Luận văn thạc sĩ về đặc điểm lâm sàng và điều trị bệnh nhân đái ra dưỡng chấp tại Bệnh viện E Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị bệnh nhân đái ra dưỡng chấp tại bệnh viện E Hà Nội.

• Tác giả: Đinh Văn Tích
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vĩnh Hưng
• Trường học: Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị bệnh nhân đái ra dưỡng chấp tại Bệnh viện E Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ y học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIẢI PHẪU, SINH LÝ HỆ TIẾT NIỆU VÀ HỆ THỐNG BẠCH HUYẾT
• 1.1. Giải phẫu, sinh lý hệ tiết niệu
• 1.2. Giải phẫu, sinh lý hệ thống bạch huyết
• 1.3. Bệnh đái ra dưỡng chấp
• 1.3.1. Khái niệm bệnh đái ra dưỡng chấp
• 1.3.2. Cơ chế bệnh sinh đái ra dưỡng chấp

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh đái ra dưỡng chấp tại Bệnh viện E Hà Nội

Bệnh đái ra dưỡng chấp (ĐRDC) là một bệnh lý hiếm gặp nhưng có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh. Tại Bệnh viện E Hà Nội, bệnh nhân ĐRDC thường gặp phải các triệu chứng như nước tiểu có màu trắng như sữa hoặc đỏ đục như máu. Bệnh lý này chủ yếu do sự rò rỉ dịch bạch huyết từ hệ tiêu hóa vào hệ tiết niệu. Việc hiểu rõ về đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh là rất cần thiết để có phương pháp điều trị hiệu quả.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của bệnh đái ra dưỡng chấp

Bệnh nhân ĐRDC thường có triệu chứng điển hình như nước tiểu có màu sắc bất thường. Các triệu chứng khác bao gồm đau vùng thắt lưng, đái buốt và đái rắt. Những triệu chứng này có thể gây ra tâm lý lo lắng cho bệnh nhân và gia đình.

1.2. Nguyên nhân gây bệnh đái ra dưỡng chấp

Nguyên nhân chính gây ra ĐRDC thường là do nhiễm ký sinh trùng, chấn thương hoặc bẩm sinh. Trong đó, nhiễm ký sinh trùng chiếm tỷ lệ cao nhất, đặc biệt là ở các nước nhiệt đới như Việt Nam.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp

Điều trị bệnh ĐRDC gặp nhiều thách thức do tính chất bệnh lý phức tạp. Bệnh nhân thường đến khám khi đã có triệu chứng nặng, dẫn đến việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Hơn nữa, việc chẩn đoán chính xác và kịp thời là rất quan trọng để có phương pháp điều trị phù hợp.

2.1. Thách thức trong chẩn đoán bệnh đái ra dưỡng chấp

Chẩn đoán ĐRDC thường gặp khó khăn do triệu chứng không đặc hiệu. Việc phân biệt với các bệnh lý khác cần thiết phải thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng như chụp UPR và xét nghiệm dưỡng chấp niệu.

2.2. Khó khăn trong điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp

Điều trị ĐRDC chủ yếu là nội khoa, nhưng một số bệnh nhân vẫn cần can thiệp ngoại khoa. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng bệnh nhân là một thách thức lớn cho các bác sĩ.

III. Phương pháp điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp hiệu quả

Tại Bệnh viện E Hà Nội, các phương pháp điều trị ĐRDC được áp dụng bao gồm điều trị nội khoa và ngoại khoa. Điều trị nội khoa thường là lựa chọn đầu tiên, với các biện pháp như bơm nitrat bạc và chống nhiễm khuẩn. Nếu không hiệu quả, bệnh nhân sẽ được xem xét điều trị ngoại khoa.

3.1. Phương pháp điều trị nội khoa bệnh đái ra dưỡng chấp

Điều trị nội khoa bao gồm việc sử dụng thuốc chống nhiễm khuẩn và các biện pháp hỗ trợ khác. Kết quả điều trị nội khoa thường khả quan, giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng.

3.2. Phương pháp điều trị ngoại khoa bệnh đái ra dưỡng chấp

Trong trường hợp điều trị nội khoa không hiệu quả, bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật. Phẫu thuật nhằm mục đích khắc phục rò rỉ bạch huyết và cải thiện tình trạng sức khỏe cho bệnh nhân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Bệnh viện E Hà Nội

Nghiên cứu tại Bệnh viện E cho thấy tỷ lệ thành công trong điều trị ĐRDC khá cao. Các phương pháp điều trị được áp dụng đã mang lại hiệu quả tích cực cho bệnh nhân. Việc theo dõi và đánh giá kết quả điều trị là rất quan trọng để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe.

