phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Một số đặc điểm về tự nhiên, kinh tế, xã hội và địa lí hành chính thị xã Bến Cát trƣớc năm 2014 Chƣơng 2. Quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội thị xã Bến Cát từ năm 2014 đến năm 2021 Chƣơng 3. Định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Bến Cát giai đoạn 2020 – 2025 và những thành quả bƣớc đầu 9 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ ĐỊA LÍ HÀNH CHÍNH THỊ XÃ BẾN CÁT TRƢỚC NĂM 2014 1.1 Đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên 1.
Vị trí địa lý Vị trí địa lý là một trong những lợi thế quan trọng góp phần quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Bến Cát. Theo nghị quyết số 136/NQ- CP ngày 29/12/2013 của Chính phủ nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, huyện Bến Cát chia thành hai huyện, thị: huyện Bàu Bàng và thị xã Bến Cát. Thị xã Bến Cát có diện tích tự nhiên là 23.420 nhân khẩu, gồm 5 phƣờng và 3 xã: Mỹ Phƣớc, Thới Hòa, Tân Định, Hòa Lợi, Chánh Phú Hòa, An Điền, An Tây, Phú An (Chính phủ, 2013). Với vị trí địa lý thuận lợi đã tạo vị thế quan trọng của Bến Cát trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Bến Cát là một thị xã trung tâm nằm ở phía Bắc của tỉnh Bình Dƣơng, cách trung tâm thành phố Thủ Dầu Một 20km về phía Bắc và cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam 50km. Đây là điều kiện để Bến Cát thu hút vốn đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, thu hút lao động vào phát triển kinh tế - xã hội. Về địa giới hành chính: phía Bắc giáp với huyện Bàu Bàng; phía Nam giáp với thành phố Thủ Dầu Một; phía Đông giáp với huyện Phú Giáo và Tân Uyên; phía Tây giáp với huyện Dầu Tiếng; tây nam giáp sông Sài Gòn - là ranh giới hành chính với huyện Củ Chi (xem phụ lục 1. Vị trí chiến lƣợc ở đây cả ở kinh tế và chính trị, với vị trí địa lý này của Bến Cát là một lợi thế trong quá trình phát triển, trở thành điểm đến hấp dẫn mới đối với các nhà đầu tƣ.
Kinh tế - xã hội của Bến Cát có nhiều đóng góp vào sự phát triển của vùng, đặc biệt cho phát triển vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ. Thị xã Bến Cát có hệ thống giao thông thuận lợi, có nhiều tuyến đƣờng huyết mạch đi qua thị xã Bến Cát, phần lớn các trục đƣờng có mặt đƣờng lớn nhƣ Quốc lộ 13 xuất phát từ thành phố Hồ Chí Minh với tỉnh Bình Phƣớc, đây là tuyến đƣờng quan trọng của thị xã Bến Cát. Ngoài ra còn có các tuyến giao thông 10 đƣờng bộ khác nhƣ đƣờng Mỹ Phƣớc – Tân Vạn hỗ trợ giảm áp lực giao thông trên Quốc lộ 13, đƣờng vành đai tỉnh đi qua địa bàn thị xã Bến Cát còn có ĐT.749 kết nối các khu công nghiệp với các huyện thị lân cận. Đây là một lợi thế của Bến Cát về vận chuyển hàng hóa, trên cơ sở đó dễ dàng thu hút đầu tƣ vào các khu công nghiệp thị xã Bến Cát.
