Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hiện đại hóa nền hành chính nhà nước, tỉnh Bắc Ninh liên tục khẳng định vị thế tiên phong khi nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) giai đoạn 2020 - 2022. Địa phương này đồng thời xếp thứ 3 toàn quốc về Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) năm 2022 và xếp thứ 7 về chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI). Nhằm tạo bước đột phá trong công tác quản trị công, tỉnh đã thiết lập mạng lưới Trung tâm Hành chính công đồng bộ tại 8 trên 8 đơn vị hành chính cấp huyện, kết nối trực tiếp với 126 bộ phận một cửa cấp xã. Được thành lập theo Quyết định số 300/QĐ-UBND ngày 22 tháng 6 năm 2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Trung tâm Hành chính công huyện Gia Bình giữ vai trò đầu mối chiến lược trong việc hướng dẫn, tiếp nhận và giải quyết thủ tục cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong chu kỳ 2020 - 2022, đơn vị đã tiếp nhận gần 72.000 hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết thành công hơn 70.000 hồ sơ với tỷ lệ trả kết quả đúng và trước hạn đạt trên 99%. Mặc dù đạt được những bước tiến vượt bậc, quy trình vận hành thực tế vẫn đối mặt với các rào cản nhất định như hệ thống phần mềm một cửa đôi lúc phát sinh lỗi kỹ thuật, tính liên thông giữa các phòng ban chuyên môn chưa thật sự đồng bộ và nhận thức của cán bộ ở một vài vị trí chưa quyết liệt. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Sĩ Tấn tập trung phân tích toàn diện bức tranh thực tiễn tại huyện Gia Bình, xác định rõ điểm nghẽn thể chế và cung cấp hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực phục vụ nhân dân đến năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý công mới và mô hình quản trị dịch vụ công lấy sự hài lòng của tổ chức, công dân làm thước đo đánh giá. Luận văn vận dụng khung pháp lý chủ đạo từ Nghị quyết số 30c/NQ-CP về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước, kết hợp Nghị định số 63/2010/NĐ-CP và Nghị định số 61/2018/NĐ-CP về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Hệ thống lý luận chuẩn hóa 4 khái niệm trọng tâm: thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính, cơ chế một cửa liên thông và dịch vụ hành chính công. Mô hình nghiên cứu phân tích sự tương tác giữa 3 nhóm nhân tố khách quan gồm hệ thống thể chế pháp luật, chính sách đãi ngộ công vụ và trình độ dân trí, cùng 3 nhân tố chủ quan gồm năng lực cán bộ, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và công tác thông tin tuyên truyền. Đề tài tích hợp bộ tiêu chuẩn quản lý chất lượng TCVN ISO 9001:2015 và hệ thống chỉ số PAR INDEX với thang điểm 13 trên 100 điểm dành riêng cho khối hành chính công cấp huyện, bao quát 5 lĩnh vực then chốt gồm đất đai, tư pháp, lao động, tài chính và quản lý đô thị.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả phối hợp đồng bộ giữa phương pháp định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan, khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2020 - 2022 của Trung tâm Hành chính công huyện Gia Bình và số liệu thống kê phát triển kinh tế xã hội địa phương. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua đợt khảo sát thực địa vào tháng 4 năm 2023 với tổng quy mô 79 mẫu khảo sát, bao gồm 66 công dân đại diện cho các tổ chức, doanh nghiệp đến giao dịch và 13 cán bộ công chức trực tiếp làm việc tại đơn vị.

Quy mô mẫu công dân được xác định theo công thức chọn mẫu xác suất của Fely David năm 2005 dựa trên lưu lượng bình quân 80 lượt giao dịch mỗi ngày, ứng với độ tin cậy 95% (hệ số Z bằng 1,96), tỷ lệ biến thiên ước lượng p bằng 0,5 và sai số biên chấp nhận được d bằng 0,05. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để bao quát đầy đủ các nhóm thủ tục có tần suất giao dịch cao. Nghiên cứu sử dụng thang đo Likert 5 mức độ để lượng hóa sự hài lòng, trải từ mức 1,00 đến 5,00 điểm. Việc lựa chọn phương pháp phân tổ thống kê, phân tích so sánh chuỗi thời gian 3 năm và thống kê mô tả điểm trung bình qua phần mềm Excel giúp nhận diện chính xác quy luật biến động hồ sơ và làm rõ nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế tồn đọng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, năng lực giải quyết hồ sơ duy trì ở mức rất cao và ổn định. Trong tổng số gần 72.000 hồ sơ tiếp nhận suốt giai đoạn 2020 - 2022, Trung tâm Hành chính công huyện Gia Bình đã xử lý dứt điểm hơn 70.000 hồ sơ, duy trì tỷ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt trên 99,1%. Tỷ lệ hồ sơ quá hạn được khống chế chặt chẽ dưới ngưỡng 0,9%, phản ánh tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ thực thi công vụ.

Thứ hai, cơ cấu giao dịch tập trung không đồng đều giữa các nhóm ngành. Thủ tục thuộc lĩnh vực đất đai và tư pháp chiếm tỷ trọng chi phối với hơn 65% tổng khối lượng giao dịch phát sinh, trong khi lĩnh vực tài chính, kế hoạch, lao động thương binh xã hội và bảo hiểm chỉ chiếm khoảng 35% còn lại.

Thứ ba, sự chuyển dịch sang dịch vụ công trực tuyến có bước tăng trưởng rõ rệt nhưng chưa đồng đều. Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến mức độ 3 và 4 tăng từ mức khoảng 18% trong năm 2020 lên trên 42% vào năm 2022. Tuy nhiên, tỷ lệ phát sinh hồ sơ trực tuyến trong mảng đăng ký biến động đất đai vẫn thấp hơn khoảng 25% so với mức bình quân chung của tỉnh Bắc Ninh.

Thứ tư, khảo sát chất lượng dịch vụ ghi nhận điểm đánh giá trung bình của người dân đạt 4,28 trên thang điểm 5,00, thuộc khoảng đo rất hài lòng. Dẫu vậy, tiêu chí về tốc độ xử lý trên phần mềm một cửa điện tử chỉ đạt 3,45 điểm, phản ánh sự chậm trễ cục bộ do hiện tượng nghẽn mạng hạ tầng.

Thảo luận kết quả

Những kết quả khả quan trên bắt nguồn từ sự quyết liệt của Ủy ban nhân dân huyện Gia Bình trong việc chuẩn hóa 4 bước tiếp nhận, chuyển giao, thẩm định và trả kết quả. Khi so sánh với Trung tâm Hành chính công thành phố Bắc Ninh nơi đạt sản lượng thụ lý 46.741 hồ sơ trong năm 2022 với tỷ lệ đúng hạn 97,8%, huyện Gia Bình đạt tỷ lệ đúng hạn cao hơn khoảng 1,3% nhờ áp lực giao dịch mỗi ngày vừa phải hơn. Tuy nhiên, nếu đối chiếu với mô hình Trung tâm Hành chính công thành phố Hạ Long, nơi đạt tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến 41,52% cho riêng dịch vụ mức độ 3 và tiếp nhận trên 10.200 hồ sơ điện tử trong tháng cao điểm, Gia Bình vẫn còn khoảng cách nhất định về mức độ tự động hóa quy trình nghiệp vụ.

Dữ liệu nghiên cứu của đề tài có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu tiếp nhận trực tiếp và trực tuyến qua 3 năm, kết hợp bảng phân tích phương sai thể hiện điểm hài lòng của 66 đối tượng khảo sát trên từng lĩnh vực dịch vụ. Việc thiết lập bảng đối chiếu ma trận giữa thời gian thụ lý thực tế và thời gian quy định sẽ làm nổi bật rõ các điểm nghẽn trong khâu luân chuyển hồ sơ giữa trung tâm với các phòng ban chuyên môn. Nguyên nhân của tình trạng hồ sơ bị chậm cục bộ xuất phát từ tính ổn định của đường truyền mạng chưa cao và việc chia sẻ dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế và bộ phận địa chính đôi lúc còn gián đoạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Một là, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và tích hợp hệ thống phần mềm dùng chung. Ủy ban nhân dân huyện Gia Bình chủ trì phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông nâng cấp đường truyền mạng nội bộ, khắc phục hoàn toàn lỗi đồng bộ cơ sở dữ liệu trước quý II năm 2025, phấn đấu đạt mục tiêu 100% hồ sơ tiếp nhận được số hóa đầu vào và giảm thiểu 30% thời gian luân chuyển văn bản.

Hai là, đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình và thanh toán không dùng tiền mặt. Trung tâm Hành chính công huyện Gia Bình phối hợp cùng các ngân hàng thương mại lắp đặt thiết bị quét mã thanh toán điện tử, đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến toàn trình lên trên 60% vào quý IV năm 2025, đặc biệt trong các giao dịch cấp phép xây dựng và đăng ký kinh doanh.

Ba là, chuẩn hóa năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ cho đội ngũ thực thi. Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu cho toàn bộ 13 cán bộ làm việc tại trung tâm, bảo đảm 100% nhân sự nắm vững quy trình kiểm soát TCVN ISO 9001:2015 và đạt điểm đánh giá kỹ năng số trên 85 điểm trước tháng 12 năm 2024.

Bốn là, thắt chặt cơ chế phối hợp liên thông và tăng cường kiểm tra giám sát công vụ. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện ban hành quy chế phối hợp ràng buộc trách nhiệm giữa trung tâm và các phòng ban chuyên môn, rút ngắn tối thiểu 20% thời hạn thẩm định đối với thủ tục đất đai phức tạp, đồng thời thực hiện nghiêm túc việc gửi 100% thư xin lỗi công dân nếu phát sinh hồ sơ trễ hẹn từ quý I năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, đội ngũ lãnh đạo và cán bộ quản lý nhà nước tại 8 trung tâm hành chính công cấp huyện và 126 bộ phận một cửa cấp xã thuộc tỉnh Bắc Ninh. Nghiên cứu cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp tái cấu trúc quy trình tiếp nhận, tối ưu hóa điểm số đánh giá chỉ số PAR INDEX hướng tới mốc điểm tối đa 13 điểm của khối hành chính công cấp huyện.

Thứ hai, các chuyên viên phụ trách chuyển đổi số và công nghệ thông tin tại các cơ quan quản trị địa phương. Tài liệu chia sẻ kinh nghiệm xử lý lỗi tích hợp phần mềm một cửa điện tử và các giải pháp thực tế để nâng tỷ lệ xử lý hồ sơ trực tuyến từ 18% lên trên 42%, hỗ trợ thiết kế hạ tầng chính quyền số liên thông.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Quản lý công. Luận văn đóng vai trò là một tài liệu tham khảo điển hình với phương pháp chọn mẫu chuẩn xác quy mô 79 đối tượng và cách ứng dụng mô hình Likert 5 mức độ vào phân tích định lượng hiệu quả chính sách công.

Thứ tư, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế tại địa phương. Nguồn tài liệu này giúp các đơn vị nắm bắt chi tiết quy trình thẩm định 4 bước, nâng cao khả năng giám sát tiến độ xử lý và chủ động tương tác với cơ quan công quyền nhằm cắt giảm trên 25% chi phí thời gian tuân thủ thủ tục hành chính.

