Luận văn thạc sĩ y học mô hình bệnh tật điều trị nội trú và thực trạng nguồn nhân lực tại bệnh viện y học cổ truyền tỉnh lào cai năm 2021

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình bệnh tật điều trị nội trú và thực trạng nguồn nhân lực tại bệnh viện y học cổ truyền Lào Cai năm 2021.

• Tác giả: Phạm Quý Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Quang Huy
• Trường học: Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Mô Hình Bệnh Tật Điều Trị Nội Trú Và Thực Trạng Nguồn Nhân Lực Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Tỉnh Lào Cai Năm 2021
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số đặc điểm cơ cấu bệnh tật
• 1.1.1. Khái niệm mô hình bệnh tật
• 1.1.2. Đặc điểm cơ cấu bệnh tật trên thế giới
• 1.1.3. Tình hình bệnh tật ở Việt Nam
• 1.2. Phân loại bệnh tật theo ICD - 10
• 1.3. Phân loại bệnh tật theo Y học cổ truyền
• 1.4. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền
• 1.5. Nghiên cứu về cơ cấu bệnh tật tại các bệnh viện y học cổ truyền
• 1.6. Nguồn nhân lực y tế
• 1.7. Nghiên cứu về nhân lực tại các bệnh viện y học cổ truyền
• 1.8. Nguồn nhân lực của bệnh viện YHCT tỉnh Lào Cai
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chất liệu, đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Chọn mẫu và cỡ mẫu
• 2.3.3. Cách tiến hành và phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.4. Biến số và chỉ số nghiên cứu
• 2.3.5. Tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm tuổi
• 3.1.2. Phân bố giới tính
• 3.1.3. Số lượt khám bệnh từ 2018-2020
• 3.2. Mô hình bệnh tật theo ICD-10
• 3.2.1. Mô hình bệnh tật tại bệnh viện
• 3.3. Tình hình nhân lực của bệnh viện năm 2021
• 3.3.1. Đặc điểm cán bộ bệnh viện
• 3.3.2. Trình độ bác sĩ của bệnh viện
• 3.3.3. Trình độ dược sĩ của bệnh viện
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm bệnh tật của người bệnh điều trị tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai từ 2018-2020
• 4.2. Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai từ năm 2018-2020
• 4.3. Đánh giá nguồn nhân lực tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai năm 2021
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình bệnh tật tại Lào Cai năm 2021

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai năm 2021 phản ánh tình hình sức khỏe của cộng đồng. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về các loại bệnh tật phổ biến và nguồn nhân lực y tế tại đây. Việc hiểu rõ mô hình bệnh tật sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

1.1. Đặc điểm cơ cấu bệnh tật tại Lào Cai

Cơ cấu bệnh tật tại Lào Cai có sự khác biệt so với các tỉnh khác. Các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch, tiểu đường đang gia tăng, trong khi các bệnh truyền nhiễm giảm dần. Điều này cho thấy sự chuyển biến trong tình hình sức khỏe cộng đồng và yêu cầu cần có các biện pháp can thiệp kịp thời.

1.2. Khái niệm mô hình bệnh tật trong y học cổ truyền

Mô hình bệnh tật trong y học cổ truyền không chỉ dựa trên triệu chứng mà còn xem xét nguyên nhân sâu xa của bệnh. Việc áp dụng các phương pháp điều trị từ y học cổ truyền có thể mang lại hiệu quả cao trong việc điều trị các bệnh mãn tính.

II. Thách thức trong việc quản lý nguồn nhân lực y tế tại bệnh viện

Quản lý nguồn nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai gặp nhiều thách thức. Sự thiếu hụt nhân lực có trình độ chuyên môn cao và sự phân bổ không đồng đều giữa các khoa là những vấn đề cần được giải quyết. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ y tế và khả năng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

2.1. Tình hình nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền

Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai hiện có số lượng nhân lực y tế không đủ để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh. Sự thiếu hụt này chủ yếu do chính sách đào tạo và thu hút nhân lực chưa hiệu quả.

2.2. Các vấn đề trong đào tạo nhân lực y tế

Đào tạo nhân lực y tế tại Lào Cai còn nhiều hạn chế. Chương trình đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, dẫn đến tình trạng nhân viên y tế thiếu kỹ năng và kiến thức cần thiết để phục vụ bệnh nhân.