4.1. Kết quả điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp

Kết quả điều trị cho thấy nhiều bệnh nhân đã hồi phục hoàn toàn sau khi áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Tỷ lệ tái phát cũng được ghi nhận là thấp.

4.2. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về bệnh ĐRDC mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các bác sĩ trong việc điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp

Bệnh đái ra dưỡng chấp là một bệnh lý cần được chú ý và điều trị kịp thời. Tại Bệnh viện E Hà Nội, các phương pháp điều trị hiện tại đã cho thấy hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để cải thiện hơn nữa kết quả điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.1. Kết luận về bệnh đái ra dưỡng chấp

Bệnh ĐRDC là một bệnh lý phức tạp, nhưng với sự phát triển của y học hiện đại, việc điều trị đã đạt được nhiều thành công. Cần tiếp tục nâng cao nhận thức về bệnh để có thể phát hiện và điều trị sớm.

5.2. Triển vọng tương lai trong điều trị bệnh đái ra dưỡng chấp

Triển vọng trong điều trị ĐRDC sẽ được cải thiện nhờ vào các nghiên cứu mới và ứng dụng công nghệ hiện đại. Việc phát triển các phương pháp điều trị mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái ra dưỡng chấp (chyluria) là một bệnh lý tiết niệu đặc thù hình thành do sự xuất hiện đường rò bất thường giữa hệ thống mạch bạch huyết và đường dẫn niệu, khiến dịch dưỡng chấp từ ruột non đổ trực tiếp vào đài bể thận. Theo các ước tính dịch tễ học của Tổ chức Y tế Thế giới, toàn cầu có khoảng 1,4 tỷ người tại 73 quốc gia thuộc vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới nằm trong vùng nguy cơ nhiễm giun chỉ bạch huyết – căn nguyên hàng đầu gây tổn thương hệ bạch mạch. Mặc dù đái ra dưỡng chấp không phải là một cấp cứu nội khoa gây tử vong ngay lập tức, căn bệnh này làm thất thoát liên tục một lượng lớn lipid và protein thiết yếu, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ suy kiệt thể trạng, suy giảm miễn dịch và tổn thương các cơ quan thứ phát.

Đề tài luận văn thạc sĩ y học chuyên ngành Nội khoa của tác giả Đinh Văn Tích được tiến hành nhằm giải quyết hai mục tiêu khoa học cốt lõi: mô tả toàn diện các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, kết quả điều trị của bệnh nhân đái ra dưỡng chấp và phân tích các yếu tố liên quan đến tiên lượng phục hồi của người bệnh. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trên 39 bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện E Hà Nội trong khung thời gian 12 tháng, từ tháng 04 năm 2017 đến tháng 04 năm 2018.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc đánh giá hiệu quả của phác đồ can thiệp bảo tồn ít xâm lấn bằng phương pháp bơm rửa làm xơ hóa đường rò bể thận qua kỹ thuật chụp thận - niệu quản ngược dòng (UPR). Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu lâm sàng xác đáng giúp tối ưu hóa chẩn đoán phân biệt, nâng tỷ lệ kiểm soát bệnh thành công lên trên 80% và giảm thiểu tối đa nhu cầu can thiệp ngoại khoa đại phẫu phức tạp cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng sinh lý học hệ bạch huyết và hai học thuyết bệnh sinh kinh điển về cơ chế rò dưỡng chấp:

• Thuyết tắc nghẽn (Obstructive theory): Quá trình viêm mạn tính do ấu trùng ký sinh trùng giun chỉ (Wuchereria bancrofti) hoặc các khối u, tổn thương xơ sẹo chèn ép gây tắc nghẽn ống ngực hoặc hạch bạch huyết vùng bụng. Hiện tượng này làm tăng áp lực thủy tĩnh nội mạch, dẫn đến giãn các nhánh bạch mạch phụ quanh cuống thận và phá vỡ cấu trúc giải phẫu tại đài bể thận.
• Thuyết dòng chảy ngược (Regurgitative theory): Sự suy giảm chức năng của hệ thống van một chiều trong các mạch bạch huyết dưới tác động của độc tố hoặc phản ứng viêm, khiến dòng dưỡng chấp từ ruột non chảy ngược vào các hốc bạch mạch sau phúc mạc, gây vỡ các nhánh mạch mỏng manh đổ vào hệ thống thu thập nước tiểu.

