Nghiên cứu khả năng sản xuất của tổ hợp lai giữa gà hon chu và gà lương phượng

Tài liệu Năng suất các tổ hợp lai gà hon chu và gà lương phượng tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành tại Việt Nam

• Tác giả: Saykham Souksanith
• Người hướng dẫn: GS. Đặng Vũ Bình
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Khả Năng Sản Xuất Của Các Tổ Hợp Lai Giữa Gà Hon Chu Và Gà Lương Phượng
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu của đề tài
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.12. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.12.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.12.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.13. Tổng quan tài liệu
• 1.13.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 1.13.2. Tính trạng số lượng
• 1.13.3. Đặc điểm ngoại hình chủ yếu của gà
• 1.13.4. Các tính trạng năng suất của gà
• 1.13.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.13.5.1. Một số kết quả nghiên cứu về gà địa phương ở các nước
• 1.13.5.2. Một số kết quả nghiên cứu về gà địa phương ở Việt Nam
• 1.13.5.3. Tình hình nghiên cứu về gà Lương Phượng ở Việt Nam
• 1.13.5.4. Tình hình nghiên cứu về gà ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào
• 1.14. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.14.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.14.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.14.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.14.5. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.15. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu
• 1.16. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.17. Khả năng sản xuất trứng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.18. Ứng dụng kết quả gà lai F1 ở nông hộ
• 1.19. Xử lý số liệu
• 1.20. Kết quả và thảo luận
• 1.20.1. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu
• 1.20.1.1. Đặc điểm ngoại hình của gà Hon Chu
• 1.20.1.2. Khả năng sinh sản của gà Hon Chu
• 1.20.1.3. Khả năng nuôi thịt của gà Hon Chu
• 1.20.2. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.20.2.1. Đặc điểm ngoại hình của gà lai F1
• 1.20.2.2. Khả năng sinh sản của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.20.2.3. Khả năng cho thịt của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.20.3. Khả năng sinh sản của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.20.4. Tỷ lệ nuôi sống gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng giai đoạn hậu bị và sinh sản
• 1.20.5. Khả năng sinh trưởng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi hậu bị
• 1.20.6. Khả năng đẻ trứng, chất lượng trứng và ấp nở của gà F2 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng
• 1.20.7. Ứng dụng kết quả gà lai F1 ở nông hộ
• 1.20.8. Sinh trưởng gà lai F1(♂LPx♀HC) nuôi tại nông hộ
• 1.20.9. Nhận xét và đánh giá về nuôi gà lai F1(♂LPx♀HC) của các nông hộ
• 1.21. Kết luận và đề nghị
• Danh mục các công trình công bố liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu về khả năng sản xuất của tổ hợp lai giữa gà Hon Chu và gà Lương Phượng mang tính cấp thiết cao trong bối cảnh phát triển nông nghiệp của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Ngành chăn nuôi đóng góp khoảng 16% GDP, trong đó gà là loại gia cầm phổ biến nhất. Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi và Nuôi trồng thủy sản Lào, gà Hon Chu được nuôi rộng rãi, chiếm tỷ lệ 42,60% trong tổng số gà được khảo sát. Tuy nhiên, năng suất của giống gà này còn thấp, không đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc lai tạo giữa gà Hon Chu và gà Lương Phượng, một giống gà có năng suất cao, là một giải pháp khả thi để cải thiện năng suất chăn nuôi gà tại Lào. Nghiên cứu này không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, đáp ứng nhu cầu thị trường và cải thiện thu nhập cho nông dân.

II. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá khả năng sản xuất của các tổ hợp lai giữa gà Hon Chu và gà Lương Phượng, từ đó định hướng cho việc bảo tồn nguồn gen và cải tiến năng suất chăn nuôi. Cụ thể, nghiên cứu sẽ xác định đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu trong điều kiện chăn nuôi quảng canh và thâm canh. Đồng thời, đánh giá khả năng sản xuất của tổ hợp lai F1 và F2 giữa hai giống gà này. Mục tiêu cuối cùng là ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn tại một số nông hộ ở khu vực Luang Prabang. Việc đạt được những mục tiêu này sẽ cung cấp thông tin quý giá cho các nhà nghiên cứu và nông dân trong việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp đánh giá ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu và các tổ hợp lai F1 và F2. Đối với gà Hon Chu, nghiên cứu sẽ tiến hành khảo sát tại các nông hộ và tại Trường Cao đẳng Nông lâm Bắc Luang Prabang, tập trung vào khả năng đẻ trứng, chất lượng trứng, khả năng nuôi thịt và chất lượng thịt. Đối với các tổ hợp lai, nghiên cứu sẽ tạo ra các tổ hợp lai F1 giữa gà Lương Phượng và gà Hon Chu, sau đó đánh giá khả năng sản xuất của chúng. Việc theo dõi khả năng sinh trưởng và sản xuất tại các nông hộ sẽ giúp xác định tính khả thi của việc áp dụng các tổ hợp lai này trong thực tiễn. Phương pháp nghiên cứu này không chỉ đảm bảo tính chính xác mà còn phản ánh đúng thực trạng sản xuất tại địa phương.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà Hon Chu có khả năng sản xuất khá, nhưng năng suất chưa đạt yêu cầu. Gà Hon Chu nuôi tại nông hộ đạt khối lượng 780 g cho trống và 670 g cho mái ở 20 tuần tuổi, với năng suất trứng là 62,15 quả/mái/năm. Trong khi đó, tổ hợp lai F1 giữa gà Hon Chu và gà Lương Phượng cho thấy ưu thế vượt trội với tỷ lệ đẻ trung bình đạt 56,50% và năng suất trứng đạt 75,70 quả/mái/20 tuần. Điều này chứng tỏ rằng việc lai tạo giữa các giống gà có năng suất cao và giống địa phương có thể cải thiện đáng kể năng suất chăn nuôi. Ngoài ra, khả năng nuôi thịt của các tổ hợp lai cũng không kém, với khối lượng trung bình đạt khoảng 1828 – 1880 g cho trống và 1480 - 1500 g cho mái. Những kết quả này cho thấy tiềm năng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà tại Lào thông qua việc áp dụng các tổ hợp lai này.

V. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thông tin quý giá về khả năng sản xuất của các tổ hợp lai giữa gà Hon Chu và gà Lương Phượng, góp phần vào việc phát triển các giống gà mới có năng suất cao hơn. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trực tiếp vào sản xuất tại các nông hộ, giúp nông dân nâng cao năng suất chăn nuôi, cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống. Việc ứng dụng các tổ hợp lai này không chỉ giúp giải quyết vấn đề năng suất thấp mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý giá của các giống gà địa phương. Do đó, nghiên cứu này có thể được coi là một bước tiến quan trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm tại Lào.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Chăn nuôi gia cầm đóng vai trò then chốt trong sinh kế của các bộ tộc tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, nơi nông nghiệp chiếm khoảng 51% GDP và thu hút 85% lực lượng lao động, riêng ngành chăn nuôi đóng góp 16% GDP quốc gia (Wilson, 2007). Khảo sát thực địa trên 1.587 cá thể gia cầm tại 30 nông hộ thuộc 3 bản ngoại vi tỉnh Luang Prabang cho thấy gà Hon Chu (HC) là giống bản địa chiếm tỷ lệ áp đảo (42,60%), vượt trội so với các giống gà Nhộc (23,69%), gà Đục Đăm (15,19%) và gà Trè (8,52%) (Souksanith, 2014). Mặc dù sở hữu ưu điểm vượt trội về khả năng thích nghi sinh thái nhiệt đới, đề kháng tự nhiên và chất lượng thịt thơm ngon phù hợp thị hiếu bản xứ, gà Hon Chu bộc lộ hạn chế nghiêm trọng về năng suất sinh học: tầm vóc nhỏ (khối lượng 20 tuần tuổi ở con trống chỉ đạt 780 g, con mái 670 g), tuổi đẻ quả đầu muộn (7,27 tháng) và năng suất trứng thấp (62,15 quả/mái/năm).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi là sự thiếu vắng toàn diện các công trình nghiên cứu di truyền học số lượng và thử nghiệm lai tạo có kiểm soát đối với nguồn gen bản địa Lào. Trong khi các nghiên cứu quốc tế đã ứng dụng rộng rãi các giống gà lông màu năng suất cao để nâng cấp gia cầm địa phương (Hồ Xuân Tùng, 2009; Bùi Hữu Đoàn & Nguyễn Xuân Lưu, 2006; Trần Công Xuân et al., 2003), tại Lào chưa từng có công trình nào đánh giá có hệ thống tiềm năng di truyền của gà Hon Chu cũng như hiệu quả kết hợp khi lai với giống nhập nội Lương Phượng (LP).

Luận án của nghiên cứu sinh Saykham Souksanith (2021) dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Đặng Vũ Bình tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Đặc điểm ngoại hình, khả năng sinh trưởng và sinh sản của gà Hon Chu biến động như thế nào giữa phương thức nuôi quảng canh truyền thống và thâm canh chuồng trại? Giả thuyết $H_1$: Chế độ nuôi thâm canh và cân bằng dinh dưỡng giúp cải thiện đáng kể năng suất sinh trưởng và thể trọng của gà Hon Chu nhưng không thể vượt qua giới hạn di truyền về năng suất trứng nếu không có tác động lai tạo.
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Khả năng phối hợp và mức độ biểu hiện ưu thế lai ($H_I$) về sinh trưởng, sinh sản và chất lượng thân thịt giữa hai tổ hợp lai thuận nghịch $F_1(LP \times HC)$ và $F_1(HC \times LP)$ có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê hay không? Giả thuyết $H_2$: Tổ hợp lai mang hiệu ứng di truyền mẹ từ gà Lương Phượng ($F_1(HC-LP)$) sẽ phát huy ưu thế lai vượt trội về năng suất đẻ trứng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn.
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Năng suất sinh sản của các tổ hợp lai $F_2$ biến thiên như thế nào theo lý thuyết phân ly và phân rã ưu thế lai thế hệ sau? Giả thuyết $H_3$: Tổ hợp $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$ duy trì được năng suất trứng cao nhờ tích hợp ưu thế lai mẹ ($H_M$) và tác động tương tác gen tích cực.
• Câu hỏi nghiên cứu 4 (RQ4): Con lai $F_1$ có khả năng thích nghi và mang lại hiệu quả kinh tế - kỹ thuật vượt trội khi nuôi thử nghiệm tại các nông hộ nông thôn Lào hay không? Giả thuyết $H_4$: Con lai thương phẩm $F_1(LP-HC)$ thích ứng tốt với điều kiện bán chăn thả, rút ngắn thời gian nuôi thịt và tăng thu nhập cho nông hộ.

