MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quản lý dự án các công trình thủy lợi là một công việc hết sức quan trọng, có tác động nhiều mặt đến chính trị, kinh tế xã hội, môi trường đối với Quốc gia nói chung và tỉnh Thái Bình nói riêng. Những năm gần đây cùng với sự phát triển của nền kinh tế, số lượng các dự án, công trình xây dựng được đầu tư từ đầu mối đến mặt ruộng nhằm đáp ứng được yêu cầu tưới tiêu phục vụ sản xuất và môi trường dân sinh. Trong những năm qua, chính sách cấp bù thủy lợi phí của Chính phủ đã và đang tạo ra nguồn lực để đầu tư, sửa chữa, nâng cấp các công trình thủy lợi, đảm bảo phát huy có hiệu quả năng lực tưới tiêu đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất nông nghiệp và các dịch vụ đa ngành khác.
Tại tỉnh Thái Bình, từ năm 2012 đến nay, kinh phí cấp bù thủy lợi phí khoảng 296,0 tỷ đồng/ năm. Trong đó hai Công ty TNHH MTV KTCTTL Bắc, Thái Bình và Nam Thái Bình (Công ty Bắc và Công ty Nam) quản lý 156 tỷ và khối Hợp tác xã DVNN quản lý 140 tỷ đồng. Ngoài phần kinh phí chi thường xuyên chiếm 65 % đến 70 % tổng số kinh phí được cấp, phần kinh phí còn lại sẽ được dành cho đầu tư, nâng cấp sửa chữa công trình. Hai Công ty Bắc và Công ty Nam trực thuộc UBND tỉnh quản lý về lĩnh vực tổ chức thực hiện và chịu sự kiểm tra, kiểm soát duyệt kế hoạch về mặt chuyên ngành của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính trong quá trình thực hiện đầu tư các dự án xây dựng công trình.
Toàn tỉnh Thái Bình có 320 Hợp tác xã DVNN và 01 Hợp tác xã thủy sản. Các Hợp tác xã DVNN hoạt động theo luật Hợp tác xã dựa theo Nghị định 193/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 và Thông tư số 83/TT-BTC ngày 28/5/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý tài chính đối với các Hợp tác xã DVNN. 1 Hiện tại các Giám đốc của các Hợp tác xã DVNN trên địa bàn tỉnh Thái Bình là do nhân dân bầu lên, trong bộ máy quản lý không có cán bộ chuyên môn được đào tạo bài bản về lĩnh vực quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản. Trong quá trình kiểm tra hầu hết các cán bộ của Hợp tác xã DVNN chưa có được trình độ quản lý về đầu tư xây dựng cơ bản cũng như quản lý chất lượng dự án đầu tư theo yêu cầu hiện nay.
Một số Hợp tác xã DVNN có kinh phí cấp bù thủy lợi phí tương đối lớn nên phần đầu tư dành cho nâng cấp, sửa chữa công trình cao. Do đó đòi hỏi năng lực cũng như công tác quản lý xây dựng công trình phải đáp ứng và mang lại hiệu quả nguồn vốn đầu tư cũng như chất lượng công trình để đáp ứng yêu cầu thực tế hiện nay trong điều kiện biến đổi khí hậu nước biển dâng. Chính vì vậy, công tác quản lý dự án từ nguồn cấp bù thủy lợi phí cho các Hợp tác xã DVNN trên địa bàn tỉnh Thái Bình cần phải được nghiên cứu từ cở sở khoa học và thực tiễn tại địa phương để đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo sử dụng nguồn vốn của Nhà nước có hiệu quả, công tác triển khai dự án và quản lý chất lượng công trình được đảm bảo đúng theo yêu cầu của chế độ xây dựng cơ bản của Nhà nước hiện hành. Mục đích của đề tài Nghiên cứu đề xuất các giải pháp về chuyên môn và tổ chức thực hiện để tăng cường hiệu quả của công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình thủy lợi nội đồng của các Hợp tác xã DVNN trên địa bàn tỉnh Thái Bình.
Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 3. Cách tiếp cận: - Tiếp cận các nghiên cứu về công tác quản lý dự án và thực trạng về công tác quản lý dự án của các Hợp tác xã DVNN trong tỉnh; - Các văn bản luật liên quan đến đầu tư xây dựng công trình. Phương pháp nghiên cứu: - Điều tra, thu thập, phân tích các tài liệu liên quan đến công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. - Phương pháp chuyên gia: Trao đổi với Thầy hướng dẫn, các lãnh đạo trong ngành và các chuyên gia có kinh nghiệm nhằm đánh giá và đưa ra giải pháp phù hợp nhất.
Kết quả đã đạt được: - Đánh giá thực trạng công tác quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình của các Hợp tác xã DVNN tỉnh Thái Bình; - Đề xuất các giải pháp chuyên môn và tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý đầu tư xây dựng của các Hợp tác xã DVNN đối với các hệ thống công trình thủy lợi được đầu tư bằng nguồn vốn cấp bù thủy lợi phí trong phạm vi tỉnh Thái Bình. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Dự án đầu tư xây dựng công trình sử dụng ngân sách Nhà nước 1. Chủ thể quản lý và đối tượng quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình sử dụng ngân sách Nhà nước 1.
