Luận văn ảnh hưởng của hai phương thức nuôi khác nhau đến sức sản xuất của gà sao dòng trung nuôi trong nông hột ại xã an tường thành phố tuyên quang

Chuyên khảo phân tích Luận văn ảnh hưởng của hai phương thức nuôi khác nhau đến sức sản xuất của gà sao dòng trung nuôi, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thuỷ
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Bình
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hai Phương Thức Nuôi Khác Nhau Đến Sức Sản Xuất Của Gà Sao Dòng Trung Nuôi Trong Nông Hộ Tại Xã An Tường, Thành Phố Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở nghiên cứu tập tính của vật nuôi
• 1.1.1.1. Tập tính của vật nuôi
• 1.2. Sinh trưởng và những yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng ở gia cầm
• 1.2.1. Tốc độ sinh trưởng
• 1.3. Sinh sản và những yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh sản ở gia cầm
• 1.4. Sức sản xuất thịt của gia cầm
• 1.5. Sức sản xuất trứng của gia cầm
• 1.6. Tiêu tốn thức ăn ở gia cầm
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, phạm vi và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.4. Thời gian tiến hành
• 2.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp sử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Sức sống và khả năng kháng bệnh
• 3.1.1. Tỷ lệ nuôi sống của gà Sao
• 3.1.2. Khả năng kháng bệnh
• 3.2. Khả năng sinh trưởng
• 3.2.1. Sinh trưởng tích luỹ của gà Sao
• 3.2.2. Sinh trưởng tuyệt đối (g/con/tuần)
• 3.2.3. Sinh trưởng tương đối (R -%)
• 3.2.4. Tính chỉ số PN đối với gà thương phẩm
• 3.3. Sức sản xuất thịt
• 3.3.1. Kết quả khảo sát thành phần thân thịt
• 3.3.2. Kết quả phân tích thành phần hoá học của thịt
• 3.4. Khả năng sinh sản và sản xuất trứng
• 3.4.1. Tuổi đẻ và khối lượng cơ thể bắt đầu đẻ
• 3.4.2. Tỷ lệ đẻ, năng suất trứng/mái của gà Sao
• 3.5. Hiệu quả sử dụng thức ăn
• 3.5.1. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng ở gà (g)
• 3.5.2. Tiêu tốn thức ăn/10 trứng của gà Sao
• 3.6. Khả năng cho phôi và tỷ lệ ấp nở
• 3.7. Sơ bộ hạch toán kinh tế
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi gia cầm hiện nay đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và giảm nghèo. Phương thức nuôi gà có ưu điểm về thời gian nuôi ngắn và khả năng quay vòng vốn nhanh, từ đó mang lại lợi nhuận cao. Thịt và trứng gia cầm chứa nhiều axit amin, vitamin và khoáng vi lượng, dễ chế biến và phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, hiện nay, việc chăn nuôi gà Sao vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là phạm vi chăn nuôi chưa rộng và cơ cấu giống gà còn hạn chế. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thịt và trứng, nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của hai phương thức nuôi khác nhau đến sức sản xuất gà sao dòng Trung tại xã An Tường, thành phố Tuyên Quang.

II. Mục tiêu của đề tài

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá sức sản xuất và hiệu quả kinh tế của giống gà Sao dòng Trung theo hai phương thức chăn nuôi khác nhau. Nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc lựa chọn phương thức nuôi gà hiệu quả, đồng thời hoàn thiện quy trình kỹ thuật chăn nuôi gà Sao nhằm khuyến cáo áp dụng tại thành phố Tuyên Quang và các địa phương khác. Việc này không chỉ hỗ trợ người chăn nuôi mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen các giống gia cầm bản địa.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học lớn khi bổ sung tài liệu về khả năng thích nghi và sức sản xuất của giống gà Sao trong điều kiện nuôi trong nông hộ. Điều này phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về giống gà này. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu giúp người chăn nuôi lựa chọn được phương thức nuôi phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà Sao. Hơn nữa, nghiên cứu cũng góp phần bảo tồn nguồn gen các giống gia cầm bản địa, đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển kinh tế địa phương.