III. Phương pháp nghiên cứu mô hình bệnh tật tại Lào Cai

Nghiên cứu mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai được thực hiện thông qua các phương pháp thống kê và phân tích dữ liệu. Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định rõ ràng các loại bệnh tật phổ biến và tình hình nhân lực y tế tại bệnh viện.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn nhân viên y tế. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá kết quả

Số liệu được phân tích bằng các phần mềm thống kê hiện đại. Kết quả cho thấy sự phân bố bệnh tật và tình hình nhân lực y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai có nhiều điểm đáng chú ý.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình bệnh tật trong y học cổ truyền

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả. Việc áp dụng y học cổ truyền trong điều trị các bệnh mãn tính đang trở thành xu hướng được ưa chuộng.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị

Kết quả nghiên cứu cho thấy các phương pháp điều trị từ y học cổ truyền có hiệu quả cao trong việc giảm triệu chứng và cải thiện sức khỏe cho bệnh nhân. Điều này mở ra hướng đi mới cho việc kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền.

4.2. Chính sách y tế và phát triển nguồn nhân lực

Chính sách y tế cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế. Việc đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực y tế là cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình bệnh tật

Mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào sự đầu tư và phát triển nguồn nhân lực y tế, cũng như việc áp dụng các phương pháp điều trị hiệu quả.

5.1. Tương lai của y học cổ truyền tại Lào Cai

Y học cổ truyền có tiềm năng lớn trong việc điều trị các bệnh mãn tính. Việc phát triển mô hình bệnh tật sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

5.2. Đề xuất giải pháp cải thiện mô hình bệnh tật

Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện mô hình bệnh tật tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng đào tạo, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường hợp tác giữa các cơ sở y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh mạn tính không lây nhiễm chiếm tới 63,50% cơ cấu bệnh tật toàn quốc. Tại vùng miền núi phía Bắc, Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai là cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa hạng II tuyến tỉnh cao nhất, chịu trách nhiệm bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trên địa bàn. Tuy nhiên, việc thiếu hụt các dữ liệu thực chứng về mô hình bệnh tật đặc thù và hiện trạng nhân lực đã tạo ra rào cản lớn cho công tác phân bổ nguồn lực y tế.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Y học cổ truyền của tác giả Phạm Quý Hoàng, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Đoàn Quang Huy tại Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam, được thực hiện nhằm giải quyết trọn vẹn bài toán thực tiễn này. Nghiên cứu xác định hai mục tiêu trọng tâm: mô tả cơ cấu mô hình bệnh tật điều trị nội trú giai đoạn 2018–2020 và đánh giá thực trạng nguồn nhân lực y tế của bệnh viện trong năm 2021.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 49.834 lượt hồ sơ bệnh án điều trị nội trú trong 3 năm và 86 cán bộ y tế đang công tác tại bệnh viện. Số lượt khám và điều trị ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc từ 13.544 lượt năm 2018 lên 21.621 lượt năm 2020, tương đương mức tăng hơn 59,6%. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học có độ tin cậy cao, hỗ trợ đắc lực cho các nhà quản lý y tế trong việc tái cơ cấu nhân sự, nâng cao chất lượng phác đồ điều trị và hoạch định chiến lược phát triển y dược cổ truyền bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa lý luận dịch tễ học hiện đại và học thuyết y học cổ truyền phương Đông. Về mặt y học hiện đại, luận văn ứng dụng lý thuyết chuyển dịch bệnh tật cùng hệ thống phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10 gồm 21 chương bệnh chuẩn hóa do Tổ chức Y tế Thế giới ban hành. Đây là công cụ nền tảng giúp mã hóa, thống kê và so sánh dữ liệu bệnh tật theo tiêu chuẩn y khoa quốc tế.