Chủ thể quản lý Chủ thể quản lý là tổng thể các cơ quan quản lý sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước với cơ cấu tổ chức nhất định bao gồm các cơ quan chức năng của Nhà nước thực hiện quản lý vĩ mô đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước (quản lý tất cả các dự án) và cơ quan của chủ đầu tư thực hiện quản lý vi mô đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước (quản lý từng dự án). Đối tượng quản lý Xét về mặt hiện vật, thì đối tượng quản lý chính là vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước. Xét về cấp quản lý thì đối tượng quản lý chính là các cơ quan quản lý và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản cấp dưới. Quản lý nguồn vốn ngân sách Nhà nước Về nguyên tắc, nguồn vốn ngân sách Nhà nước phải được Nhà nước quản lý chặt chẽ từ khâu giao kế hoạch cho đến khi thực hiện đầu tư.
- Trong công tác lập kế hoạch đầu tư: Bộ Kế hoạch đầu tư tổng hợp kế hoạch vốn đầu tư từ Ngân sách của tất cả các thành phần kinh tế trong nền kinh tế quốc dân để dự báo, cân đối vĩ mô, hướng dẫn những ngành, lĩnh vực cần tập trung đầu tư; cơ chế, chính sách dự kiến áp dụng trong kỳ kế hoạch. Sở kế hoạch đầu tư ở cấp tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương phải xác định cụ thể danh mục 4 và vốn đầu tư của các dự án sử dụng vốn Ngân sách Nhà nước. Nhà nước quản lý chặt chẽ việc thực hiện kế hoạch đầu tư phù hợp với chiến lược; quy hoạch; kế hoạch dài hạn; khả năng cân đối vốn; cơ cấu ngành, vùng. Đối với các công trình quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia trong kế hoạch hàng năm và từng thời kỳ phát triển do quốc hội quyết định; Thủ tướng chính phủ duyệt mục tiêu; tiến độ; tổng mức vốn đầu tư để bố trí kế hoạch cho các bộ; địa phương thực hiện.
- Phê duyệt và thông qua kế hoạch đầu tư hàng năm: Hàng năm, Chính phủ trình quốc hội kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội và kế hoạch đầu tư hàng năm trong đó có kế hoạch đầu tư từ ngân sách Nhà nước. Quốc hội quyết định tổng mức vốn đầu tư từ Ngân sách Nhà nước, các mục tiêu lớn và vốn đầu tư tương ứng; tổng mức vốn đầu tư cân đối và bổ sung từ Ngân sách địa phương; tổng mức đầu tư từ Ngân sách nhà nước của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; tổng số vốn đầu tư thuộc các Bộ, ngành, địa phương. - Chuẩn bị dự án: Cũng được Nhà nước quản lý chặt chẽ thông qua việc phê duyệt thẩm định các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi; báo cáo thiết kế kỹ thuật, quyết định đầu tư. - Thực hiện đầu tư: Nhà nước quản lý chặt chẽ thông qua việc phê duyệt quyết định đấu thầu; kết quả đấu thầu; giám sát quá trình thực hiện đầu tư; phê duyệt quyết toán đầu tư.
Như vậy, Nhà nước quản lý chặt chẽ nguồn vốn Ngân sách trên cơ sở tính toán tổng thu, chi Ngân sách trong đó xác định tỉ lệ chi cho đầu tư phát triển; sau khi cân đối các khoản để lại cho địa phương; chi vào mục đích đầu tư xây dựng cơ bản; cho các công trình mục tiêu quốc gia; cho các chương trình kinh tế. Khối lượng vốn đầu tư tập trung thuộc Ngân sách Nhà nước còn lại bao gồm vốn trong nước, vốn nước ngoài (ODA), được phân bổ cho các Bộ, ngành thuộc trung ương và các địa phương theo mục tiêu cụ thể. Về bản chất nguồn vốn này thuộc nguồn vốn Nhà nước được Nhà nước trực tiếp chi phối theo kế hoạch nên 5 có khả năng theo dõi và nắm bắt được từ khâu giao kế hoạch cho đến khi thực hiện; qua các Bộ, ngành, địa phương; qua hệ thống ngành dọc thống kê, qua hệ thống cấp phát tài chính. Do đó Nhà nước quản lý từ một chu trình kín từ A đến Z.
Do đó, có tác dụng theo hai hướng: Thứ nhất: do được quản lý chặt chẽ nên dễ dàng thực hiện được công cụ quản lý của Nhà nước là phát triển kinh tế và điều chỉnh cơ cấu kinh tế theo đúng mục đích của Nhà nước. Tuy nhiên, sẽ làm giảm tính chủ động; hậu quả gây thất thoát, lãng phí do thủ tục hành chính rườm rà; qua rất nhiều khâu trung gian dẫn đến trách nhiệm không rõ ràng. Do đó, nói đến đầu tư xây dựng cơ bản là nói đến thất thoát, lãng phí đặc biệt là đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước. Bộ máy quản lý hoạt động đầu tư xây dựng sử dụng ngân sách Nhà nước Theo Luật ngân sách nhà nước, liên quan đến nhiệm vụ quản lý và điều hành ngân sách nhà nước trong việc ban hành hệ thống biểu mẫu, chứng từ về trình tự và trách nhiệm của các cấp chính quyền trong xây dựng dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách và tổ chức thực hiện kế hoạch ngân sách Nhà nước hiện nay theo sơ đồ sau [15]: 6 QUỐC HỘI Bộ Tài Sở KH&ĐT chính Sở Tài Bộ KH & ĐT Ngân hàng chính Bộ chủ quản NH các địa phương Bộ KHCN Sở XD UBND địa phương Bộ TNMT Sở Địa chính – Nhà Chủ đầu tư Bộ XD đất Sở chuyên Bộ chuyên ngành ngành Hình 1.