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên Thuyết di truyền tính trạng số lượng ($P = G + E = A + D + I + E_g + E_s$), Thuyết ưu thế lai (Heterosis Theory) với các mô hình trội (Dominance), siêu trội (Overdominance) và át gen (Epistasis). Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi thời gian từ 2015 đến 2019 tại Trại Chăn nuôi - Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang kết hợp 5 nông hộ vệ tinh, khảo sát chi tiết trên hàng nghìn cá thể gà qua các thế hệ thuần, $F_1$ và $F_2$.

Literature Review và Positioning

Các nghiên cứu gia cầm bản địa trên thế giới đều khẳng định tính đa dạng kiểu hình cao và năng suất thấp là đặc tính phổ biến của các giống gà địa phương chưa qua chọn lọc nhân tạo (Wimmers et al., 2000; Pedersen, 2002). Choo et al. (2014) khi so sánh các giống gà bản địa Hàn Quốc với gà thương phẩm ngoại nhập đã chỉ ra rằng gà địa phương có hiệu quả sử dụng thức ăn thấp hơn nhưng sở hữu cấu trúc cơ sợi săn chắc và hương vị đặc trưng. Nghiên cứu của Youssao et al. (2012) tại Benin và Momoh et al. (2010) tại Nigeria cũng ghi nhận gà bản địa châu Phi thành thục sinh dục muộn (24-32 tuần tuổi), năng suất trứng chỉ dao động 40-70 quả/năm. Tại châu Á, Sartika & Noor (2016) công bố kết quả trên gà Kampung (Indonesia) đẻ 45-56 quả/năm trong điều kiện quảng canh, nhưng khi chuyển sang thâm canh năng suất có thể tăng gấp ba. Về tuổi đẻ đầu, Abdelqader et al. (2008) ghi nhận gà Jordan đẻ ở 22-30 tuần tuổi với năng suất 68,9 quả/năm, trong khi Dessie & Ogle (2001) tại Ethiopia ghi nhận tuổi đẻ đầu lên tới 28 tuần và 15-20 trứng/lứa.

Trong bức tranh tổng quan đó tồn tại hai trường phái học thuật đối lập:

• Trường phái bảo tồn thuần trạng (Purebred In-situ Conservation): Nhấn mạnh việc giữ nguyên vẹn vốn gen bản địa thông qua chọn lọc thuần loài để tránh nguy cơ xói mòn di truyền (genetic erosion) và mất đi các alen quý thích nghi với biến đổi khí hậu (Sirri et al., 2011; Blagojević et al., 2009).
• Trường phái lai tạo cải tiến (Crossbreeding Intensification): Lập luận rằng chọn giống thuần ở gà bản địa đòi hỏi thời gian kéo dài qua nhiều thế hệ với tiến bộ di truyền hàng năm rất chậm do hệ số di truyền tính trạng sinh sản rất thấp ($h^2 = 0,10 - 0,30$). Do đó, giải pháp đột phá khả thi nhất để đáp ứng nhu cầu thực phẩm là lai kinh tế với các giống gà lông màu nhập nội chọn lọc cao như Lương Phượng, Tam Hoàng, Rhode Island Red (Nguyễn Đăng Vang, 2000; Phùng Đức Tiến et al., 2010; Trần Công Xuân et al., 2001).

Luận án định vị chính xác tại điểm giao thoa giữa hai trường phái: vừa đánh giá toàn diện để bảo tồn thông tin sinh học nguồn gen gà Hon Chu thuần, vừa xây dựng sơ đồ lai kinh tế 2 máu và lai 4 dòng ($F_2$) với gà Lương Phượng để khai thác tối đa hiệu ứng dị hợp tử. Luận án vượt lên các nghiên cứu trước đây tại Lào (vốn chỉ dừng lại ở mức điều tra dịch tễ hoặc thống kê tỷ lệ cá thể như Khăm Pha Vông, 2002) bằng việc cung cấp bộ dữ liệu sinh trắc học hoàn chỉnh, giải mã bản chất di truyền của các tổ hợp lai thuận nghịch, mở ra hướng đi bền vững cho ngành chăn nuôi khu vực tiểu vùng sông Mê Kông.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp trực tiếp vào Di truyền học số lượng gia cầm thông qua việc kiểm chứng và mở rộng Thuyết ưu thế lai của Shull (1914) và mô hình phân rã giá trị di truyền của Falconer & Mackay (1996):

                       +-------------------------------------------------------+
                       |           GIÁ TRỊ KIỂU HÌNH (PHENOTYPE - P)          |
                       |                     P = G + E                         |
                       +---------------------------+---------------------------+
                                                   |
                   +-------------------------------+-------------------------------+
                   |                                                               |
+------------------v------------------+                         +------------------v------------------+
|    GIÁ TRỊ KIỂU GEN (GENOTYPE - G)  |                         |    SAI LỆCH MÔI TRƯỜNG (ENV - E)    |
|             G = A + D + I           |                         |            E = Eg + Es              |
+------------------+------------------+                         +------------------+------------------+
                   |                                                               |
   +---------------+---------------+                               +---------------+---------------+
   |               |               |                               |                               |
+--v---+       +---v--+        +---v--+                        +---v----+                      +---v----+
|  A   |       |  D   |        |  I   |                        |   Eg   |                      |   Es   |
|Cộng  |       | Trội |        | Át   |                        | Môi    |                      | Môi    |
|gộp   |       |      |        | gen  |                        | trường |                      | trường |
|      |       |      |        |      |                        | chung  |                      | riêng  |
+------+       +------+        +------+                        +--------+                      +--------+

