Luận văn ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại phường phùng chí kiên thành phố bắc kạn

Luận văn phân tích tác động của phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại phường Phùng Chí Kiên, Bắc Kạn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kiều
• Người hướng dẫn: GS TS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Sự Phát Triển Đô Thị Đến Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Và Đời Sống Người Dân Tại Phường Phùng Chí Kiên, Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn Giai Đoạn 2010 – 2015
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bắc Kạn

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 2.2.1. Đô thị
• 2.2.2. Đô thị hóa
• 2.2.3. Thực tiễn đô thị hóa
• 2.2.4. Tình hình đô thị hóa trên thế giới
• 2.2.5. Đô thị hóa ở một số nước phát triển trên Thế giới
• 2.2.6. Quá trình đô thị hóa ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu
• 3.4.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Tình hình sử dụng đất và quản lý đất đai của phường Phùng Chí Kiên
• 4.2.1. Tình hình sử dụng đất của phường Phùng Chí Kiên
• 4.2.2. Thực trạng tình hình quản lý đất đai tại phường Phùng Chí Kiên
• 4.3. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới công tác quản lí đất đai trên địa bàn phường Phùng Chí Kiên, thành phố Bắc Kan, tỉnh Bắc Kan
• 4.3.1. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới quản lí đất đai tại phướng Phùng Chí Kiên
• 4.3.2. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới biến động sử dụng đất và tình hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.3. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới đời sống của người dân trên địa bàn Phường Phùng Chí Kiên, Thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.3.1. Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến thu nhập và việc làm của người dân
• 4.3.3.2. Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến đời sống xã hội của người dân
• 4.4. Đánh giá sự ảnh hưởng của đô thị hóa tới đời sống kinh tế – xã hội của các hộ thông qua các câu hỏi định tính
• 4.5. Đánh giá chung tác động của đô thị hóa tới sản xuất nông nghiệp và đời sống của hộ nông dân mất đất nông nghiệp trên địa bàn phường Phùng Chí Kiên
• 4.5.1. Tác động tích cực
• 4.5.2. Tác động tiêu cực
• 4.6. Một số giải pháp nâng cao đời sống kinh tế hộ, tăng cường vai trò quản lý nhà nước trong quá trình đô thị hóa tại phường Phùng Chí Kiên
• 4.6.1. Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đời sống kinh tế hộ nông dân bị mất đất nông nghiệp trong khu vực đô thị hóa
• 4.6.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước đối với đất đai trong quá trình đô thị hóa ở phường Phùng Chí Kiên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp

Quá trình phát triển đô thị tại Phường Phùng Chí Kiên, Thành phố Bắc Kạn đã có những tác động mạnh mẽ đến sử dụng đất nông nghiệp. Trong giai đoạn 2010-2015, diện tích đất nông nghiệp đã giảm đáng kể do sự mở rộng của các khu đô thị và hạ tầng kỹ thuật. Sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đất đô thị không chỉ làm giảm quỹ đất nông nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân. Theo thống kê, diện tích đất nông nghiệp ở Phường đã giảm khoảng 20% trong giai đoạn này, điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt lương thực và thực phẩm tại địa phương. "Sự phát triển đô thị đã làm biến đổi bộ mặt kinh tế và xã hội của Phường, tạo ra nhiều thách thức cho người nông dân". Hơn nữa, tình trạng chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp diễn ra không có kế hoạch, gây ra sự bức xúc trong cộng đồng dân cư.

1.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại Phường Phùng Chí Kiên đã có những biến động lớn trong giai đoạn 2010-2015. Diện tích đất nông nghiệp đã bị thu hẹp do sự phát triển của các khu đô thị và hạ tầng. Các hộ nông dân gặp khó khăn trong việc duy trì sản xuất nông nghiệp. "Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá, nhưng với sự đô thị hóa, chúng tôi phải đối mặt với nhiều thách thức". Việc quy hoạch sử dụng đất chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên và không đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp.

II. Tác động đến đời sống người dân

Sự phát triển đô thị không chỉ ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân tại Phường Phùng Chí Kiên. Mặc dù một số hộ dân có cơ hội tiếp cận việc làm mới trong các lĩnh vực phi nông nghiệp, nhưng nhiều hộ nông dân lại phải đối mặt với tình trạng mất đất và thu nhập giảm sút. "Chúng tôi đã mất đi nguồn thu nhập chính từ nông nghiệp, trong khi công việc mới không đủ để bù đắp". Tình trạng này dẫn đến sự gia tăng nghèo đói và bất bình đẳng trong cộng đồng. Các chính sách hỗ trợ cho người dân bị mất đất chưa được thực hiện hiệu quả, gây ra nhiều lo lắng và bức xúc trong xã hội.