Có vị trí địa lý thuận lợi cùng với cơ sở hạ tầng giao thông đƣợc xây dựng, nâng cấp là lợi thế của thị xã Bến Cát trong việc xác định phƣơng hƣớng phát triển kinh tế - xã hội gắn liền với sự phát triển của cả tỉnh; Khoảng cách địa lý Từ Bến Cát đến Thành phố Hồ Chí Minh không xa khoảng 50km, cách Thủ Dầu Một 20km, thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Bến Cát có ƣu thế trong việc tiếp nhận đầu tƣ về vốn, khoa học công nghệ từ nhiều nguồn trong và ngoài nƣớc. Về địa hình, thị xã Bến Cát có địa hình tƣơng đối bằng phẳng, thấp dần từ Bắc xuống Nam, địa hình chuyển tiếp từ vùng cao phía Đông Bắc xuống Tây Nam. Vùng đồng bằng hạ lƣu sông Sài Gòn, sông Thị Tính có độ cao trung bình từ 5 – 15 m so với mực nƣớc biển.
Địa hình có độ cao trung bình từ 2m đến 34m tập trung tại các phƣờng Chánh Phú Hòa, phƣờng Thới Hòa, Hòa Lợi, An Điền, An Tây.(Ban chấp hành Đảng bộ huyện Bến Cát, 2000, tr. Phần lớn địa hình của Bến Cát cao, không bị ảnh hƣởng bởi ngập lụt và thoát nƣớc tốt thuận lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng các khu công nghiệp, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, phần lớn diện tích Bến Cát có nền đất cứng, kết cấu ổn định và không bị sụt lún là một lợi thế để thu hút đầu tƣ khi xây dựng các khu công nghiệp, xây dựng đô thị. Khí hậu Bến Cát có khí hậu nhiệt đới gió mùa, khí hậu có đặc điểm là nắng nhiều, lƣợng mƣa lớn và ít thiên tai.
Trong một năm, Bến Cát có hai mùa rõ rệt: mùa mƣa từ tháng 5 đến tháng 10, lƣợng mƣa trung bình hàng năm của Bên Cát khoảng 2. Mùa mƣa kéo dài, lƣợng mƣa tƣơng đối cao thuận lợi cho phát triển nông nghiệp nhất là trồng trọt. Mùa khô bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Tổng số giờ nắng trung bình trong năm là 2.
Khí hậu 11 của Bến Cát tƣơng đối ôn hòa, nhiệt độ trung bình là 26,9C – 27,6C. Bến Cát là vùng khí hậu ôn hòa, ít xảy ra thiên tai bão lũ, có lợi cho sự sinh trƣởng phát triển các loại động thực vật vùng khí hậu nhiệt đới, gió mùa (Ban chấp hành Đảng bộ huyện Bến Cát, 2000, tr. Khí hậu của Bến Cát ôn hòa, thƣờng không chịu ảnh hƣởng của bão lụt hoặc áp thấp nhiệt đới, ít thiên tai tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế nhất là trong nông nghiệp bao gồm trồng các loại cây công nghiệp lâu năm, cây lƣơng thực, cây ăn quả; là lợi thế thu hút các nhà đầu tƣ vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, mƣa phân bố theo mùa rõ rệt, lƣợng mƣa giữa các mùa có sự chênh lệch lớn tạo nên tình trạng dƣ thừa nƣớc trong mùa mƣa.
Mùa khô kéo dài từ đầu tháng 11 đến đầu tháng 4 năm sau, mƣa ít, nắng nóng ảnh hƣởng nhiều đến đời sống nhân dân, phát triển kinh tế, xã hội của địa phƣơng. Tài nguyên nước Nguồn tài nguyên nƣớc dồi dào, chủ yếu từ sông Sài Gòn và sông Thị Tính. Sông Sài Gòn bắt nguồn từ phía Bắc Bình Phƣớc và Tây Ninh, chảy qua địa phận tỉnh Bình Dƣơng khoảng 101 km và chảy qua thị xã Bến Cát khoảng 24,4 km là nguồn nƣớc quan trọng cung cấp cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của địa phƣơng. Sông Thị Tính là một phụ lƣu của sông Sài Gòn, bắt đầu từ Bình Long (Bình Phƣớc) chảy qua thị xã Bến Cát rồi lại đổ vào sông Sài Gòn.