IV. Tổng quan tài liệu

Tổng quan tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quát về sức sản xuất của gia cầm, đặc biệt là gà Sao. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tốc độ sinh trưởng và khả năng kháng bệnh là những yếu tố quyết định đến năng suất gà. Theo các nghiên cứu trước đây, tốc độ sinh trưởng của gà Sao có thể đạt được nhờ vào chế độ dinh dưỡng và kỹ thuật nuôi dưỡng phù hợp. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng các kỹ thuật nuôi gà hiện đại nhằm tối ưu hóa năng suất gà trong điều kiện chăn nuôi nông hộ.

V. Kết quả và thảo luận

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ nuôi sống và khả năng sinh trưởng của gà Sao phụ thuộc vào phương thức nuôi. Cụ thể, phương thức nuôi thả vườn cho thấy tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với phương thức nuôi nhốt. Bên cạnh đó, khả năng kháng bệnh cũng được cải thiện rõ rệt ở những đàn gà được nuôi theo phương thức thả vườn. Điều này chứng tỏ rằng phương thức nuôi có ảnh hưởng trực tiếp đến sức sản xuất gà sao. Việc áp dụng các phương pháp nuôi hiện đại không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giúp bảo vệ sức khỏe cho đàn gà.

VI. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lựa chọn phương thức nuôi gà phù hợp có thể nâng cao sức sản xuất của gà Sao dòng Trung. Đề nghị các cơ quan chức năng và người chăn nuôi cần chú trọng vào việc áp dụng các kỹ thuật nuôi gà tiên tiến, đồng thời cần có các chính sách hỗ trợ để phát triển mô hình chăn nuôi gà Sao tại thành phố Tuyên Quang và các địa phương khác. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi gia cầm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, góp phần xoá đói giảm nghèo và tạo việc làm cho người lao động. Ưu điểm nổi bật của chăn nuôi gia cầm là thời gian nuôi ngắn, khả năng quay vòng vốn nhanh, lợi nhuận cao và sản phẩm có giá trị dinh dưỡng phong phú, bao gồm nhiều axit amin, vitamin và khoáng vi lượng. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thịt gia cầm chất lượng cao ngày càng tăng, đặc biệt tại các thành phố lớn, việc phát triển các giống gà đặc sản như gà Sao trở nên cấp thiết. Gà Sao nổi bật với khả năng kháng bệnh tốt, ít phải sử dụng vaccine và kháng sinh, đồng thời thịt gà Sao được xem là đặc sản với hương vị thơm ngon.

Tuy nhiên, chăn nuôi gà Sao hiện còn nhiều hạn chế như phạm vi nuôi tập trung chủ yếu ở một số vùng như Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và một số tỉnh miền Bắc, trong đó có Thái Nguyên và Tuyên Quang. Phương thức nuôi chủ yếu vẫn là nhỏ lẻ, chưa có nhiều trang trại quy mô lớn và cơ cấu giống còn hạn chế. Do đó, nghiên cứu ảnh hưởng của hai phương thức nuôi khác nhau (nuôi nhốt và bán chăn thả) đến sức sản xuất của gà Sao dòng Trung trong nông hộ tại xã An Tường, thành phố Tuyên Quang nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế và kỹ thuật là rất cần thiết.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá sức sản xuất và hiệu quả kinh tế của gà Sao theo hai phương thức nuôi, cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn phương thức nuôi phù hợp, đồng thời hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhằm phát triển và nhân rộng mô hình chăn nuôi tại địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6/2011 đến tháng 8/2012, tập trung tại xã An Tường, thành phố Tuyên Quang. Kết quả nghiên cứu góp phần bảo tồn nguồn gen gà Sao, phát triển chăn nuôi gia cầm đặc sản, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về tập tính vật nuôi, sinh trưởng và sinh sản gia cầm, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất. Tập tính vật nuôi được phân thành tập tính bẩm sinh, tập tính tiếp thu và tập tính hỗn hợp, ảnh hưởng đến khả năng thích nghi và phát triển của vật nuôi trong môi trường nuôi. Sinh trưởng được xem là quá trình tích luỹ chất hữu cơ, chủ yếu là protein, phản ánh qua các chỉ tiêu sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và chỉ số sản xuất (PI). Sinh sản gia cầm được đánh giá qua các chỉ tiêu như tuổi đẻ trứng đầu, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, tỷ lệ phôi và tỷ lệ ấp nở.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các khái niệm di truyền học số lượng để phân tích ảnh hưởng của gen và môi trường đến các tính trạng số lượng như tốc độ sinh trưởng, sản lượng trứng và tiêu tốn thức ăn. Mô hình phân tích bao gồm các thành phần kiểu gen (giá trị cộng gộp, sai lệch trội, tương tác gen) và sai lệch môi trường (môi trường chung và riêng). Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, chế độ dinh dưỡng và kỹ thuật chăm sóc cũng được xem xét ảnh hưởng đến sức sản xuất của gà Sao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô hình thí nghiệm với hai phương thức nuôi: nuôi nhốt và bán chăn thả, trên đàn gà Sao dòng Trung tại xã An Tường, thành phố Tuyên Quang. Tổng số gà tham gia thí nghiệm là 900 con, chia đều cho hai lô nuôi, mỗi lô gồm 3 hộ với quy mô 50 con/hộ. Thời gian theo dõi gà thương phẩm từ 0 đến 12 tuần tuổi, gà sinh sản từ 27 đến 47 tuần tuổi.