Về mặt y học cổ truyền, nghiên cứu vận dụng các học thuyết kinh điển bao gồm học thuyết Âm Dương, Ngũ Hành, Thiên Nhân hợp nhất, Tạng tượng, Kinh lạc và Bát cương. Việc quy nạp và phân loại các chứng trạng lâm sàng được chuẩn hóa theo Quyết định số 7603/QĐ-BYT của Bộ Y tế về danh mục dùng chung trong quản lý khám chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế. Các khái niệm cốt lõi được sử dụng xuyên suốt bao gồm mô hình bệnh tật, bệnh chính, bệnh kèm theo, chứng bệnh y học cổ truyền và định mức biên chế sự nghiệp y tế công lập theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế nghiên cứu kết hợp: phương pháp hồi cứu mô tả cắt dọc đối với dữ liệu mô hình bệnh tật trong 3 năm (2018–2020) và phương pháp mô tả cắt ngang đối với nguồn nhân lực năm 2021. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 49.834 hồ sơ bệnh án của bệnh nhân điều trị nội trú từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2020 và toàn bộ 86 cán bộ y tế của bệnh viện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ không xác suất nhằm loại trừ sai số chọn mẫu và phản ánh bức tranh toàn cảnh của đơn vị.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả trên phần mềm SPSS phiên bản 23 và Microsoft Excel là nhằm xử lý tối ưu tập dữ liệu lớn, đảm bảo trích xuất chính xác các chỉ số định tính và định lượng như tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình và độ lệch chuẩn. Toàn bộ quy trình thu thập số liệu tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn đạo đức nghiên cứu y sinh học đã được Hội đồng đạo đức Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam phê duyệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 49.834 lượt bệnh nhân điều trị nội trú giai đoạn 2018–2020 mang lại những phát hiện quan trọng về mô hình bệnh tật và nhân lực y tế:

Cơ cấu bệnh tật theo ICD-10 tập trung chủ yếu vào 3 chương bệnh lớn: Chương XIII (Bệnh hệ cơ xương khớp và mô liên kết) dẫn đầu với 15.449 ca, chiếm 31,00%; tiếp theo là Chương IX (Bệnh hệ tuần hoàn) với 12.096 ca, chiếm 24,27%; Chương X (Bệnh hệ hô hấp) đứng thứ ba với 7.748 ca, chiếm 15,55%. Tổng cộng 3 chương bệnh này đã chiếm tới 70,82% tổng số lượt người bệnh nội trú tại bệnh viện. Ngược lại, các chương bệnh về dị tật bẩm sinh hay nguyên nhân bên ngoài chỉ chiếm dưới 0,02%.

Dưới góc nhìn y học cổ truyền, sự phân bố chứng bệnh phản ánh rõ nét thế mạnh điều trị chuyên khoa. Trong nhóm cơ xương khớp (16.194 ca phân tích theo chứng), Chứng tý chiếm đa số với 47,6% (7.715 ca), tiếp đến là Tọa cốt phong chiếm 19,4% (3.143 ca) và Yêu thống chiếm 14,9% (2.405 ca). Ở nhóm bệnh tuần hoàn (11.540 ca), Huyễn vựng chiếm tỷ lệ áp đảo 92,2% (10.642 ca). Ở nhóm hô hấp (7.752 ca), Hầu chứng chiếm 78,8% (6.108 ca) và Hầu nga chiếm 5,79% (449 ca).

Về nhân khẩu học, độ tuổi lao động từ 16–59 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 62,91% (31.351 ca), nhóm 60–89 tuổi chiếm 35,38% (17.629 ca), trong khi trẻ em dưới 5 tuổi chỉ chiếm 0,11% (53 ca). Về giới tính, bệnh nhân nữ chiếm 52%, cao hơn đáng kể so với nam giới (48%).

Thời gian nằm viện trung bình của người bệnh là 11,22 ± 1,15 ngày. Bệnh hệ tuần hoàn có số ngày điều trị dài nhất với 17,71 ± 3,09 ngày, kế tiếp là bệnh hệ tiêu hóa với 16,89 ± 1,37 ngày và hệ hô hấp với 14,69 ± 4,01 ngày. Về nhân lực năm 2021, bệnh viện có 86 cán bộ, trong đó có 27 bác sĩ (gồm 8 bác sĩ trình độ sau đại học), 4 dược sĩ đại học, 6 cử nhân điều dưỡng và 42 nhân viên trình độ cao đẳng, trung cấp.

Thảo luận kết quả

Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lào Cai chịu tác động sâu sắc từ yếu tố địa lý và khí hậu miền núi cao, nơi có mùa đông lạnh, độ ẩm cao và biên độ nhiệt ngày đêm lớn. Điều kiện tự nhiên này kết hợp với đặc thù lao động thể lực nông lâm nghiệp khiến tỷ lệ mắc các chứng bệnh phong hàn thấp tý, đau nhức xương khớp và viêm đường hô hấp gia tăng rõ rệt. Đồng thời, xu hướng già hóa dân số và lối sống thay đổi làm bùng phát các bệnh tim mạch mạn tính, thể hiện qua tỷ lệ mắc chứng huyễn vựng (tăng huyết áp) rất cao.

