Nghiên cứu tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa cây cảnh ở huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên

Nghiên cứu thị trường hoa, cây cảnh huyện Văn Giang, Hưng Yên. Luận văn phân tích tình hình sản xuất, tiêu thụ, tiềm năng và thách thức. Tìm hiểu chi tiết!

• Đề tài: Nghiên cứu tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa cây cảnh ở huyện Văn Giang - tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: thesis

Tóm tắt

I. Tổng quan về sản xuất và tiêu thụ hoa cây cảnh

Tại Việt Nam, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra, với mục tiêu nâng cao mức sống của người dân, đặc biệt là khu vực nông thôn. Nhu cầu đời sống tinh thần ngày càng được quan tâm, kéo theo sự mở rộng của thị trường hoa cây cảnh. Đảng và Chính phủ đã chú trọng phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hình thành các vùng chuyên canh, thâm canh với cơ cấu cây trồng hợp lý, tạo sản phẩm hàng hóa chất lượng cao. Huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, tận dụng lợi thế giáp ranh Hà Nội, đã chuyển đổi từ trồng lúa, đay sang trồng hoa, cây cảnh cho thu nhập cao hơn. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này đặt ra câu hỏi về hiệu quả nâng cao mức sống của người dân, cũng như những thuận lợi và khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ hoa cây cảnh. Chính vì vậy, đề tài nghiên cứu tập trung vào tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa, cây cảnh ở huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, nhằm tìm ra định hướng và giải pháp phát triển ngành này trong tương lai.

II. Đặc điểm và thách thức trong sản xuất hoa cây cảnh

Hoa, cây cảnh là loại cây trồng mang tính đặc thù, đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc đặc biệt, tính thẩm mỹ cao và kinh nghiệm của người trồng. "Hoa, cây cảnh là những loại thực vật được trồng ở vườn, ruộng khay chậu, trong bồn... và sự chăm sóc của con người” (Nguyễn Khắc Trung và Phạm Minh Thu). Việc chăm sóc, tạo dáng cho cây, bón phân đúng thời điểm là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng. Giống cây trồng tốt, chịu bệnh cao, màu sắc đẹp, hương thơm là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Hoa là sản phẩm tươi, dễ hỏng, do đó kỹ thuật bảo quản và vận chuyển sau thu hoạch là rất quan trọng. Chu kỳ sản xuất dài (với cây cảnh) trong khi thị hiếu người tiêu dùng luôn thay đổi, dẫn đến rủi ro cao. Ví dụ, những năm 1997, 1998 người dân Hà Nội ưa chuộng cây sanh, si tạo dáng, nhưng hiện nay lại thích cây mộc tự nhiên. Điều này đòi hỏi người sản xuất phải năng động nắm bắt thị trường, quyết định đúng khi lên kế hoạch sản xuất. Ngoài ra, việc tận dụng không gian, kết hợp nhiều loại cây trồng (ví dụ: trồng hoa phong lan, địa lan dưới giàn che của cây tràm my) cũng là một giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư.

III. Tiêu thụ hoa cây cảnh và tầm quan trọng của thị trường

Tiêu thụ là giai đoạn cuối cùng, quyết định sự tồn tại và phát triển của quá trình sản xuất. Nó là yếu tố thực hiện giá trị sử dụng của sản phẩm. Tiêu thụ là quá trình chuyển hóa quyền sử dụng hàng hóa, tiền tệ giữa các chủ thể của nền kinh tế, bao gồm chủ thể tham gia, đối tượng (hàng hóa và tiền tệ) và thị trường. Tiêu thụ nhanh hay chậm ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ sản xuất, thời gian lưu chuyển vốn và hiệu suất sử dụng đồng vốn. Tiêu thụ phản ánh kết quả kinh doanh, khẳng định sự hiện diện của hàng hóa và sự chấp nhận của thị trường. Nó tác động đến khả năng thu hẹp hay mở rộng thị trường thông qua mối quan hệ giữa người sản xuất và khách hàng. Nghiên cứu thị trường, xây dựng chiến lược sản phẩm, chiến lược thị trường, hỗ trợ tiêu thụ (giới thiệu sản phẩm, hội chợ, quảng cáo...) và lựa chọn phương án tiêu thụ (trực tiếp, gián tiếp, hỗn hợp) là những nội dung quan trọng trong quá trình tiêu thụ sản phẩm.