Các khái niệm chuyên khoa then chốt bao gồm:

• Dưỡng chấp (Chyle): Dịch thể nhũ tương hóa được hấp thu từ ruột non qua hệ thống mạch nhũ chấp, chứa khoảng 92% triglycerid, 7% phospholipid và một lượng nhỏ cholesterol tự do cùng protein huyết tương.
• Dưỡng chấp niệu (Chyluria): Sự hiện diện của dịch dưỡng chấp trong nước tiểu thông qua lỗ rò bạch huyết - tiết niệu, biểu hiện bằng nước tiểu trắng đục như sữa hoặc nước vo gạo.
• Liệu pháp xơ hóa bể thận (Renal pelvic sclerotherapy): Phương pháp bơm dung dịch hóa chất kích ứng như Bạc Nitrat vào đài bể thận nhằm tạo phản ứng viêm vô khuẩn, dẫn đến xơ hóa và bít tắc vĩnh viễn lỗ rò.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi dọc kết quả điều trị trong suốt thời gian nằm viện.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu tối thiểu được tính toán theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể nghiên cứu mô tả với mức ý nghĩa thống kê 0.05, sai lệch tương đối 0.23 và tỷ lệ xuất hiện triệu chứng nước tiểu đục ước tính 70% từ y văn, xác định cỡ mẫu tối thiểu là 32 bệnh nhân. Trên thực tế, nghiên cứu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu chủ đích toàn bộ, thu dung tất cả 39 bệnh nhân thỏa mãn đầy đủ tiêu chuẩn chẩn đoán nhập viện tại Bệnh viện E từ tháng 04 năm 2017 đến tháng 04 năm 2018.
• Tiêu chuẩn chọn mẫu: Bệnh nhân có triệu chứng nước tiểu đục kèm theo kết quả xét nghiệm dưỡng chấp niệu dương tính hoặc hình ảnh rò bạch mạch trên phim chụp UPR; đồng thời loại trừ triệt để các nguyên nhân đái đục do đái ra mủ, nhiễm khuẩn tiết niệu, sỏi thận hoặc đái máu do ung thư bàng quang.
• Nguồn dữ liệu và kỹ thuật xét nghiệm: Số liệu được thu thập qua bệnh án nghiên cứu thống nhất. Xét nghiệm định lượng dưỡng chấp niệu thực hiện bằng phương pháp enzym so màu xác định triglycerid theo Quyết định số 320/QĐ-BYT. Định lượng protein niệu 24 giờ thực hiện theo Quyết định số 3931/QĐ-BYT. Kỹ thuật chụp UPR thực hiện trên máy Cobas 6000 có màn tăng sáng để xác định vị trí lỗ rò tại thận phải, thận trái hoặc cả hai bên.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Toàn bộ dữ liệu được quản lý bằng phần mềm EpiData 3.1 và phân tích bằng SPSS 20.0. Các biến định tính được kiểm định bằng thuật toán Chi-square hoặc Fisher's exact test, các biến định lượng được so sánh bằng Student t-test với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0.05. Việc áp dụng các kiểm định này đảm bảo tính khách quan và kiểm soát sai số trong phân tích mối liên quan giữa các đặc điểm bệnh lý với kết quả điều trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 39 bệnh nhân đái ra dưỡng chấp ghi nhận các chỉ số dịch tễ và lâm sàng đặc trưng:

• Phân bố nhân khẩu học: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 52.3 ± 16.4 tuổi; trong đó nhóm tuổi lao động dưới 60 tuổi chiếm tỷ lệ áp đảo với 66.7% (26 bệnh nhân), nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 33.3% (13 bệnh nhân). Tỷ lệ bệnh nhân nữ giới chiếm 53.8% (21 bệnh nhân), cao hơn đôi chút so với nam giới là 46.2% (18 bệnh nhân). Về cơ cấu nghề nghiệp, lao động tự do chiếm tỷ lệ cao nhất với 51.3%, tiếp theo là nông dân với 33.3%, cán bộ hưu trí chiếm 12.8% và cán bộ viên chức chiếm 2.6%.
• Thể trạng và thời gian mắc bệnh: Theo tiêu chuẩn phân loại BMI cho người châu Á, có 53.8% bệnh nhân đạt thể trạng bình thường, 23.1% bệnh nhân ở tình trạng gầy thiếu năng lượng trường diễn và 23.1% thừa cân. Về thời gian phát hiện bệnh, có tới 84.6% (33 bệnh nhân) đến khám và điều trị trong vòng dưới 1 năm kể từ khi khởi phát triệu chứng, 15.4% bệnh nhân có tiền sử kéo dài trên 1 năm.
• Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng: 100% bệnh nhân (39/39 trường hợp) có biểu hiện nước tiểu đục trắng như nước vo gạo hoặc như sữa. Tỷ lệ đái ra máu phối hợp dưỡng chấp ghi nhận ở 28.2% trường hợp (11 bệnh nhân), trong đó tỷ lệ này ở nữ giới lên tới 42.9%, cao vượt trội so với nam giới là 11.1%. Triệu chứng đau âm ỉ hoặc quặn thắt vùng thắt lưng chiếm 54.0% và rối loạn tiểu tiện dạng đái buốt, đái rắt chiếm 24.0%. Về tiền sử bệnh, bệnh lý hệ tiết niệu chiếm 28.21% và tiền sử nhiễm giun chỉ chiếm khoảng 10.25%.
• Hiệu quả can thiệp: Phác đồ điều trị nội khoa kết hợp kỹ thuật bơm dung dịch Bạc Nitrat 0.5% vào bể thận từ 3 đến 6 lần giúp bít tắc đường rò trên hình ảnh UPR, mang lại tỷ lệ đáp ứng điều trị tích cực (khỏi hoàn toàn và giảm triệu chứng rõ rệt) đạt trên 80%.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ bệnh nhân dưới 60 tuổi chiếm 66.7% khẳng định đái ra dưỡng chấp tác động trực tiếp lên lực lượng lao động chính của xã hội. Sự biến đổi màu sắc nước tiểu từ trắng đục sang đỏ đục lẫn máu gây ra tâm lý lo lắng và sợ hãi rất lớn cho người bệnh. Triệu chứng đái máu - dưỡng chấp ở nữ giới (42.9%) cao hơn đáng kể so với nam giới (11.1%) có thể liên quan đến các đặc điểm giải phẫu tĩnh mạch chậu, mạch bạch huyết sinh dục và biến đổi áp lực ổ bụng trong quá trình mang thai hoặc sinh nở.

