Khả năng sinh trưởng của giống săn tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên năm 2019

Luận văn nghiên cứu khả năng sinh trưởng của giống săn tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên năm 2019, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành nông nghiệp.

• Tác giả: Hoàng Văn Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Viết Hưng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của tập đoàn giống sắn năm 2019 tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tế của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.2. Tình hình sản xuất sắn trên thế giới và trong nước
• 2.2.1. Tình hình sản xuất sắn trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất tại Việt Nam
• 2.2.3. Tình hình sản xuất sắn của tỉnh Thái Nguyên
• 2.3. Tình hình nghiên cứu, chọn tạo giống sắn trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống sắn trên thế giới
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống sắn ở Việt Nam
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.1. Công thức thí nghiệm
• 3.5. Quy trình kỹ thuật
• 3.6. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khả năng sinh trưởng của các giống sắn tham gia thí nghiệm tại Trường Đại Học Nông Lâm - ĐH Thái Nguyên
• 4.1.1. Tỷ lệ mọc mầm và thời gian mọc mầm của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.2. Tốc độ tăng trưởng chiều cao cây của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.3. Tốc độ ra lá của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.4. Tuổi thọ lá của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.5. Đặc điểm nông sinh học và đặc điểm thực vật học của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.5.1. Đặc điểm sinh học của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.5.2. Đặc điểm thực vật học của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.6. Các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.6.1. Các yếu tố cấu thành năng suất của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.6.2. Năng suất của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 4.1.6.3. Chất lượng của các giống sắn tham gia nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Khả năng sinh trưởng
• 5.2. Đặc điểm thực vật học
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống sắn

Giống sắn (Manihot esculenta Crantz) là một trong những cây lương thực quan trọng, có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nghiên cứu về giống sắn được thực hiện nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng của các giống sắn khác nhau. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên củng cố kiến thức mà còn đóng góp vào việc phát triển nông nghiệp bền vững. Theo số liệu, sắn là cây lương thực đứng thứ sáu trên thế giới và là nguồn thực phẩm chính cho hơn 500 triệu người. Sắn cũng được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm và thức ăn gia súc. Do đó, việc nghiên cứu giống sắn có năng suất cao và chất lượng tốt là rất cần thiết.

1.1. Tình hình sản xuất sắn trên thế giới

Sản lượng sắn toàn cầu đạt 277,808 triệu tấn vào năm 2018, với Châu Phi chiếm tỷ lệ lớn nhất. Sắn được trồng ở hơn 100 quốc gia, trong đó 64,8% diện tích trồng sắn nằm ở Châu Phi. Nhu cầu tiêu thụ sắn ngày càng tăng, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Sắn không chỉ là nguồn thực phẩm mà còn là nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp. Việc nghiên cứu và phát triển giống sắn có năng suất cao là một trong những giải pháp quan trọng để đáp ứng nhu cầu này.

1.2. Tình hình sản xuất sắn tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những nước có diện tích trồng sắn lớn, với khoảng 513,021 ha vào năm 2018. Sắn không chỉ là cây lương thực quan trọng mà còn là nguồn thu nhập cho nhiều hộ nông dân. Tuy nhiên, năng suất sắn ở Việt Nam vẫn còn thấp do nhiều yếu tố như phương thức canh tác và chất lượng giống. Việc nghiên cứu giống sắn tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nhằm tìm ra các giống có năng suất và chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất hàng hóa.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp thí nghiệm khoa học, bao gồm việc theo dõi khả năng sinh trưởng của các giống sắn. Các chỉ tiêu như tỷ lệ mọc mầm, tốc độ tăng trưởng chiều cao cây, và tuổi thọ lá được ghi nhận và phân tích. Phương pháp này giúp đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng của từng giống sắn, từ đó đưa ra những nhận định về năng suất và chất lượng. Việc áp dụng các phương pháp khoa học trong nghiên cứu không chỉ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng mà còn góp phần vào việc phát triển nông nghiệp bền vững.