Khi so sánh với các nghiên cứu của đồng nghiệp tại các địa phương khác, kết quả này có nhiều điểm tương đồng. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông ghi nhận nhóm bệnh cơ xương khớp và thần kinh chiếm ưu thế với tỷ lệ bệnh nhân nữ đạt 61,14% và nhóm tuổi trên 50 tuổi chiếm hơn 80%. Tương tự, khảo sát tại Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh cũng chỉ ra hơn 90% ca bệnh thuộc hệ cơ xương khớp, tuần hoàn và thần kinh, trong đó chứng tý, bán thân bất toại và huyễn vựng là các chứng bệnh hàng đầu.

Các dữ liệu này có thể được trình bày một cách trực quan qua biểu đồ đường biểu diễn xu hướng gia tăng bệnh nhân nội trú từ năm 2018 đến năm 2020, kết hợp biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng 3 chương bệnh chủ lực (cơ xương khớp, tuần hoàn, hô hấp) và bảng so sánh cơ cấu nhân lực thực tế với định mức quy chuẩn y tế công lập.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ thực trạng mô hình bệnh tật và cơ cấu nhân lực, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao:

Thứ nhất, nâng cao năng lực chuyên môn y khoa trọng điểm. Ban Giám đốc bệnh viện cần xây dựng kế hoạch cử ít nhất 5 bác sĩ tham gia các khóa đào tạo sau đại học chuyên khoa I và chuyên khoa II về cơ xương khớp, tim mạch lão khoa và phục hồi chức năng trước quý IV năm 2023, nhằm củng cố chất lượng chuyên môn cho các nhóm bệnh đang chiếm 70,82% tổng lưu lượng điều trị.

Thứ hai, chuẩn hóa phác đồ kết hợp Đông - Tây y và kiểm soát ngày điều trị. Hội đồng chuyên môn bệnh viện cần hoàn thiện và ban hành 15 quy trình kỹ thuật kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền, đẩy mạnh các phương pháp không dùng thuốc như điện từ châm, cấy chỉ, xoa bóp bấm huyệt và dưỡng sinh, đặt mục tiêu rút ngắn thời gian điều trị trung bình của nhóm bệnh tuần hoàn từ 17,71 ngày xuống dưới 14 ngày trong giai đoạn 2022–2024.

Thứ ba, tái cơ cấu và bổ sung nguồn nhân lực theo quy chuẩn. Phòng Tổ chức Cán bộ phối hợp với Sở Y tế tỉnh Lào Cai tiến hành tuyển dụng bổ sung 12 cử nhân điều dưỡng và kỹ thuật viên vật lý trị liệu trước năm 2024, từng bước nâng tỷ lệ điều dưỡng trên bác sĩ đạt mức tối thiểu 2,0 theo quy định tại Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV.

Thứ tư, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và chế biến dược liệu. Lãnh đạo bệnh viện cần phê duyệt đề án hiện đại hóa hệ thống sắc thuốc đóng gói tự động, máy tập phục hồi chức năng chuyên sâu và mở rộng khu điều trị nội trú trước năm 2025, hướng tới mục tiêu đáp ứng an toàn, hiệu quả cho hơn 25.000 lượt bệnh nhân nội trú mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ này là tài liệu tham khảo chuyên môn giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

Nhà quản lý và ban giám đốc các bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền: Cung cấp bằng chứng thực tiễn để xây dựng kế hoạch phân bổ giường bệnh, dự trù ngân sách mua sắm dược liệu, vật tư và tái cấu trúc nhân sự phù hợp với lưu lượng bệnh nhân.

Cán bộ hoạch định chính sách y tế tại các Sở Y tế vùng trung du và miền núi: Cung cấp khung dữ liệu tham chiếu điển hình để xây dựng quy hoạch mạng lưới y tế cơ sở và chính sách phát triển y dược cổ truyền tại địa phương.

Bác sĩ lâm sàng và học viên sau đại học ngành Y học cổ truyền: Tài liệu phục vụ tra cứu mối liên hệ giữa chẩn đoán mã bệnh ICD-10 và các chứng trạng Đông y, hỗ trợ nâng cao chất lượng lập hồ sơ bệnh án và nghiên cứu khoa học chuyên ngành.