2.1. Thay đổi trong kinh tế nông thôn

Kinh tế nông thôn tại Phường Phùng Chí Kiên đã có sự thay đổi lớn do ảnh hưởng của đô thị hóa. Nhiều hộ nông dân đã chuyển đổi sang các ngành nghề khác nhau, nhưng không phải tất cả đều thành công. "Chúng tôi cần có sự hỗ trợ từ chính quyền để có thể chuyển đổi nghề nghiệp một cách hiệu quả". Việc thiếu thông tin và kỹ năng cần thiết đã khiến một số hộ không thể thích ứng với sự thay đổi này. Hơn nữa, sự phát triển không đồng đều giữa các khu vực trong Phường đã tạo ra khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn.

III. Đề xuất giải pháp quản lý đất đai và nâng cao đời sống

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân, cần có những giải pháp quản lý đất đai hiệu quả. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc phát triển bền vững, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị mất đất. "Chúng tôi cần một quy hoạch sử dụng đất hợp lý, để vừa phát triển đô thị vừa bảo vệ đất nông nghiệp". Cần tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân trong việc chuyển đổi nghề nghiệp, đồng thời tạo điều kiện cho họ tiếp cận các nguồn vốn và thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

3.1. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý

Việc quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện một cách đồng bộ và khoa học. Các cơ quan chức năng cần có kế hoạch rõ ràng về việc bảo vệ quỹ đất nông nghiệp, đồng thời phát triển các khu đô thị theo hướng bền vững. "Chúng tôi hy vọng rằng quy hoạch sẽ giúp bảo vệ đất nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân". Điều này không chỉ giúp bảo đảm an ninh lương thực mà còn tạo ra môi trường sống tốt hơn cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá và có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con người và xã hội, là sản phẩm của sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội. Đất là nơi diễn ra các hoạt động sống, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là đối tượng của các mối quan hệ sản xuất trong các lĩnh vực sử dụng đất đai. Nó giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội. Đất đai còn là địa điểm, là nền tảng, là cơ sở cho mọi hoạt động phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Ngày nay, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ và giảm tính bền vững trong sử dụng đất. Ngoài ra, với quá trình đô thị hoá làm cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng giảm, trong khi khả năng khai hoang đất mới và các loại đất khác chuyển sang đất nông nghiệp lại rất hạn chế.

Do vậy, ảnh hưởng của đô thị hóa đến quỹ đất nông nghiệp là rất lớn, để sử dụng quỹ đất hợp lý theo quan điểm về sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu, được các nhà khoa học trên thế giới đăc biệt quan tâm. Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Phường Phùng Chí Kiên ,Thành phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn là thị trấn ở miền núi phía Đông Bắc nước ta, đang trong quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá và hiện đại hoá với tốc độ nhanh. Quá trình phát triển đô thị diễn ra trên bình diện rộng, đã làm biến đổi bộ mặt kinh tế, văn hoá, xã hội và kiến trúc của cả Thành Phố Bắc Kạn.

Hoà theo xu thế đó, tốc độ phát triển đô thị đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ tới quá trình sử dụng đất nông nghiệp tại Phường Phùng Chí Kiên nói chung và Thành Phố Bắc Kạn nói riêng. Quá trình phát triển đô thị đã làm cho diện tích đất nông nghiệp tại Phường có những thay đổi đáng kể: diện tích đất cho sản xuất nông nghiệp ở khu vực nông thôn bị thu hẹp dần nhường cho diện tích đất khu đô thị tăng lên nhanh chóng, quan hệ kinh tế đất đô thị cũng được tiền tệ hóa theo quy luật của kinh tế thị trường. Quan hệ sử dụng đất đô thị có những phát sinh phức tạp mà nhiều khi đã vượt ra ngoài tầm kiểm soát của Nhà nước - đó là tình trạng tự ý chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, sự quá tải của hạ tầng kỹ thuật đô thị, ô nhiễm môi trường, thiếu vốn đầu tư… Đặc biệt, đô thị phát triển không đúng định hướng, mục tiêu của Nhà nước do công tác xây dựng và quản lý quy hoạch chưa tốt. Giá cả đất đô thị trên thị trường bất động sản có những biến động rất phức tạp, gây ra những khó khăn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Do biến động của quan hệ sử dụng đất trong quá trình phát triển đô thị, tình hình chính trị xã hội cũng có những biểu hiện xấu như: Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn do đô thị hoá, tình trạng khiếu kiện ngày càng gia tăng, đặc biệt khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai chiếm tỷ lệ lớn. Xuất phát từ thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp, tận tình của thầy giáo GS. Nguyễn Thế Đặng, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại Phường Phùng Chí Kiên , Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn Năm 2010- 2015” 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá được ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, đời sống người dân và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá thực trạng của sự phát triển đô thị trên địa bàn Phường Phùng Chí Kiên,Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn. - Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp Phường Phùng Chí Kiên,Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn. - Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến đời sống người dân trên địa bàn Phường Phùng Chí Kiên,Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn.

- Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trước sự phát triển đô thị trên địa bàn Phường Phùng Chí Kiên,Thành Phố Bắc Kạn, Tỉnh Bắc Kạn. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Góp phần đóng góp xây dựng cơ sở khoa học về đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và đời sống, việc làm của người dân. - Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất chính sách tăng cường hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống người dân cho Phường Phùng Chí Kiên , Thành phố Bắc Kạn và các địa phương có điều kiện tương tự. Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở pháp lý - Căn cứ Luật Đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003. - Căn cứ Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. - Căn cứ Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

- Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 08 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. - Căn cứ Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07 tháng 5 năm 2009 của Chính phủ về việc phân loại đô thị. - Căn cứ Thông tư số 10/2008/TT-BXD ngày 22 tháng 04 năm 2008 của Bộ Xây dựng hướng dẫn về đánh giá, công nhận khu đô thị mới kiểu mẫu. - Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.

Cơ sở lý luận và thực tiễn 2. Đô thị Ở Việt Nam, theo điều 6 nghị định số 42/2009/NĐ/CP [6] ngày 07 tháng 5 năm 2009 của chính phủ về việc phân loại đô thị, có tiêu chuẩn cơ bản về phân loại đô thị, việc phân loại được xem xét, đánh giá trên cơ sở hiện trạng phát triển đô thị tại năm trước liền kề năm lập dự án phân loại đô thị hoặc thời điểm lập đề án phân loại đô thị, bao gồm : 1. Chức năng đô thị: Là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành, cấp quốc gia, cấp vùng liên tỉnh, cấp tỉnh, cấp huyện hoặc là một trung tâm của vùng trong tỉnh có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước hoặc một vùng lãnh thổ nhất định. Quy mô dân số toàn đô thị tối thiểu phải đạt 4 nghìn người trở lên.

Mật độ dân số phù hợp với quy mô, tính chất và đặc điểm của từng loại đô thị và được tính trong phạm vi nội thành, nội thị và khu phố xây dựng tập trung của thị trấn. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp được tính trong phạm vi ranh giới nội thành, nội thị, khu vực xây dựng tập trung phải đạt tối thiểu 65% so với tổng số lao động. Hệ thống công trình hạ tầng đô thị gồm hệ thống công trình hạ tầng xã hội và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật: a) Đối với khu vực nội thành, nội thị phải được đầu tư xây dựng đồng bộ và có mức độ hoàn chỉnh theo từng loại đô thị. b) Đối với khu vực ngoại thành, ngoại thị phải được đầu tư xây dựng đồng bộ mạng hạ tầng và bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển đô thị bền vững.

Kiến trúc, cảnh quan đô thị: Việc xây dựng phát triển đô thị phải theo quy chế quản lý kiến trúc đô thị được duyệt, có các khu đô thị kiểu mẫu, các tuyến phố văn minh đô thị, có các không gian công cộng phục vụ đời sống tinh thần của dân cư đô thị, có tổ hợp kiến trúc hoặc công trình kiến trúc tiêu biểu và phù hợp với môi trường, cảnh quan thiên nhiên. Đô thị hóa Đô thị hóa là một quá trình phát triển về dân số đô thị, số lượng và quy mô đô thị cũng như về các điều kiện sống theo kiểu đô thị. Trong quá trình ĐTH đều có sự phát triển về lượng và chất ở các đô thị cũng như các điểm dân cư nông thôn (về cơ cấu kinh tế, cơ cấu dân cư, cơ cấu tổ chức xã hội và không gian quy hoạch – kiến trúc, hình thái xây dựng,…). Các nhà khoa học thuộc nhiều bộ môn đã nghiên cứu quá trình ĐTH và đưa ra không ít định nghĩa cùng với những định giá về quy mô, tầm quan trọng và dự báo tương lai của quá trình này.

“Đô thị hóa là tiến trình kinh tế - xã hội thể hiện bằng việc tăng dân thành thị, tập trung một số lượng lớn con người tại các thành phố, đặc biệt là tại những siêu đô thị, bằng việc phổ biến lối sống thành thị tới toàn bộ hệ thống dân cư của cả một vùng rộng lớn. Siêu đô thị hóa (super-urbanization) là việc tăng dân thành thị một cách không thể kiểm soát và dẫn đến quá tải cho môi trường thiên nhiên, phá vỡ sự cân bằng sinh thái. Đô thị hóa giả tạo (false urbanization) là tình trạng điển hình tại các nước đang phát triển.