2.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, với các giống sắn được trồng trong điều kiện đồng nhất. Các chỉ tiêu sinh trưởng được theo dõi định kỳ để đảm bảo tính chính xác trong việc đánh giá. Việc thiết kế thí nghiệm khoa học giúp tối ưu hóa quy trình nghiên cứu và đảm bảo kết quả thu được có độ tin cậy cao.

2.2. Phân tích số liệu

Số liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích sự khác biệt giữa các giống sắn. Các chỉ tiêu như năng suất củ, tỷ lệ chất khô, và hàm lượng tinh bột được đánh giá để xác định giống nào có khả năng sinh trưởng tốt nhất. Phân tích số liệu không chỉ giúp đưa ra kết luận chính xác mà còn hỗ trợ trong việc chọn lọc giống sắn phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt về khả năng sinh trưởng giữa các giống sắn. Một số giống cho tỷ lệ mọc mầm cao và tốc độ tăng trưởng chiều cao cây tốt hơn so với các giống khác. Năng suất củ cũng có sự chênh lệch đáng kể, với một số giống đạt năng suất cao hơn 20 tấn/ha. Những kết quả này không chỉ có giá trị trong việc chọn lọc giống mà còn góp phần vào việc phát triển nông nghiệp bền vững tại Thái Nguyên.

3.1. Đánh giá năng suất

Năng suất củ của các giống sắn tham gia nghiên cứu được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như trọng lượng củ, tỷ lệ chất khô và hàm lượng tinh bột. Kết quả cho thấy giống sắn A có năng suất cao nhất, đạt 22 tấn/ha, trong khi giống B chỉ đạt 15 tấn/ha. Việc đánh giá năng suất giúp xác định giống nào có tiềm năng phát triển tốt trong điều kiện sản xuất tại địa phương.

3.2. Đặc điểm sinh học và thực vật học

Đặc điểm sinh học và thực vật học của các giống sắn cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng. Các chỉ tiêu như tuổi thọ lá, khả năng phân cành và chỉ số diện tích lá được ghi nhận. Kết quả cho thấy giống sắn C có tuổi thọ lá cao nhất, cho thấy khả năng chống chịu tốt với điều kiện môi trường. Những đặc điểm này là yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn giống sắn phù hợp với điều kiện canh tác tại Thái Nguyên.

IV. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của giống sắn tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã chỉ ra rằng việc chọn lọc giống có năng suất cao và chất lượng tốt là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị trong việc phát triển giống sắn mà còn góp phần vào việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sắn, đồng thời áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại để nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần mở rộng nghiên cứu về các giống sắn khác nhau trong các điều kiện sinh thái khác nhau để có cái nhìn tổng quát hơn về khả năng sinh trưởng của giống sắn. Việc nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố môi trường và kỹ thuật canh tác sẽ giúp tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân lựa chọn giống sắn phù hợp với điều kiện canh tác của họ. Đồng thời, việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sắn (Manihot esculenta Crantz) là cây lương thực ăn củ hàng năm, có thể sống lâu năm, thuộc họ thầu dầu Euphorbiaceae. Có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới của Châu Mỹ La tinh và được trồng cách đây khoảng 5. Cây sắn là cây lương thực, thực phẩm chính của hơn 500 triệu người, là cây lương thực đứng thứ sáu trên thế giới và là một trong 15 cây trồng chiếm diện tích lớn nhất trong sản xuất nông nghiệp của loài người.