Các nhà nghiên cứu dịch tễ học và kinh tế y tế: Cung cấp số liệu thứ cấp có giá trị về chi phí thời gian nằm viện, biến động mô hình bệnh tật theo chu kỳ nhiều năm và phân tích hiệu suất sử dụng nhân lực y tế công lập.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh nhân cơ xương khớp chiếm tỷ lệ nội trú cao nhất tại bệnh viện xuất phát từ nguyên nhân nào? Khí hậu đặc thù của Lào Cai là vùng núi cao lạnh ẩm, biên độ nhiệt lớn, kết hợp với đặc thù lao động thể lực nặng nhọc của người dân địa phương. Điều này làm gia tăng tỷ lệ mắc các chứng bệnh phong hàn thấp tý theo y học cổ truyền, khiến chương cơ xương khớp chiếm tỷ lệ cao nhất với 31,00% (15.449 ca).

Đặc điểm phân bố theo nhóm tuổi của bệnh nhân điều trị nội trú có điểm gì đáng chú ý? Bệnh nhân tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi lao động 16–59 tuổi với 62,91% (31.351 ca) và nhóm người cao tuổi 60–89 tuổi với 35,38% (17.629 ca). Trẻ em dưới 5 tuổi chỉ chiếm 0,11% (53 ca), cho thấy nhu cầu điều trị y học cổ truyền tập trung chủ yếu vào nhóm tuổi trưởng thành và người cao tuổi.

Cơ cấu trình độ của đội ngũ cán bộ y tế tại bệnh viện năm 2021 có đáp ứng được nhu cầu thực tế không? Bệnh viện có 86 cán bộ, trong đó có 27 bác sĩ với 8 cán bộ có trình độ sau đại học (chiếm 29,6% số bác sĩ) và 4 dược sĩ đại học. Mặc dù trình độ chuyên môn của bác sĩ đạt chuẩn khá tốt, số lượng điều dưỡng đại học và kỹ thuật viên chuyên sâu vẫn cần được bổ sung để đáp ứng tỷ lệ chuẩn.

Thời gian điều trị nội trú trung bình của bệnh nhân tại bệnh viện là bao nhiêu ngày? Thời gian điều trị nội trú trung bình toàn viện là 11,22 ± 1,15 ngày. Nhóm bệnh hệ tuần hoàn có thời gian nằm viện kéo dài nhất với trung bình 17,71 ± 3,09 ngày, tiếp theo là nhóm bệnh hệ tiêu hóa với 16,89 ± 1,37 ngày và hệ hô hấp với 14,69 ± 4,01 ngày.

Các chứng bệnh y học cổ truyền nào phổ biến nhất trong nhóm bệnh hệ tuần hoàn và hệ hô hấp? Trong nhóm bệnh tuần hoàn, chứng Huyễn vựng chiếm tỷ lệ vượt trội lên tới 92,2% (10.642 ca) do liên quan đến tăng huyết áp mạn tính. Trong khi đó, ở nhóm bệnh hô hấp, Hầu chứng chiếm vị trí cao nhất với 78,8% (6.108 ca) và Hầu nga chiếm 5,79% (449 ca).

Kết luận

Những đóng góp trọng tâm và định hướng từ công trình nghiên cứu:

• Mô tả toàn diện mô hình bệnh tật nội trú quy mô lớn với 49.834 ca trong 3 năm liên tiếp tại một bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh vùng cao.
• Xác lập bằng chứng khoa học khẳng định 3 nhóm bệnh chiếm ưu thế tuyệt đối là cơ xương khớp (31,00%), tuần hoàn (24,27%) và hô hấp (15,55%).
• Đánh giá chính xác thực trạng nguồn nhân lực gồm 86 cán bộ y tế, làm rõ điểm mạnh về trình độ bác sĩ và những mặt còn hạn chế trong cơ cấu chức danh.
• Thiết lập mối liên hệ thực chứng giữa hệ thống phân loại quốc tế ICD-10 và hệ thống chứng bệnh y học cổ truyền theo quy định của Bộ Y tế.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về đào tạo chuyên khoa, chuẩn hóa quy trình điều trị và bổ sung trang thiết bị y tế giai đoạn 2022–2025.