IV. Xu hướng và tiềm năng phát triển ngành hoa cây cảnh

Sản xuất hoa, cây cảnh trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ, trở thành ngành thương mại mang lại hiệu quả kinh tế cao. Giá trị sản lượng hoa, cây cảnh toàn cầu không ngừng tăng, với những thị trường lớn như Nhật Bản, Hà Lan và Mỹ. Giá trị nhập khẩu hoa, cây cảnh cũng tăng hàng năm, với thị trường Hà Lan chiếm gần 50%. Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm và điều kiện thuận lợi cho việc trồng hoa, cây cảnh. Sự đa dạng về khí hậu và nguồn lao động dồi dào, cần cù tạo điều kiện phát triển ngành này. Việc phát triển nghề trồng hoa, cây cảnh không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu. Học hỏi kinh nghiệm từ các nước trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc, nắm bắt cơ hội xâm nhập thị trường là hướng đi mới cho nghề trồng hoa, cây cảnh, góp phần phát triển một nền nông nghiệp sinh thái bền vững. Xu hướng sản xuất là tăng năng suất, giảm chi phí lao động, giảm giá thành sản phẩm, hướng tới giống hoa, cây cảnh đẹp, tươi lâu, chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp đang trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông thôn, với hơn 70% dân số sinh sống tại các khu vực đồng bằng và nông thôn. Quá trình đô thị hóa gia tăng nhanh chóng làm suy giảm diện tích đất canh tác bình quân trên đầu người, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng truyền thống kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị gia tăng vượt trội. Nhu cầu nâng cao đời sống tinh thần của xã hội đã thúc đẩy thị trường hoa và cây cảnh phát triển mạnh mẽ. Thực tế sản xuất cho thấy mô hình này đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn từ 5 đến 20 lần so với canh tác lúa thuần túy.

Huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên sở hữu vị trí địa lý đắc địa tại cửa ngõ phía Tây Bắc của tỉnh, nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 15km và tiếp giáp dòng sông Hồng màu mỡ. Với tổng diện tích tự nhiên đạt 71,79 km2 trải rộng trên 11 đơn vị hành chính cấp xã, huyện đã tiên phong thực hiện chủ trương chuyển đổi đất trồng lúa, đay kém hiệu quả sang chuyên canh hoa và cây thế thương phẩm. Đến năm 2004, tổng diện tích đất trồng hoa và cây cảnh toàn huyện đã đạt 481,6 ha, chiếm 9,7% tổng quỹ đất nông nghiệp địa phương.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện thực trạng sản xuất, chuỗi giá trị và tình hình tiêu thụ các sản phẩm hoa, cây cảnh chủ lực của các hộ nông dân tại huyện Văn Giang trong giai đoạn 2002 - 2004, từ đó xây dựng các định hướng chiến lược đến năm 2010. Công trình không chỉ giải quyết bài toán gia tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích canh tác mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác quy hoạch vành đai nông nghiệp sinh thái ven đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hàng hóa kết hợp cùng lý thuyết chuỗi giá trị và lưu thông hàng hóa nông sản. Trong nền kinh tế thị trường, chuyển dịch cơ cấu cây trồng là quá trình phân bổ lại các nguồn lực đất đai, lao động và vốn nhằm tối ưu hóa hiệu quả sinh kế. Lưu thông nông sản được xem là quá trình chuyển hóa giá trị sử dụng và giá trị hàng hóa từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ, hoàn thành vòng chu chuyển vốn của người sản xuất để tái sản xuất mở rộng.

Ba khái niệm cốt lõi được vận dụng xuyên suốt gồm:

• Hoa và cây cảnh thương phẩm: Các loài thực vật có giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật tạo hình, được chăm sóc và định hình để đáp ứng nhu cầu thưởng ngoạn tinh thần và trang trí cảnh quan.
• Lao động sống trong nông nghiệp đặc thù: Lực lượng lao động thủ công đòi hỏi kỹ thuật cao, con mắt thẩm mỹ và kinh nghiệm uốn tỉa, chiết ghép thay vì chỉ phụ thuộc vào cơ giới hóa hay phân bón hóa học.
• Kênh tiêu thụ nông sản: Hệ thống mạng lưới phân phối bao gồm kênh trực tiếp từ vườn đến người tiêu dùng, kênh gián tiếp qua thương lái thu gom, và kênh hỗn hợp kết hợp hội chợ triển lãm.

Khung phân tích đặt trong bối cảnh thị trường quốc tế, nơi diện tích hoa cây cảnh khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đạt khoảng 134.000 ha (chiếm 60% diện tích toàn cầu nhưng chỉ nắm giữ 20% thị phần thương mại thế giới), nhằm làm rõ tính cấp thiết của việc chuyên nghiệp hóa sản xuất nội địa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Hưng Yên, báo cáo thường niên của Phòng Nông nghiệp huyện Văn Giang, cùng hệ thống chính sách như Quyết định số 182/1999/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 13/NQ-HU của Huyện ủy Văn Giang.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra chọn mẫu điển hình phân tầng với quy mô 90 hộ nông dân tại 6 địa bàn trọng điểm: xã Mễ Sở (15 hộ), xã Thắng Lợi (15 hộ), xã Liên Nghĩa (15 hộ), xã Phụng Công (15 hộ), xã Xuân Quan (15 hộ) và thị trấn Văn Giang (15 hộ). Đây là các xã đại diện cho hơn 80% diện tích chuyên canh toàn huyện. Trong đó, 80 hộ được phân tích định lượng chi tiết theo phiếu điều tra cấu trúc về chi phí đầu vào, cơ cấu giống, kỹ thuật chăm sóc, sản lượng và doanh thu thực tế.