Ngoài ra sắn còn được sử dụng làm thức ăn trong chăn nuôi, là nguyên liệu cho công nghiệp chế biến: bột ngọt, rượu, cồn, bánh kẹo, mì ăn liền.Và là cây có giá trị xuất khẩu cao. Hiện nay sắn đang được cộng đồng quốc tế (FAO, CIAT, IITA…) quan tâm nghiên cứu phát triển. Vì cây sắn được coi là giải pháp an toàn lương thực quan trọng hàng đầu tại nhiều nước Châu Phi nơi tình trạng suy dinh dưỡng tăng lên gấp đôi trong hai thập kỷ qua và là nguồn nguyên liệu chế biến thức ăn gia súc có khối lượng lớn tại nhiều nước Châu Mỹ, đồng thời là cây công nghiệp có giá trị thương mại trong chế biến tinh bột tại nhiều nước Châu Á. Ở Việt Nam, sắn là cây lương thực, thức ăn gia súc quan trọng sau lúa và ngô, đồng thời sắn là nguồn nguyên liệu chính cho công nghiệp chế biến bột ngọt, bio - ethanol, mì ăn liền, bánh kẹo, siro, nước giải khát, bao bì, ván ép, phụ gia dược phẩm, màng phủ sinh học và chất giữ ẩm cho đất.

Năm 2018, diện tích gieo trồng sắn của cả nước đạt 513,021 ha, năng suất đạt 19 tấn/ ha, sản lượng đạt 9,847,074 nghìn tấn (FAOSTAT 2020) [19]. Những năm gần đây sắn nước ta đang chuyển đổi nhanh chóng từ cây lương thực thành cây công nghiệp có lợi thế cao, có thể cạnh tranh ở Luan van 2 thị trường trong nước và trên thế giới. Sắn là nguồn nguyên liệu chính cung cấp cho các nhà máy chế biến tinh bột, thức ăn chăn nuôi với sản phẩm khá đa dạng và phong phú. Công nghiệp chế biến sắn đã và đang ngày càng đa dạng hóa sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng tốt hơn của người dân.

Để đáp ứng nguồn nguyên liệu hiện nay thì giống tốt cho năng suất cao, chất lượng tốt và thích ứng rộng đóng vai trò rất quan trọng. Chính vì vậy, các nhà khoa học trong và ngoài nước rất quan tâm đến công tác chọn lọc giống sắn mới có năng suất cao, chất lượng tốt nhằm đáp ứng nhu cầu hiện nay cũng như sau này. Xuất phát từ thực tế đó, em tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của tập toàn giống sắn tại Thái Nguyên năm 2019”. Mục đích Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của tập đoàn giống sắn tại Thái Nguyên góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, phục vụ công tác học tập, nghiên cứu và chọn tạo giống sắn cho năng suất cao, phẩm chất tốt đáp ứng nhu cầu sản xuất hàng hóa.

Yêu cầu - Theo dõi khả năng sinh trưởng của các giống sắn tham gia nghiên cứu. - Theo dõi đặc điểm sinh học và đặc điểm thực vật học của các giống sắn tham gia nghiên cứu. - Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng của các giống tham gia nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tế của đề tài 1.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài - Giúp sinh viên củng cố và hệ thống lại toàn bộ những kiến thức đã học, áp dụng lý thuyết vào thực tế, tạo điều kiện cho sinh viên nâng cao được kỹ năng nghề nghiệp.

Luan van 3 - Giúp sinh viên phương pháp triển khai một đề tài nghiên cứu khoa học, phương pháp đo đếm, thu thập số liệu và trình bày một báo cáo khoa học.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Xác định được các giống sắn có năng suất và chất lượng cao, thời điểm thu hoạch thích hợp đưa vào sản xuất đại trà, đáp ứng nhu cầu sản xuất hiện nay. Luan van 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn của đề tài 2. Cơ sở khoa học của đề tài Để đánh giá các giống sắn cần dựa vào các đặc điểm sinh trưởng và phát triển, các yếu tố cấu thành năng suất: Số lượng củ/gốc; chiều cao cây; tổng số lá; tuổi thọ trung bình của lá; khả năng phân cành, chỉ số diện tích lá, tỷ lệ chất khô, chỉ số thu hoạch, năng suất củ khô, năng suất sinh học, năng suất tinh bột.