Công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Quý Hoàng là một nghiên cứu thực nghiệm công phu, có giá trị học thuật cao và khả năng ứng dụng thực tiễn xuất sắc. Các nhà quản lý, bác sĩ lâm sàng và học viên quan tâm có thể khai thác chi tiết kho dữ liệu trong toàn văn công trình để ứng dụng vào công tác chuyên môn và nghiên cứu y học cổ truyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Bệnh nhiễm trùng và ký sinh trùng 11 Chương II: Khối u (Bướu tân sinh). Chương III: Bệnh máu, cơ quan tạo máu và các rối loạn LQ cơ chế miễn dịch. Chương IV: Bệnh nội tiết, dinh dưỡng và chuyển hóa. Chương V: Rối loạn tâm thần và hành vi.

Chương VI: Bệnh của hệ thần kinh. Chương VII: Bệnh mắt và phần phụ. Chương VIII: Bệnh tại và xương chũm. Chương IX: Bệnh của hệ tuần hoàn.

Chương X: Bệnh hệ hô hấp. Chương XI: Bệnh hệ tiêu hóa. Chương XII: Bệnh da và mô dưới da. Chương XIII: Bệnh cơ xương khớp và mô liên kết.

Chương XIV: Bệnh hệ tiết niệu và sinh học. Chương XV: Chửa, đẻ và sau đẻ. Chương XVI: Một số bệnh xuất phát trong thời kỳ sơ sinh. Chương XVII: Dị tật, dị dạng bẩm sinh và bất thường nhiễm sắc thể.

Chương XVIII: Triệu chứng, dấu hiệu và những phát hiện lâm sàng, cận lâm sàng bất thường không phân loại ở nơi khác. Chương XIX: Chấn thương, ngộ độc và một số hậu quả khác do nguyên nhân bên ngoài. Chương XX: Nguyên nhân bên ngoài của bệnh tật và tử vong. Chương XXI: Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng sức khoẻ và tiếp xúc dịch vụ y tế.

Bộ mã ICD-10 gồm 4 ký tự: - Ký tự thứ nhất (Chữ cái): Mã hóa chương bệnh - Ký tự thứ hai (Số thứ nhất): Mã hóa nhóm bệnh - Ký tự thứ ba (Số thứ hai): Mã hóa tên bệnh 12 - Ký tự thứ tư (Số thứ ba): Mã hoá một bệnh chi tiết theo nguyên nhân gây bệnh hay tính chất đặc thù của nó [9]. Cách phân loại này đơn giản, dễ áp dụng để thống nhất dữ liệu hoặc thông tin, bảo đảm liên thông phần mềm giữa cơ sở khám, chữa bệnh với cơ quan bảo hiểm xã hội và các đơn vị liên quan. Phân loại bệnh tật theo Y học cổ truyền Lý luận Đông y dựa trên nền tảng triết học cổ Trung Hoa: Âm dương, Ngũ hành. Âm dương cân bằng thì cơ thể khỏe mạnh.

Bên cạnh âm dương, ngũ hành, cơ sở lý luận Đông y còn bao gồm: học thuyết Thiên Nhân hợp nhất, học thuyết kinh lạc, bát cương, học thuyết tạng tượng. Y học cổ truyền không phân chia bệnh tật thành từng bệnh riêng rẽ mà qua tứ chẩn, bát cương quy nạp các triệu chứng thành các chứng hay hội chứng bệnh Phạm vi của bệnh nội khoa YHCT rộng nhưng dựa trên lý luận cơ bản có thể chia làm 2 nhóm lớn: Nhóm ngoại cảm thời bệnh: Lấy học thuyết thương hàn và học thuyết ôn bệnh làm chỗ dựa về lý luận. Do đó, chủ yếu lấy bệnh chứng của lục kinh và vệ, khí, dinh, huyết để tiến hành biện chứng – luận trị trong quá trình trị liệu. Nhóm ngoại cảm thời bệnh khi liên hệ với y học hiện đại chủ yếu là những bệnh trong phạm vi bệnh truyền nhiễm.

Nhóm nội khoa tạp bệnh: lấy Kim quỹ yếu lược làm chỗ dựa về lý luận. Bệnh chứng chủ yếu lấy cơ sở tạng phủ để xác định biện chứng luận trị. Nhóm nội khoa tạp bệnh khi liên hệ với y học hiện đại chủ yếu là những bệnh nội khoa [26]. Bộ y tế đã ban hành Quyết định số 7603/QĐ-BYT (25/12/2018) về danh mục dung chung áp dụng trong quản lý khám bệnh, chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế [9].