Phương pháp thống kê kinh tế, phân tổ dữ liệu và so sánh được xử lý qua phần mềm tin học chuyên dụng. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác cấu trúc chi phí trung gian, xác định rõ tỷ suất lợi nhuận và thu nhập hỗn hợp của từng loại cây theo độ tuổi, giúp loại bỏ các sai lệch do tính mùa vụ đặc thù của nông sản Tết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diện tích gieo trồng hoa và cây cảnh tại Văn Giang tăng trưởng liên tục và vững chắc. Giai đoạn 2002 - 2004, diện tích toàn huyện tăng từ 423,5 ha lên 481,6 ha, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 6,63%/năm. Số hộ tham gia sản xuất tăng bình quân 2,47%/năm, đạt 8.000 hộ vào năm 2002 và tập trung đông nhất tại các xã ven đê.

Thứ hai, cơ cấu chủng loại cây trồng có sự phân hóa mạnh mẽ theo tín hiệu thị trường. Diện tích cây cảnh uốn thế (sanh, si, sung) tăng trưởng vượt bậc từ 49,2 ha năm 2002 lên 68,87 ha năm 2004 (tăng gần 40%). Cây hoa đào mở rộng diện tích từ 0,85 ha lên 1,21 ha (tăng 42,35% sau 2 năm). Ngược lại, diện tích cây trà my giảm từ 66,5 ha xuống 52,17 ha do thị hiếu tiêu dùng dịch chuyển từ cây hoa chậu truyền thống sang cây thế nghệ thuật. Vùng trồng quất cảnh ổn định ở mức 3,55 đến 3,86 sào/hộ tại Mễ Sở và Liên Nghĩa.

Thứ ba, cơ cấu chi phí sản xuất cho thấy giống là khoản đầu tư chiếm tỷ trọng cao nhất. Đối với cây quất khung, chi phí giống chiếm 50,37% tổng chi phí; đối với cây trà my 2 tuổi và 3 tuổi, chi phí giống chiếm lần lượt 82,38% và 88,41%. Về hiệu quả kinh tế, cây trà my trên 3 năm tuổi mang lại thu nhập hỗn hợp cao nhất, đạt khoảng 82 triệu đồng/sào. Cây hoa đào tuy mới phát triển nhưng đạt tỷ suất sinh lời vượt trội với 17,15 đồng thu nhập trên 1 đồng chi phí trung gian.

Thứ tư, điều kiện hạ tầng đóng vai trò đòn bẩy khi 76% đường giao thông liên thôn, liên xã đã được kiên cố hóa, kết hợp cùng 13 km đê sông Hồng tạo điều kiện giao thương trực tiếp với thị trường Hà Nội qua các bến đò Mễ Sở, bến đò Dương và bến đò Xuân Quan.

Thảo luận kết quả

Sự biến động cơ cấu cây trồng phản ánh tính năng động và độ nhạy bén cao của nông dân Văn Giang trước quy luật cung cầu. Lợi thế cận kề đô thị lớn với 95.958 nhân khẩu tại chỗ cùng thị trường tiêu thụ hàng triệu dân tại Thủ đô đã tạo sức hút thương mại khổng lồ. Tuy nhiên, việc chuyển hướng nhanh chóng cũng bộc lộ những rủi ro chu kỳ sản xuất dài: việc uốn nắn một cây thế hoàn chỉnh mất từ 2 đến 3 năm, nếu thị hiếu thay đổi giữa chừng thì người trồng dễ đối mặt với nguy cơ thua lỗ.

So sánh với các vùng hoa truyền thống của cả nước như Nhật Tân hay Tây Tựu, Văn Giang có lợi thế lớn về quỹ đất phù sa sông Hồng màu mỡ (chiếm 48,59% diện tích với độ chua trung tính, giàu lân dễ tiêu). Tuy nhiên, điểm hạn chế lớn nằm ở chi phí bảo vệ thực vật. Việc lạm dụng thuốc hóa học trên hoa hồng (chi phí thuốc lên tới 741.000 đồng/sào) và cây quất cảnh đang đe dọa nghiêm trọng đến môi trường đất và nguồn nước sinh hoạt cục bộ.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ biến động diện tích và cơ cấu kinh tế trong nghiên cứu có thể được thể hiện hiệu quả qua biểu đồ cột chồng theo dõi tỷ trọng các nhóm cây theo năm, kết hợp cùng bảng ma trận đối chiếu chi phí - doanh thu trên một sào canh tác để phân tích điểm hòa vốn cho từng hộ gia đình.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp hạ tầng thủy lợi và trạm bơm tiêu thoát nước. Ủy ban nhân dân huyện Văn Giang phối hợp cùng Công ty Khai thác công trình thủy lợi tiến hành tu bổ, cải tạo hệ thống 7 máy bơm tại trạm bơm chính và trạm bơm Tân Tiến, khôi phục năng lực vận hành từ 75% lên 100% công suất thiết kế (đạt 8.000 m3/giờ) hoàn thành trước quý IV năm 2006, nhằm chủ động chống ngập úng mùa mưa lũ cho 6 xã ngoài đê.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ sinh học và kỹ thuật tạo tán. Trạm Khuyến nông huyện liên kết chặt chẽ với Viện Nghiên cứu Rau quả tổ chức 20 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm cho hơn 85% số hộ sản xuất, chuyển giao công nghệ nhân giống invitro (nuôi cấy mô), kỹ thuật ghép cành và điều tiết thời điểm ra hoa chính xác cho dịp Tết Nguyên đán, phấn đấu hạ giá thành cây giống đầu vào từ 10% đến 15% trong giai đoạn 2006 - 2008.

Thứ ba, thiết lập quy chuẩn quản lý môi trường và an toàn sinh học. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chủ trì xây dựng mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giảm 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trên cây quất và hoa hồng trước năm 2010, đồng thời quy hoạch các bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại 100% các cánh đồng chuyên canh.

Thứ tư, đa dạng hóa kênh tiêu thụ và xây dựng thương hiệu làng nghề. Hiệp hội Làng nghề hoa cây cảnh huyện Văn Giang cùng các hợp tác xã nông nghiệp xúc tiến thành lập 3 trung tâm giao dịch và giới thiệu sản phẩm sinh thái tại Phụng Công và Xuân Quan trước năm 2007, tăng tỷ lệ tiêu thụ qua hợp đồng bao tiêu từ mức dưới 10% lên 40% vào năm 2010, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thương lái trung gian.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà quản lý kinh tế và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện/tỉnh: Tài liệu cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, làm cơ sở khoa học để xây dựng các đề án quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp sinh thái ven đô và chính sách hỗ trợ vốn vay phát triển làng nghề.

Hộ nông dân, chủ trang trại và hợp tác xã nông nghiệp: Khai thác chi tiết các định mức kinh tế - kỹ thuật, bảng cơ cấu chi phí giống, phân bón và tỷ suất sinh lời của từng loại cây (trà my, quất cảnh, hoa đào, hoa hồng), từ đó lập kế hoạch xoay vòng vốn và lựa chọn thời điểm xuất bán tối ưu.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực địa, kỹ thuật chọn mẫu phân tầng điển hình và mô hình hạch toán thu nhập hỗn hợp trong kinh tế hộ gia đình nông thôn.

Doanh nghiệp cung ứng vật tư và thương mại hoa cảnh: Nắm bắt chính xác nhu cầu thị trường, đặc điểm chu kỳ tiêu thụ và mạng lưới luân chuyển hàng hóa tại đồng bằng sông Hồng nhằm thiết lập hệ thống phân phối giống cây, vật tư nhà lưới và liên kết chuỗi giá trị bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu quả kinh tế của việc trồng hoa, cây cảnh tại Văn Giang cao hơn trồng lúa như thế nào? Theo số liệu hạch toán thực tế, mô hình trồng hoa và cây cảnh mang lại thu nhập hỗn hợp cao gấp từ 5 đến 20 lần so với canh tác lúa truyền thống. Điển hình, cây trà my trên 3 năm tuổi có thể mang lại thu nhập tới 82 triệu đồng/sào, trong khi hoa đào mang lại 17,15 đồng thu nhập trên mỗi đồng chi phí trung gian bỏ ra.

Tại sao diện tích trồng cây trà my lại có xu hướng suy giảm trong giai đoạn 2002 - 2004? Diện tích cây trà my giảm từ 66,5 ha xuống còn 52,17 ha chủ yếu do sự thay đổi trong thị hiếu thẩm mỹ của người tiêu dùng. Thị trường dịch chuyển sở thích sang các loại cây cảnh tạo thế cổ thụ như si, sung, sanh, buộc người nông dân phải thu hẹp vườn trà my để tái cơ cấu sang cây thế nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

Chi phí giống chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng vốn đầu tư của nông hộ? Chi phí cây giống luôn là khoản chi phí trung gian chiếm tỷ trọng chi phối lớn nhất trong mọi mô hình hoa cảnh tại Văn Giang. Tỷ lệ này chiếm 50,37% đối với quất khung, 82,38% đối với trà my 2 tuổi và lên tới 88,41% đối với trà my 3 tuổi, đòi hỏi nông hộ phải có tiềm lực vốn lưu ứng ban đầu rất vững.