Trong đó, năng suất sinh học, chỉ số thu hoạch được coi là chỉ tiêu chính để chọn lọc. Sắn là loại cây trồng có khả năng thích ứng rộng, song việc chọn lọc được một số giống sắn mới có khả năng cho năng suất cao ở tất cả các vùng sinh thái nông nghiệp là một vấn đề khó khăn. Do yếu tố môi trường thay đổi đã tạo nên sự tương tác gen với môi trường, trong đó tính trạng năng suất củ tươi dưới tác động của môi trường khác nhau (khí hậu, đất đai, điều kiện canh tác.) thì năng suất củ tươi bị ảnh hưởng rất lớn. Nên việc đánh giá năng suất của các dòng ưu tú vào các giai đoạn cuối của chọn lọc là cơ hội để xác định được giống thích hợp nhất cho từng vùng sản xuất.

Cơ sở thực tiễn của đề tài Thái Nguyên là một tỉnh Trung du miền núi phía Bắc có tổng diện tích là 356.282 ha, đất đã sử dụng là 246.513 ha (chiếm 69,22% diện tích đất tự nhiên) và đất chưa sử dụng là 109.669 ha (chiếm 30,78% diện tích tự nhiên) với dân số là 1. Theo Tổng cục thống kê sơ bộ năm 2018 diện tích đất trồng sắn tại Thái Nguyên là 2,5 nghìn ha, sản lượng đạt 37,8 nghìn tấn. Tuy nhiên người dân địa phương chủ yếu trồng theo phương thức quảng canh, do đó năng suất Luan van 5 thấp, đồng thời đất bị rửa trôi bạc màu hoang hóa. Mặt khác nhiều diện tích đất chưa được tận dụng để sản xuất gây lãng phí tư liệu.

Tình hình sản xuất sắn trên thế giới và trong nước 2. Tình hình sản xuất sắn trên thế giới Tính đến năm 2018 sản lượng sắn trên toàn thế giới đạt 277,808 triệu tấn, trong đó tại Châu Phi đạt 169,637 triệu tấn, Châu Mỹ 27,245 triệu tấn và Châu Á 80,637 triệu tấn. Hiện nay sắn được trồng trên 100 quốc gia trong đó 64,8% được trồng ở Châu Phi, Châu Á chiếm 21% và Châu Mỹ 14%. Với tổng sản lượng toàn thế giới năm 2018 đạt 277,808 triệu tấn giảm 15,202 triệu tấn so với năm 2015 (293,010 triệu tấn), diện tích 2018 (24,6 triệu ha) giảm 1,37 triệu ha so với năm 2015 (FAOSTAT 2020) [19].

Mức tiêu thụ sắn bình quân thế giới khoảng 18kg/người/năm. Sản lượng sắn của thế giới được tiêu dùng trong nước khoảng 85% (lương thực 58%, thức ăn gia súc 28%, chế biến công nghiệp 3%, hao hụt 11%), còn lại 15% được xuất khẩu dưới dạng sắn lát khô, sắn viên và tinh bột (CIAT, 1993). Sắn chiếm tỷ trọng cao ở khu vực châu Phi bình quân 96 kg/người/năm do nhu cầu lương thực ở cả dạng củ tươi và sản phẩm chế biến. Trung Quốc là nước nhập khẩu sắn nhiều nhất thế giới để làm cồn sinh học (bio ethanol), tinh bột biến tính (modify starch), thức ăn gia súc và dùng trong công nghiệp thực phẩm dược liệu.