Nguồn dữ liệu thu thập bao gồm tỷ lệ nuôi sống, khả năng kháng bệnh, khối lượng cơ thể qua các tuần tuổi, tiêu tốn thức ăn, năng suất trứng, tỷ lệ phôi và tỷ lệ ấp nở. Các chỉ tiêu được đo đạc định kỳ, cân trọng lượng gà (20% tổng đàn) vào buổi sáng, ghi chép lượng thức ăn cho ăn và thức ăn thừa hàng ngày. Phân tích thành phần thịt được thực hiện tại Viện Khoa học sự sống, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng phần mềm Excel và Minitab 14, áp dụng các tham số thống kê như số trung bình, sai số trung bình, độ lệch chuẩn để đánh giá sự khác biệt giữa hai phương thức nuôi. Các chỉ tiêu sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, chỉ số PI và các chỉ tiêu sinh sản được tính toán theo tiêu chuẩn Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống và khả năng kháng bệnh: Tỷ lệ nuôi sống của gà Sao thương phẩm đạt khoảng 96% ở lô nuôi nhốt và 94% ở lô bán chăn thả. Khả năng kháng bệnh của gà Sao rất tốt, không phát hiện các bệnh Marek, Leucosis, Mycoplasma hay Salmonella trong quá trình nuôi. Điều này phù hợp với đặc điểm ít phải sử dụng vaccine và kháng sinh của giống gà này.

2. Khả năng sinh trưởng: Khối lượng cơ thể gà Sao tăng đều qua các tuần tuổi, với khối lượng trung bình ở 12 tuần tuổi đạt 1450g ở lô nuôi nhốt và 1380g ở lô bán chăn thả. Sinh trưởng tuyệt đối trong tuần đầu tiên đạt khoảng 25g/con/ngày, giảm dần ở các tuần tiếp theo. Sinh trưởng tương đối cao nhất ở tháng đầu tiên, khoảng 150%, sau đó giảm dần theo tuổi. Chỉ số PI của lô nuôi nhốt cao hơn 8% so với lô bán chăn thả, cho thấy hiệu quả sinh trưởng tốt hơn.

3. Sức sản xuất thịt: Tỷ lệ thân thịt của gà Sao ở 84 ngày tuổi đạt 75% ở lô nuôi nhốt và 72% ở lô bán chăn thả. Tỷ lệ thịt đùi và thịt ngực chiếm khoảng 50% tổng thân thịt. Phân tích thành phần hóa học cho thấy thịt gà có hàm lượng protein thô khoảng 24%, lipid thô dưới 1%, phù hợp với tiêu chuẩn thịt gia cầm chất lượng cao. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng ở lô nuôi nhốt là 2,4 kg, thấp hơn 5% so với lô bán chăn thả.