Triệu chứng đau vùng thắt lưng (54.0%) và đái buốt, đái rắt (24.0%) được giải thích rõ ràng qua cơ chế tắc nghẽn cơ học: các cục dưỡng chấp hoặc cục máu đông hình thành trong đường tiết niệu gây bít tắc tạm thời cổ bàng quang và niệu quản, kích thích các cơn đau quặn thận tương tự như bệnh cảnh sỏi niệu. Khi khối dưỡng chấp được tống xuất ra ngoài, triệu chứng đau thuyên giảm nhanh chóng.

So sánh với các nghiên cứu kinh điển của các tác giả trong nước và quốc tế, nguyên nhân rò dưỡng chấp tại Việt Nam vẫn chủ yếu liên quan đến hậu quả muộn của nhiễm giun chỉ nhiệt đới hoặc các dị dạng mạch bạch huyết sau phúc mạc. Việc áp dụng phương pháp định lượng triglycerid niệu bằng enzym so màu cho thấy độ nhạy đạt 100% trong chẩn đoán xác định, giúp phân biệt rõ ràng với đái mủ hoặc cặn phosphat niệu.

Trong các báo cáo lâm sàng, dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa tối ưu thông qua các biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu nghề nghiệp và tiền sử bệnh lý, kết hợp cùng các bảng phân tích đa biến thể hiện mối tương quan giữa nồng độ dưỡng chấp niệu, chỉ số BMI và vị trí lỗ rò trên phim UPR đối với kết quả phục hồi của bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán sớm và xét nghiệm sinh hóa: Cục Quản lý Khám, chữa bệnh và các Bệnh viện Đa khoa tuyến Trung ương cần ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng xét nghiệm định lượng triglycerid niệu bằng phương pháp enzym so màu tại tuyến tỉnh trong vòng 6 tháng tới. Giải pháp này hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ chẩn đoán chính xác đái ra dưỡng chấp ngay từ lần khám đầu tiên lên mức 95%, chấm dứt tình trạng điều trị nhầm lẫn kéo dài như các ca viêm đường tiết niệu thông thường.
2. Tối ưu hóa phác đồ bơm xơ hóa bể thận bằng dung dịch Bạc Nitrat 0.5%: Các khoa Thận - Tiết niệu trên toàn quốc cần chuẩn hóa kỹ thuật đưa ống thông qua nội soi bàng quang để bơm rửa bể thận với tần suất 3 đến 6 lần mỗi đợt. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ khỏi bệnh hoàn toàn lên trên 85% và duy trì tỷ lệ tái phát dưới mức 15% trong vòng 12 tháng theo dõi định kỳ sau thủ thuật.
3. Thiết lập chế độ dinh dưỡng lâm sàng chuyên biệt cho bệnh nhân dưỡng chấp niệu: Khoa Dinh dưỡng lâm sàng tại các cơ sở y tế cần xây dựng và triển khai thực đơn hạn chế lipid nghiêm ngặt dưới 25g/ngày, đồng thời thay thế bằng chất béo trung tính chuỗi trung bình (MCT) và bổ sung lượng protein đạt 1.2 đến 1.5g/kg/ngày cho 100% bệnh nhân ngay khi nhập viện, nhằm bảo tồn chức năng gan, thận và ngăn chặn suy kiệt thể trạng.
4. Tăng cường chương trình y tế dự phòng và kiểm soát dịch tễ giun chỉ: Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cùng Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) các địa phương cần đẩy mạnh chương trình phân phối thuốc điều trị dự phòng kết hợp Diethylcarbamazine (DEC liều 6mg/kg/ngày) và Albendazole (400mg) tại các vùng dịch tễ lưu hành cũ, nhằm hạ tỷ lệ biến chứng rò bạch mạch muộn xuống dưới 0.1% trong giai đoạn 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Thận - Tiết niệu và Ngoại Tiết niệu: Tài liệu cung cấp quy trình thực hành lâm sàng chi tiết về kỹ thuật chụp UPR chẩn đoán định vị lỗ rò và phương pháp bơm xơ hóa bảo tồn bằng Bạc Nitrat 0.5%, giúp các bác sĩ tự tin xử trí các ca bệnh phức tạp mà không cần can thiệp đại phẫu.
2. Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Nghiên cứu sinh Y khoa: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng mô tả cắt ngang, cách tính toán quy mô mẫu với 39 bệnh nhân thực tế và các thuật toán thống kê y học xử lý biến số chuyên sâu.
3. Chuyên gia Dinh dưỡng và Tiết chế lâm sàng: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của chế độ ăn giảm béo chuỗi dài đối với sự thuyên giảm nồng độ dưỡng chấp trong nước tiểu, làm cơ sở xây dựng thực đơn hỗ trợ điều trị hiệu quả.
4. Cán bộ quản lý y tế và Y tế dự phòng: Cung cấp cái nhìn toàn diện về gánh nặng bệnh tật của các di chứng ký sinh trùng nhiệt đới, từ đó lập kế hoạch phân bổ nguồn lực trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh và hóa chất xét nghiệm tại tuyến y tế cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh đái ra dưỡng chấp có gây nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh không?

Đái ra dưỡng chấp không gây tử vong tức thì nhưng làm cơ thể mất liên tục lượng lớn triglycerid (chiếm 92% thành phần dưỡng chấp) và protein huyết tương. Tình trạng này khiến khoảng 23.1% bệnh nhân rơi vào suy kiệt, sụt từ 3 đến 18kg thể trọng, suy giảm miễn dịch và dễ tử vong do các biến chứng thứ phát như lao phổi hoặc suy kiệt đa cơ quan.

Triệu chứng nào giúp phân biệt đái ra dưỡng chấp với các bệnh lý tiết niệu khác?

Dấu hiệu đặc trưng là nước tiểu có màu trắng đục như sữa hoặc nước vo gạo, khi để lắng sẽ đông đặc dạng thạch hoặc nổi váng mỡ. Ở 28.2% trường hợp có đái máu phối hợp, nước tiểu có màu đỏ đục sánh đặc trưng, hoàn toàn khác với màu đỏ trong của đái máu đơn thuần do sỏi hay độ đục lắng cặn của đái mủ.

Kỹ thuật chụp UPR đóng vai trò gì trong quá trình chẩn đoán và điều trị?

Chụp bể thận - niệu quản ngược dòng (UPR) với thuốc cản quang giúp bác sĩ quan sát rõ nét cấu trúc đài bể thận và xác định chính xác vị trí đường rò từ hệ bạch huyết vào xoang thận. Kết quả hình ảnh UPR là chỉ dấu quyết định để tiến hành thủ thuật bơm hóa chất làm xơ hóa bít tắc lỗ rò thành công.

Hiệu quả của phương pháp bơm rửa bể thận bằng Bạc Nitrat được ghi nhận như thế nào?

Phương pháp bơm Bạc Nitrat 0.5% vào bể thận từ 3 đến 6 lần là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu đạt tỷ lệ thành công từ 70% đến 80%. Hóa chất kích thích tạo phản ứng viêm và xơ hóa đường rò mà không gây tổn thương chức năng nhu mô thận, giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng và rút ngắn thời gian nằm viện.

Người mắc bệnh đái ra dưỡng chấp cần thực hiện chế độ ăn uống ra sao?

Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ ăn giảm chất béo nghiêm ngặt dưới 25g/ngày để làm giảm áp lực lưu thông dịch nhũ chấp qua đường tiêu hóa. Nên thay thế bằng các loại dầu chứa acid béo chuỗi trung bình như dầu dừa, đồng thời bổ sung lượng đạm cao cùng vitamin đa lượng để bù đắp lượng dưỡng chất thất thoát qua nước tiểu.

Kết luận

• Xác lập bức tranh dịch tễ học: Đái ra dưỡng chấp tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi lao động dưới 60 tuổi (66.7%) với độ tuổi trung bình 52.3 tuổi, trong đó nữ giới chiếm tỷ lệ 53.8%.
• Nhận diện đặc điểm lâm sàng: 100% bệnh nhân biểu hiện nước tiểu trắng đục như sữa, 28.2% có đái máu - dưỡng chấp phối hợp, 54.0% đau thắt lưng và 23.1% ở thể trạng gầy sụt cân.
• Chuẩn hóa phương pháp chẩn đoán: Kết hợp xét nghiệm định lượng triglycerid niệu bằng enzym so màu và kỹ thuật chụp UPR cho phép chẩn đoán xác định và định vị đường rò chính xác tuyệt đối.
• Khẳng định giá trị điều trị ít xâm lấn: Phác đồ bơm xơ hóa bể thận bằng dung dịch Bạc Nitrat 0.5% kết hợp dinh dưỡng tiết chế mang lại tỷ lệ kiểm soát bệnh thành công trên 80%, giúp hạn chế các phẫu thuật bộc lộ cuống thận phức tạp.
• Giá trị đóng góp y văn: Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng có giá trị cao tại Bệnh viện E Hà Nội, làm cơ sở khoa học để các bác sĩ lâm sàng tối ưu hóa phác đồ điều trị nội - ngoại khoa kết hợp. Các cơ sở y tế nên tiếp tục mở rộng theo dõi dọc từ 12 đến 24 tháng nhằm hoàn thiện phác đồ dự phòng tái phát bền vững cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giải phẫu, sinh lý hệ tiết niệu và hệ thống bạch huyết 1. Giải phẫu, sinh lý hệ tiết niệu Hệ tiết niệu gồm có hai thận, hai niệu quản, một bàng quang và một niệu đạo. Thận là cơ quan lọc máu và tạo nên nước tiểu.

Nước tiểu từ thận đi xuống qua niệu quản được tích lại ở bàng quang trước khi được đẩy ra ngoài qua niệu đạo [9],[11],[12],[15]. * Thận: Chức năng chính của thận là sản xuất nước tiểu. Thận nằm sau ngoài ổ phúc mạc, hai bên đốt sống thắt lưng, trong góc tạo bởi xương sườn XI và cột sống, thận phải thấp hơn thận trái 2 cm. Thận hình hạt đậu, màu đỏ nâu, mật độ chắc nhưng dễ vỡ do chứa đầy máu và nước tiểu.

* Niệu quản Niệu quản là ống dẫn nước tiểu từ bể thận hướng xuống dưới, ra trước vào trong tới bàng quang, niệu quản dài 25 cm , đường kính 3 - 5 mm, nằm sau phúc mạc sát vào thành bụng sau. Niệu quản có 3 chỗ thắt hẹp: chỗ nối với bể thận, chỗ bắt chéo động mạch chậu và chỗ đổ vào bàng quang. Niệu quản được chia làm 2 đọan: Niệu quản đoạn bụng đi từ chỗ nối bể thận – niệu quản đến đường cung xương chậu. Niệu quản đoạn chậu đi từ đường cung xương chậu đến chỗ nối niệu quản – bàng quang.

Ở nam, niệu quản đi ở mặt sau bàng quang và bắt chéo với ống dẫn tinh (niệu quản nằm phía sau ống dẫn tinh) → lưu ý khi thắt ống dẫn tinh có thể thắt nhầm niệu quản. Ở nữ niệu quản chạy ở đáy dây chằng rộng cùng với động mạch tử cung rồi bắt chéo với động mạch tử cung ở chỗ cách cổ tử cung và thành bên âm đạo 0,8 - 1,5cm. Khi cắm vào mặt sau bàng quang, 2 niệu quản cách nhau 5cm. Bên trong thành bàng quang, chúng cắm chếch ra trước và vào trong nên 2 lỗ niệu quản ở mặt trong bàng quang chỉ cách nhau 2,5cm.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] * Bàng quang: Bàng quang nằm dưới và ngoài phúc mạc, trong chậu hông bé, sau khớp mu, trước các tạng sinh dục. Bàng quang là túi đựng nước tiểu, dung tích trung bình từ 250 – 300 ml. Khi bàng quang đầy: mặt trên bàng quang căng phồng lên trên khớp mu như một vòm cầu (gọi là cầu bàng quang). * Niệu đạo: Niệu đạo nam: vừa là đường dẫn tinh vừa là đường dẫn nước tiểu, dài 16 cm đi từ cổ bàng quang xuyên qua tuyến tiền liệt.

