MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo Báo cáo của Ban chỉ đạo đổi mới, phát triển kinh tế tập thể (KTTT), hợp tác xã (HTX), tính đến năm 2019, số HTX hoạt động hiệu quả chiếm khoảng 55% trong tổng số HTX nông nghiệp, khoảng 50%-80% trong tổng số HTX phi nông nghiệp. Riêng 9 tháng đầu năm 2019, số hợp tác xã (HTX) thành lập mới đạt 1.598 HTX giải thể, 341 HTX yếu kém; thành lập mới 02 liên hiệp hợp tác xã. Năm 2019, số HTX đang hoạt động bao gồm 14.379 HTX, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: 1.923 HTX, thương mại: 1.944 HTX, vận tải và dịch vụ vận tải: 1.375 HTX, xây dựng - sản xuất vật liệu xây dựng: 852 HTX, môi trường: 483 HTX, quỹ tín dụng nhân dân: 1.180 Quỹ, dịch vụ (y tế, nhà ở, giáo dục, du lịch sinh thái.
Có 54/63 tỉnh, thành phố tăng số lượng HTX. Trong 9 tháng, cả nước thành lập mới 02 LHHTX, nâng tổng số LHHTX toàn quốc đạt 76, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại, vận tải. Cả nước có trên 100 nghìn tổ hợp tác (THT), trong đó THT nông nghiệp chiếm 32%, phi nông nghiệp chiếm 68% với các hình thức hợp tác đa dạng, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân [4]. HTX tuy tăng về số lượng, chất lượng, hiệu quả hoạt động, nhưng phát triển chưa như kỳ vọng, do phải đối mặt với những khó khăn sau: biến động giá cả thị trường, biến đổi khí hậu, dịch bệnh phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất kinh doanh của các HTX.
HTX tuy tăng về số lượng, chất lượng, hiệu quả hoạt động, nhưng phát triển chưa như kỳ vọng, do phải đối mặt với những khó khăn sau: biến động giá cả thị trường, biến đổi khí hậu, dịch bệnh phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất kinh doanh của các HTX. Tỉnh Thái Nguyên hiện có hơn 580 HTX hoạt động trên các lĩnh vực với hơn 42.000 thành viên và người lao động. Giai đoạn 2021 - 2025, Thái Nguyên Luan van 2 đã chú trọng đầu tư phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể mà nòng cốt của kinh tế tế tập thể là các HTX với hệ thống sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa chủ lực cảu tỉnh, có quy mô lớn và sức lan tỏa gắn với phát triển làng nghề và du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái đem lại giá trị cho cộng đồng. Tỉnh phấn đấu mỗi năm thành lập mới từ 30 HTX trở lên; đến cuối năm 2025 phát triển thêm năm liên hiệp HTX; tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả đạt hơn 65%; thu nhập bình quân của thành viên và người lao động trong HTX hằng năm tăng từ 10% trở lên.
Ðể đạt các mục tiêu, cùng với xây dựng, thực hiện đề án phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh tiếp tục củng cố và hoàn thiện cơ cấu tổ chức cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế tập thể, HTX; đầu tư nguồn lực hỗ trợ các mô hình HTX sản xuất gắn với chuỗi giá trị, HTX sản xuất các sản phẩm chủ lực của tỉnh và hỗ trợ nâng cao giá trị, chất lượng sản phẩm của các HTX nói chung. Công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động của HTX được coi trọng, trở thành nhiệm vụ thường xuyên nhằm kịp thời đánh giá tình hình, động viên, khen thưởng những mô hình HTX hoạt động có hiệu quả, phát hiện và chấn chỉnh các vi phạm [16]. Xã Tức Tranh là một vùng chè nổi tiếng của huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên. Trong những năm gần đây các hộ sản xuất chè tại xã Tức Tranh đã biết liên kết lại với nhau để thành lập thành các HTX theo đúng luật năm 2012 để sản xuất và tiêu thụ chè có hiệu quả hơn, nhưng sau nhiều năm thành lập hiện nay các HTX chủ yếu bán sản phẩm thô, việc bảo vệ thương hiệu chè Tức Tranh còn yếu, hoạt động của các HTX vẫn mang tính hình thức.
Mong muốn tìm hiểu thực trạng để tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của hoạt động các HTX sản xuất chè trên địa bàn xã Tức Tranh em tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu kinh tế các hợp tác xã chè trên địa bàn Xã Tức Tranh, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của nghiên cứu - Tìm hiểu hoạt động sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã chè ở xã Tức Tranh, huyện Phú Lương. - Đánh giá thực trạng phân tích thuận lợi và khó khăn trong sản xuất chè của HTX tại xã Tức Tranh huyện Phú Lương. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất hợp tác xã chè cho người dân và mở rộng các hoạt động sản xuất và kinh doanh chè của các HTX.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học Đề tài có ý nghĩa trong khoa học giúp sinh viên tìm hiểu thêm các vấn đề về nâng cao hiệu quả kinh tế của các HTX. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của các HTX trên địa bàn nghiên cứu. Nó có thể được các HTX tham khảo và ứng dụng trong thực tế 1.