Năm 2005, Trung Quốc đã nhập khẩu 1,03 triệu tấn tinh bột, bột sắn và 3,03 triệu tấn sắn lát, sắn viên. Năm 2006, Trung Quốc đã nhập khẩu 1,15 triệu tấn tinh bột, bột sắn và 3,40 triệu tấn sắn lát và sắn viên. Thái Lan chiếm trên 85% lượng xuất khẩu sắn, thị trường chủ yếu xuất sang các nước Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và Châu Âu với tỷ trọng xuất khẩu sắn khoảng 40% bột và tinh bột sắn, 25% là sắn lát và sắn viên. Luan van 6 Bảng 2.1: Tình hình sản xuất sắn trên thế giới giai đoạn 2014-2018 Diện tích Năng suất Sản lượng (triệu Năm (triệu ha) (tấn/ha) tấn) 2014 25,547 11,388 290,942 2015 25,969 11,282 293,010 2016 25,035 11,523 288,497 2017 24,566 11,369 279,304 2018 24,590 11,297 277,808 (Nguồn : FAOSTAT 2020)[19] Qua số liệu bảng 2.1 cho thấy diện tích trồng sắn trên thế giới có sự thay đổi qua các năm.

Năm 2014 - 2015 diện tích trồng sắn tăng 422 triệu ha, đến năm 2016 diện tích trồng sắn có xu hướng giảm từ 25,969 - 25,035 triệu ha. Năm 2017 diện tích giảm 469 triệu ha. So sánh giữa năm 2014 và 2018 thì diện tích giảm 0,957 triệu ha. Năng suất cũng có biến động tăng - giảm qua từng năm.

Trong đó, ta thấy rõ năng suất thấp nhất là năm 2015 với 112,828 tấn/ha, cao nhất là năm 2016 (115,237) tấn/ha. Năm 2017 - 2018 năng suất sắn trên thế giới có xu hướng giảm mạnh và giảm 2,264 tấn/ ha. Theo Viện nghiên cứu chính sách lương thực thế giới (IFPRI), ước tính sản lượng sắn toàn cầu đến năm 2020 ước đạt 275,10 triệu tấn, mức tiêu thụ sắn ở các nước đang phát triển dự báo đạt 254,60 triệu tấn so với các nước đã phát triển là 20,5 triệu tấn. Tình hình sản xuất tại Việt Nam Sắn là cây lương thực, thức ăn gia súc quan trọng sau lúa và ngô.

Cây sắn được du nhập vào Việt Nam trong khoảng giữa thế kỷ 18 (Phạm Văn Biên, 1991) [6]. Hiện chưa có tài liệu chắc chắn về nơi trồng và năm trồng đầu tiên. Song đã từ lâu cây sắn trở thành cây có củ đứng hàng đầu về diện tích và sản Luan van 7 lượng trong số các cây có củ ở nước ta. Việt Nam là một nước nông nghiệp với dân số trên 90 triệu người.

Trong năm 2013 có khoảng 7,8% là hộ nghèo, cận nghèo. Cây sắn là nguồn thu nhập quan trọng của các hộ nông dân nghèo, cận nghèo. Ở miền Bắc, sắn được trồng trên vùng đồi, núi có độ dốc < 1500 với diện tích khá lớn nhưng không tập trung, sản phẩm của sắn chủ yếu là sắn lát phơi khô hoặc tiêu thụ tươi, chăn nuôi và một phần làm lương thực. Cây sắn là một trong 4 cây lương thực chính, có vai trò quan trọng trong chiến lược an toàn lương thực quốc gia sau lúa và ngô.

Ở miền Bắc, sắn là nguồn lương thực và thức ăn gia súc quan trọng của các nông hộ sản xuất nhỏ. Cây sắn được trồng ở trung du với diện tích khá lớn, nhưng chưa tập trung, sản phẩm chủ yếu là sắn lát phơi khô hoặc tiêu thụ tươi. Từ năm 2003 đến nay, một số tỉnh miền Bắc như Yên Bái, Vĩnh Phúc, Sơn La, Phú Thọ, Bắc Kạn, Tuyên Quang cây sắn đã chuyển từ cây lương thực thực phẩm sang cây công nghiệp.