1. Khẳng định bản chất siêu trội ($d > a$) và tác động tương tác gen ($I$) đối với tính trạng sinh sản: Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng ở tổ hợp lai $F_1(HC \times LP)$ đạt mức ưu thế lai $H_I = 23,82%$ và $22,59%$, vượt xa giá trị trung bình của bố mẹ ($P_P$), chứng minh rằng sự khác biệt lớn về tần số alen ($y = p - p'$) giữa quần thể gà rừng thuần hóa địa phương Hon Chu và giống ngoại Lương Phượng đã tạo ra mức độ dị hợp tử cực đại tại các locus kiểm soát hoạt động nội tiết sinh sản (trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng).
2. Minh chứng quy luật suy giảm ưu thế lai ở thế hệ $F_2$: Luận án thực nghiệm công thức lý thuyết $H_{F2} = 0,5 H_{F1} = 0,5 \sum d y^2$, đồng thời chứng minh tầm quan trọng của hiệu ứng di truyền mẹ ($H_M$) và giá trị giống cộng gộp ($A$) khi tổ hợp $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$ đạt tỷ lệ đẻ kỷ lục 61,03% (năng suất 81,17 quả/20 tuần) nhờ khai thác tối ưu ưu thế lai của đàn mẹ $F_1(HC-LP)$.
3. Mô hình hóa đường cong sinh trưởng: Chứng minh sự tương thích của hàm Gompertz và Richards trong việc mô tả động thái tích lũy khối lượng ở gà địa phương và gà lai, xác định điểm uốn sinh trưởng ở giai đoạn 10-14 tuần tuổi.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng ba trụ cột lý thuyết: (1) Thuyết phân rã giá trị kiểu hình Fisher - Falconer, (2) Thuyết ưu thế lai cá thể và ưu thế lai mẹ ($H_I, H_M, H_B$), và (3) Sinh lý học nội tiết sinh sản gia cầm (chu kỳ bài tiết FSH, LH và cơ chế rụng trứng).

Phương pháp tiếp cận phân tích sử dụng mô hình lai thuận nghịch hai yếu tố (Reciprocal Diallel Cross Design) kết hợp so sánh song song đa môi trường (quảng canh nông hộ vs. thâm canh chuồng trại tiêu chuẩn). Khung phân tích kiểm soát nghiêm ngặt các biến số ngoại cảnh ($E_g, E_s$) thông qua chuẩn hóa khẩu phần thức ăn (ME = 2850-2900 kcal/kg, CP = 15-19%) và chế độ chiếu sáng kích thích đẻ 16 giờ/ngày.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận hành theo hệ hình thực chứng (positivism paradigm), áp dụng thiết kế định lượng thực nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn (Completely Randomized Design - CRD) có đối chứng và lặp lại nghiêm ngặt. Thiết kế đa tầng bao gồm:

• Tầng 1 - Đánh giá nguồn gen thuần: Khảo sát dịch tễ kiểu hình trên 1.587 cá thể gà tại nông hộ và theo dõi chuyên sâu đàn gà Hon Chu hạt nhân ($n = 50$ mái, $n = 20$ trống) nuôi thâm canh tại Trạm thực nghiệm.
• Tầng 2 - Thử nghiệm lai $F_1$ thuận nghịch: Thiết lập 2 tổ hợp lai gồm $F_1(LP-HC)$ (Trống LP $\times$ Mái HC) và $F_1(HC-LP)$ (Trống HC $\times$ Mái LP) với quy mô $n = 100$ cá thể/tổ hợp để đánh giá sinh trưởng, $n = 50$ mái/tổ hợp để đánh giá sinh sản và mổ khảo sát thân thịt ($n = 30$ cá thể/tổ hợp).
• Tầng 3 - Thử nghiệm lai $F_2$ 4 dòng: Thiết lập 2 tổ hợp lai $F_2(\♂HC-LP \times \♀LP-HC)$ và $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$ theo dõi liên tục trong 20 tuần đẻ.
• Tầng 4 - Thử nghiệm chuyển giao mở rộng: Đưa 250 cá thể gà $F_1(LP-HC)$ vào nuôi khảo nghiệm thực địa tại 5 nông hộ vệ tinh (50 con/hộ).

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Quy trình thu thập số liệu: Khối lượng sống được cân định kỳ vào buổi sáng trước khi cho ăn bằng cân điện tử tử sai số $\pm 0,1$ g (giai đoạn 1 ngày - 8 tuần tuổi) và $\pm 1,0$ g (giai đoạn 9 - 22 tuần tuổi). Tiêu thụ thức ăn ghi chép hàng ngày để tính toán FCR. Năng suất trứng, tỷ lệ đẻ thu thập từng ngày theo từng ô chuồng cá thể/nhóm.
• Đo lường chất lượng trứng và thân thịt: Đánh giá độ dày vỏ bằng thước đo Micrometer (độ chính xác 0,01 mm), độ chịu lực vỏ bằng máy đo lực nén chuyên dụng ($kg/cm^2$), chỉ số hình dạng ($I_{hd} = \frac{R}{D} \times 100$), chỉ số lòng đỏ, chỉ số lòng trắng và đơn vị Haugh ($HU = 100 \log [H - 1,7 W^{0,37} + 7,6]$). Mổ khảo sát thân thịt theo tiêu chuẩn ngành chăn nuôi sau khi nhịn đói 12 giờ có uống nước.
• Độ tin cậy và kiểm chuẩn: Hệ số tin cậy nội tại của các phép đo lường sinh học đạt chuẩn chuẩn hóa, sai số lặp lại $< 2%$.

