CHƯƠNG 1. NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUAT VE GIẢI. QUYẾT TRANH CHAP ĐẮT DAI THEO THỦ TỤC HANH CHÍNH. 11 Cơ sở lý hận âmvề tranh chấp dat đai Trước hét, để làm rõ khái niềm TCDD thi cin phải hiểu "tran chấp" là gị? Trong cuộc sông, thực tế có rat nhiêu loại tranh chấp, dưới nhiễu hình thức khác nhau trong tất cả các các lĩnh vực.
Tùy theo từng góc nhìn, từng. lĩnh vực hay từng thời điểm mã nó có các khải niệm khác nhau về "tranh. chấp" abu Theo giải thích của Từ didn tiếng Việt — Viên Ngân Ngữ học với chủ biển là GS. Hoang Phê thi tranh chấp nói chung được hiểu là việc "Giảnh han một cá h giằng co cái không thuộc về bên nào "hoặc “Déu tranh giằng hủ có ý kiến bắt đồng, thường idtrong vấn đề quyên lợi giiữa hai bên Qua tham khảo những công trình nghiên cửu về các khái niệm tranh chấp trong các lĩnh vực dân sự, kinh doanh, hợp đẳng được khải quát với các nội dung sau: Tranh chấp dân sự có thể u 1a những mâu thuẫn, bat hoa về.
„ bất đồng, xung đột giữa những chủ thể kinh doanh với nhau trong các hoat động kinh doanh Hay tranh chấp hop đông được hiểu là những xung đột, bắt đồng. mâu thuẫn giữa. các bên về việc thực hiện hoặc không thực hiện các quyển và nghĩa vụ trong hop đồng. Trong lĩnh vực đất đai, khi các bên tham gia các quan hệ pháp luật đất dai, sự khác biệt về mặt lợi ích, quyền lợi giữa các chủ thé la điều đương, "Viên Ngôn ngšhọc,Q003), Ne ain Tag it, a Đã Nẵng, Ba Wing, 1095 nhiên va khi cỏ sự khác biệt việc nay sinh mâu thudn dẫn đến tranh chấp 1a điều không thể tránh khỏi Việc dẫn đến tranh chấp có thể này sinh từ những tất ạ, mau thuấn giữa những các bên sử dung đất với nhau, giữa bên sử dung đất với bên sở hữu đất hay giữa bên sở hữu, quản lý, sử dụng với các ‘bén có quyển lợi và nghĩa vu khác liên quan.
Nó cóthể là tranh chap giữa bên. cho thuê với bên thuê, giữa bến bán va bên mua, giữa các chủ thé đồng sỡ hữu, giữa nhà nước la đại diện chủ sở hữu với bên có quyển sử dụng đắt. tap tt , đơn vị, tổ chức, cơ Va các bên ở đây có thé là cá nhân, hộ gia định, quan va các thực thể được nha nước, pháp luật có đủ kha năng tham gia quan hệ dat dai khác "Với những khải niệm và phân tích cơ bản nêu trên vẻ các dạng tranh. chap "tranh chap" ta có thể hiểu tranh chấp dat dai 1a sự bắt đồng, mâu thuẫn.
hay xung đốt về mất lợi ích, quyền lợi và nghĩa vụ giữa các chủ thể tham gia vào quan hệ đất dai trong quả trình quan lý va sử dụng đất đai ‘Now vậy, có hai điểm can lam rõ trong khái niệm TCDD như sau: Thứ nhét, cần làm rõ TCDD với nội him đây đủ là gi? lả tranh chấp quyền sử dụng đất hay bao gồm cả tranh chấp quyền sử dung đất va các tranh chấp liên quan đến quyên sử dụng đât? Vé van để này, khoa học pháp lí hiện say còn tôn tại hai ludng quan điểm chủ đạo như sau: ‘Quan điểm thứ nhất hiểu TCDD theo nghĩa hẹp cho rằng, TCDD chỉ là tranh chấp về quyền sử dung đắt. Theo đó khái niệm TCDD trong các văn ban pháp lý ở nước ta hiện nay không xác định được là tranh chấp tổng thé các quyền va ngiĩa vụ hay chỉ là tranh chấp từng quyển và ngiĩa vụ đơn lẻ của người sử dung dat do pháp luật đất đai quy định, hay bao gồm cả tranh chấp những quyền vả nghĩa vụ ma người sử dung dat có được khi tham gia vào các quan hệ pháp luật khác. Bên canh đó, chủ thể tranh chấp vốn được goi a “hai hay nhiễu bên" cũng không được xác đính rõ rang là chỉ bao gồm người sử dụng dat hay là tất cả các chủ thể có liên quan đến quyền va nghĩa vụ của người sử dụng đất trong quan hệ TCDD. Chính sự chung chung này đã khiển cho nội dung của TCDD nhiều lúc được mở rộng tối đa ở mức độ có thể.
Vi vậy, trường phái có quan điểm nay cho rằng: Việc mỡ rông khái niệm TCD trong điểu kiện của nước ta hiện nay là chưa hop lý vi xuất phát từ chế độ sở hữu toàn dân đối với toàn bộ đất đai mã Nhà nước là đại điện chủ sở hữu thì người sử dụng đất chỉ có quyên sử dụng đối với đất dai. Vì vậy, cái ma họ tranh chấp khi TCDD chỉ có thé lả quyển sử dụng đất, Mặt khác, các thuật ngữ TCDD và tranh chấp quyển sử dung đất đã được sử dụng như những thuật ngữ thay thé nhau kể từ khi có Luật Dat đai năm 1987 đến nay ma không có sự phân biệt. Hơn nữa, các tranh chấp có liên quan đến quyển sử dụng đất của người sử dụng đất cũng đã từng được quy định cụ thể trong một số văn ban hướng dan vé thẩm quyên giải quyết các tranh chấp liên quan đến. đất đai với tên gọi là tranh chấp liên quan đền quyén sử dung đất chứ không phải TCDD một cách chung chung Quan điểm thứ hai, nhân đính TCDD bao gém cả tranh chấp quyển sử dụng đất va các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng dt, béi: Trong pháp luật đất đai, trước khi Luật Bat đai năm 2003 được thông qua va có hiệu lực thi hành thì khái niệm TCDD hấu như chưa được ai dé cập một cach chính.
