Đại dịch COVID-19 để lại nhiều bài học quý giá. Giáo trình ghi nhận tầm quan trọng của chuẩn bị sẵn sàng ứng phó dịch. Hệ thống kiểm soát lây nhiễm cần được duy trì thường xuyên. Nguồn nhân lực y tế cần được đào tạo liên tục. Hướng phát triển bao gồm cập nhật phác đồ theo biến chủng mới. Nghiên cứu thuốc kháng vi rút hiệu quả hơn. Ứng dụng công nghệ số trong theo dõi bệnh nhân từ xa. Xây dựng hệ thống y tế dự phòng bền vững. Giáo trình là nền tảng cho các nghiên cứu chuyên sâu về COVID-19.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC GIÁO TRÌNH ĐIỀU TRỊ, CHĂM SÓC BỆNH NHÂN COVID-19 MỨC ĐỘ VỪA VÀ NHẸ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NĂM 2021 1 2 Chủ biên PGS. Nguyễn Tiến Dũng TS. Nguyễn Phương Sinh TS. Vũ Thị Hồng Anh Ban biên tập TS. Nguyễn Quang Mạnh TS. Nguyễn Thị Thu Thái TS. Vũ Thị Hồng Anh TS. Nguyễn Thị Phương Lan TS. Trần Thế Hoàng Tham gia biên soạn TS. Nguyễn Quang Mạnh TS. Nguyễn Thị Thu Thái TS. Vũ Thị Hồng Anh TS. Vũ Tiến Thăng TS. Nguyễn Thị Phương Lan PGS. Phạm Kim Liên TS. Mai Anh Tuấn TS. Nguyễn Thị Tố Uyên TS. Trần Thế Hoàng TS. Bùi Thị Thu Hương TS. Nguyễn Đắc Trung BSCKII. Lương Thị Hồng Nhung BSCKII. Dương Văn Thanh TS. Trương Thị Thuỳ Dương TS. Nguyễn Văn Giang TS. Đàm Thị Bảo Hoa ThS. Trịnh Quỳnh Giang ThS. Trịnh Minh Phong ThS. Phùng Văn Lợi ThS. Trần Thu Trang ThS. Trần Văn Học 3 4 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU 9 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 10 Chương 1: Tổng quan vi rút Sars-Cov-2 11 Chương 2: Phòng và kiểm soát lây nhiễm Sars-Cov-2 trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh 31 Bài 1: Nguyên tắc và biện pháp kiểm soát lây nhiễm sars-cov-2 31 Bài 2: Phân luồng, tiếp nhận, sàng lọc và cách ly người nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm Sars-Cov-2, thiết lập khu vực, buồng cách ly 40 Bài 3: Sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân và vệ sinh tay 55 Bài 4: Xử lý dụng cụ, dụng cụ ăn uống, xử lý đồ vải 70 Bài 5: Vệ sinh khử khuẩn bề mặt môi trường và vệ sinh khử khuẩn phương tiện vận chuyển người nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm Sars-Cov-2 84 Bài 6: Phòng ngừa lây nhiễm Sars-Cov-2 ở nhân viên y tế 94 Bài 7: Phòng và kiểm soát COVID-19 tại đơn vị dinh dưỡng và cung cấp dịch vụ ăn uống 105 Bài 8: Kiểm soát thông khí tại khu vực thăm khám, điều trị người bệnh COVID-19 110 Bài 9: Quản lý chất thải y tế và vệ sinh trong phòng chống dịch COVID-19 114 Bài 10: Phòng ngừa lây nhiễm Sars-Cov-2 trong phẫu thuật, thủ thuật và thận nhân tạo 122 Chương 3: Xét nghiệm chẩn đoán vi rút Sars-Cov-2 138 Bài 1: Các xét nghiệm phát hiện và chẩn đoán vi rút Sars-Cov-2 138 Bài 2: Quy trình tổ chức lấy mẫu xét nghiệm Sars-Cov-2 160 Bài 3: Thu thập mẫu bệnh phẩm trong xét nghiệm Sars-Cov-2 167 Bài 4: Chiến lược xét nghiệm phát hiện và chẩn đoán Sars-Cov-2 178 Chương 4: Chẩn đoán, điều trị ca bệnh COVID-19 183 Bài 1: Chẩn đoán ca bệnh COVID-19 183 5 Bài 2: Điều trị ca bệnh COVID-19 194 Bài 3: Dự phòng và xử trí COVID-19 do chủng vi rút Sars-Cov-2 ở phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh 220 Chương 5: Chăm sóc toàn diện bệnh nhân COVID-19 231 Bài 1: Phục hồi chức năng bệnh nhân COVID-19 231 Phụ lục 1: Quy trình kỹ thuật thở chu kỳ chủ động 240 Phụ lục 2: Hướng dẫn thực hiện các bài tập cho người bệnh viêm đường hô hấp cấp do Sars-Cov2 thể nhẹ 242 Phụ lục 3: Hướng dẫn thực hiện các bài tập cho người bệnh viêm đường hô hấp cấp