Data và phân tích

Số liệu được nhập liệu và quản lý bằng Microsoft Excel, sau đó xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SAS (Statistical Analysis System) phiên bản 9.1 hoặc SPSS thông qua thủ tục GLM (General Linear Model) và ANOVA:

$$Y_{ijk} = \mu + \alpha_i + \beta_j + (\alpha\beta){ij} + e{ijk}$$

Trong đó $Y_{ijk}$ là giá trị quan sát của tính trạng, $\mu$ là giá trị trung bình tổng thể, $\alpha_i$ là ảnh hưởng của tổ hợp lai, $\beta_j$ là ảnh hưởng của tính biệt/mùa vụ, và $e_{ijk}$ là sai số ngẫu nhiên. So sánh các giá trị trung bình sai khác có ý nghĩa thống kê bằng kiểm định Duncan ở mức xác suất $P < 0,05$, $P < 0,01$ và $P < 0,001$.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự tương phản sâu sắc về hiệu suất đẻ trứng giữa hai tổ hợp lai thuận nghịch $F_1$: Luận án ghi nhận phát hiện mang tính đột phá: Tổ hợp lai $F_1(HC-LP)$ (bố Hon Chu $\times$ mẹ Lương Phượng) đạt tỷ lệ đẻ bình quân lên tới 56,50%, năng suất trứng tích lũy đạt 75,70 quả/mái/20 tuần, tiêu tốn thức ăn chỉ 3,12 kg/10 quả trứng. Ngược lại, tổ hợp lai nghịch $F_1(LP-HC)$ (bố Lương Phượng $\times$ mẹ Hon Chu) chỉ đạt tỷ lệ đẻ 33,67%, năng suất trứng 44,78 quả/mái/20 tuần và tiêu tốn thức ăn lên tới 5,49 kg/10 quả trứng ($P < 0,01$). Ưu thế lai của $F_1(HC-LP)$ về tỷ lệ đẻ đạt tới 23,82% và năng suất trứng đạt 22,59%.
2. Ưu thế vượt trội của tổ hợp lai $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$: Ở thế hệ $F_2$, tổ hợp lai giữa trống $F_1(LP-HC)$ và mái $F_1(HC-LP)$ thể hiện sức sản xuất trứng xuất sắc nhất với tỷ lệ đẻ trung bình đạt 61,03%, năng suất trứng 81,17 quả/mái/20 tuần đẻ, tiêu tốn thức ăn giảm sâu xuống chỉ còn 2,24 kg/10 quả trứng, vượt trội hoàn toàn so với tổ hợp $F_2(\♂HC-LP \times \♀LP-HC)$ (tỷ lệ đẻ 51,08%, năng suất 64,37 quả, FCR 2,69 kg/10 trứng).
3. Khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt thương phẩm của con lai $F_1$: Nuôi thịt đến 21 tuần tuổi, không có sự sai khác lớn giữa hai công thức lai thuận nghịch: khối lượng gà trống đạt 1828 - 1880 g, gà mái đạt 1480 - 1500 g, tăng trọng bình quân ngày (ADG) đạt 12,5 g/con/ngày (trống) và 9,7 - 10,0 g/con/ngày (mái). Tỷ lệ thân thịt đạt 65 - 68%, trong đó tỷ lệ cơ đùi chiếm ưu thế cao hơn cơ ngực, bảo lưu nguyên vẹn chất lượng thịt săn chắc, thơm ngọt của gà bản địa.
4. Hiệu năng thích ứng và sinh trưởng của gà $F_1(LP-HC)$ tại nông hộ: Nuôi thực địa tại 5 hộ dân vùng phụ cận Luang Prabang (hộ Phongsack, Bounthan, Khamxang, Ben, Thammavong), gà lai $F_1(LP-HC)$ đạt tốc độ tăng khối lượng vượt trội gà Hon Chu thuần chủng từ 35-45%, tỷ lệ nuôi sống đạt $> 94%$, thích ứng tuyệt vời với tập quán chăn thả tận dụng phụ phẩm cám gạo và rau xanh.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Luận án chứng minh sự chi phối mang tính quyết định của hiệu ứng tế bào chất / di truyền dòng mẹ (maternal cytoplasmic inheritance) và tương tác gen liên kết giới tính trong việc truyền dẫn các tính trạng sức sản xuất trứng ở gia cầm lai. Khi sử dụng gà mái Lương Phượng làm nền mẹ ở thế hệ $F_1$, phôi thai và gà con thừa hưởng nguồn dưỡng chất buồng trứng dồi dào, khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn vượt trội từ mẹ.
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa thành công quy trình đánh giá di truyền gia cầm địa phương kết hợp diallel cross ứng dụng cho các nước đang phát triển có nguồn lực hạn chế.
• Về mặt ứng dụng thực tiễn: Cung cấp công thức lai tối ưu cho từng mục đích sản xuất:
  • Nếu mục tiêu là sản xuất trứng giống và trứng thương phẩm: Khuyến nghị sử dụng công thức trống Hon Chu $\times$ mái Lương Phượng để tạo đàn mái $F_1(HC-LP)$, hoặc sử dụng tổ hợp $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$.
  • Nếu mục tiêu là chuyển giao nuôi thịt bán chăn thả tại nông hộ: Sử dụng công thức trống Lương Phượng $\times$ mái Hon Chu $F_1(LP-HC)$ để tận dụng tối đa đàn nái bản địa sẵn có tại địa phương.
• Về mặt chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Nông Lâm nghiệp Lào xây dựng Chiến lược Giống Gia cầm Quốc gia giai đoạn 2021-2030.

Limitations và Future Research

• Giới hạn phạm vi địa lý và mùa vụ: Nghiên cứu được thực hiện chủ yếu tại tỉnh Luang Prabang (vùng sinh thái miền Bắc Lào), chưa mở rộng khảo nghiệm tại các vùng sinh thái có biên độ nhiệt cao ở Trung và Nam Lào.
• Giới hạn công nghệ di truyền phân tử: Luận án tập trung chủ yếu vào các phương pháp di truyền số lượng và kiểu hình kinh điển; chưa ứng dụng chỉ thị phân tử (Microsatellite, SNP chips) hoặc giải trình tự gen (Genotyping-by-Sequencing) để xác định chính xác các QTL (Quantitative Trait Loci) liên quan đến tính trạng sản xuất trứng và tăng trọng.
• Thời gian theo dõi chu kỳ đẻ: Khảo sát sinh sản ở thế hệ $F_1$ và $F_2$ mới dừng lại ở giai đoạn 20 tuần đẻ đầu tiên, chưa bao quát toàn bộ chu kỳ sinh học 66-72 tuần đẻ thương phẩm.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future Directions):

1. Ứng dụng giải trình tự RNA (RNA-seq) và phân tích SNP để lập bản đồ các gen ứng viên chi phối hiệu ứng ưu thế lai siêu trội về năng suất trứng ở tổ hợp $F_1(HC-LP)$.
2. Tiến hành chọn lọc ổn định kiểu hình và cố định tính trạng để tạo ra dòng gà chuyên thịt và chuyên trứng mang thương hiệu quốc gia Lào.
3. Nghiên cứu công thức thức ăn tối ưu sử dụng 100% nguyên liệu bản địa (ngô, sắn, bột đậu tương Lào) nhằm hạ thấp hơn nữa FCR trong chăn nuôi nông hộ.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án đặt nền móng học thuật cho ngành Di truyền - Chọn giống gia cầm tại CHDCND Lào, dự kiến tạo ra nguồn trích dẫn quan trọng cho các công trình nghiên cứu về bảo tồn và khai thác nguồn gen bản địa Đông Nam Á.
• Chuyển đổi ngành chăn nuôi: Tạo bước ngoặt thay đổi phương thức chăn nuôi nông hộ từ tự cung tự cấp, quảng canh lạc hậu sang mô hình bán thâm canh an toàn sinh học có định hướng thị trường.
• Tác động kinh tế - xã hội: Giúp tăng năng suất thịt lên 1,8 - 2,0 lần và tăng sản lượng trứng lên 1,5 - 2,2 lần so với chăn nuôi gà Hon Chu truyền thống, trực tiếp nâng cao thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân nghèo tại Luang Prabang, phục vụ đắc lực nhu cầu thực phẩm sạch cho ngành du lịch dịch vụ.
• Hợp tác quốc tế: Biểu tượng mẫu mực cho sự hợp tác khoa học giáo dục đào tạo hiệu quả giữa Học viện Nông nghiệp Việt Nam và hệ thống các trường đại học, cao đẳng nông lâm nghiệp CHDCND Lào.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận nguồn dữ liệu tham chiếu chuẩn xác về tham số di truyền, hệ số tiêu tốn thức ăn, các chỉ tiêu chất lượng trứng và quy trình đánh giá năng suất gia cầm.
• Giảng viên và nhà khoa học chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Giáo trình và tài liệu chuyên khảo quý báu phục vụ công tác giảng dạy di truyền giống vật nuôi.
• Các Trung tâm Khuyến nông và Doanh nghiệp Chăn nuôi: Nắm giữ công thức lai chuẩn và quy trình kỹ thuật úm, nuôi dưỡng, phòng trị bệnh để nhân rộng quy mô trang trại.
• Hộ nông dân chăn nuôi tại Lào: Tiếp cận con giống lai $F_1, F_2$ khỏe mạnh, lớn nhanh, đẻ nhiều, mang lại lợi nhuận kinh tế rõ rệt trên đơn vị vốn đầu tư.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc giải mã thành công hiện tượng phân kỳ năng suất cực lớn giữa hai tổ hợp lai thuận nghịch $F_1(HC-LP)$ và $F_1(LP-HC)$ trong điều kiện sinh thái nhiệt đới Lào, chứng minh bằng thực nghiệm rằng hiệu ứng di truyền mẹ từ giống Lương Phượng giúp nâng ưu thế lai về tỷ lệ đẻ lên 23,82% và năng suất trứng lên 22,59%, mở rộng mô hình di truyền số lượng của Falconer & Mackay (1996) trong chăn nuôi gia cầm cận nhiệt đới.
2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? So với các khảo sát định tính đơn thuần của Khăm Pha Vông (2002) hay Souksanith (2014), luận án đã thiết lập quy trình kiểm chuẩn sinh trắc học đa giai đoạn kết hợp mô hình phân tích phương sai hai nhân tố GLM trên SAS, tích hợp đánh giá từ phòng thí nghiệm chuyên sâu (chỉ số Haugh, độ chịu lực vỏ) đến thực địa 5 nông hộ vệ tinh.
3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất về mặt số liệu? Đó là sự vượt trội kỳ diệu của tổ hợp $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$ với năng suất đạt 81,17 quả trứng/20 tuần và chỉ tiêu tiêu tốn thức ăn đạt mức lý tưởng 2,24 kg/10 quả trứng, vượt xa cả đàn mẹ $F_1$ và phá vỡ quan niệm truyền thống cho rằng thế hệ $F_2$ luôn bị thoái hóa và giảm sút nghiêm trọng về năng suất sản xuất trứng.
4. Quy trình nghiên cứu có khả năng lặp lại (Replication Protocol) không? Hoàn toàn khả thi và minh bạch. Luận án mô tả chi tiết nguồn gốc giống gốc, công thức phối tinh, quy trình ấp nở nhân tạo (nhiệt độ, ẩm độ), chế độ dinh dưỡng qua từng tuần tuổi và các công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật.
5. Định hướng nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao? Xây dựng quần thể hạt nhân tổng hợp (synthetic line) mang 50% máu Lương Phượng và 50% máu Hon Chu, ứng dụng chọn lọc bộ gen (Genomic Selection) để ổn định màu lông vàng hoa mơ, chân vàng và nâng cao khả năng kháng bệnh nhiệt đới.

Kết luận

1. Đã xác lập bộ cơ sở dữ liệu khoa học toàn diện, có hệ thống đầu tiên về đặc điểm ngoại hình, khả năng sinh trưởng và sinh sản của giống gà bản địa Hon Chu của Lào dưới hai phương thức nuôi quảng canh và thâm canh.
2. Đã chứng minh tổ hợp lai $F_1(HC-LP)$ sở hữu ưu thế lai vượt trội về năng suất trứng (75,70 quả/20 tuần đẻ, tỷ lệ đẻ 56,50%, FCR 3,12 kg/10 trứng).
3. Đã phát hiện tổ hợp lai $F_2(\♂LP-HC \times \♀HC-LP)$ duy trì năng suất trứng đỉnh cao (81,17 quả/20 tuần, FCR 2,24 kg/10 trứng), mở ra triển vọng tự nhân giống đàn thương phẩm tại chỗ.
4. Đã xác nhận chất lượng thân thịt gà lai $F_1$ đạt tỷ lệ thân thịt 65 - 68%, thịt thơm ngon, săn chắc, đáp ứng hoàn hảo thị hiếu tiêu dùng cao cấp.
5. Đã chuyển giao và ứng dụng thành công tổ hợp lai $F_1(LP-HC)$ vào mạng lưới nông hộ ngoại vi Luang Prabang, chứng minh tính thích nghi cao, lớn nhanh và đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội.
6. Đóng góp công trình khoa học nền tảng mang ý nghĩa lịch sử cho chiến lược bảo tồn nguồn gen và hiện đại hóa ngành chăn nuôi gia cầm của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SAYKHAM SOUKSANITH KHẢ NĂNG SẢN XUẤT CỦA CÁC TỔ HỢP LAI GIỮA GÀ HON CHU VÀ GÀ LƯƠNG PHƯỢNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SAYKHAM SOUKSANITH KHẢ NĂNG SẢN XUẤT CỦA CÁC TỔ HỢP LAI GIỮA GÀ HON CHU VÀ GÀ LƯƠNG PHƯỢNG Ngành : Chăn nuôi Mã số : 9 62 01 05 Người hướng dẫn khoa học: GS. Đặng Vũ Bình HÀ NỘI, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 24 tháng 06 năm 2021 Tác giả luận án Saykham SOUKSANITH i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của quý thầy giáo, cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Đặng Vũ Bình đã tận tình hướng dẫn, đưa ra nhiều ý kiến đóng góp quý báu, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền – Giống vật nuôi, Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, cán bộ và nhân viên Trại Chăn nuôi, Trường Cao đẳng Nông Lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang CHDCND Lào đã tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất giúp tôi hoàn thành tốt luận án này.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 24 tháng 06 năm 2021 Nghiên cứu sinh Saykham SOUKSANITH ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu. Tính trạng số lượng.

Đặc điểm ngoại hình chủ yếu của gà. Các tính trạng năng suất của gà. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Một số kết quả nghiên cứu về gà địa phương ở các nước.

Một số kết quả nghiên cứu về gà địa phương ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về gà Lương Phượng ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về gà ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khả năng sản xuất trứng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Ứng dụng kết quả gà lai F1 ở nông hộ. Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà Hon Chu.

Đặc điểm ngoại hình của gà Hon Chu. Khả năng sinh sản của gà Hon Chu. Khả năng nuôi thịt của gà Hon Chu. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Đặc điểm ngoại hình của gà lai F1. Khả năng sinh sản của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khả năng cho thịt của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khả năng sinh sản của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Tỷ lệ nuôi sống gà gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng giai đoạn hậu bị và sinh sản. Khả năng sinh trưởng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi hậu bị. Khả năng đẻ trứng, chất lượng trứng và ấp nở của gà F2 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng. Ứng dụng kết quả gà lai F1 ở nông hộ.

Sinh trưởng gà lai F1(♂LPx♀HC) nuôi tại nông hộ. Nhận xét và đánh giá về nuôi gà lai F1(♂LPx♀HC) của các nông hộ. Kết luận và đề nghị. 102 Danh mục các công trình công bố liên quan đến luận án.

103 Tài liệu tham khảo.112 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ♀ Con mái ♂ Con trống CHDCND Lào Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào F1(HC-LP) F1(Trống Hon Chu x Mái Lương Phượng) F1(LP-HC) F1 (Trống Lương Phượng x Mái Hon Chu) F2 (Trống F1(Trống Hon Chu x Mái Lương Phượng) F2(♂HC-LP x ♀LP-HC) x Mái F1(Trống Lương Phượng x Mái Hon Chu) F2 (Trống F1(Trống Lương Phượng x Mái Hon Chu) F2(♂LP-HC x ♀HC-LP) x Mái F1(Trống Hon Chu x Mái Lương Phượng) HC Hon Chu LP Lương Phượng Trường CĐNLN Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp vi DANH MỤC BẢNG 3. Chế độ ăn của các giai đoạn nuôi. Mức dinh dưỡng và chế độ ăn của các giai đoạn nuôi. Danh sách các nông hộ lựa chọn nuôi gà lai.

Màu sắc ngoại hình gà Hon Chu lúc 36 tuần tuổi (20 trống, 50 mái). Khối lượng và các chiều đo lúc 20 tuần tuổi của gà Hon Chu. Tỷ lệ nuôi sống giai đoạn hậu bị và sinh sản của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Khối lượng cơ thể gà Hon Chu hậu bị nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang.

Tăng khối lượng cơ thể của gà Hon Chu hậu bị (g/ngày) nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Sinh trưởng tương đối về khối lượng cơ thể (%) gà Hon Chu hậu bị nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của gà Hon Chu hậu bị nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Khả năng đẻ trứng của gà Hon Chu nuôi tại nông hộ (n = 50).

Khả năng đẻ trứng của gà mái Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang (n = 50). Tiêu tốn thức ăn /10 quả trứng của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Chất lượng trứng của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang (n = 30). Kết quả ấp nở gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang.

Khối lượng của gà Hon Chu nuôi thịt nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Tiêu tốn thức ăn của gà Hon Chu nuôi thịt tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Một số chỉ tiêu khảo sát giết mổ của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Màu sắc cơ thể gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng lúc 1 ngày tuổi (n = 100).

Màu sắc cơ thể gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng lúc 8 tuần tuổi (20 trống, 50 mái). Màu sắc cơ thể gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng lúc 36 tuần tuổi (20 trống, 50 mái). Tỷ lệ nuôi sống giai đoạn hậu bị và sinh sản của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khối lượng cơ thể của gà F1 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của gà F1 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng từ 1 đến 22 tuần tuổi. Khả năng đẻ trứng của gà mái F1 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng. Tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Chất lượng trứng của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Kết quả theo dõi ấp nở gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Đánh giá ưu thế lai của con lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khối lượng của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi thịt. Tăng khối lượng trung bình của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi thịt.

Tiêu tốn thức ăn của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi thịt. Chất lượng thân thịt gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Tỷ lệ nuôi sống giai đoạn hậu bị và sinh sản của gà lai F2. Khối lượng cơ thể của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi hậu bị.

Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của gà F2 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng nuôi hậu bị. Khả năng đẻ trứng của gà mái F2 lai giữa Hon Chu và Lương Phượng. Tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Chất lượng trứng của gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng.

Kết quả ấp nở gà lai F2 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Khối lượng gà lai theo dõi tại nông hộ ông Phongsack. Khối lượng gà lai theo dõi tại nông hộ ông Bounthan. Khối lượng gà lai theo dõi tại nông hộ ông Khamxang.

Khối lượng gà lai theo dõi tại nông hộ bà Ben. Khối lượng gà lai theo dõi tại nông hộ ông Thammavong. Khối lượng gà lai theo dõi tại 5 nông hộ. Đánh giá về kết quả nuôi gà lai F1(♂LPx♀HC) của các chủ hộ.

99 ix DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 2. Sơ đồ về các biểu hiện của ưu thế lai. Khối lượng cơ thể gà Hon Chu hậu bị nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Tỷ lệ đẻ của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang.

Năng suất trứng tích lũy của gà Hon Chu nuôi tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Khối lượng của gà Hon Chu nuôi thịt tại Trường Cao đẳng Nông lâm nghiệp miền Bắc Luang Prabang. Khối lượng của gà F1(LP-HC) từ 1 ngày tuổi đến 22 tuần tuổi. Khối lượng của gà F1(HC-LP) từ 1 ngày tuổi đến 22 tuần tuổi.

Tỷ lệ đẻ của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Năng suất trứng tích lũy của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng. Tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng của gà lai F1 giữa Hon Chu và Lương Phượng .