thống và giải thích cụ thể. Mặc di vay, hiện tương TCĐĐ trong xã hội được pháp luật ghi nhận và quy định việc giãi quyết. Luật đắt đai 2003 lần đâu tiên ghi nhận khải niêm TCDD. Và kế thừa quy định đó Luật Đất dai năm 2013 ghi nhận: “Tranh chấp đất dai ia tranh chấp về quyền.
nghĩa vụ của người sit dung đắt giữa hai hay nhiều bên trong quan hệ đất dai”? Vậy, đôi tương. tranh chấp là quyển va nghĩa vụ của người sử dụng đất. Nghĩa là, bao gồm cả tranh chấp quyển sử dung đất va các tranh chấp liên quan đền quyền sử dung Thuần 24 Điều 3, Lut ĐÁ đg,3013 đất. Thuật ngữ “các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất” 1a một thuật ngữ có nội hàm rất rộng, bao gồm cả tranh chấp v quyén sử dung đất va tai san gắn lién với đất.
Theo suy luân logic thi tranh chấp về quyền sử đụng đất sẽ bao gồm ba loại: tranh chấp về việc ai là người có quyền sử dụng đất (thực chất là tranh chấp quyển sử dụng đất hay cu thé hơn là kiện đôi đất đang bi người khác chiếm giữ, tranh chap mốc giới), tranh chap hợp đông chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lai quyển sử dung đất va thé chấp hoặc. ‘bao lãnh, góp vin bằng giá trị quyén sử dụng đất, tranh chấp thừa kế quyển sit dụng đất Không thé phủ nhận rằng, ở mỗi quan điểm đều được lập luận dựa trên. những căn cử nhất định Song thiết nghi, việc hiểu vả vận dụng “tranh chấp đất dai” bao gồm cả tranh chấp quyển sử dụng đất và tranh chấp liên quan đến quyển sử dung đất là hợp ly ca về van dé lý luân lẫn thực tiễn ap dung pháp luật trong giai đoạn hiện nay. Mat khác hiểu như thé còn đúng với tinh thân của Luật dat đai 2013, đôi tượng nghiên cứu chính cia dé tài Thứ hat, cần lâm rõ khiêu nai liên quan dén đất đai có phải là tranh chấp đất đai.
Theo quy định tại khoản 24 điều 3 Luật Bat đai 2013 thì tranh chấp đất đai là tranh chấp của người sử dụng đất, nêu chúng ta coi khiếu nại liên quan én đất dai 1a một dạng của TCDD thi tranh chấp lúc này sẽ có thêm một chủ thể đốc biệt tham gia đó 1a đại diện chủ sở hữu. Biéu nay không phù hợp với lý luận cũng như thực tiễn pháp luật hiện hành, đặc biệt 1a về chủ thể tranh. Hơn thé nữa, Khiéu nai luôn zuất phát từ một mối quan hệ không binh đẳng giữa người khiéu nại vả người bị khiều nại ma người bị khiểu nại .Trong, quan hệ giữa cơ quan hảnh chỉnh Nhà nước va các chủ thể khác thi các chữ thể còn lại trong xã hội là người bị quan lý còn cơ quan hảnh chính Nhà nước 10 Ja cơ quan quan lý. Co quan Nha nước có quyển ban hanh các quyết định.
‘hanh chính có hiệu lực bắt buộc moi cá nhân, tổ chức phãi thi hảnh. Trong khi đó, tranh chấp giữa hai cá nhân tổ chức la sự tranh chấp giữa ‘hai chủ thể bình đẳng với nhau về quyền vả nghĩa vụ trước pháp luật. Khi tranh chấp xảy ra thì người bị phía bên kia vi pham có thể yêu cầu cơ quan. Nhà nước có thẩm quyên để nghị người có hành vi vi phạm chấm đứt hành vi vi pham đó, khôi phục lợi ích cho mình, hoặc béi thường thiệt hat do hảnh vi vị pham đó gây ra.12 Đặc điễm của tranh chấp đất đai.
Ở những vùng miễn khác nhau thi TCDD có những đặc điểm khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung TCDD có những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, về chủ thể của TCDD Với đặc thù ở nước ta, đất dai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước 1a đại dign chủ sở hữu, Nhà nước giao đất, cho thuê dat cho cá nhân, hồ gia định, tổ chức sử dụng ôn định, lâu dai hoặc công nhân quyền sử dung đất ôn định, lâu. dai cla họ đang sử dụng đất. Nên “chủ thé của TCDD chỉ có thé là ch thé quản Ij hoặc sử dung đất, không có quyền sở hữu đối với đắt dai”? Như vậy, chủ thé của TCDD không phai va không thé là chủ sở hữu đối với đất đai, nó.
phủ hop với lý luận cũng như thực tế quy đính của pháp luật ‘That haa, về đỗi tượng tranh chấp ‘Voi việc áp dụng chế độ sở hữu toản dân đối với đất đai nên ở nước ta đổi tượng của TCDD chỉ giới han trong phạm vi tranh chấp về quyền và nghĩa ‘vu trong quản lý, sử dụng đất và một số lợi ích ngiấa vụ có liên quan.