do Sars-Cov2 sau xuất viện 243 Bài 2: Vai trò của chế độ dinh dưỡng trong dự phòng và điều trị COVID-19 246 Bài 3: Chế độ dinh dưỡng trong điều trị người bệnh trưởng thành và trẻ em COVID-19 255 Phụ lục 1: Xác định/ Sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng bằng NRS (Nutrition Risk Screening) 272 Phụ lục 2: Điểm NUTRIC hiệu chỉnh (Modifed NUTRICscore-MNS) 274 Phụ lục 3: Phương pháp đánh giá tìnhtrạng dinh dưỡng tổng thể bằng SGA (Subjective Global Assessement-SGA) 275 Bài 4: Can thiệp tâm lý ở bệnh nhân và gia đình bệnh nhân COVID-19 277 Bài 5: Chăm sóc người nhiễm, nghi nhiễm Sars-Cov-2 thể không triệu chứng, mức độ nhẹ và mức độ vừa 284 Bài 6: Chăm sóc người nhiễm Sars-Cov-2 nặng và nguy kịch 287 Bài 7: Chăm sóc trẻ nhiễm, nghi nhiễm Sars-Cov-2 310 Chương 6: Phòng chống stress tâm lý trong dịch bệnh COVID-19 315 Phụ lục 1: Thang đánh giá lo âu - trầm cảm - Stress (Dass 21) 324 Phụ lục 2: Một số kĩ thuật thư giãn giúp đối phó với căng thẳng 326 Chương 7: Quản lý, sử dụng các trang thiết bị y tế ưu tiên cho công tác điều trị COVID-19 330 6 Phụ lục số 1.1: Danh mục trang thiết bị thiết yếu 331 Phụ lục số 1.2: Danh mục vật tư tiêu hao thiết yếu 333 Phụ lục số 1.3: Danh mục thuốc thiết yếu 335 Phụ lục số 2.1: Danh mục trang thiết bị thiết yếu 337 Phụ lục số 2.2: Danh mục vật tư tiêu hao thiết yếu 338 Phụ lục số 2.3: Danh mục thuốc thiết yếu quy trình kỹ thuật lọc máu liên tục CVVH trong hội chứng suy hô hấp tiến triển (ARDS) 339 Quy trình kỹ thuật trao đổi Ôxy qua màng trong hỗ trợ hô hấp tại giường (tim phổi nhân tạo) 345 Quy trình kỹ thuật thông khí không xâm nhập với hai mức áp lực dương (BiPAP) 350 Quy trình kỹ thuật thông khí không xâm nhập với áp lực dương liên tục (CPAP) 354 Quy trình kỹ thuật thông khí nhân tạo xâm nhập phương thức điều khiển thể tích (VCV) 357 Quy trình kỹ thuật thông khí nhân tạo xâm nhập phương thức điều khiển áp lực (PCV) 361 Quy trình kỹ thuật thông khí nhân tạo xâm nhập phương thức hỗ trợ áp lực (PSV) 365 Quy trình kỹ thuật thông khí nhân tạo xâm nhập áp lực dương liên tục (CPAP) 368 Quy trình kỹ thuật thở ôxy 372 Quy trình kỹ thuật khí dung 374 Quy trình kỹ thuật hút đờm 376 Quy trình kỹ thuật sử dụng máy truyền dịch và bơm tiêm điện 380 Quy trình sử dụng máy monitor 5 thông số 383 Chương 8: Xử lý thi hài người nhiễm hoặc nghi nhiễm Sars-Cov-2 387 7 8 LỜI GIỚI THIỆU Ngày 11 tháng 3 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới đã tuyên bố dịch COVID-19 do SARS-CoV-2 gây ra là “Đại dịch toàn cầu”. Đến nay, tình hình dịch trên thế giới vẫn diễn biến hết sức phức tạp với số ca mắc và tử vong liên tục gia tăng. Tại Việt Nam, các hoạt động phòng chống dịch COVID-19 của ngành y tế và các cấp, các ngành, các địa phương đã được triển khai tích cực, đồng bộ. Tuy nhiên, dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp, thêm nhiều trường hợp nhiễm bệnh và tử vong. Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã ban hành tài liệu “Hướng dẫn thiết lập các cơ sở thu dung, điều trị COVID-19 theo mô hình tháp 3 tầng”. Hiện tại, nguồn nhân lực y tế được đào tạo toàn diện về điều trị và chăm sóc bệnh nhân COVID-19 ở các tầng còn hạn chế. Để nâng cao năng lực ứng phó, chuẩn bị sẵn sàng, đáp ứng tại chỗ phù hợp, hiệu quả; cách ly, quản lý và điều trị bệnh nhân COVID-19; chuyển tầng điều trị kịp thời, hạn chế đến mức thấp nhất số trường hợp diễn biến nặng và tử vong; Trường Đại học Y - Dược, Đại học Thái Nguyên biên soạn Giáo trình “Điều trị, chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ”. Giáo trình này sẽ giúp nhân viên y tế có được những nội dung cơ bản, súc tích, dễ thực hiện khi tham gia các hoạt động thu dung, quản lý, điều trị và chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ. Các nội dung trong tài liệu được biên soạn dựa trên các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế về chẩn đoán và điều trị COVID-19. Đồng thời, tài liệu đã được Hội đồng chuyên môn của Nhà trường và Sở Y tế Thái Nguyên thẩm định. Hiện nay, các nội dung liên quan đến chẩn đoán và điều trị COVID-19 vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện và cập nhật. Vì thế, giáo trình “Điều trị, chăm sóc bệnh nhân COVID-19 mức độ vừa và nhẹ” không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Nhóm biên soạn rất mong nhận được sự chia sẻ và góp ý của Quý độc giả về nội dung cuốn tài liệu để hoàn thiện cho lần tái bản sau. Tập thể biên soạn PGS. Nguyễn Tiến Dũng HIỆU TRƯỞNG 9 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BMI : Body Mass Index - Chỉ số khối cơ thể CCĐ : Chống chỉ định CN : Cân nặng CoV : Vi rút Corona COVID-19 : Bệnh viêm đường hô hấp cấp do SARS-CoV-2 DDOT : Dinh dưỡng qua ống thông DDTH : Dinh dưỡng tiêu hóa DDTM : Dinh dưỡng tĩnh mạch IC : Indirect calorimetry - Chuyển hóa năng lượng gián tiếp KBCB : Khám bệnh, chữa bệnh KSNK : Kiểm soát nhiễm khuẩn NB : Người bệnh NKQ : Nội khí quản NL : Năng lượng NVYT : Nhân viên y tế ONS : Oral nutritional supplementation - Bổ sung dinh dưỡng qua đường miệng PHCN : Phòng hộ cá nhân PNC : Phòng ngừa chuẩn REE : Resting energy expenditure- Tiêu hao năng lượng lúc nghỉ SDD : Suy dinh dưỡng SGA : Subjective global assessment - Đánh giá tình trạng dinh dưỡng tổng thể theo chủ quan VSATTP : Vệ sinh an toàn thực phẩm VST : Vệ sinh tay XN : Xét nghiệm 10 Chương 1 TỔNG QUAN VI RÚT SARS-COV-2 Mục tiêu: Sau khi kết thúc chương 1, học viên có khả năng: 1. Vận dụng được các kiến thức về vi rút SARS-CoV-2 trong phòng chống dịch bệnh COVID-19. Nhận thức được tầm quan trọng của phòng chống dịch bệnh COVID-19. Nội dung: Coronavirus mới, ký hiệu bởi WHO là SARS-CoV-2, còn được gọi là vi rút viêm phổi Vũ Hán vì đây là tác nhân gây bệnh viêm phổi ở Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc), bắt đầu xuất hiện và lây lan từ cuối năm 2019. Lần đầu tiên WHO cảnh báo về một ổ dịch viêm phổi không rõ nguyên nhân ở Vũ Hán, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào ngày 31 tháng 12 năm 2019. Ban đầu, loại vi rút này dự kiến được đặt tên là Coronavirus mới 2019 (2019-nCoV). Sau đó, Ủy ban Quốc tế về Phân loại vi rút (ICTV) đã đặt tên cho vi rút này là SARS-CoV-2. COVID-19 là tên bệnh do SARS-CoV-2 gây ra. Họ Coronavirrus và vi rút SARS-CoV-2 Coronavirus là một nhóm gồm các vi rút thuộc chi Betacoronavirus, phân họ Coronavirinae trong họ Coronaviridae, theo bộ Nidovirales. Coronavirus gây bệnh ở các loài động vật có vú, bao gồm cả con người và chim. Phân họ Coronavirus được phân loại thành bốn chi: Alpha, Beta, Gamma và Delta Coronavirus. Nhìn chung, Alphacoronavirus và Betacoronavirus có thể lây nhiễm cho động vật có vú trong khi đó Gammacoronavirus và Deltacoronavirus lây nhiễm cho chim, nhưng một số trong chúng cũng có thể lây nhiễm ở động vật có vú. Cho tới nay có 7 loại Coronavirus gây bệnh ở người (HCoV) thuộc 2 trong số các chi này: + Alphacoronavirus bao gồm: HCoV-229E và HCoV-NL63. + Betacoronavirus bao gồm: HCoV-HKU1, HCoV-OC43.