Ý nghĩa đối với sinh viên Thông qua khóa luận và quá trình thực tập tốt nghiệp giúp cho sinh viên có cơ hội tiếp cận thực tế, có cơ hội vận dụng các kiến thức, kỹ năng đã học vào thực tiễn. trong sản xuất kinh doanh. Đồng thời giúp sinh viên củng cố kiến thức và học tập thêm những kiến thức kỹ năng mới. Luan van 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.
Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan 2. Phát triển, hợp tác a) Phát triển Phát triển là khái niệm dùng để khái quát những vận động theo chiều hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ ra đời thay thế cái lạc hậu. Khái niệm phát triển dùng để chỉ quá trình vận động theo chiều hướng đi lên của sự vật: từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn.
Phát triển kinh tế được hiểu là sự gia tăng về số lượng và sự thay đổi về chất lượng của đời sống kinh tế-xã hội. Như vậy phát triển kinh tế và sự tăng lên về cơ sở vật chất và sự biến đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện và nâng cao, phát triển là một quá trình tiến hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc. [5] b) Hợp tác Hợp tác là sự kết hợp sức mạnh của cá nhân hoặc đơn vị để tạo nên sức mạnh lớn hơn cá nhân nhằm thực hiện những công việc mà mỗi cá nhân, mỗi đơn vị hoạt động riêng không hợp tác rẽ sẽ gặp khó khăn, thậm chí không thể thực hiện được hoặc thực hiện kém hiệu quả rất nhiều. Hợp tác trong sản xuất nông nghiệp rất đa dạng và phong phú bởi trong nông nghiệp luôn diễn ra trong nông thôn và trong nông thôn lại có nhiều ngành, nhiều lĩnh vực luôn luôn tồn tại.
Sự hợp tác của cá nhân hay tập thể có thể tiến hành từ nhỏ đến lớn, từ ít đến nhiều, từ hẹp sang rộng, từ thấp đến cao,. Hợp tác xã a) Hợp tác xã Theo Luật Hợp tác xã năm 2012 của quốc hội đưa ra: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã. [8] b) Hợp tác xã nông nghiệp HTX nông nghiệp trước là một tổ chức kinh tế hợp tác của những người sản xuất nông nghiệp. HTX nông nghiệp được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ nhằm đáp ứng những yêu cầu về dịch vụ đa dạng trong sản xuất nông - lâm - nghiệp.
HTX nông nghiệp có thể là các tổ chức kinh tế hợp tác của nông dân, ít nhất trên 3 lĩnh vực: Thứ nhất, đó là lĩnh vực cung ứng các yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp như phân bón, thuốc trừ sâu,… hợp tác với nhau trong khâu làm đất, thủy lợi; Thứ hai, trong lĩnh vực giải quyết đầu ra của sản xuất nông nghiệp bao gồm hoạt động như thu mua chế biến đóng gói và tiêu thụ nông sản ở thị trường trong và ngoài nước nhằm nâng cao giá trị cho sản xuất Thứ ba, trong lĩnh vực trực tiếp tổ chức sản xuất tập trung trong trồng trọt, chăn nuôi, kể cả nuôi trồng thủy sản và các hình thức sản xuất nông nghiệp. [7] - Phân loại HTX nông nghiệp: Theo Thông tư 09 ngày 17/4/2017 của Bộ NN&P về hướng dẫn, phân loại và đánh giá hoạt động các HTX trong lĩnh vực nông nghiệp Theo đó, hợp tác xã nông nghiệp sẽ được đánh giá dựa vào 6 tiêu chí sau: - Doanh thu và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm; - Lợi ích của các thành viên trong hợp tác xã; Luan van 6 - Vốn hoạt động của hợp tác xã; - Quy mô thành viên ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng của hợp tác xã; - Mức độ hài lòng của thành viên đối với hợp tác xã; - Hợp tác xã được khen thưởng trong năm. Ngoài ra, Thông tư này cũng quy định xếp loại hợp tác xã nông nghiệp như sau: - Hoạt động tốt: có tổng số điểm đạt từ 80 điểm đến 100 điểm còn khá đạt từ 65 điểm đến dưới 80 điểm; - Hoạt động trung bình: có tổng số điểm đạt từ 50 điểm đến dưới 65 điểm; - Hoạt động yếu: có tổng số điểm đạt dưới 50 điểm hoặc trong năm bị cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động của hợp tác xã. Theo Thông tư 09 ngày 17/4/2017 của Bộ NN&P về hướng dẫn, phân loại bao gồm 7 loại hình HTX nông nghiệp - Hợp tác xã trồng trọt: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất trồng trọt (trồng cây hàng năm, cây lâu năm; nhân và chăm sóc cây giống nông nghiệp) và dịch vụ trồng trọt có liên quan; dịch vụ sau thu hoạch; xử lý hạt giống để nhân giống.