Cùng với sông Sài Gòn, sông Thị Tính mang phù sa bồi đắp những cánh đồng ở thị xã Bến Cát, thành phố Thủ Dầu Một tạo nên những vƣờn cây ăn trái đặc trƣng. Ngoài hai con sông lớn trên, thị xã Bến Cát còn có các suối nhƣ: suối Ba Làng, suối Cầu Dinh, suối Tre và một số suối, kênh, rạch nhỏ khác. Trên địa bàn có 2 công trình thủy lợi là đập Cửa Pari và hệ thống kè An Tây - Phú An (Ban chấp hành Đảng bộ huyện Bến Cát, 2000, tr. Nhìn chung, nguồn nƣớc của Bến Cát khá phong phú đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của nhân dân, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp.
Ở các khu vực ven sông, là lợi thế để Bến Cát xây dựng các khu đô thị sinh thái ven sông góp phần vào sự phát triển của Bến Cát. Tài nguyên đất Tài nguyên đất của thị xã Bến Cát đa dạng và phong phú về chủng loại: đất xám trên phù sa cổ phân bố trên địa hình bằng phẳng, đất xốp, thoáng có thể phát triển nông nghiệp cơ giới hóa, đất phù hợp trồng nhiều loại cây trồng nhƣ cây công nghiệp, cây ăn quả, cây lƣơng thực; đất đỏ vàng, loại đất này thích hợp với cây trồng có giá trị kinh tế cao nhƣ cao su, tiêu, cây ăn trái, rau màu; đất phù sa phân bố theo các thung lũng dọc sông Sài Gòn, sông Thị Tính. Đất ở đây có độ phì nhiêu cao, tỷ lệ mùn thực vật lớn có khả năng thấm và giữ nƣớc tốt thích hợp cho trồng cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày; đất dốc tụ trên phù sa cổ, đất này có chua phèn, tính axit vì chất sunphat sắt và alumin của chúng, loại đất này có thể cải tạo để trồng rau và cây ăn trái…(Ban chấp hành Đảng bộ huyện Bến Cát, 2000, tr. Bến Cát có lợi thế về đất đai, đất của Bến Cát thích hợp phát triển nhiều loại cây trồng nhƣ cây công nghiệp dài ngày, cây công nghiệp ngắn ngày, cây ăn quả và cây lƣơng thực và phát triển chăn nuôi, mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế.
Ngoài ra, quỹ đất của Bến Cát lớn, nền đất cứng và giá đất khá rẻ so với Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An thuận lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng khu, cụm công nghiệp. Đây đƣợc xem là lợi thế của Bến Cát khi xây dựng nhà ở, khu công nghiệp ít tốn kém hơn hấp dẫn đối với các nhà đầu tƣ và ngƣời dân có ý định lập nghiệp ở Bến Cát, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phƣơng. Tài nguyên rừng Rừng Bến Cát có một ý nghĩa rất lớn trong hai cuộc kháng chiến, rừng đã bảo đảm cho ta thiết lập hệ thống căn cứ kháng chiến liên hoàn nhƣ chiến khu Long Nguyên, căn cứ Đƣờng Long (Thanh Tuyền), căn cứ ba xã Tây Nam…Hệ thống căn cứ là hành lang nối liền giữa chiến khu D và chiến khu Dƣơng Minh Châu. Rừng đã tạo điều kiện cho lực lƣợng vũ trang sống và chiến đấu, làm bàn đạp tiến công đánh bại quân thù.
Rừng là vùng đất lý tƣởng cho phát triển chiến tranh du kích và địa bàn hoạt động tác chiến thuận lợi của bộ đội chủ lực. Ngày nay rừng Bến Cát đã bị thu hẹp khá nhiều do bom đạn, chất độc hóa học của giặc 13 Mỹ tàn phá trong chiến tranh. Mặt khác, sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, việc khai thác rừng bừa bãi cũng làm cho rừng bị thu hẹp (Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Bình Dƣơng, 2003, tr.
