CHƯƠNG 1: TONG QUAN VE TRANH CHAP DAT ĐẠI VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHAP ĐẮT DAI THEO THỦ TỤC HANH CHÍNH 1. Khái niệm tranh chấp đất đai Đất đai luôn có vai trò vả vị trí quan trọng đổi với mỗi quốc gia, góp phan quyết định sự phát triển của mỗi đắt nước. Tranh chấp đất đai thể hiện. dấu ấn manh mé trong các thời kỷ lịch sử khác nhau của quan hệ pháp luật đắt đai.
Chẳng hạn trước đây, Nhà nước chỉ thừa nhên hai hình thức sở hữu trong quan hệ it dai: sở hữu Nha nước và sở hữu tập thể, đất đai được “tập thé hóa. thành ruông đất hợp tác xã, tập đoàn sản xuất nha nước, nghiêm cấm mua bán chuyển nhương đất đai, phát canh thu tô đưới mọi hình thức (Điều 5 Luật Bat dai 1987) Bước sang thời kj mới, nha nước với các quy định chất chế của pháp. luật đã điều chỉnh các quan hệ đất đai qua đó đã taolập một môi trường pháp lý, các chính sách liên quan đến nghĩa vụ tài chính của đất đai, đồng thời dat dai được thừa nhân có giá tr, quyên sử dụng đất được tham gia các giao dich dân sự từ đó tao nên các quan hệ đất đai ngày cảng da dang va phức tap tao niên nhiều tranh chấp đắt dai phát sinh. `Ngoài ra tinh phức tap, gay git của tranh chấp đất đai không chỉ dừng lại ở khía cạnh tranh chấp dân sự ma còn có thé dan đến các vụ án hình sự, thêm chí còn mang tính chính trị, gây ảnh hưởng đến trật tư xã hội.
Vi vay, giải quyết tranh chấp đất đai là một nội dưng rất quan trong và không thé thiếu của pháp luật đất đai ‘Theo quy định Khoản 24 Điều 3 Luật dat dai 2013 thi “tranh chấp đắt dai là tranh chấp về quyén. nghĩa vụ của người sử dung đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đắt dai” [3] Trong đỏ, người sử dụng đất được Nha nước giao đất, cho thuê đất, công nhân quyển sử dung đốt, nhân chuyển quyển sử dụng đất theo quy định của Luật Dat đai, bao gảm: Các tổ chức trong nước, các tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, người Việt nam định cu ở nước ngoai, các hộ gia inh, ca nhân trong nước, công đồng dân cư, các cơ sở tôn giáo. Doanh nghiệp có vốn đâu tư nước ngoài gồm doanh nghiệp 100% vin đầu tu nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Viết Nam ma nha đầu tư nước ngoài mua cỗ pl , sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp uật về đầu tự. Đôi với từng chủ thể sử dụng dat khác nhau với hình thức sử dụng đất khác nhau, pháp luật sẽ ghi nhên quyền va ngiấa vụ tương ứng khác nhau.
Cụ thể, quyền vả nghĩa vụ của cá nhân, gia định sử dung đất được ghi nhận tại Điều 179 Luật Dat đai 2013. Mục 2 Chương 11 Luật Bat đai 2013 đã quy định chi tiết quyền vả nghĩa vụ đối với tổ chức sử dụng đất. Như vay tranh chấp đất đai được hiểu trước tiên 1a tranh chấp về quyền quản lý, quyên sử đụng một thửa đất hoặc nhiều thửa đắt hoặc một điện tích đất cụ thé ma mỗi bên đều cho ring mình phải được quyền đó do pháp luật quy định và bảo hộ, Vì vậy, trong trường hợp họ không thé cùng nhau tự giải quyết các tranh chấp đó thi phải để nghỉ cơ quan có thẩm quyển giải quyết. Tranh chấp về đất đai phd biển hơn cả là tranh chấp giữa các chủ thé vẻ ranh giới sử dung đất, các tai sản trên đất trong quan hệ gia đính, vợ chẳng, anh em, thậm chi giữa bé me vả con cái 'Ngoãi ra còn có tranh chấp vé quyền, ngiấa vu phát sinh trong quá trình sử dụng đất.