Huyện Văn Giang có những thuận lợi hạ tầng nào để phát triển thương mại hoa cây cảnh? Văn Giang nằm liền kề Hà Nội với khoảng cách chỉ 15 km, sở hữu 76% tuyến giao thông nội bộ được bê tông hóa và nhựa hóa. Huyện có 13 km đê bao trung ương cùng 3 bến đò lớn trên sông Hồng, tạo thành mạng lưới giao thông thủy - bộ hoàn hảo giúp vận chuyển nông sản nhanh chóng đến các trung tâm tiêu thụ lớn.

Rủi ro lớn nhất mà người trồng hoa cây cảnh tại Văn Giang phải đối mặt là gì? Rủi ro hàng đầu đến từ tính chất mẫn cảm sinh học của hoa cảnh trước thời tiết thất thường, đòi hỏi kỹ thuật cao để ra hoa trúng Tết. Tiếp đến là chu kỳ sản xuất cây cảnh kéo dài từ 2 đến 3 năm trong khi thị hiếu người mua biến đổi liên tục, dễ dẫn đến tình trạng tồn đọng vốn nếu người trồng không dự báo đúng xu hướng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về kinh tế nông nghiệp hàng hóa và chuỗi lưu thông tiêu thụ hoa, cây cảnh tại vùng ven đô thị lớn.
• Đánh giá xác thực bức tranh tăng trưởng diện tích hoa cây cảnh toàn huyện đạt 481,6 ha (chiếm 9,7% đất nông nghiệp) với tốc độ tăng trưởng diện tích bình quân 6,63%/năm giai đoạn 2002 - 2004.
• Làm rõ cấu trúc tài chính hộ gia đình, chứng minh giống chiếm tới trên 80% chi phí đầu tư ở nhiều nhóm cây và khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội gấp 5 - 20 lần so với cây lúa.
• Nhận diện thẳng thắn các thách thức cốt lõi về áp lực ô nhiễm môi trường do thuốc bảo vệ thực vật và năng lực tiêu thoát lũ của hệ thống thủy lợi địa phương.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hạ tầng trạm bơm, công nghệ giống invitro, mô hình IPM sinh học và thương hiệu làng nghề hướng tới mốc phát triển năm 2010.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương và các hợp tác xã khẩn trương hoàn thiện nâng cấp các trạm bơm tiêu úng trong năm 2006, đồng thời đưa các tiến bộ sinh học vào sản xuất đại trà trước năm 2008.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý quan tâm có thể tra cứu toàn văn luận văn để tiếp cận chi tiết hệ thống bảng biểu định mức chi phí và mô hình phân tích kinh tế thực chứng, phục vụ cho công tác nghiên cứu và triển khai dự án nông nghiệp thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi ViÖt Nam lµ mét n−íc n«ng nghiÖp nghÌo nµn l¹c hËu, ®· tiÕn hµnh chuyÓn dÞch nÒn kinh tÕ theo theo h−íng s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ë ViÖt Nam ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu quan träng. NÒn kinh tÕ b¾t ®Çu tho¸t ra khái khñng ho¶ng, tiÒm n¨ng ®Êt ®ai vµ con ng−êi b¾t ®Çu ®−îc ®¸nh thøc, møc sèng cña ng−êi d©n ngµy cµng ®−îc c¶i thiÖn vµ ®· tù trang tr¶i ®−îc c¸c nhu cÇu thiÕt yÕu vÒ vËt t−, hµng ho¸ b»ng søc lùc cña chÝnh m×nh vµ th«ng qua trao ®æi mËu dÞch víi bªn ngoµi. Nh−ng so víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi th× møc sèng cña ng−êi d©n n−íc ta cßn thÊp, nhÊt lµ ng−êi d©n sèng ë n«ng th«n (chiÕm trªn 70% d©n sè)[3]. Bªn c¹nh ®ã qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸ diÔn ra kh¸ nhanh khiÕn cho diÖn tÝch ®Êt thµnh thÞ ngµy cµng më réng, trong khi diÖn tÝch ®Êt canh t¸c trªn mét ®Çu ng−êi ë n«ng th«n ngµy cµng gi¶m, ®iÒu ®ã ®ßi hái ph¶i cã mét sè lo¹i c©y trång cho hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n s¬ víi nh÷ng c©y trång truyÒn thèng ®Ó n©ng cao møc sèng cña ng−êi d©n.