Niệu đạo nữ: là đường dẫn nước tiểu, dài 3-4 cm đi từ cổ bàng quang chếch xuống dưới và ra trước tới âm hộ thông ra ngòai bằng lỗ tiểu tiện. * Sinh lý tiết niệu Đường tiết niệu là đường quan trọng nhất để đào thải các chất bài tiết ra ngoài cơ thể, có thể duy trì sự ổn định của hằng số nội môi. Cơ chế tạo nước tiểu ở thận: Gồm 3 cơ chế + Cơ chế lọc ở cầu thận [8],[11]. + Cơ chế tái hấp thu ở ống thận: ống thận sẽ hấp thu lại 99% nước của nước tiểu đầu và một số chất để đưa vào máu, chỉ để lại 1,2 - 1,5 lít (1ml/1kg/1 giờ ) thành nước tiểu cuối vận chuyển các chất đào thải ra ngoài.

+ Cơ chế bài tiết ở ống thận: các ống quanh co như một tuyến bài tiết nên có các chức năng bài tiết tích cực các chất sau: Axit hippuric, NH3. Chức năng của thận: + Chức năng chính của thận là bài tiết nước tiểu. Bài tiết các chất độc và cặn bã: Urê, axit uric , creatinin, thuốc, chất màu. + Chức năng tổng hợp: Sản sinh ra NH3 để tham gia vào việc điều hòa PH của máu + Điều hòa các thành phần của máu + Điều hòa nước + Điều hòa nồng độ NaCl + Điều hòa PH 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Giải phẫu, sinh lý hệ thống bạch huyết Bạch huyết là dịch trong suốt bao bọc các mô của cơ thể, giữ cân bằng chất lỏng, và loại bỏ vi khuẩn khỏi các mô. Bạch huyết thâm nhập hệ tuần hoàn qua các mạch bạch huyết. Bạch huyết được vận chuyển từ các mô tới tĩnh mạch qua hệ thống mạch bạch huyết. Trong hệ thống đó, bạch huyết được lọc qua các cơ quan như lá lách, tuyến ức và các hạch bạch huyết.

Ở động vật có vú, bạch huyết được đẩy qua các mạch bạch huyết chủ yếu bởi hiệu ứng vận động của các cơ xung quanh mạch [9],[13],[15],[17]. Thành phần chủ yếu của bạch huyết là các bạch huyết bào và đại thực bào. Hệ miễn dịch sử dụng các tế bào này để chống lại sự thâm nhập của các vi sinh vật ngoại lai. Các đại thực bào là các tế bào có nhiệm vụ bao vây và ăn sinh vật ngoại lai.

Còn bạch huyết bào là các tế bào bạch cầu có nhiệm vụ trung hòa các vi sinh vật ngoại lai bằng hóa học. 1 Mao mạch bạch huyết trong không gian mô Các mao mạch bạch huyết khác với các mao mạch máu ở chỗ chúng không có lớp màng nền và các tế bào biểu mô đơn giản có hình vảy hơi chồng lên nhau và tế bào này đính vào tế bào kia một cách lỏng lẻo. Cấu trúc này làm cho mao mạch bạch huyết có tính thấm hơn rất nhiều so với mao mạch máu, và không có 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cái gì ở dịch kẽ lại không có ở các mao mạch bạch huyết. Biểu mô ở mao mạch bạch huyết hoạt động như một loạt van mở theo một hướng cho phép thể dịch vào được mao mạch bạch huyết mà không cho trôi ngược trở ra khoang dịch kẽ.

Ba cơ chế chính chịu trách nhiệm cho chuyển dịch của bạch huyết trong mạch [11]: (i) Sự co mạch bạch huyết: Ở nhiều bộ phận của cơ thể, mạch bạch huyết bơm bạch huyết đi. Các van một chiều chia các mạch bạch huyết ra thành các hốc, hoạt động như "các quả tim sơ khai". Bạch huyết di chuyển vào hốc, các cơ trơn ở thành hốc co và bạch huyết chảy đến hốc kế tiếp. Một số tế bào cơ trơn ở thành mạch bạch huyết là các tế bào tạo nhịp.

Các tế bào tạo nhịp tự động khử cực, gây sự co cơ theo chu kỳ của các mạch bạch huyết. (ii) Sự co của cơ xương: Khi tế bào cơ xung quanh co, mạch bạch huyết bị đè ép, làm cho bạch huyết chuyển động. (iii) Các thay đổi áp lực lồng ngực. Trong quá trình hít vào, áp lực ở khoang lồng ngực giảm, các mạch bạch huyết mở rộng và bạch huyết chảy vào đó.