Câu hỏi thường gặp

Kết quả nổi bật nhất trong công tác giải quyết thủ tục hành chính tại huyện Gia Bình là gì? Điểm nổi bật nhất là hiệu suất thụ lý hồ sơ đạt mức rất cao và ổn định. Trong chu kỳ 2020 - 2022, trung tâm đã xử lý thành công hơn 70.000 hồ sơ trên tổng số gần 72.000 hồ sơ tiếp nhận, xác lập tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn vượt mức 99,1%. Điển hình tại lĩnh vực tư pháp và bảo hiểm xã hội, tỷ lệ giải quyết sớm hạn luôn đạt trên 95%.

Nghiên cứu đã sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và lựa chọn theo phương pháp nào? Đề tài tiến hành khảo sát thực địa với tổng số 79 đối tượng vào tháng 4 năm 2023. Trong đó bao gồm 66 công dân được lựa chọn ngẫu nhiên dựa trên công thức tính mẫu Fely David từ quần thể bình quân 80 lượt giao dịch mỗi ngày, kết hợp phỏng vấn sâu 13 cán bộ đang công tác tại trung tâm nhằm bảo đảm độ tin cậy 95%.

Những nguyên nhân chính nào dẫn đến hiện tượng hồ sơ bị chậm trễ cục bộ tại đơn vị? Hạn chế này bắt nguồn từ sự thiếu ổn định của hệ thống phần mềm một cửa điện tử và việc đồng bộ dữ liệu quốc gia đôi khi gặp lỗi đường truyền. Bên cạnh đó, quy chế phối hợp thẩm định giữa trung tâm với các phòng ban chuyên môn cấp huyện ở lĩnh vực đất đai đôi lúc còn tình trạng cắt khúc, khiến thời gian xác minh thực địa bị kéo dài quá 3 ngày làm việc.

Luận văn đã rút ra những bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương tiên tiến? Tác giả đã đúc kết kinh nghiệm từ thành phố Bắc Ninh với mô hình tổng đài tự động kết nối 15 quầy chuyên môn đạt 100% sự hài lòng, và mô hình số hóa của thành phố Hạ Long với hơn 10.200 hồ sơ trực tuyến mỗi tháng. Bài học cốt lõi là phát huy quyết tâm của người đứng đầu gắn liền đầu tư công nghệ đồng bộ.

Đề xuất nào mang tính đột phá nhất để nâng cao chất lượng dịch vụ công tại địa phương? Đột phá then chốt là giải pháp tái cấu trúc quy trình số hóa đầu vào kết hợp cơ chế ủy quyền thẩm định 4 tại chỗ ngay tại trung tâm. Mục tiêu đến năm 2025 là cắt giảm 30% thời gian xử lý hồ sơ, nâng tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến mức độ toàn trình lên trên 60% và công khai hoàn toàn tiến độ trên hệ thống mạng.

Kết luận

  • Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về cải cách hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại cấp huyện.
  • Phản ánh trung thực năng lực giải quyết gần 72.000 hồ sơ với tỷ lệ thành công đúng và trước hạn trên 99,1% tại huyện Gia Bình giai đoạn 2020 - 2022.
  • Đo lường khoa học mức độ hài lòng của 66 công dân đạt điểm bình quân 4,28 trên thang 5,00 điểm cùng đánh giá sâu sắc từ 13 cán bộ chuyên môn.
  • Nhận diện chuẩn xác các rào cản kỹ thuật phần mềm và cơ chế phối hợp liên ngành đang tạo điểm nghẽn trong quy trình thụ lý hồ sơ.
  • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình hoàn thiện hạ tầng số và quy chế phối hợp dứt điểm trước quý II năm 2025.

Công trình nghiên cứu mang lại đóng góp thiết thực cho kho tàng tư liệu quản trị công địa phương, làm nền tảng nâng cao thứ hạng chỉ số PAR INDEX của huyện Gia Bình giai đoạn 2024 - 2026. Các nhà quản lý, cán bộ chuyên trách và cộng đồng học thuật hãy cùng khai thác, nhân rộng mô hình cải cách này nhằm kiến tạo nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp, minh bạch và hiện đại.