Khi ®êi sèng vËt chÊt cña ng−êi d©n ®−îc t¨ng lªn, th× nhu cÇu ®êi sèng tinh thÇn còng ®−îc quan t©m nhiÒu h¬n. Do vËy, thÞ tr−êng tiªu thô hoa, c©y c¶nh ngµy cµng ®−îc më réng. V× vËy, §¶ng ta ®· ®Æt vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ (CNH - H§H) n«ng nghiÖp n«ng th«n lµ mét nhiÖm vô quan träng, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n−íc. Mét khi ch−a t¹o ra ®−îc sù chuyÓn biÕn cña khu vùc nµy th× kh«ng thÓ nãi ®· hoµn thµnh 0 nhiÖm vô vÒ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ (CNH - H§H) ®Êt n−íc [11].

§Ó lµm ®−îc ®iÒu ®ã §¶ng vµ ChÝnh phñ ®· chñ tr−¬ng ph¸t triÓn toµn diÖn n«ng, l©m, ng− nghiÖp, h×nh thµnh c¸c vïng chuyªn canh, th©m canh víi c¬ cÊu c©y trång hîp lý, cã s¶n phÈm hµng ho¸ nhiÒu vÒ sè l−îng, tèt vÒ chÊt l−îng nh»m n©ng cao thu nhËp vµ møc sèng cña ng−êi d©n, t¹o søc m¹nh cho quèc gia, x· héi. Thùc hiÖn chñ tr−¬ng ®ã huyÖn V¨n Giang thuéc tØnh H−ng Yªn ®· tËn dông lîi thÕ cña m×nh lµ n»m gi¸p thñ ®« Hµ Néi ®· tiÕn hµnh chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång tõ chuyªn trång lóa, ®ay. cho thu nhËp thÊp sang trång hoa, c©y c¶nh. cho thu nhËp cao h¬n.

VËy viÖc chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång cña huyÖn V¨n Giang trong nh÷ng n¨m võa qua cã n©ng cao møc sèng cña ng−êi d©n kh«ng? ViÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh cã thuËn lîi vµ khã kh¨n g×? XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã, chóng t«i ®· chän néi dung: “Nghiªn cøu t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh ë huyÖn V¨n Giang - tØnh H−ng Yªn” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu. Môc tiªu nghiªn cøu * Môc tiªu chung - Trªn c¬ së nghiªn cøu t×nh h×nh trång hoa, c©y c¶nh cña huyÖn ®Ó ®Ò ra nh÷ng ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p phï hîp nh»m ph¸t triÓn nghÒ trång hoa c©y c¶nh còng nh− thÞ tr−êng ®Çu ra cho c¸c s¶n phÈm nµy trong nh÷ng n¨m tíi. * Môc tiªu cô thÓ - HÖ thèng ho¸ c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh. - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng t×nh h×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa c©y c¶nh cña huyÖn V¨n Giang trong nh÷ng n¨m võa qua.

1 - §Ò ra ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh cña huyÖn trong nh÷ng n¨m tíi. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu * §èi t−îng nghiªn cøu §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh cña c¸c hé n«ng d©n trong huyÖn V¨n Giang. * Ph¹m vi nghiªn cøu - Ph¹m vi vÒ néi dung: Nghiªn cøu thùc tr¹ng s¶n xuÊt vµ tiªu thô mét sè lo¹i hoa, c©y c¶nh chñ yÕu cña huyÖn V¨n Giang, tØnh H−ng Yªn nh− c©y trµ my, c©y quÊt, c©y hoa hång, c©y hoa ®µo. - Ph¹m vi vÒ kh«ng gian nghiªn cøu: §Ò tµi ®−îc thùc hiÖn t¹i huyÖn V¨n Giang.

- Ph¹m vi vÒ thêi gian: Nghiªn cøu t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh cña c¸c hé n«ng d©n trong huyÖn trong giai ®o¹n 2002 - 2004 vµ dù kiÕn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Õn n¨m 2010. Tæng quan tµi liÖu nghiªn cøu 2. §Æc ®iÓm chung vÒ hoa, c©y c¶nh 2. Mét sè kh¸i niÖm vÒ hoa c©y c¶nh Theo NguyÔn Kh¾c Trung vµ Ph¹m Minh Thu, “hoa, c©y c¶nh lµ nh÷ng lo¹i thùc vËt ®−îc trång ë v−ên, ruéng khay chËu, trong bån.