Một số chứng bệnh theo YHCT liên hệ với YHHĐ và ICD-10 Tên chứng/ Bệnh Mã ICD Viêm khớp dạng thấp huyết thanh M05 dương tính Chứng tý Viêm khớp dạng thấp khác M06 Bệnh viêm cột sống cứng khớp M45 Các viêm khớp khác M13 Thoái hóa đa khớp M15 Chứng tý, bế cốt tý Thoái hóa khớp háng M16 Thoái hóa khớp khác M19 Hạc tất phong Thoái hóa khớp gối M17 Thủ cốt chứng Thoái hóa khớp cổ– bàn ngón tay M18 Thống phong Gout M10 Hồng ban thảo sang, hồng hồ điệp sang, hồng Lupus ban đỏ hệ thống M32 ban lang sang Bì tê, thư bệnh Xơ cứng bì toàn thể M34 Bệnh gân - Dây chằng ở chi dưới, không M76 Cân tý kể bàn chân Các bệnh gân - dây chằng khác M77 14 Yêu thống Đau lưng M54 Loãng xương có kèm gẫy xương Cốt chiết M80 bệnh lý Loãng xương không kèm gẫy xương Cốt tý, cốt nuy M81 bệnh lý Lỵ tật, trường tịch Bệnh Amip A06 Bệnh đái tháo đường phụ thuộc E10 insulin Bệnh đái tháo đường không phụ thuộc E11 insulin Tiêu khát Bệnh đái tháo đường liên quan đến suy E12 dinh dưỡng Bệnh đái tháo đường xác định khác E13 Các thể đái tháo đường không xác E14 định Rối loạn giấc ngủ không do nguyên Thất miên F51 nhân thực thể Khẩu nhãn oa tà Bệnh dây thần kinh mặt (VII) G51 Liệt mềm nửa người G81.0 Liệt mềm hai chi dưới G82.0 Chứng nuy, nuy chứng Liệt mềm tứ chi G82.3 Hội chứng liệt khác G83 Bán thân bất toại Liệt nửa người G81 15 CƠ CẤU BỆNH TẬT TẠI CÁC BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN 1. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền Việt Nam có một hệ thống khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền từ Trung ương đến địa phương, bao gồm cả hệ thống y tế nhà nước và tư nhân. Trong đó, hệ thống y tế nhà nước có mối tương quan và tác động qua lại lẫn nhau thể hiện qua sơ đồ sau: Hình 1. Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền nhà nước Song song tồn tại cùng với hệ thống y tế nhà nước về YHCT, Việt Nam còn có một hệ thống các Tổ chức Hội nghề nghiệp chuyên môn và các cơ sở hành nghề YHCT tư nhân: Bệnh viện YHCT tư nhân, phòng chẩn trị YHCT, các cơ sở kinh doanh, sản xuất thuốc YHCT, các cơ sở cung cấp dịch vụ YHCT bằng các phương pháp không dùng thuốc, các ông lang, bà mế, người hành nghề bằng bài thuốc gia truyền.

Nghiên cứu về cơ cấu bệnh tật tại các bệnh viện y học cổ truyền a. Phạm Hoàng Giang (2020) nghiên cứu “Mô hình bệnh tật bệnh nhân điều trị nội trú và thực trạng nguồn lực tại Bệnh viện y học cổ truyền Hà Đông” - Tỷ lệ mắc bệnh của bệnh nhân nội trú có sự khác biệt giữa nam và nữ, tỷ lệ mắc bệnh của bệnh nhân nữ cao hơn bệnh nhân nam (61,14% nữ, 38,86% nam). - Phân bố tỷ lệ mắc 10 bệnh cao nhất của bệnh nhân nội trú theo thứ tự sau giảm dần như sau: Tổn thương dây thần kinh hông to 19,25%, Thoái hóa cột sống 14,76%, Sốt xuất huyết 6,21%, Thoái hóa khớp gối 5,85 %, Rối loạn chức năng tiền đình 5,62%, Hội chứng cánh tay cổ 3,4%, Đau vùng cổ gáy 3,33%, Liệt nửa người 3,13%, Cơn thiếu máu não cục bộ 3%, Bệnh tăng huyết áp vô căn 2,73%. - Có sự khác nhau về tình hình mắc bệnh giữa các nhóm tuổi: Tỷ lệ mắc bệnh của nhóm tuổi từ 50-69 tuổi (50%) và ≥70 tuổi (30,6%) chiếm đa số.

