HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN PHƠ PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI LỢN THEO HƯỚNG AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI TỈNH BẮC NINH Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9 31 01 05 Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Hùng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Văn Phơ i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Để hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Phạm Văn Hùng người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức và thời gian cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Bắc Ninh, lãnh đạo và cán bộ UBND, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, các hộ nông dân, trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp,.
chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài luận án. Qua đây, tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban Quản lý dự án Việt - Bỉ, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã hỗ trợ một phần kinh phí để tôi thực hiện một số nghiên cứu trong quá trình đào tạo. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn những đóng góp, hỗ trợ của nhóm nghiên cứu trong đề tài Việt - Bỉ đã giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án này. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án.
Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Văn Phơ ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục hộp. ix Danh mục hình. x Danh mục đồ thị. x Trích yếu luận án.
xi Thesis abstract. Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.
Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Tổng quan về phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
Các công trình nghiên cứu ngoài nước. Các công trình nghiên cứu trong nước. Đánh giá chung và khoảng trống nghiên cứu. Cơ sở lý luận về phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm.
An toàn thực phẩm và mối nguy an toàn thực phẩm đối với thịt lợn. Đặc điểm chăn nuôi lợn và nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong khâu chăn nuôi lợn. Chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm.
Vai trò của phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Nội dung nghiên cứu phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Cơ sở thực tiễn về chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm.
Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Kinh nghiệm của một số địa phương về phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp tiếp cận. Khung phân tích. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.
Đặc điểm cơ bản của tỉnh Bắc Ninh. Chọn điểm khảo sát. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp.
Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp. Phương pháp xử lý dữ liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Thống kê mô tả.
Thống kê so sánh. Hạch toán kinh tế hộ. Mô hình hồi quy. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh. Tổng quan chung tình hình chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Kiểm soát chất lượng đầu vào cho chăn nuôi tại tỉnh Bắc Ninh.
Thực hiện các biện pháp chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm của các cơ sở chăn nuôi. Liên kết trong chăn nuôi lợn. Kết quả và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh.
Chủ trương, chính sách phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh. Quy hoạch phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh. Nguồn cung cấp giống lợn. Nguồn cung cấp thức ăn và quản lý thức ăn chăn nuôi.
Dịch bệnh và công tác thú y. Nguồn lực của các hộ chăn nuôi. Môi trường trong chăn nuôi lợn. Thị trường và thị hiếu của người tiêu dùng.
Quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và quản lý thị trường. Giải pháp phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh. Căn cứ đề xuất giải pháp. Kết luận và kiến nghị.
150 Danh mục các công trình công bố liên quan đến kết quả luận án. 151 Tài liệu tham khảo. 162 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ATDB An toàn dịch bệnh ATSH An toàn sinh học ATTP An toàn thực phẩm BQL ATTP Ban Quản lý An toàn thực phẩm CN Chăn nuôi DTLCP Dịch tả lợn Châu Phi FAO Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (Food and Agriculture Organization of the United Nations) FMD Bệnh lở mồm long móng (Foot-and-mouth disease) GAP Thực hành nông nghiệp tốt (Good Agriculture Practices) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn (Gross Regional Domestic Product) HTX Hợp tác xã KIP Phương pháp hỏi những người am hiểu (Key informant panels) NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn PED Bệnh tiêu chảy cấp trên lợn (Porcine Epidemic Diarrhea) PRA Đánh giá nông thôn có sự tham gia (Participatory Rural Appraisal) PRRS Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn (Porcine reproductive and respiratory syndrome) TĂCN Thức ăn chăn nuôi TSE Bệnh xốp não (Transmissible Spongiform Encephalopathies) TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân VietGAHP Quy trình thực hành chăn nuôi tốt ở Việt Nam (Vietnamese Good Animal Husbandry Practices) VietGAP Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam (Vietnamese Good Agricultural Practices) VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Tình hình dân số và lao động của tỉnh Bắc Ninh.
Căn cứ chọn huyện nghiên cứu. Các xã chọn khảo sát và số hộ chọn khảo sát. Số lượng các cơ sở chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018 - 2020. Tình hình biến động đàn lợn của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018 - 2020.
Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018 - 2020. Kết quả thanh tra chuyên ngành về thuốc và thức ăn chăn nuôi của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017-2018. Thông tin chung về hộ điều tra. Tình hình chuồng trại phục vụ chăn nuôi.
Quản lý chuồng trại, an toàn sinh học và quyền lợi vật nuôi. Tình hình tài sản phục vụ chăn nuôi lợn. Nguồn gốc con giống trong chăn nuôi lợn. Cách thức chọn giống lợn của hộ.
Loại thức ăn sử dụng trong chăn nuôi lợn. Tình hình kiểm tra các nguyên liệu thức ăn và dụng cụ dự trữ, phối trộn của các hộ phối trộn thức ăn cho lợn. Tình hình kiểm tra thức ăn công nghiệp. Tình hình dự trữ và bảo quản thức ăn chăn nuôi.
Kết quả kiểm tra tình hình dự trữ thức ăn. Nguồn nước sử dụng trong chăn nuôi. Tình hình phòng bệnh cho lợn. Ứng xử của người chăn nuôi khi lợn bị bệnh.
Ứng xử của người dân khi lợn bị chết. Tình hình tham gia tập huấn trong chăn nuôi lợn. Chi phí trong chăn nuôi lợn của hộ. Kết quả chăn nuôi lợn của hộ (tính cho 100 kg sản phẩm).
Các vùng chăn nuôi lợn tập trung của Bắc Ninh. Tình hình dịch bệnh của lợn ở tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017-2020. Tỷ lệ lợn bị bệnh của các hộ (tính cho lứa cuối). Kết quả ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến dịch bệnh trong chăn nuôi lợn.
Hiểu biết của người chăn nuôi về các chất cấm không được sử dụng trong chăn nuôi lợn. Hiểu biết của người chăn nuôi về chăn nuôi theo hướng an toàn thực phẩm. Nhận thức khác của người dân về chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm. Nguồn lực đất đai dành cho chăn nuôi lợn của hộ.
Tình hình vốn phục vụ chăn nuôi. Kết quả ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất chăn nuôi lợn. Tình hình xử lý chất thải chăn nuôi. Tình hình xử lý nước thải.
124 viii DANH MỤC HỘP TT Tên hộp Trang 4. Khử trùng chuồng trại. Kỹ thuật trong thực hành chăn nuôi của hộ. Vai trò của liên kết giữa các hộ nông dân trong chăn nuôi lợn theo hướng an toàn thực phẩm.