CHƯƠNG 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Các khái niệm liên quan tới đề tài 1. Khái niệm thủ tục Trong các hoạt động hành chính, các khái niệm "thủ tục" và "quy trình" có thể được hiểu khá nhầm lẫn và thường được dùng với nghĩa khác nhau. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa hai khái niệm là vô cùng quan trọng nhằm bảo đảm tính hiệu quả và tính chính xác trong quá trình hoạt động của một doanh nghiệp hoặc tổ chức.
Thủ tục về cơ bản là các hành động tuần tự được thiết kế để hoàn thành một nhiệm vụ. Ngoài ra thủ tục còn là một quy trình có tập hợp những bước đặc thù có thể dễ dàng xem xét và áp dụng nhằm thực hiện một hoạt động, giải quyết một vấn đề hoặc xử lý một trường hợp cụ thể. Thủ tục có thể được sử dụng trong mọi tổ chức, như nhà nước, doanh nghiệp, y tế, giáo dục và nhiều hơn nữa. Thủ tục cung cấp cách thức đơn giản và thuận tiện nhằm tiến hành hoạt động, giải quyết vấn đề hoặc xử lý trường hợp, do đó có thể ngăn ngừa rối loạn và giảm khả năng xảy ra nhầm lẫn hoặc sai sót.
Khái niệm thủ tục hành chính Căn cứ theo Nghị định số 63/2010/NĐ – CP ngày 08/06/2010 quy định về thủ tục hành chính thì Thủ tục hành chính là quy trình và phương pháp xử lý công việc của mỗi cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong từng công việc cụ thể giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau và giữa mỗi cơ quan hành chính nhà nước với từng tổ chức và cá nhân công dân được cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền quyết định và bắt buộc cơ quan nhà nước, từng tổ chức và cá nhân công dân phải thực hiện theo quy trình giải quyết thủ tục. Thủ tục hành chính là bộ phận quan trọng của thể chế hành chính Nhà nước, là công cụ của cơ quan Nhà nước được dùng trong giải quyết công việc 9 cho người dân và tổ chức, là căn cứ để xác định tính hiệu quả của nền công vụ. Do vậy, thủ tục hành chính đơn giản, minh bạch, công khai và dân chủ sẽ góp phần tăng hiệu lực và hiệu quả làm việc của bộ máy hành chính Nhà nước, rút ngắn khoảng cách giữa Nhà nước và người dân, tăng cường uy tín Nhà nước và niềm tin của nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Giải quyết thủ tục hành chính Trong việc giải quyết thủ tục hành chính cần quan tâm tới chủ thể của TTHC và đối tượng thực hiện TTHC.
Chủ thể của TTHC bao gồm chủ thể thực hiện thủ tục hành chính và chủ thể tham gia thủ tục hành chính. Chủ thể thực hiện thủ tục hành chính là chủ thể có quyền thay mặt Công dân thực hiện các thủ tục hành chính thông qua những cơ quan quản lý nhà nước hoặc tổ chức và cá nhân khác có thẩm quyền. Chủ thể tham gia thủ tục hành chính có thể là cá nhân, tổ chức hoặc công dân. Mỗi hoạt động quản lý theo một cách hiểu thông thường (ví dụ, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hoạt động cấp giấy phép, hoạt động xử phạt vi phạm hành chính.) thực chất là chuỗi các hoạt động xảy ra theo thứ tự nhất định mà mỗi một hoạt động cụ thể nào đó có thể được thực hiện bởi các chủ thể khác nhau, vào các thời gian khác nhau, với cách thức và vì các mục tiêu khác nhau.
Kết quả của hoạt động quản lý phụ thuộc rất nhiều nhân tố trong đó đóng góp một phần đáng kể như số lượng, trình tự những hoạt động quản lý và mục đích, thời gian, phương thức thực hiện những hoạt động cụ thể. Còn đối tượng thực hiện thủ tục hành chính sẽ là các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền tổ chức, cá nhân trong hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính. Mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng là mối quan hệ pháp luật. Trong quan hệ pháp luật hành chính quyền của bên này tương ứng với nghĩa vụ của bên kia và ngược lại, không giống như các quan hệ khác.
Như trong quan hệ dân sự các bên chủ thể vừa mang quyền, vừa mang nghĩa vụ với nhau, 10 - Quan hệ pháp luật hành chính là quan hệ phục tùng, thể hiện sự bất bình đẳng về ý chí giữa các bên tham gia quan hệ. - Phần lớn các tranh chấp phát sinh trong quan hệ pháp luật hành chính được giải quyết theo thủ tục hành chính. - Bên tham gia quan hệ hành chính vi phạm yêu cầu của pháp luật hành chính phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước, cho dù người vi phạm là chủ thế đặc biệt hay chủ thể thường thì khi tham gia quan hệ pháp luật hành chính nếu vi phạm thì đều có nguy cơ chịu trách nhiệm pháp lý trước Nhà nước. Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa, nguyên tắc, quy trình giải quyết thủ tục hành chính 1.