4. Khả năng sinh sản và sản xuất trứng: Tuổi đẻ trứng đầu của gà Sao là 27 tuần, khối lượng cơ thể khi bắt đầu đẻ đạt khoảng 2.000g. Tỷ lệ đẻ trung bình trong chu kỳ đạt 85% ở lô nuôi nhốt và 80% ở lô bán chăn thả. Năng suất trứng/mái trong chu kỳ đạt 90 quả ở lô nuôi nhốt và 85 quả ở lô bán chăn thả. Tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng là 2,1 kg ở lô nuôi nhốt và 2,3 kg ở lô bán chăn thả. Tỷ lệ phôi và tỷ lệ ấp nở đều trên 85%, không có sự khác biệt đáng kể giữa hai phương thức.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phương thức nuôi nhốt mang lại hiệu quả sinh trưởng và sản xuất trứng cao hơn so với phương thức bán chăn thả, thể hiện qua các chỉ tiêu sinh trưởng tuyệt đối, chỉ số PI, tỷ lệ thân thịt và năng suất trứng. Nguyên nhân có thể do điều kiện kiểm soát tốt hơn về thức ăn, môi trường và chăm sóc trong nuôi nhốt, giúp gà phát huy tối đa tiềm năng di truyền.

Tuy nhiên, phương thức bán chăn thả vẫn giữ được ưu điểm về chi phí đầu tư thấp và phù hợp với điều kiện nông hộ, đồng thời giúp gà có điều kiện vận động tự nhiên, góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng thịt. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả sinh trưởng và sản xuất trứng của gà Sao tại Tuyên Quang tương đương hoặc cao hơn mức trung bình, chứng tỏ khả năng thích nghi tốt của giống gà này với điều kiện khí hậu và môi trường địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy, biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần tuổi và bảng so sánh tiêu tốn thức ăn giữa hai phương thức nuôi, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và hiệu quả kinh tế của từng phương thức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích áp dụng phương thức nuôi nhốt trong nông hộ: Tăng cường đầu tư chuồng trại và kỹ thuật nuôi nhốt nhằm nâng cao hiệu quả sinh trưởng và sản xuất trứng, dự kiến triển khai trong vòng 1-2 năm, chủ thể thực hiện là các hộ nông dân và trung tâm khuyến nông địa phương.

2. Phát triển mô hình bán chăn thả kết hợp: Duy trì và cải tiến phương thức bán chăn thả nhằm giảm chi phí đầu tư, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, phù hợp với các hộ có diện tích đất rộng, thời gian thực hiện 1 năm, do các hộ nông dân và tổ chức hợp tác xã thực hiện.

3. Hoàn thiện quy trình kỹ thuật chăm sóc và dinh dưỡng: Xây dựng và phổ biến quy trình nuôi dưỡng cân đối dinh dưỡng, kiểm soát dịch bệnh, đảm bảo sức khỏe đàn gà, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là các cơ quan nghiên cứu và khuyến nông.

4. Tăng cường công tác bảo tồn và nhân giống: Bảo tồn nguồn gen gà Sao dòng Trung, phát triển đàn giống chất lượng cao để cung cấp cho sản xuất, dự kiến thực hiện trong 3 năm, do các viện nghiên cứu và trung tâm giống đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm tại các vùng nông thôn: Nhận được hướng dẫn kỹ thuật nuôi gà Sao hiệu quả, lựa chọn phương thức nuôi phù hợp với điều kiện kinh tế và môi trường, nâng cao thu nhập.

2. Các cơ quan khuyến nông và phát triển nông thôn: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình hỗ trợ, đào tạo kỹ thuật và nhân rộng mô hình chăn nuôi gà Sao tại địa phương.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi: Tham khảo dữ liệu thực nghiệm, phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về giống gà đặc sản và kỹ thuật chăn nuôi.

4. Doanh nghiệp sản xuất giống và thức ăn chăn nuôi: Áp dụng kết quả nghiên cứu để cải tiến sản phẩm thức ăn phù hợp với đặc điểm sinh trưởng và sinh sản của gà Sao, nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương thức nuôi nào phù hợp hơn cho gà Sao trong nông hộ?
   Phương thức nuôi nhốt cho hiệu quả sinh trưởng và sản xuất trứng cao hơn, tuy nhiên bán chăn thả phù hợp với điều kiện đất rộng và chi phí thấp. Lựa chọn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế và mục tiêu chăn nuôi.

2. Gà Sao có khả năng kháng bệnh như thế nào?
   Gà Sao có khả năng kháng bệnh tốt, không mắc các bệnh Marek, Leucosis, Mycoplasma hay Salmonella phổ biến ở các giống gà khác, giảm nhu cầu sử dụng vaccine và kháng sinh.

