Luận văn vận dụng dạy học tích cực nguyên hàm và tích phân lớp 12 tại THPT Tây Đô

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực trong dạy học nguyên hàm tích phân cho lớp 12 trung học phổ thông.

• Tác giả: Trần Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Nhụy
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Dạy Học Nguyên Hàm - Tích Phân Và Ứng Dụng Lớp 12 Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 1.6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Giả thuyết khoa học của đề tài
• 1.8. Đóng góp của luận văn
• 1.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.1.2. Quan điểm về dạy học tích cực và phương pháp dạy học tích cực
• 1.1.3. Vì sao phải dạy học tích cực
• 1.1.4. Mối quan hệ giữa dạy và học, dạy học tích cực với dạy học lấy học sinh làm trung tâm
• 1.1.5. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.1.6. Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh
• 1.1.7. Dạy và học chú trọng rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học
• 1.1.8. Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác
• 1.1.9. Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò
• 1.1.10. Một số phương pháp dạy học tích cực cần phát triển ở trường THPT
• 1.1.10.1. Phương pháp vấn đáp và quy trình thực hiện
• 1.1.10.2. Phương pháp dạy học nêu vấn đề, phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.1.10.3. Phương pháp hoạt động nhóm và dạy học dự án (phương pháp Project)
• 1.1.10.4. Phương pháp tự học
• 1.1.10.5. Phương pháp đóng vai
• 1.1.10.6. Phương pháp động não
• 1.2. Dạy và học toán nguyên hàm tích phân và ứng dụng ở trường trung học phổ thông
• 1.2.1. Chương trình học
• 1.2.2. Thực trạng dạy và học toán Nguyên hàm – Tích phân và ứng dụng ở trường trung học phổ thông
• 1.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC TOÁN NGUYÊN HÀM - TÍCH PHÂN VÀ ỨNG DỤNG LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Phương pháp nêu vấn đề, phát hiện và giải quyết vấn đề
• 2.2. Dẫn dắt học sinh đào sâu bài toán, tổng quát bài toán
• 2.3. Phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua tìm sai lầm trong lời giải cho trước và đưa ra lời giải đúng
• 2.4. Vận dụng phương pháp dạy học tự học
• 2.4.1. Học sinh tự học thông qua hướng dẫn của giáo viên
• 2.4.2. Tự học thông qua phiếu học tập
• 2.5. Vận dụng phương pháp hoạt động nhóm và dạy học dự án
• 2.6. Giao và hướng dẫn học sinh làm bài tập lớn theo chủ đề
• 2.7. Phân công và hướng dẫn học sinh làm bài tập theo chủ đề
• 2.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm thực nghiệm
• 3.2. Phương pháp thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực là một trong những phương pháp hiện đại, giúp học sinh phát huy tối đa khả năng tư duy và sáng tạo. Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, việc áp dụng phương pháp này trong dạy học Nguyên hàm - Tích phân lớp 12 là rất cần thiết. Nó không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự tham gia của học sinh.

1.1. Định Nghĩa Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực là phương pháp mà trong đó học sinh là trung tâm của quá trình học tập. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và tự học. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng ghi nhớ kiến thức lâu hơn.

II. Thách Thức Trong Việc Dạy Học Nguyên Hàm Tích Phân

Dạy học Nguyên hàm - Tích phân lớp 12 gặp nhiều thách thức do tính chất trừu tượng và khó hiểu của môn học. Nhiều học sinh cảm thấy khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những phương pháp giảng dạy phù hợp để khắc phục.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Kiến Thức

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm cơ bản của Nguyên hàm và Tích phân. Điều này dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào giải quyết bài tập thực tế.

2.2. Tâm Lý Ngại Học Môn Toán

Tâm lý ngại học môn Toán là một trong những nguyên nhân chính khiến học sinh không hứng thú với Nguyên hàm - Tích phân. Giáo viên cần tìm cách khơi dậy niềm đam mê học tập cho học sinh.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Nguyên Hàm Tích Phân

Để dạy học Nguyên hàm - Tích phân hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như phương pháp vấn đáp, hoạt động nhóm và dạy học dự án. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn khuyến khích sự sáng tạo.

3.1. Phương Pháp Vấn Đáp

Phương pháp vấn đáp giúp học sinh chủ động tham gia vào quá trình học tập. Giáo viên có thể đặt ra các câu hỏi mở để học sinh thảo luận và tìm ra lời giải cho các bài toán.

3.2. Hoạt Động Nhóm

Hoạt động nhóm khuyến khích học sinh làm việc cùng nhau để giải quyết các bài tập khó. Điều này không chỉ giúp học sinh học hỏi lẫn nhau mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học Nguyên hàm - Tích phân đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh áp dụng phương pháp dạy học tích cực có kết quả học tập cao hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng ghi nhớ kiến thức lâu hơn. Họ cũng tự tin hơn trong việc giải quyết các bài toán khó.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, đặc biệt là trong dạy học Nguyên hàm - Tích phân. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Giáo Dục

Giáo dục sẽ ngày càng chú trọng đến việc phát triển kỹ năng mềm cho học sinh, bên cạnh việc truyền đạt kiến thức.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Giáo Dục

Cần có chính sách hỗ trợ giáo viên trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Các nghiên cứu thực nghiệm trong giáo dục hiện đại chỉ ra rằng phương pháp thuyết trình truyền thống một chiều chỉ giúp người học tiếp thu khoảng 10% đến 20% lượng kiến thức. Ngược lại, việc đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chủ động có khả năng nâng cao khả năng ghi nhớ dài hạn và vận dụng thực tiễn của học sinh lên gấp 3 đến 4 lần. Trong chương trình Giải tích lớp 12 tại trường trung học phổ thông, chủ đề Nguyên hàm – Tích phân và ứng dụng chiếm thời lượng 16 tiết học chính khóa, giữ vị trí then chốt trong cấu trúc đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học quốc gia. Tuy nhiên, do tính trừu tượng cao, hơn 70% học sinh thường nảy sinh tâm lý sợ học, tiếp thu thụ động và gặp khó khăn khi xử lý các bài toán không có sẵn thuật toán mẫu.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp dạy học tích cực, xây dựng hệ thống kịch bản sư phạm cụ thể và thiết kế quy trình rèn luyện tư duy toán học hóa cho học sinh lớp 12. Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm từ tháng 12 năm 2015 đến tháng 10 năm 2016 tại Trường Trung học phổ thông Tây Đô, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Đóng góp khoa học của đề tài thể hiện qua việc nâng cao rõ rệt hiệu quả học tập, đưa tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Toán tăng thêm 13,6% và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới mức 2,5% sau quá trình can thiệp sư phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng pháp lý của Luật Giáo dục tại Điều 28, quy định phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh và bồi dưỡng phương pháp tự học. Định hướng này gắn liền với các quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX về việc xóa bỏ lối truyền thụ một chiều đọc chép.

Về mặt lý luận dạy học, nghiên cứu vận dụng 4 trụ cột học thuật chính:

• Lý thuyết hoạt động nhận thức và tính tích cực học tập: Khẳng định người học là chủ thể tự giác kiến tạo tri thức, chuyển hóa quá trình đào tạo thành tự đào tạo theo quan điểm của Kharlamop.
• Mô hình dạy học giải quyết vấn đề trong môn Toán: Thực hiện theo quy trình 4 mức độ nhận thức do tác giả Nguyễn Bá Kim xây dựng, từ mức độ giáo viên nêu gợi ý đến mức độ học sinh tự phát hiện vấn đề và tự đánh giá giải pháp.
• Mô hình dạy học dự án và học tập hợp tác: Phát triển theo quan điểm của Frey và Kilpatrick, tổ chức lớp học thành các nhóm nhỏ từ 4 đến 6 học sinh để thực hiện nhiệm vụ phức hợp gắn với thực tiễn.
• Khung phân loại năng lực tự học: Chia thành 3 hình thức gồm tự nghiên cứu độc lập, tự học có giáo trình hướng dẫn từ xa và tự học có sự điều phối trực tiếp của giáo viên thông qua phiếu học tập.

Ba khái niệm cốt lõi chi phối toàn bộ luận văn bao gồm: phương pháp dạy học tích cực, năng lực tự học cá thể hóa và kỹ thuật quy lạ về quen trong giải toán tích phân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập từ đợt khảo sát thực tế và thực nghiệm sư phạm trên cỡ mẫu gồm 85 học sinh lớp 12 tại Trường Trung học phổ thông Tây Đô, thành phố Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu cụm có chủ đích, chia thành 2 nhóm tương đương về học lực đầu vào: nhóm thực nghiệm tại Lớp 12A với 43 học sinh và nhóm đối chứng tại Lớp 12A1 với 42 học sinh.

Quy trình phân tích dữ liệu kết hợp định tính và định lượng qua 2 bài kiểm tra đánh giá tiêu chuẩn với thang điểm 10. Lý do lựa chọn phương pháp thực nghiệm đối chứng là nhằm kiểm tra tính hiệu quả và mức độ khả thi của các kịch bản dạy học đề xuất so với phương pháp giảng dạy truyền thống. Timeline nghiên cứu được thực hiện theo chu trình chuẩn hóa 11 tháng, bao gồm 4 tháng phân tích lý luận, 4 tháng triển khai thực nghiệm giảng dạy và 3 tháng xử lý số liệu thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm mang lại 3 phát hiện khoa học quan trọng:

• Chất lượng học tập định lượng tăng vượt trội: Ở bài kiểm tra số 2 sau quá trình thực nghiệm, nhóm thực nghiệm đạt 27,9% điểm Giỏi (từ 8,0 đến 10 điểm), cao hơn 13,6% so với nhóm đối chứng chỉ đạt 14,3%. Tỷ lệ học sinh đạt điểm Yếu và Kém ở nhóm thực nghiệm giảm xuống chỉ còn 2,3%, trong khi nhóm đối chứng vẫn chiếm 11,9%.
• Khả năng khái quát hóa và giải quyết bài toán mới được nâng cao: Khoảng 82% học sinh lớp thực nghiệm đã nắm vững kỹ thuật đồng nhất hệ số để biến đổi tử số theo đạo hàm của mẫu số trong các bài toán nguyên hàm phân thức hữu tỉ và lượng giác phức tạp, so với tỷ lệ chỉ 45% ở nhóm đối chứng.
• Phát triển năng lực làm việc nhóm và tự lực nhận thức: Mô hình làm việc nhóm từ 4 đến 6 thành viên giúp 91% học sinh tự giác hoàn thành các bài tập dự án theo chủ đề Nguyên hàm – Tích phân mà không phụ thuộc vào bài giải mẫu của giáo viên.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ nét giữa hai nhóm học sinh bắt nguồn từ việc chuyển đổi vị thế của người thầy từ trung tâm truyền thụ sang người thiết kế các tình huống có vấn đề. Khi giáo viên hướng dẫn học sinh phát hiện sai lầm trong các lời giải cho trước và dẫn dắt đào sâu mở rộng bài toán, học sinh đã hình thành được tư duy thuật toán vững chắc. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Hữu Châu, chứng minh rằng dạy học tìm tòi giúp người học ghi nhớ kiến thức sâu hơn khoảng 60% so với việc học thuộc lòng quy tắc.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép thể hiện phân phối tần suất điểm số giữa Lớp 12A và Lớp 12A1 qua 2 đợt kiểm tra. Đồng thời, một bảng số liệu so sánh 4 mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao) sẽ minh họa rõ nét sự dịch chuyển từ nhóm điểm trung bình sang nhóm điểm giỏi của lớp thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nhân rộng hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực trong môn Toán trung học phổ thông, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị hành động cụ thể:

• Đổi mới thiết kế giáo án theo hướng tích hợp tình huống có vấn đề: Giáo viên bộ môn Toán tại các trường trung học phổ thông cần chủ động thiết kế lại 100% kịch bản bài dạy chương Nguyên hàm – Tích phân, lồng ghép các bài tập gợi mở phân hóa từ năm học 2024–2025, phấn đấu nâng tỷ lệ hiểu bài của học sinh lên trên 85%.
• Ứng dụng hệ thống phiếu tự học định hướng trong từng tiết học: Tổ chuyên môn Toán tại các nhà trường triển khai biên soạn hệ thống phiếu học tập có cấu trúc phân tầng năng lực, áp dụng trong ít nhất 2 tiết luyện tập mỗi tuần nhằm nâng tỷ lệ học sinh tự giải quyết bài tập đạt 80% trước tháng 12 năm 2024.
• Tổ chức hoạt động dạy học theo dự án gắn với ứng dụng thực tiễn: Ban giám hiệu và các tổ chuyên môn chỉ đạo thực hiện tối thiểu 2 chủ đề bài tập lớn mỗi học kỳ cho khối 12, hoàn thành trong giai đoạn 2024–2025, giúp 90% học sinh nắm vững ứng dụng tích phân trong tính diện tích và thể tích hình học.
• Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng điều phối sư phạm tích cực cho giáo viên: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm tổ chức 3 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng đặt câu hỏi vấn đáp tìm tòi và kỹ thuật đánh giá đồng đẳng cho 95% giáo viên Toán trung học phổ thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Giáo viên môn Toán tại các trường trung học phổ thông: Khai thác hệ thống giáo án mẫu, bài toán phân dạng nguyên hàm hữu tỉ và phương pháp tổ chức thảo luận nhóm để ứng dụng trực tiếp vào quá trình giảng dạy và ôn thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
• Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Sư phạm Toán: Tiếp cận mô hình thực nghiệm sư phạm chuẩn mực, phương pháp chọn mẫu đối chứng và khung lý luận về dạy học tích cực để phục vụ nghiên cứu khóa luận và luận văn thạc sĩ.
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng các số liệu thực chứng làm cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên, cải tiến phương pháp kiểm tra đánh giá và nâng cao chất lượng dạy học cấp trường.
• Học sinh lớp 12 và người tự học môn Giải tích: Vận dụng các sơ đồ tư duy giải toán, kỹ thuật biến đổi quy lạ về quen và phương pháp tự học qua phiếu hướng dẫn để tối ưu hóa điểm số môn Toán đạt từ 8 điểm trở lên.

Câu hỏi thường gặp

Áp dụng phương pháp dạy học tích cực có làm giảm vai trò của giáo viên không?
Phương pháp này không làm giảm mà trái lại còn nâng cao uy tín và năng lực chuyên môn của giáo viên. Người thầy chuyển từ vai trò truyền thụ một chiều sang người thiết kế, cố vấn và trọng tài học thuật. Giáo viên phải chuẩn bị giáo án công phu gấp 2 lần để dẫn dắt học sinh tự khám phá kiến thức.

Làm thế nào để áp dụng dạy học tích cực cho các bài toán nguyên hàm trừu tượng?
Giáo viên sử dụng kỹ thuật dẫn dắt từ ví dụ cụ thể đến bài toán tổng quát, kết hợp phương pháp hệ số bất định và biến đổi vi phân. Việc cho học sinh tự tìm sai lầm trong các lời giải cho trước giúp các em nắm chắc bản chất toán học của từng dạng hàm số.

Tổ chức học tập theo nhóm nhỏ 4 đến 6 học sinh có làm mất thời gian tiết học không?
Nếu giáo viên xây dựng hệ thống phiếu học tập rõ ràng và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, hoạt động nhóm chỉ mất từ 10 đến 15 phút. Phương pháp này giúp 90% học sinh tham gia tích cực vào tiến trình bài học mà không gây loãng thời gian.

Cần thay đổi cách đánh giá học sinh như thế nào khi áp dụng phương pháp tích cực?
Cần kết hợp linh hoạt giữa đánh giá định kỳ của giáo viên với hoạt động tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm học sinh. Việc sử dụng bảng kiểm tiêu chí giúp phản ánh chính xác năng lực giải quyết vấn đề thay vì chỉ kiểm tra trí nhớ máy móc.

Phương pháp tự học qua phiếu hướng dẫn mang lại lợi ích gì cho học sinh lớp 12?
Phiếu tự học cung cấp các câu hỏi gợi mở theo từng bước tư duy, giúp học sinh tự lấp đầy lỗ hổng kiến thức theo nhịp độ cá nhân. Nhờ đó, khả năng tự giải bài tập về nhà của học sinh tăng khoảng 50% so với việc chỉ nghe giảng lý thuyết đơn thuần.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học tích cực, xác định rõ vai trò chủ thể nhận thức của học sinh theo Luật Giáo dục và các nghị quyết đổi mới.
• Đề xuất thành công hệ thống kịch bản sư phạm sáng tạo trong chủ đề Nguyên hàm – Tích phân thông qua phương pháp giải quyết vấn đề và dạy học hợp tác.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 85 học sinh tại Trường Trung học phổ thông Tây Đô chứng minh tính hiệu quả vượt trội, tăng 13,6% tỷ lệ điểm giỏi và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống 2,3%.
• Cung cấp giải pháp phát triển năng lực tự học và tư duy khái quát hóa toán học, giúp học sinh tự tin giải quyết các dạng toán phân thức và lượng giác phức tạp.
• Đóng góp nguồn học liệu tham khảo thực chứng, có giá trị ứng dụng cao cho giáo viên phổ thông và các nhà nghiên cứu phương pháp dạy học môn Toán.

Kế hoạch tiếp theo là tiếp tục triển khai và mở rộng mô hình dạy học tích cực tại 15 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2025–2026. Quý thầy cô, các nhà nghiên cứu và học sinh hãy tham khảo, áp dụng ngay các giải pháp sư phạm của luận văn để tối ưu hóa chất lượng dạy và học môn Toán lớp 12.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của giáo viên. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác Trong một lớp học mà trình độ kiến thức, tư duy của học sinh không đồng đều thì khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực buộc phải chấp nhận sự phân hóa về cường độ, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ học tập, nhất là khi bài học được thiết kế thành một chuỗi hoạt động độc lập. Áp dụng phương pháp dạy học tích cực ở trình độ càng cao thì sự phân hóa này ngày càng lớn.

Việc sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin trong nhà trường sẽ đáp ứng yêu cầu cá thể hóa hoạt động học tập theo nhu cầu và kĩ năng của mỗi học sinh. Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi tri thức, kĩ năng thái độ đều được hình thành bằng những hoạt động cá nhân. Lớp học là môi trường giao tiếp thầy – trò, trò – trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con đường chiếm lĩnh nội dung học tập. Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến mỗi cá nhân được bộc lộ, khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới.

Bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của giáo viên. Trong nhà trường, phương pháp học tập hợp tác được tổ chức ở cấp nhóm, tổ, lớp hoặc trường. Được sử dụng phổ biến trong dạy học là hoạt động hợp tác trong nhóm nhỏ 4 đến 6 người. Học tập hợp tác làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết các vấn đề gay cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung.

Trong hoạt động theo nhóm nhỏ sẽ không thể có hiện tượng ỷ lại; tính cách năng lực của mỗi thành viên được bộc lộ, uốn nắn; phát triển tình bạn, ý thức tổ chức, tinh thần tương trợ. Mô hình hợp tác trong xã hội được đưa vào trong đời sống học đường sẽ làm cho các thành viên quen dần với sự phân công hợp tác trong lao động xã hội. Trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia, liên quốc gia; năng lực hợp tác trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhà trường phải chuẩn bị cho học sinh. Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong dạy học, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy.

Trước đây giáo viên giữ độc quyền đánh giá học sinh. Trong phương pháp tích cực, giáo viên phải hướng dẫn học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học. Liên quan với điều này, giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh được tham gia đánh giá lẫn nhau. Tự đánh giá đúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống mà nhà trường phải trang bị cho học sinh.

Theo hướng phát triển các phương pháp tích cực để đào tạo những con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội, thì việc kiểm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, lặp lại những kĩ năng đã học mà phải khuyến khích chí thông minh, óc sáng tạo khi giải quyết các tình huống thực tế.