Dang tranh chấp nảy thưởng xây ra khi các chủ thé có những. giao dich dân sự vẻ quyển sử dụng đất như tranh chấp về quyển va ngiấa vụ trong hop đồng chuyển nhượng, cho thuê quyền sử dụng đất hoặc các tranh chấp liên quan đến việc bôi thường giải phóng mặt bang, hỗ trợ, tai định cư khi nhà nước thu hồi đất Quyển sỡ hữu nha ở va tải sản gắn lién với đất cũng là một nội dung quan trong trong tranh chấp dat đai vì chúng không thể tach rời, khi giải quyết tranh chấp dat đai, các cơ quan có thẩm quyển luôn phải giải quyết cả các tải sẵn ngắm và nỗi liên quan đền đất. Trên thực tế thường xuất hiện dạng tranh chấp đất đai và tranh chấp. liên quan đền dat đai phổ biển sau đây: - Tranh chấp hợp đồng chuyển đổ: quyên sử dung đất Dang tranh chấp nay thường xây ra ở vùng nông thôn, việc phát sinh thường là do lúc chuyển đổi đất đai hai bên không làm hợp đỏng hoặc hop mặc dit vào thời điểm chuyển đỗi hai bên đều đã nhất trí vé các điều kiến để chuyển đỗi quyền sử dụng đất - Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyên sử đụng đất Dạng tranh chấp nảy xảy ra khả phổ biển, việc phat sinh thường là do.
một bên hoặc cả hai bên thực hiện không đúng giao kết trong hop đồng, cũng có trường hợp do bị lửa đối hoặc sau khi ký kết hợp đồng thay bi hớ trong điều khoản théa thuận về giá cả nên rút lại không thực hiện hợp đồng Nhiễu trường hợp nôi dung hợp đồng không để cập rõ rằng về mục dich của hợp dong, không xác định cu thé ai la người có nghĩa vụ nộp thuê đôi với nha nước. đây cũng la nguyên nhân dn đến tranh chấp - Tranh chấp hop đồng cho thuê quyển sử dụng đất "Việc phát sinh dạng tranh chấp này là do một bến hoặc cả hai bên vi pham các điều khoản của hợp đẳng như: + Hết thời han thuê đắt nhưng không chiu tả lại đất cho bên cho thuê, + Không trả tiền thuê đất, + Sử dụng đất không dling mục đích khi thuế, + Đôi lại đất trước thời han hợp đẳng ~ Tranh chấp hợp đẳng thé chap quyền sử đụng dat: Dang tranh chấp nay thường phát sinh sau khi thời hạn thực hiện nghĩa ‘vu đã hễt, nhưng bên vay đã không thực hiện nghĩa vụ trả nợ như đã cam kết ~ Tranh chap thừa kế quyền sử dụng đất Dạng tranh chap nay thường xảy ra do các nguyên nhân chủ yếu sau: Người có quyền sử dung đất chết không để lại di chúc va những người thửa kế theo pháp luật không thöa thuận được với nhau vé việc phân chia di sản thừa kế hoặc không hiểu biết về các quy định của pháp luật thừa ké, nên. dẫn đến việc phat sinh tranh chấp. Người sử dung đất trước khi chết có lập di chúc để lại thừa kế quyển sử: dụng đất nhưng di chúc đó trai pháp luật.