3. Tiêu tốn thức ăn của gà Sao ra sao?
   Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng ở gà Sao nuôi nhốt khoảng 2,4 kg, thấp hơn so với bán chăn thả (khoảng 2,5 kg), cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn tốt.

4. Tuổi đẻ trứng đầu của gà Sao là bao nhiêu?
   Gà Sao bắt đầu đẻ trứng ở tuổi khoảng 27 tuần, với khối lượng cơ thể khi đẻ đạt khoảng 2.000g.

5. Làm thế nào để nâng cao năng suất trứng của gà Sao?
   Cung cấp chế độ dinh dưỡng cân đối, kiểm soát môi trường nuôi, áp dụng kỹ thuật nuôi nhốt và quản lý tốt chu kỳ đẻ sẽ giúp nâng cao năng suất trứng.

Kết luận

• Gà Sao dòng Trung nuôi trong nông hộ tại xã An Tường, Tuyên Quang có khả năng sinh trưởng và sinh sản tốt, phù hợp với điều kiện địa phương.
• Phương thức nuôi nhốt cho hiệu quả sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống và năng suất trứng cao hơn so với bán chăn thả.
• Tiêu tốn thức ăn và tỷ lệ thân thịt của gà Sao nuôi nhốt thấp hơn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn phương thức nuôi phù hợp và hoàn thiện quy trình kỹ thuật chăn nuôi gà Sao trong nông hộ.
• Đề xuất triển khai nhân rộng mô hình nuôi nhốt kết hợp với bảo tồn nguồn gen gà Sao, góp phần phát triển chăn nuôi gia cầm đặc sản tại các địa phương.

Tiếp theo, cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn và phối hợp với các cơ quan khuyến nông để nhân rộng mô hình nuôi gà Sao hiệu quả. Mời quý độc giả và các nhà quản lý nông nghiệp quan tâm áp dụng và phát triển nghiên cứu này nhằm nâng cao giá trị kinh tế và bảo tồn nguồn gen quý của giống gà đặc sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở nghiên cứu tập tính của vật nuôi 1. Tập tính của vật nuôi Tập tính chính là các hoạt động, phản ứng trả lời các kích thích ở các loài động vật hay tất cả các hành vi trong cuộc sống của chúng.

Tập tính phản ánh toàn bộ hoạt động sống của động vật, biểu hiện các mối quan hệ giữa động vật với môi trường, với tự nhiên, với các cá thể khác trong loài và khác loài vô cùng phong phú và đa dạng. Theo Phan Cự Nhân và Trần Đình Miên (1999) [29], đã phân chia tập tính của vật nuôi thành các loại chính sau đây: Tập tính bẩm sinh: Chính là bản năng của động vật, mà bản năng chính là các hoạt động, cử động có trước ý thức dẫn tới các tính cách, các biểu hiện sống của động vật. Bản năng là chuỗi phản xạ nối tiếp theo một trình tự nhất định được ghi trong gen cơ cấu di truyền của động vật. Bản năng không thay đổi, nó đặc trưng và có lợi cho loài và là kết quả của chọn lọc tự nhiên.

Tập tính tiếp thu: Được hình thành và bắt chước qua huấn luyện của con người, qua biến đổi môi trường mới không ghi trong bộ gen, không được chương trình hoá trong gen nên mềm dẻo, linh hoạt và luôn thay đổi theo ngoại cảnh và môi trường sống mới. Tập tính hỗn hợp: Là những tập tính mới được hình thành trong điều kiện sống thay đổi, trong đó có cả tập tính bẩm sinh và tập tính tiếp thu, mà ranh giới của nó rất khó phân biệt. Tập tính của động vật chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố đó là: Tính di truyền, các nhân tố khí hậu (nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm tương đối, mưa, gió, sự căng thẳng dẫn đến stress). Nghiên cứu di truyền tập tính của động vật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về lý thuyết lẫn thực tiễn.

Việc nắm vững các 4 nền tảng khoa học của tập tính và di truyền học, tập tính của vật nuôi giúp các nhà chăn nuôi trong việc chăm sóc, phòng chống dịch bệnh có hiệu quả cao. Tác giả Phan Cự Nhân và Cs (1999) [29] đã cho rằng tập tính là một biểu hiện rõ rệt đầu tiên của con vật đối với điều kiện sống. Vì vậy, nghiên cứu tập tính của vật nuôi rất cần thiết. Tập tính là một tính trạng được sử dụng trong chọn giống, bởi chúng đảm bảo cho sự tồn tại của loài trước mọi biến động của môi trường.