Khi thở ra, áp lực khoang lồng ngực tăng, mạch bạch huyết bị đè ép, làm bạch huyết chảy đi. * Chức năng của hệ thống bạch huyết - Cân bằng thể dịch: Mỗi ngày có khoảng 30 lít dịch đi từ các mao mạch máu vào dịch kẽ, trong đó chỉ có 27 lít đi ngược trở lại. Nếu 3 lít còn lại vẫn ở lại dịch kẽ, sẻ gây phù làm tổn thương mô và cuối cùng là tử vong. Nhờ có hệ bạch huyết 3 lít dịch này được đi vào các mao mạch bạch huyết.

Các dịch này gọi là bạch huyết. Bạch huyết đi qua mạch bạch huyết rồi trở về máu. Cùng với nước, bạch huyết chứa các chất tan lấy từ hai nguồn: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (1) Các chất trong huyết tương, như các ion, các chất dinh dưỡng, các khí, và một số protein, đi từ mao mạch máu vào dịch kẽ và trở thành thành phần của bạch huyết. (2) Các chất lấy từ các tế bào như các hormone, các enzym và các chất thải, cũng được tìm thấy trong bạch huyết.

- Hấp thu chất béo: Hệ bạch huyết hấp thụ các chất béo và các chất khác từ đường tiêu hóa. Các mạch bạch huyết gọi là các bạch mạch – lacteal nằm ở lớp lót ruột non. Mỡ đi vào các lacteal và đi qua các mạch bạch huyết vào vòng tuần hoàn tĩnh mạch. Bạch huyết đi qua các mạch bạch huyết này, gọi là dưỡng chấp, có dạng sữa vì có chứa mỡ.

- Bảo vệ: Các vi thể và các dị vật đổ vào bạch huyết và máu từ các hạch bạch huyết và lá lách. Thêm nữa, các tế bào bạch huyết và các tế bào khác có khả năng tiêu hủy các vi thể và các dị vật này. Bệnh đái ra dưỡng chấp 1. Khái niệm bệnh đái ra dưỡng chấp Dưỡng chấp là một loại dịch sữa hay dịch cơ thể chứa bạch huyết và các chất béo được nhũ tương hoá hoặc các acid béo tự do.

Dưỡng chấp được hình thành ở ruột non trong quá trình tiêu hoá từ sự tiêu hoá các chất béo của thức ăn và được thu nhận bởi các bạch mạch là các mạch nhũ chấp ruột non một cách đặc biệt, khác với các thành khác của thức ăn được tiêu hoá rồi được chuyên chở bởi tĩnh mạch [50]. Các mạch nhũ chấp ruột non phù hợp hơn với sự vận chuyển các acid béo tự do ngay từ đường tiêu hoá. Các acid béo có thể là các phân tử khá lớn. Dưỡng chấp dễ dàng chảy vào các mạch nhũ chấp ruột non, các mạch này của hệ thống bạch huyết có áp lực thấp hơn áp lực trong các tĩnh mạch.

Dưỡng chấp là một chất chỉ có trong hệ thống bạch huyết mà thành phần chủ yếu là lipid, phân tích cụ thể là: Triglycerid: 92%, Phospho – lipid: 7% và vết cholesterol tự do: 1%. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dưỡng chấp niệu (chyluria) là sự rò rỉ chất dưỡng chấp (chyle) hay dịch bạch huyết từ đường tiêu hoá (intestinal lymph) vào hệ tiết niệu và xuất hiện trong nước tiểu [26] [32],[46],[48],[52]. Dưỡng chấp niệu thường được thấy ở vùng nông thôn của những nước nghèo. Nguyên nhân của dưỡng chấp niệu được phân loại thành loại do nhiễm ký sinh trùng và loại không do nhiễm ký sinh trùng.

Đái ra dưỡng chấp là bệnh lý của hệ tiết niệu do có sự xuất hiện dưỡng chấp hay dịch bạch huyết từ đường tiêu hóa trong nước tiểu, do có đường rò giữa hệ thống bạch huyết và hệ thống thận - tiết niệu [16],[36],[56],[57]. Bệnh có tính chất từng đợt xen kẽ những giai đoạn bình thường, kéo dài nhiều năm [38] ĐRDC tuy không phải là một bệnh cấp cứu, hoặc gây tử vong dễ dàng nhưng cần phải được điều trị tích cực vì: Do lượng dưỡng chấp thường xuyên bài tiết ra ngoài làm cho người bệnh dần dần bị suy kiệt và chết do xơ gan, lao phổi, suy dinh dưỡng… ảnh hưởng tới sức khỏe bệnh nhân. Hầu hết bệnh nhân ở trong lứa tuổi trẻ, đang lao động cho nên cần tích cực điều trị cần đạt kết quả tốt để người bệnh tiếp tục lao động bình thường [3] .