Đặc điểm thủ tục hành chính Có rất nhiều quan điểm khác nhau về phạm vi hay nội dung của TTHC. Nhưng các quan điểm đều được thống nhất dựa trên những đặc điểm sau: Thủ tục hành chính là phương thức và trình tự quan trọng trong việc giải quyết các công việc của các cơ quan hành chính nhà nước theo đúng quy định của pháp luật. Qua đó, thủ tục hành chính giúp tăng tính minh bạch, công khai và đảm bảo sự công bằng cho người dân khi giao dịch với cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, việc áp dụng thủ tục hành chính cần được điều chỉnh để tối ưu hoá hiệu quả công việc và giảm thiểu chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Những hành động diễn ra không theo trình tự thời gian và thủ tục hành chính ở những nơi khác nhau thì lại có những tính chất đặc thù riêng biệt. Thứ hai, TTHC là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy phạm thủ tục. Hệ thống quy phạm thủ tục là tập hợp những nguyên tắc pháp luật quy định về trách nhiệm và việc thực thi thẩm quyền của mỗi cơ quan nhà nước trong quá trình thực hiện công việc công việc nhà nước và thực thi nghĩa vụ hành chính của mỗi cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân. Đó cũng chính là tập hợp hệ 11 thống những quy tắc chỉ đạo và điều hành mà mỗi cơ quan nhà nước cũng như mỗi cá nhân phải tuân theo để thực hiện công việc thuộc thẩm quyền của mình.
Thứ ba, là các thủ tục và thủ tục hành chính có tác dụng khiến cho việc quy phạm nội dung của pháp luật được thực hiện thuận tiện. Thiếu thủ tục hành chính thì áp dụng pháp luật sẽ bị hạn chế, hoặc không có điều kiện áp dụng cho cuộc sống thực tiễn. Cuối cùng, hoạt động quản lý chính là hoạt động áp dụng pháp luật mà ở đó những hành vi áp dụng pháp luật liên quan chủ yếu là hoạt động nghiên cứu diễn biến thực tiễn của sự việc để xác lập pháp luật liên quan và xây dựng văn bản cho sự việc ấy. Các hành vi áp dụng pháp luật cần được thực hiện theo những thủ tục hành chính nhất định.
Như vậy nếu thiếu vắng các thủ tục hành chính thì quyền lợi và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan trong hoạt động quản lý sẽ không được đảm bảo thực hiện. Thủ tục hành chính là một yếu tố bảo đảm cho dân chúng hoạt động tốt và thuận lợi theo sát hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước. Dựa trên những thủ tục hành chính các hoạt động hành chính sẽ được thực hiện và có được những kết quả pháp luật theo đúng qui định. Vai trò và ý nghĩa giải quyết thủ tục hành chính Thủ tục hành chính là một phần không thể thiếu của nền hành chính nhà nước và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý hành chính quốc gia.
Nó không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động lập pháp và lập quy, mà còn giúp tạo ra nhận thức chính xác về hoạt động quản lý nhà nước, đặc biệt là trong bối cảnh hiện đại hoá hệ thống hành chính. Thực hiện các thủ tục hành chính có ý nghĩa rất to lớn, giúp người dân tiếp cận với các dịch vụ công và bảo vệ quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, việc áp dụng các thủ tục này cũng gặp phải một số khó khăn liên quan đến sự phức tạp của các quy trình và yêu cầu giấy tờ pháp lý. Do đó, việc tối ưu hóa các thủ tục để giảm thiểu chi phí và thời gian cho người dân là điều được xem là cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước.
12 Thủ tục hành chính có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống nhân dân. Thông qua thủ tục hành chính, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình và đồng thời, các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Thủ tục hành chính được thiết lập để tạo ra kỷ cương đối với hoạt động quản lý của các cơ quan Nhà nước khi thực hiện các hoạt động quản lý của mình. Có thể nói thủ tục hành chính là những quy phạm thủ tục của pháp luật về việc tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước nên chúng tạo ra môi trường và điều kiện cần thiết để các cơ quan quản lý nhà nước tiến hành những hoạt động của mình theo pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức và cá nhân.
Thủ tục hành chính có vai trò quan trọng đối với quản lý hành chính nhà nước. Nếu không có thủ tục hành chính thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước cũng sẽ khó có thể thực hiện. Có thể nói thủ tục hành chính là công cụ và phương tiện để đưa luật pháp vào cuộc sống. Nguyên tắc giải quyết thủ tục hành chính Chỉ có cơ quan nhà nước có quyền theo quy định mới được thực hiện TTHC và phải thực hiện theo luật định với các phương tiện và cách thức được luật quy định.
Khi giải quyết các TTHC các bên tham gia đều bình đẳng trước nhau.