Còng nh− nh÷ng thùc vËt kh¸c, chóng cã thÓ sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn nhê vµo c¸c yÕu tè tù nhiªn (nh−: ®Êt, n−íc, kh«ng khÝ, ¸nh s¸ng.) vµ sù ch¨m sãc cña con ng−êi” [22]. Lª H÷u CÇn vµ NguyÔn Xu©n Linh ®−a ra kh¸i niÖm vÒ c©y c¶nh nh− sau “C¸c lo¹i th¶o méc ®−îc con ng−êi tuyÓn chän nu«i trång trªn ®Êt v−ên hay trong vËt chøa ®Êt trång (ang, chËu v.) dï cã hay kh«ng cã t¸c ®éng thu nhá hoÆc t¹o h×nh nghÖ thuËt nh»m môc ®Ých trang trÝ vµ th−ëng ngo¹n ®Òu ®−îc coi lµ c©y c¶nh” [4]. Nh÷ng ®Æc ®iÓm kinh tÕ, kü thuËt cña viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô hoa, c©y c¶nh Hoa, c©y c¶nh lµ lo¹i c©y mang ®ñ ®Æc ®iÓm cña c¸c lo¹i c©y trång kh¸c. Chóng héi tô cña vÎ ®Ñp thiªn nhiªn vµ sù ch¨m sãc cña bµn tay con ng−êi, lµ sù m« pháng thÕ giíi tù nhiªn mét c¸ch hoµn mü.

Hoa cïng víi c©y c¶nh ®· gãp phÇn t« ®iÓm cho cuéc sèng cña con ng−êi vµ ®em l¹i cho con ng−êi nh÷ng c¶m xóc tuyÖt vêi mµ c¸c quµ tÆng kh¸c kh«ng cã ®−îc, chÝnh sù kh¸c biÖt ®ã mµ s¶n xuÊt hoa, c©y c¶nh mang nh÷ng ®Æc ®iÓm rÊt kh¸c biÖt, ®ßi hái tÝnh thÈm mü cao còng nh− kü thuËt ch¨m sãc rÊt ®Æc biÖt. Yªu hoa lµ yªu c¸i ®Ñp, ®ã lµ thuéc tÝnh cña nh©n lo¹i, tõ nçi kh¸t c¸i ®Ñp cña hoa trong 3 thiªn nhiªn, con ng−êi ®· mang hoa vµo th¬, vÏ hoa lªn giÊy, lªn lôa. ®Ó th−ëng thøc vÎ ®Ñp cña chóng, ®iÒu nµy cho thÊy con ng−êi ®· yªu hoa, c©y c¶nh ®Õn nh−êng nµo. Ch¬i hoa, c©y c¶nh kh«ng chØ lµ mét thó vui gi¶i trÝ lµnh m¹nh mµ nã cßn lµ ho¹t ®éng v¨n ho¸ mang tÝnh nh©n v¨n s©u s¾c.

NghÖ thuËt ch¬i hoa, c©y c¶nh cã tÝnh quÇn chóng réng r·i, cã tÝnh d©n téc ®Ëm ®µ, tÝnh nh©n v¨n cao quý, tÝnh thÈm mü ®éc ®¸o, tÝnh triÕt häc s©u s¾c, tÝnh s¸ng t¹o míi mÎ, tÝnh kinh tÕ cao vµ mang ®Ëm ®µ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc. Xung quanh viÖc trång hoa, c©y c¶nh cã nhiÒu vÊn ®Ò nh− ph¸t triÓn theo h−íng nµo? Nªn trång lo¹i c©y nµo? Theo nhiÒu nhµ chuyªn m«n trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp th× ph¸t triÓn theo ba h−íng ®ã lµ më réng quy m« s¶n xuÊt, n©ng cao chÊt l−îng s¶n phÈm, ®¸p øng c¸c nhu cÇu trong n−íc vµ h−íng tíi xuÊt khÈu. §êi sèng kinh tÕ cña ®¹i bé phËn d©n chóng ngµy cµng ®−îc c¶i thiÖn, nhu cÇu vÒ c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ tinh thÇn ngµy cµng t¨ng. H¬n n÷a nhu cÇu nµy kh«ng chØ cã ë nh÷ng hé kinh tÕ kh¸ mµ cã ë ®¹i bé phËn d©n chóng.

Do vËy, ph¸t triÓn theo h−íng më réng quy m« vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c chñng lo¹i c©y trång, ®Æc biÖt lµ c©y cã gi¸ trÞ cao lµ xu h−íng chÝnh ë nh÷ng vïng trång hoa, c©y c¶nh hiÖn nay ë n−íc ta. C©y c¶nh vµ hoa lµ nh÷ng lo¹i c©y tiªu hao lao ®éng sèng nhiÒu h¬n lao ®éng vËt ho¸, bëi vËy kh«ng ph¶i cø bãn nhiÒu ph©n, phun nhiÒu chÊt kÝch thÝch th× c©y sÏ cã hoa, c©y ®Ñp mµ cÇn ph¶i ®Çu t− nhiÒu c«ng lao ®éng ®Ó ch¨m sãc, tØa cµnh, t¹o d¸ng cho c©y, bãn ph©n ®óng thêi gian ®Ó c©y ra hoa kÞp thêi vô. Do vËy, h¹ch to¸n cÇn ph¶i chi tiÕt ®Çy ®ñ c¸c kho¶n chi phÝ ®Æc biÖt lµ c«ng lao ®éng nh»m ®¸nh gi¸ ®óng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt. Víi nh÷ng c©y c¶nh nh− c©y thÕ sung, sanh, si, duèi.

tr−íc khi ®−a vµo chËu ®Ó t¹o d¸ng th× cÇn mét kho¶ng thêi gian tèi thiÓu tõ 1-2 n¨m 4 trång ngoµi ruéng ®Ó c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn nh»m t¹o th©n vµ dÔ to. Qu¸ tr×nh t¹o d¸ng, uèn thÕ c©y cã thÓ kÐo dµi tõ vµi n¨m ®Õn hµng chôc n¨m, nh÷ng c©y to thÕ xï x×, thÕ ®Ñp cã gi¸ cao. Víi c¸c lo¹i quÊt c¶nh, quýt c¶nh vµ cam c¶nh kh«ng yªu cÇu uèn, t¹o thÕ nhiÒu mµ viÖc ch¨m sãc vµ t¹o d¸ng ph¶i ®−îc tiÕn hµnh tõ khi c©y ®−îc kho¶ng mét n¨m tuæi. Qu¸ tr×nh sau ®ã lµ tØa l¸, uèn cµnh, ®¶o gèc.

nh»m t¹o cho qu¶ chÝn ®óng vµo dÞp tÕt. NÕu qu¶ chÝn sím hay muén qu¸ sÏ lµm c©y bÞ mÊt gi¸ trÞ, tõ ®ã ¶nh h−ëng ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt. Víi c¸c lo¹i hoa th× gièng ®−îc coi lµ vÊn ®Ò hÕt søc quan träng. Nh÷ng gièng tèt, cã kh¶ n¨ng chÞu bÖnh cao, mµu s¾c ®Ñp, h−¬ng th¬m quyÕn rò ®−îc ng−êi s¶n xuÊt quan t©m vµ t¨ng c−êng trong s¶n xuÊt, ngoµi ra gièng cßn ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn n¨ng suÊt, chÊt l−îng hoa.

Hoa lµ s¶n phÈm t−¬i, kh«ng thÓ ®Ó l©u, do ®ã qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ ®Æc biÖt lµ qu¸ tr×nh sau thu ho¹ch yªu cÇu kü thuËt vÒ b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn lµ v« cïng quan träng. * §Æc ®iÓm sinh häc vµ kh¶ n¨ng thÝch nghi cña hoa - Yªu cÇu nhiÖt ®é: + Nhãm hoa «n ®íi: 17 - 250C + Nhãm hoa nhiÖt ®íi: 20 - 300C (ban ngµy) vµ 18 - 220C (ban ®ªm). - Yªu cÇu ®é Èm: + Nhãm hoa «n ®íi: 70 - 80% + Nhãm hoa nhiÖt ®íi: 85 - 95%. - Yªu cÇu ¸nh s¸ng: Lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh quang hîp, thiÕu ¸nh s¸ng c©y hoa kh«ng thÓ quang hîp ®−îc.

- Yªu cÇu vÒ ®Êt: §Êt cã vai trß cung cÊp n−íc vµ chÊt dinh d−ìng cho c©y. Hoa ®−îc trång ë ®Êt cã thµnh phÇn c¬ giíi nhÑ, cao, xèp, tho¸t n−íc tèt, hoa ph¸t triÓn tèt ë ®Êt cã ®é pH = 6,9 [10]. 5 - Thêi gian gieo trång: Hoa lµ c©y trång võa ng¾n ngµy, võa dµi ngµy nªn ®iÒu kiÖn sinh tr−ëng còng nh− x¸c ®Þnh thêi vô trong n¨m lµ phong phó, mïa nµo hoa Êy vµ nã th−êng ®−îc trång nhiÒu vµo 02 mïa lµ §«ng Xu©n vµ HÌ Thu. + Vô §«ng Xu©n: S¶n phÈm hoa phong phó, khÝ hËu m¸t nªn hoa l©u tµn, mµu s¾c ®Ñp.

MÆt kh¸c, thêi gian nµy còng lµ mïa c−íi, lÔ, tÕt, héi. nªn l−îng tiªu thô hoa lµ rÊt cao. + Vô HÌ Thu: N¨ng suÊt, mÉu m· kh«ng ®Ñp b»ng vô §«ng Xu©n vµ l−îng tiªu dïng còng Ýt h¬n.