Nhóm tuổi ≤ 4 và 5-14 chiểm tỷ lệ rất thấp trong điều trị nội trú. - Hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện: Số lượt khám bệnh nội trú năm 2019 là 67.937 lượt; Thuốc YHCT sử dụng theo danh mục của Bộ y tế ban hành, số lượng và chủng loại đủ cho nhu cầu điều trị; Phương pháp không dùng thuốc được bệnh viện sử dụng nhiều: Điện châm, cấy chỉ và xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu… [10]. Nhan Hồng Tâm (2016) nghiên cứu “Mô hình bệnh tật của bệnh nhân điều trị nội trú tại bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Hồ Chí Minh năm 2015” - Hơn 90% bệnh thuộc các loại bệnh sau: cơ xương khớp và mô liên kết, hệ tuần hoàn và hệ thần kinh. - Mười bệnh có tỷ lệ cao nhất theo thứ tự là: di chứng bệnh mạch máu não, bệnh thoái hóa cột sống, các bệnh đĩa đệm gian đốt sống khác, thoái hóa đa khớp, trĩ, bệnh dây thần kinh mặt, đau lưng, nhồi máu não, tăng huyết áp nguyên phát, thoái hóa khớp gối.

17 - Mười chứng YHCT có tỷ lệ cao nhất theo thứ tự là: chứng tý, bán thân bất toại, tọa cốt phong, thấp nhiệt, yêu thống, khẩu nhãn oa tà, chứng nuy, thống, huyễn vựng, ma mộc. - Có 96,84% bệnh nhân được điều trị kết hợp thuốc YHHĐ cả YHCT. Trung bình tổng số thuốc một bệnh nhân được dùng là 7 thuốc. Trung bình một bệnh nhân được chỉ định 3 phương pháp không dùng thuốc.

Châm cứu 85,08%; vật lý trị liệu 77,58%; xoa bóp bấm huyệt 9,7%; tập dưỡng sinh 0%. - Tỷ lệ mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp, tăng huyết áp tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh trĩ, dây thần kinh mặt giảm dần theo tuổi. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp có số bệnh đi kèm nhiều hơn các nhóm khác.

Bệnh nhân mắc bệnh trĩ, dây thần kinh mặt thường độc lập. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, thoái hóa khớp nằm viện nhiều ngày hơn các nhóm khác. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, cột sống, trĩ, tăng huyết áp dùng nhiều thuốc hơn các nhóm khác. - Bệnh nhân mắc các bệnh mạch máu não, cột sống, thoái hóa khớp được chỉ định nhiều phương pháp không dùng thuốc hơn các nhóm khác [11].

Phạm Hồng Vân (2016) “Nghiên cứu đặc điểm mô hình bệnh tật nhi khoa tại bệnh viện Châm cứu Trung ương 5 năm (2010-2014)” - Có 15.105 bệnh nhi điều trị tại khoa Nhi trong tổng số 44.788 bệnh nhân điều trị tại bệnh viện Châm cứu Trung ương 5 năm (2010-2015) chiếm tỷ lệ 33,73%. - Mô hình bệnh tật: bại não chiếm tỷ lệ cao nhất 66,53%; tự kỉ chiếm 7,36%; di chứng viêm não chiếm 12,09%. Tỷ lệ bệnh nhi mắc tự kỉ và bại não đến điều trị tại bệnh viện tăng dần theo năm, và ngược lại, tỷ lệ bệnh nhi mắc di chứng viêm não giảm dần theo từng năm [12]. Phạm Thị Kim Dung và cộng sự (2016) nghiên cứu “Tình hình bệnh nhi điều trị nội trú tại khoa Nội-Nhi bệnh viện YHCT trung ương từ năm 2010- 2014” - Khảo sát trong 5 năm trẻ trai vào viện cao hơn trẻ gái, nhóm tuổi vào viện nhiều nhất là < 2 tuổi (chiếm 43,14%).

- Số lượt bệnh nhi điều trị nội trú tăng gấp 4 lần, từ 74 trẻ năm 2010 lên 269 trẻ năm 2014, với chủ yếu là bệnh nhi bảo hiểm tuyến 2 (71,57%). Bốn bệnh hay gặp nhất trong khoa theo thứ tự là di chứng viêm não, bại não, nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, liệt VII ngoại biên. Tương ứng với các chứng trạng YHCT là: di chứng ôn bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất 51,47%; sau đó là chứng ngũ trì, ngũ nhuyễn (9,14%); các chứng thuộc tạng phế, kinh phế (5,51%) [13].