(Điểu 630 Bộ uật Dân sicrăm 2015) ~ Tranh chấp do lần, chiém đất: Loại tranh chấp nay xảy ra do một hoặc. cả hai bên đã chiếm dụng đất của nhau. Có trường hợp trước đây khi thi hành chính sách cải tao nông nghiệp, Nha nước đã giao đất cho người khác sử dụng, nay chủ cũ tư động chiếm lai dat canh tác và dẫn đến tranh chap - Tranh chấp liên quan đến bôi thường, giải phóng mat bằng va tai định. cử khi Nhà nước thu hồi đất: Dang tranh chấp này chủ yêu phát sinh giữa cơ quan thực hiện bởi thường, giải phóng mét bằng với người sử dụng dat khi Nha nước thu hồi đắt, - Tranh chấp đất trong vụ án ly hồn.
- Tranh chấp về địa giới hảnh chính: Loại tranh chấp nay thường xây ra giữa hai cơ quan hành chính cùng cấp với nhau, tập trung ở những nơi có nguồn khai thác kinh tế trọng yêu, những ving có địa giới không rổ ring, không có mốc giới nhưng có vị trí quan trong, So với các tranh chấp trong các lĩnh vực khác thi tranh chấp đất đai có những đặc điểm riêng biệt, rất phức tạp và có nhiều khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp, điều đó được thể hiện qua những điểm chủ yếu sau đây: Chủ thể trong quan hệ tranh chấp đất đai phải lả người sử đụng đất (được Nhà nước giao dat, cho thuê đất, công nhận quyên sử dụng đất, nhận. chuyển quyền sử dụng đết) hoặc người khác có quyển, nghĩa vụ liên quan đến thửa đất. Trường hợp tranh chấp không phát sinh giữa những chủ thé nay với nhau liên quan đến thửa đất thi đó 1a quan hệ tranh chấp khác. Như vay, chủ thể của tranh chap đất đai là các tổ chức, hộ gia đình, cả nhân tham gia với tư cách la người quân lý hoäc người sử dụng đất Khách thể trong quan hệ tranh chấp đất đai là quyển sử dụng, tải sản gin liên với đất hoặc cả hai.
Đôi với quyên sử dụng đất thì đây là loại tải sản đặc biệt vì pháp luật đã quy định đất dai thuộc sỡ hitu toàn dân do Nha nước đại điện chủ sở hữu va thông nhất quản ly. Nhà nước sẽ trao lại quyền sit dụng đất cho người sử dụng đất thông qua các hình thức do pháp luất quy định. Đồng thời quyên sử dung đất cũng la tai sản (quyển tai sin) theo quy định của Bộ luật dân sự, vì vây quyền sử dung đất có thể lá đối tượng tham Gia các giao dich dân sự Quan hệ tranh chap dat đai có nội dung là sự xung đột, tranh chấp về các quyển, ngiữa vụ cia người sử dung đất đối với một hoặc nhiễu thửa đất cụ thể Nội dung của tranh chấp đất đai rất đa dạng và phức tap. Hoạt động quản.
lý va sử đụng dat trong nên kinh tế thị trường diễn ra rất đa dạng, phong phú với việc sử dung đất vào nhiều mục dich khác nhau, với diện tích, nhu cầu sử dụng khác nhau. Trong giai đoạn mới hiện nay thi đất đai cảng trở nên có giá trí, quyền sử dụng đất lä một loại mặt hang hết sức đặc biết, đem lại những lợi 10 nhuận. 1g 14 cho các chủ thé trong quan hệ giao dịch về đất đai. Tat nhiên, khi nội dung quan lý va sử dụng đất phong phú vả phức tạp hơn thì những mâu thuẫn, bat đồng xung quanh việc quản lý vả sử dung đất dai cũng.
trở nên gay gắt va tram trọng hơn. Tranh chấp đất đai phát sinh gây hệ quả xâu vẻ nhiều mat như: Có thể gây mat ôn định về chính trị, phá vỡ mỗi quan hệ xã hội, lam mat đoàn kết trong nội bộ nhân dân, phá vỡ trật tự quan lý dat đai, gây định trệ sản xuất, ảnh hưỡng trực tiếp đến lợi ích không những của bản thân các bên tranh chấp sma còn gây thiệt hai dén lợi ich của Nha nước va zã hội 1.