Mặt khác, chỉ tiêu cơ bản của ngành chăn nuôi là năng suất, điều này liên quan trực tiếp tới mọi trạng thái của vật nuôi. Tính trạng số lượng của vật nuôi Phần lớn các tính trạng sản xuất của vật nuôi là các tính trạng số lượng, cơ sở di truyền học của các tính trạng số lượng do các gen nằm trên NST quy định. Theo Nguyễn Văn Thiện (1995) [44] Các tính trạng số lượng là những tính trạng, mà ở đó sự khác nhau giữa các cá thể là sự sai khác nhau về chủng loại. Sự khác nhau này chính là nguồn vật liêu để cung cấp cho chọn lọc tự nhiên, cũng như chọn lọc nhân tạo.

Tính trạng số lượng còn được gọi là tính trạng đo lường, vì sự nghiên cứu phụ thuộc vào sự đo lường, như mức độ tăng trọng của gà, kích thước các chiều đo, khối lượng trứng … Tuy nhiên có những tính trạng mà giá trị của chúng có được bằng cách đếm, như số lợn con đẻ ra trong một lứa, số lượng trứng đẻ ra trong một năm, vẫn được coi là các tính trạng về số lượng, đó là tính trạng số lượng đặc biệt. Hệ số di truyền có liên quan đến tính trạng số lượng được gọi là di truyền học số lượng. Di truyền học số lượng vẫn lấy các quy luật di truyền học của Mendel làm cơ sở, nhưng do đặc điểm riêng của tính trạng số lượng so với các tính trạng chất lượng đều là đối tượng nghiên cứu của di truyền học Mendel, nên phương pháp nghiên cứu trong di truyền học số lượng khác với phương pháp nghiên cứu trong di truyền học Mendel về 2 phương diện 5 Thứ nhất là: Các đối tượng nghiên cứu không chỉ dừng lại ở mức độ cá thể, mà phải mở rộng tại mức độ quần thể bao gồm các nhóm cá thể khác nhau Thứ hai là: Sự sai khác nhau giữa các cá thể không thể là sự phân loại mà nó đòi hỏi phải có số đo lường các cá thể. Nghiên cứu đặc điểm di truyền học của các tính trạng số lượng, bên cạnh việc vận dụng các di truyền học của Mendel, còn phải sử dụng các khái niệm toán thống kê, xác suất để phân tích các giá trị di truyền.

Giá trị đo lường được của tính trạng số lượng trên một cá thể được gọi là giá trị kiểu hình của cá thể đó, các giá trị có liên hệ với kiểu gen là giá trị kiểu gen và giá trị có liên hệ với môi trường là sai lệch của môi trường. Như vậy có nghĩa là kiểu gen quy định một giá trị nào đó của cá thể và môi trường gây ra một sự sai lệch của kiểu gen hướng này hoặc kiểu gen hướng khác. Quan hệ trên có thể biểu thị như sau: P=G+E Trong đó: P: Là giá trị kiểu hình G: Là giá trị kiểu gen E: Là sai lệch môi trường Nếu trung bình sai lệch môi trường của một quần thể bằng (0) thì trung bình giá trị kiểu hình bằng trung bình giá trị kiểu gen. Khi đó thuật ngữ trung bình quần thể là trung bình giá trị kiểu hình hoặc trung bình giá trị kiểu gen của quần thể và trung bình quần thể là tổng các tích số của từng giá trị kiểu gen, với tần số của nó khi đề cập đến các thế hệ kế tiếp nhau.

Giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ cấu tạo thành, đó là các gen mà hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp nhiều gen nhỏ thì sẽ có ảnh hưởng rõ rệt đến tính trạng nghiên cứu. Hiện tượng này người ta gọi là hiện tượng đa gen, môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến tính trạng số lượng, trong khi đó đối với tính 6 trạng chất lượng là những tính trạng đơn gen thì ít bị ảnh hưởng do tác động của môi trường. Tác động của các nhân tố ngoại cảnh như: (Nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, thức ăn, nước uống, không khí .) nên tính trạng số lượng là rất lớn nó có thể kìm hãm hoặc phát huy để làm thay đổi các giá trị của tính trạng đó. Giá trị kiểu gen được phân ra làm 3 phương thức hoạt động, đó là sự cộng gộp, sự sai lệch trội, lặn và tương tác giữa các gen như sau: G=A+D+I Trong đó: G: Là giá trị kiểu gen A: Là Giá trị cộng gộp D: Là sai lệch do tác động trội, lặn I : Là sai lệch do tương tác giữa các gen Để đo lường được các giá trị truyền đạt từ bố mẹ cho đời con phải có một giá trị đo lường mới có liên hệ trực tiếp với gen chứ không phải với kiểu gen, đó chính là hiệu ứng trung bình giữa các gen.

Tổng các hiệu ứng trung bình giữa các gen quy định tính trạng (tổng các hiệu ứng được thực hiện với từng cặp gen ở mỗi Lô cút và trên tất cả các Lô cút), được gọi là giá trị cộng gộp hoặc giá trị giống của cá thể. Đây chính là thành phần quan trọng của kiểu gen vì nó có tính chất cố định hoặc di truyền cho đời sau. Sai lệch trội, lặn: khi ta đi xem xét một số Lô cút duy nhất, sai lệch trội (D) được sinh ra từ tác động qua lại giữa các cặp Alen trong cùng một Lô cút (đặc biệt là các Alen dị hợp tử) điều này rất có ý nghĩa trong lai giống vật nuôi. Sai lệch tương tác giữa các gen: Là sai lệch do tương tác giữa các gen không cùng một Lô cút, sai lệch này thường thấy trong di truyền học số lượng hơn trong di truyền học của Mendel.

Ngoài ra các di truyền học số lượng còn chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường E và được chia thành hai loại sai lệch do môi trường là Eg và Es. 7 Sai lệch môi trường chung: Là sai lệch do các yếu tố môi trường có tính chất thường xuyên và không cục bộ tác động lên toàn bộ cá thể trong cùng một nhóm vật nuôi. Sai lệch môi trường riêng: Là sai lệch do các nhân tố môi trường có tính chất không thường xuyên và cục bộ tác động riêng rẽ lên từng cá thể trong cùng một nhóm vật nuôi. Tóm lại khi một kiểu hình của một cá thể được cấu tạo bởi từ hai Lô cút trở lên thì giá trị kiểu hình của nó được biểu thị như sau: P = A + D + I + Eg + Es Theo Dickenson, (1952) (dẫn theo Nguyễn Văn Thiện 1995) [44], vấn đề tương tác giữa kiểu gen di truyền với môi trường rất quan trọng đối với ngành chăn nuôi gia cầm.

Qua việc phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới tính trạng số lượng ở trên ta thấy rằng muốn nâng cao năng suất của vật nuôi cần phải: * Tác động về mặt di truyền (G) - Tác động vào hiệu ứng cộng gộp (A) bằng cách chọn lọc - Tác động vào các hiệu ứng trội (D) và át gen (I) bằng cách phối giống tạp giao * Tác động về mặt môi trường - Cải tiến điều kiện chăn nuôi như: Thức ăn, thú y, chuồng trại. Trong chăn nuôi các giống vật nuôi luôn nhận được từ bố mẹ một số gen quy định tính trạng số lượng nào đó và được xem như là nhận được từ bố mẹ một khả năng di truyền. Tuy nhiên, khả năng đó có phát huy được tốt hay không còn phụ thuộc rất lớn vào điều kiện sống, sinh hoạt của vật nuôi. Sinh trưởng và những yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng ở gia cầm 1.

Tốc độ sinh trưởng Tốc độ sinh trưởng là đặc điểm chất lượng về sức sản xuất thịt, nó mang tính di truyền và liên quan đến những đặc điểm trao đổi chất, kiểu hình, dòng, 8 giống. Đặc điểm này có ý nghĩa rất lớn, nếu giống gia cầm nào có tốc độ sinh trưởng nhanh thì khả năng vỗ béo và giết thịt sớm hơn và sử dụng thức ăn cũng tốt hơn. Chỉ tiêu để đánh giá tốc độ sinh trưởng là sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối.