Luận văn giải pháp giảm nghèo bền vững theo hướng tiếp cận đa chiều trên địa tại xã lương phú huyện phú bình tỉnh thái nguyên

Đề tài "Giải pháp giảm nghèo bền vững theo hướng tiếp cận đa chiều tại xã Lương Phú - huyện Phú Bình - tỉnh Thái… 81 trang · Đại học Thái Nguyên · 2016.

• Tác giả: Hứa Văn Kỳ
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hoà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Theo Hướng Tiếp Cận Đa Chiều Tại Xã Lương Phú - Huyện Phú Bình - Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung của đề tài
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.4. Bố cục của đề tài
• 2. PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Khái niệm nghèo
• 2.2. Chuẩn mực xác định nghèo đói
• 2.2.1. Chuẩn mực xác định nghèo đói trên thế giới
• 2.2.2. Xác định tiêu trí chuẩn nghèo của Việt Nam
• 2.3. Khái niệm nghèo đa chiều
• 2.4. Các quan niệm về giảm nghèo bền vững
• 2.5. Các khía cạnh của đói nghèo. Cơ sở thực tiễn
• 2.5.1. Đặc điểm nghèo đói ở nước ta
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 3.7.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.7.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.8. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.8.1. Phương pháp so sánh
• 3.8.2. Phương pháp thống kê mô tả
• 3.8.3. Phương pháp Swot
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.1.2. Khí hậu, thủy văn
• 4.1.1.3. Điều kiện về đất đai và tình hình sử dụng đất của xã Lương Phú
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội của xã Lương Phú
• 4.1.2.1. Thực trạng dân số và lao động
• 4.1.2.2. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng, giao thông
• 4.1.2.3. Văn hóa - xã hội, thể dục - thể thao và môi trường
• 4.1.2.4. Điều kiện kinh tế
• 4.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã Lương Phú - huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.3.1. Những thuận lợi
• 4.1.3.2. Những khó khăn, hạn chế
• 4.2. Thực trạng nghèo của xã Lương Phú
• 4.2.1. Tình hình nghèo đói của xã Lương Phú
• 4.2.2. Tình hình nghèo đa chiều của các hộ điều tra
• 4.2.3. Điều kiện sống. Tiếp cận thông tin. Mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Ngưỡng thiếu hụt đa chiều
• 4.2.4. Đánh giá nghèo thông qua tiếp cận đơn chiều
• 4.2.5. Đánh giá thực trạng nghèo theo cách tiếp cận đa chiều
• 4.2.6. So sánh tỷ lệ hộ nghèo của phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều với nghèo đơn chiều
• 4.2.7. Nguyên nhân nghèo đa chiều và những lỗ hổng khi đánh giá nghèo đa chiều
• 4.2.7.1. Nguyên nhân chủ quan
• 4.2.7.2. Nguyên nhân khách quan
• 4.2.7.3. Nguyên nhân cụ thể đối với các dịch vụ xã hội cơ bản bị thiếu hụt
• 4.2.8. Những phát hiện, những lỗ hổng trong đánh giá nghèo đa chiều
• 4.3. Phân tích SWOT đối với quá trình giảm nghèo bền vững
• 4.4. Giải pháp giảm nghèo bền vững tại xã Lương Phú - huyện Phú Bình- tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Giải pháp chung
• 4.4.2. Giải pháp cụ thể cho từng nhóm hộ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về đề tài

Đề tài "Giải pháp giảm nghèo bền vững theo hướng tiếp cận đa chiều tại xã Lương Phú - huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng nghèo tại địa phương, từ đó đưa ra những giải pháp cụ thể. Tính cấp thiết của đề tài nằm ở việc nghèo đói là một vấn đề nghiêm trọng và phức tạp, không chỉ liên quan đến thu nhập mà còn bao gồm nhiều khía cạnh khác như giáo dục, y tế và điều kiện sống. Đề tài cũng nhấn mạnh rằng việc giảm nghèo cần phải có một cách tiếp cận đa chiều, không chỉ dựa vào tiêu chí thu nhập đơn giản. Theo đó, việc nghiên cứu thực trạng nghèo đa chiều tại xã Lương Phú sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá thực trạng nghèo tại xã Lương Phú thông qua phương pháp tiếp cận đa chiều. Các mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá tỷ lệ hộ nghèo, so sánh giữa các phương pháp tiếp cận khác nhau và đề xuất các giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững. Đề tài cũng hướng tới việc xác định những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện các giải pháp giảm nghèo. Từ đó, tài liệu sẽ cung cấp các khuyến nghị cho chính quyền địa phương nhằm cải thiện tình hình nghèo đói tại xã Lương Phú.

II. Cơ sở lý luận về nghèo và giảm nghèo

Khái niệm nghèo đã được định nghĩa nhiều cách khác nhau, nhưng nhìn chung có thể hiểu nghèo là tình trạng không đủ khả năng để đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người. Các chuẩn mực xác định nghèo đói cũng rất đa dạng, từ các tiêu chí thu nhập đến các tiêu chí phi thu nhập như giáo dục và y tế. Đặc biệt, khái niệm nghèo đa chiều đã được Tổ chức Liên hợp quốc đưa ra, nhấn mạnh rằng nghèo không chỉ là vấn đề tài chính mà còn liên quan đến sự thiếu hụt trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc áp dụng các chỉ số nghèo đa chiều sẽ giúp đánh giá chính xác hơn tình trạng nghèo ở địa phương, từ đó có những chính sách phù hợp hơn.

2.1. Nghèo đa chiều và các tiêu chí đánh giá

Nghèo đa chiều được hiểu là tình trạng thiếu hụt trong nhiều lĩnh vực, không chỉ đơn thuần là thiếu tiền. Các tiêu chí như giáo dục, y tế, và điều kiện sống đều cần được xem xét khi đánh giá tình trạng nghèo. Việc sử dụng chỉ số nghèo đa chiều (MPI) giúp xác định mức độ thiếu hụt của các hộ gia đình trong các lĩnh vực này, từ đó cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình nghèo tại xã Lương Phú. Điều này rất quan trọng để thiết lập các chính sách giảm nghèo hiệu quả và bền vững.

III. Thực trạng nghèo tại xã Lương Phú

Xã Lương Phú đã trải qua nhiều thay đổi trong những năm gần đây, tuy nhiên tình trạng nghèo vẫn còn tồn tại. Tỷ lệ hộ nghèo tại xã vẫn ở mức cao, và nhiều hộ gia đình vẫn phải đối mặt với các vấn đề như thiếu hụt về giáo dục và y tế. Việc khảo sát thực trạng nghèo đã chỉ ra rằng nhiều hộ gia đình không chỉ thiếu thu nhập mà còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Những yếu tố như địa lý, văn hóa và kinh tế cũng ảnh hưởng đến tình trạng nghèo tại xã. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

3.1. Tình hình thu nhập và điều kiện sống

Thu nhập của nhiều hộ gia đình tại xã Lương Phú vẫn còn thấp, không đủ để đáp ứng nhu cầu cơ bản. Nhiều hộ không có đủ điều kiện để tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, và các tiện ích cơ bản khác. Điều này dẫn đến tình trạng tái nghèo và khó khăn trong việc thoát nghèo. Các yếu tố như thiếu đất canh tác, thiếu vốn đầu tư cũng là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nghèo kéo dài tại địa phương. Cần có các chương trình hỗ trợ nhằm cải thiện thu nhập và điều kiện sống cho người dân.

IV. Giải pháp giảm nghèo bền vững

Để giảm nghèo bền vững tại xã Lương Phú, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp bao gồm việc nâng cao năng lực cho người dân thông qua đào tạo nghề, cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế địa phương. Đặc biệt, việc áp dụng các chương trình hỗ trợ tài chính cho các hộ nghèo sẽ giúp họ có thêm nguồn lực để đầu tư vào sản xuất và cải thiện đời sống. Chương trình này cần được phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chính quyền và tổ chức xã hội để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể cho từng nhóm hộ cần được xác định rõ ràng. Đối với hộ nghèo, cần có các chương trình hỗ trợ trực tiếp như cấp phát vốn, đào tạo nghề, và cung cấp thông tin về các chính sách giảm nghèo. Đối với hộ cận nghèo, cần có các chương trình khuyến khích phát triển sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Việc xây dựng các mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững cũng cần được chú trọng để đảm bảo rằng các hộ gia đình có thể tự lực thoát nghèo trong tương lai.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu về giải pháp giảm nghèo bền vững tại xã Lương Phú đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp tiếp cận đa chiều là cần thiết để hiểu rõ hơn về tình hình nghèo đói tại địa phương. Các giải pháp được đề xuất không chỉ nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Cần có sự tham gia tích cực của các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng để thực hiện hiệu quả các giải pháp này. Đề tài này không chỉ có ý nghĩa trong việc giải quyết vấn đề nghèo đói tại xã Lương Phú mà còn có thể áp dụng cho các địa phương khác có tình hình tương tự.

5.1. Kiến nghị

Để thực hiện hiệu quả các giải pháp giảm nghèo bền vững, cần có một chiến lược dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Cần thiết lập các chương trình hỗ trợ cụ thể cho từng nhóm đối tượng, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề nghèo đói. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên các chương trình giảm nghèo cũng rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của các giải pháp đã đề ra.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đói nghèo là một trong những thách thức kinh tế - xã hội mang tính toàn cầu. Trong một thời gian dài, công tác đánh giá và phân loại hộ nghèo chủ yếu dựa trên phương pháp tiếp cận đơn chiều qua thước đo thu nhập hoặc mức chi tiêu (chẳng hạn chuẩn dưới 1 USD/ngày hoặc dưới 2 USD/ngày theo Ngân hàng Thế giới). Cách tiếp cận này bộc lộ nhiều hạn chế khi chỉ phản ánh khía cạnh tài chính mà bỏ qua nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng bất bình đẳng, sự thiếu hụt cơ hội và các rào cản xã hội ngăn cản con người tiếp cận y tế, giáo dục, điều kiện sống an toàn và thông tin. Nhằm khắc phục hạn chế này, cách tiếp cận nghèo đa chiều đã ra đời, định hình nghèo đói là tình trạng thiếu hụt đồng thời nhiều nhu cầu cơ bản của con người.

Tại xã Lương Phú, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, công tác giảm nghèo trong giai đoạn 2013 - 2015 đã đạt được một số kết quả tích cực, hạ tầng nông thôn từng bước được cải thiện và đời sống người dân được nâng cao. Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo tại địa phương chưa thực sự bền vững:

• Tỷ lệ hộ cận nghèo và nguy cơ tái nghèo còn ở mức cao.
• Khoảng cách phát triển giữa các xóm trong xã còn chênh lệch rõ rệt.
• Một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
• Việc áp dụng chuẩn nghèo thu nhập đơn thuần dẫn đến chính sách hỗ trợ mang tính "cào bằng", "thiếu gì cấp nấy", chưa giải quyết triệt để các chiều thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.

Xuất phát từ thực tiễn trên, khóa luận tập trung nghiên cứu thực trạng và xây dựng các giải pháp giảm nghèo bền vững theo hướng tiếp cận đa chiều tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở đánh giá thực trạng nghèo tại xã Lương Phú thông qua cách tiếp cận đa chiều, phân tích chính xác các chiều thiếu hụt, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy giảm nghèo bền vững trên địa bàn xã.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá thực trạng nghèo của xã Lương Phú thông qua hai phương pháp tiếp cận: nghèo đơn chiều (theo thu nhập) và nghèo đa chiều.
  2. So sánh tỷ lệ hộ nghèo giữa phương pháp tiếp cận đa chiều và phương pháp tiếp cận đơn chiều nhằm xây dựng các phương án tối ưu hóa nguồn lực hỗ trợ.
  3. Phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) trong tiến trình giảm nghèo bền vững tại địa phương.
  4. Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện và giải pháp phân loại theo từng nhóm hộ nhằm thực hiện giảm nghèo bền vững.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thực trạng nghèo của xã Lương Phú biểu hiện như thế nào khi xem xét qua phương pháp tiếp cận đơn chiều và tiếp cận đa chiều?
2. Tỷ lệ và đặc điểm hộ nghèo đa chiều khác biệt như thế nào so với hộ nghèo đơn chiều theo thu nhập, và việc phân bổ nguồn lực cần điều chỉnh ra sao?
3. Quá trình giảm nghèo bền vững tại xã Lương Phú đang đối mặt với những thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức nào?
4. Những định hướng và giải pháp cụ thể nào cần được triển khai để đảm bảo giảm nghèo bền vững cho địa bàn trong thời gian tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các nguồn lực kinh tế - xã hội và mức độ đáp ứng các nhu cầu xã hội cơ bản của các hộ dân trên địa bàn xã Lương Phú.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Lương Phú, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên (chọn khảo sát chuyên sâu tại 3 xóm đại diện: Chiềng, Phú Hương, Phú Lương).
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn 3 năm (2013, 2014, 2015); dữ liệu sơ cấp được điều tra thực tế trong năm 2015. Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 15/01/2015 đến ngày 20/05/2016.
• Phạm vi nội dung: Tập trung đo lường 5 chiều dịch vụ xã hội cơ bản (giáo dục, y tế, nhà ở, điều kiện sống, tiếp cận thông tin) và xác định các giải pháp sinh kế, chính sách giảm nghèo bền vững.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận từ các tổ chức quốc tế và quy định pháp lý của Việt Nam:

• Khái niệm nghèo đói: Vận dụng định nghĩa của Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP, Bangkok, 1993) và Tuyên bố của Liên Hợp Quốc (UN, 2008, 2012) về nghèo đa chiều – coi nghèo là sự thiếu hụt năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội và không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản.
• Chuẩn nghèo quốc tế và phương pháp Alkire - Foster: Sử dụng phương pháp đo lường nghèo đa chiều của Sabina Alkire và James Foster (2007, 2011) được UNDP áp dụng từ Báo cáo Phát triển Con người năm 2010. Phương pháp này xác định điểm thiếu hụt $c_i = \sum_{k=1}^K w_k I_{ki}$ (với $w_k$ là trọng số, $I_{ki}$ là biến nhị phân thiếu hụt), tỷ lệ đếm đầu $H = q/n$, cường độ nghèo $A$, và chỉ số nghèo đa chiều điều chỉnh $MPI = H \times A$.
• Bộ tiêu chí nghèo đa chiều tại Việt Nam: Áp dụng khung 5 chiều và 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng cho giai đoạn 2016 - 2020:

Chiều nghèo	Chỉ số đo lường thiếu hụt	Ngưỡng thiếu hụt theo quy định	Cơ sở pháp lý tham chiếu
1. Giáo dục	1.1 Trình độ giáo dục người lớn	Hộ có ít nhất 1 thành viên từ 15 tuổi trở lên (sinh từ năm 1986 trở lại) chưa tốt nghiệp THCS và hiện không đi học	Hiến pháp 2013; NQ 15/NQ-TW; NQ 41/2000/QH; NĐ 88/2001/NĐ-CP
	1.2 Tình trạng đi học của trẻ em	Hộ có ít nhất 1 trẻ em trong độ tuổi 5 - 14 tuổi hiện không đi học	Luật Giáo dục 2005; Luật Chăm sóc và bảo vệ trẻ em
2. Y tế	2.1 Tiếp cận dịch vụ y tế	Hộ có người bị ốm đau nặng nhưng không đi khám chữa bệnh	Hiến pháp 2013; Luật Khám chữa bệnh 2011
	2.2 Bảo hiểm y tế	Hộ có ít nhất 1 thành viên từ 6 tuổi trở lên hiện không có thẻ BHYT	Luật Bảo hiểm y tế 2014; NQ 15/NQ-TW
3. Nhà ở	3.1 Chất lượng nhà ở	Hộ đang ở trong nhà thiếu kiên cố hoặc nhà đơn sơ	Luật Nhà ở 2014; NQ 15/NQ-TW
	3.2 Diện tích nhà ở bình quân	Diện tích nhà ở bình quân đầu người dưới 8 $m^2$	Quyết định 2127/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ
4. Điều kiện sống	4.1 Nguồn nước sinh hoạt	Hộ không được tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh	NQ 15/NQ-TW
	4.2 Hố xí/nhà vệ sinh	Hộ không sử dụng hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh	NQ 15/NQ-TW
5. Tiếp cận thông tin	5.1 Dịch vụ viễn thông	Hộ không có thành viên nào sử dụng điện thoại hoặc internet	Luật Viễn thông 2009; NQ 15/NQ-TW
	5.2 Tài sản tiếp cận thông tin	Hộ không có tivi, đài, máy vi tính và không nghe được loa truyền thanh thôn/xã	Luật Thông tin Truyền thông 2015; NQ 15/NQ-TW

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Tác giả tiến hành phân nhóm 12 xóm của xã Lương Phú theo mức độ phát triển kinh tế và chọn 3 xóm đại diện:

   • Xóm Chiềng: Đại diện cho nhóm xóm có kinh tế phát triển nhất xã.
   • Xóm Phú Hương: Đại diện cho nhóm xóm có kinh tế phát triển trung bình.
   • Xóm Phú Lương: Đại diện cho nhóm xóm có kinh tế khó khăn, tỷ lệ nghèo cao.

2. Phương pháp chọn mẫu và thu thập dữ liệu sơ cấp:

   • Tổng cỡ mẫu điều tra: $n = 72$ hộ gia đình (chiếm tỷ lệ phân bổ đồng đều 24 hộ/xóm).
   • Cơ cấu chọn mẫu phân tầng theo 4 nhóm mức sống: 18 hộ giàu - khá (25%), 18 hộ trung bình (25%), 18 hộ cận nghèo (25%), 18 hộ nghèo (25%).
   • Kỹ thuật thu thập: Phỏng vấn trực tiếp chủ hộ bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp bảng kiểm quan sát thực địa và đối chiếu chéo thông tin giữa các hộ trong thôn.

Xóm điều tra	Giàu - Khá	Trung bình	Cận nghèo	Nghèo	Tổng số mẫu	Tỷ lệ (%)
Chiềng	6	6	6	6	24	33,33
Phú Hương	6	6	6	6	24	33,33
Phú Lương	6	6	6	6	24	33,33
Tổng cộng	18	18	18	18	72	100,0

3. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, niên giám thống kê, báo cáo rà soát hộ nghèo giai đoạn 2013 - 2015 của UBND xã Lương Phú, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Phú Bình, Sở Nông nghiệp & PTNT và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thái Nguyên.
4. Phương pháp phân tích dữ liệu:
   • Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình để mô tả thực trạng kinh tế, nhân khẩu, đất đai và mức độ thiếu hụt dịch vụ.
   • Phương pháp so sánh: Đối chiếu tỷ lệ hộ nghèo xác định theo tiêu chí thu nhập (đơn chiều) với tỷ lệ nghèo xác định theo tiêu chí thiếu hụt đa chiều.
   • Phương pháp phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) trong công tác giảm nghèo tại xã.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh Việt Nam và xã Lương Phú chuyển đổi cơ chế quản lý và nhận diện nghèo đói từ đơn chiều sang đa chiều. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu chung và 4 mục tiêu cụ thể, chỉ rõ ý nghĩa học thuật trong việc bổ sung cơ sở thực tiễn về đo lường nghèo đa chiều cấp cơ sở, đồng thời cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác xây dựng kế hoạch giảm nghèo cho UBND xã Lương Phú.

Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn

• Hệ thống hóa các khái niệm về nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, nghèo đa chiều, giảm nghèo bền vững và 4 khía cạnh nhận diện đói nghèo (không gian, thời gian, giới và môi trường).
• Tổng hợp chuẩn nghèo quốc tế (WB, UNDP) và quá trình 5 lần điều chỉnh chuẩn nghèo quốc gia của Việt Nam từ năm 1993 đến năm 2015.
• Trình bày chi tiết cơ sở toán học của phương pháp Alkire - Foster và bộ tiêu chí 5 chiều nghèo, 10 chỉ số thiếu hụt do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.
• Đánh giá thực trạng nghèo tại Việt Nam: Cả nước còn 94 huyện nghèo (gồm 64 huyện theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP và 30 huyện nghèo áp dụng cơ chế theo Nghị quyết 30a); tỷ lệ nghèo giảm nhưng thiếu bền vững, tập trung chủ yếu ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

• Xác định đối tượng nghiên cứu là nguồn lực và mức độ tiếp cận 5 dịch vụ xã hội cơ bản của hộ gia đình.
• Quy định không gian nghiên cứu tại xã Lương Phú và thời gian thu thập dữ liệu (thứ cấp 2013 - 2015, sơ cấp năm 2015).
• Xây dựng quy trình chọn mẫu điều tra 72 hộ trên 3 xóm đại diện (Chiềng, Phú Hương, Phú Lương) phân theo 4 nhóm mức sống.
• Thiết lập khung phương pháp luận kết hợp thống kê mô tả, phân tích so sánh và phân tích ma trận SWOT.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện tự nhiên và đất đai: Tổng diện tích tự nhiên của xã là 462,29 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 369,94 ha (80,02%), đất phi nông nghiệp chiếm 92,35 ha (19,98%), không có đất chưa sử dụng. Đất sản xuất nông nghiệp chiếm 346,46 ha (74,94% diện tích tự nhiên).

TT	Loại đất	Mã	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	369,94	80,02
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	346,46	74,94
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	12,26	2,65
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	11,22	2,43
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	92,35	19,98
2.1	Đất ở	OTC	30,59	6,62
2.2	Đất chuyên dùng	CDG	55,88	12,09
2.3	Đất tôn giáo tín ngưỡng	TTN	1,14	0,25
2.4	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	1,65	0,36
2.5	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	SMN	3,09	0,67
3	Đất chưa sử dụng	DBS	0,00	0,00
	Tổng diện tích đất tự nhiên		462,29	100,00

• Dân số và hạ tầng: Xã có 1.690 hộ với 6.130 nhân khẩu; lực lượng lao động trong độ tuổi là 3.210 người (chiếm 52,37% dân số). Về giao thông, đường liên xã dài 10,53 km mới bê tông hóa được 2,82 km (32,3%); đường trục thôn dài 20,255 km bê tông hóa được 9,53 km; đường trục chính nội đồng dài 14,48 km hoàn toàn là đường đất (100% chưa cứng hóa). Hệ thống kênh mương nội đồng dài 25,461 km mới kiên cố hóa được 0,5 km (1,96%).
• Kết quả kinh tế và thu nhập (2013 - 2015): Tổng giá trị sản xuất tăng từ 103,58 tỷ đồng (2013) lên 117,96 tỷ đồng (2014) và 130,29 tỷ đồng (2015), đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 12,18%/năm. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 17,53 triệu đồng/năm (2013) lên 21,25 triệu đồng/năm (2015).

Chỉ tiêu kinh tế	2013	2014	2015	Tốc độ tăng BQ/năm (%)
Tổng giá trị sản xuất (Tỷ đồng)	103,58	117,96	130,29	12,18
- Nông nghiệp (Tỷ đồng)	72,45 (69,95%)	70,02 (59,36%)	70,58 (54,17%)	-1,29
- Tiểu thủ công nghiệp - Xây dựng (Tỷ đồng)	20,38 (19,68%)	22,45 (19,03%)	30,76 (23,61%)	23,59
- Thương mại - Dịch vụ (Tỷ đồng)	10,75 (10,38%)	25,49 (21,61%)	28,95 (22,22%)	75,35
Thu nhập bình quân đầu người (Triệu đồng/năm)	17,53	19,57	21,25	10,12
Thu nhập bình quân/hộ (Triệu đồng/năm)	62,78	70,42	77,09	10,84

• Thực trạng nghèo đơn chiều giai đoạn 2013 - 2015: Năm 2013 toàn xã có 81 hộ nghèo; năm 2014 giảm còn 72 hộ; đến năm 2015 còn 65 hộ nghèo (chiếm 3,85% tổng số hộ) và 49 hộ cận nghèo (chiếm 2,90% tổng số hộ). Tỷ lệ hộ nghèo phân bố không đều giữa 12 xóm, tập trung cao nhất tại xóm Phú Lương (10 hộ nghèo = 15,38%), xóm Việt Ninh (8 hộ = 12,31%), xóm Lương Trình (8 hộ = 12,31%) và xóm Phú Mỹ (8 hộ = 12,31%).

STT	Xóm	Hộ nghèo 2013 (Hộ)	Hộ nghèo 2014 (Hộ)	Hộ nghèo 2015 (Hộ)	Tỷ lệ nghèo 2015 (%)	Hộ cận nghèo 2015 (Hộ)
1	Việt Ninh	10	9	8	12,31	7
2	Chiềng	3	2	2	3,08	4
3	Lương Trình	9	9	8	12,31	5
4	Lương Thái	3	3	3	4,62	3
5	Lương Tạ 1	4	3	3	4,62	4
6	Lương Tạ 2	6	6	5	7,69	6
7	Lân	5	4	4	6,15	1
8	Mảng	5	4	4	6,15	3
9	Phú Lương	15	13	10	15,38	9
10	Phú Mỹ	9	9	8	12,31	3
11	Đồng Mỵ	5	4	4	6,15	2
12	Phú Hương	7	6	6	9,23	2
	Tổng cộng	81	72	65	100,00	49

• Thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản và phân tích SWOT: Tác giả phân tích các chiều thiếu hụt chính (chất lượng nhà ở, BHYT nông thôn mới đạt 27,27% với 1.136 người tham gia, nước sạch hợp vệ sinh mới đạt 65%, hố xí hợp vệ sinh đạt 75%), tổng hợp ma trận SWOT và xây dựng 2 nhóm giải pháp: giải pháp chung về hạ tầng, vốn, việc làm và giải pháp can thiệp cụ thể cho từng nhóm hộ thiếu hụt dịch vụ.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết quả đạt được về mặt lý luận và thực tiễn của đề tài; đưa ra các đề xuất, kiến nghị cụ thể đối với UBND huyện Phú Bình và UBND xã Lương Phú nhằm triển khai hiệu quả chương trình giảm nghèo đa chiều.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Bức tranh kinh tế - xã hội địa bàn: Xã Lương Phú có cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp từ 69,95% (2013) xuống 54,17% (2015). Tổng giá trị sản xuất năm 2015 đạt 130,29 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 21,25 triệu đồng/người/năm.
2. Thực trạng giảm nghèo thu nhập: Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đơn chiều giảm liên tục qua 3 năm: từ 81 hộ (2013) xuống 72 hộ (2014) và 65 hộ (2015). Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo năm 2015 chiếm 6,75% tổng số hộ toàn xã (trong đó nghèo chiếm 3,85%, cận nghèo chiếm 2,90%).
3. Mức độ thiếu hụt hạ tầng và dịch vụ xã hội cơ bản:
   • Hạ tầng sản xuất: Kênh mương nội đồng mới cứng hóa được 1,96% (0,5 km/25,461 km); đường giao thông nội đồng 100% là đường đất gây cản trở lớn cho vận chuyển nông sản.
   • Y tế & Bảo hiểm: Tỷ lệ người dân nông thôn tham gia bảo hiểm y tế còn rất thấp, chỉ đạt 27,27% (1.136 người).
   • Môi trường & Điều kiện sống: Tỷ lệ hộ dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 65% (743 hộ); tỷ lệ có nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 75% (857 hộ); tỷ lệ hộ có đủ 3 công trình vệ sinh đạt chuẩn mới đạt 60% (686 hộ).

Giải pháp tác giả đề xuất

• Nhóm giải pháp chung:
  • Đầu tư kiên cố hóa mạng lưới giao thông nội đồng (14,48 km đường đất) và hệ thống kênh mương cấp II, kênh nội đồng (25,461 km).
  • Nâng cấp 6 trạm biến áp (tổng công suất 560 KVA) và cải tạo 4,5 km đường dây hạ thế; xây mới chợ trung tâm xã thay thế chợ tạm.
  • Tổ chức đào tạo nghề phi nông nghiệp cho lực lượng lao động trẻ dồi dào (3.210 lao động, chiếm 52,37% dân số nhưng chủ yếu là lao động phổ thông chưa qua đào tạo).
• Nhóm giải pháp cụ thể theo chiều thiếu hụt:
  • Về y tế: Đẩy mạnh tuyên truyền và mở rộng chính sách hỗ trợ mua BHYT hộ gia đình nông nghiệp để nâng tỷ lệ bao phủ vượt mức 27,27%.
  • Về nước sạch và môi trường: Xây dựng các mô hình cấp nước sạch tập trung, hỗ trợ vốn vay ưu đãi xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh nhằm đạt chuẩn tiêu chí nông thôn mới.
  • Về giáo dục và thông tin: Hỗ trợ học sinh nghèo tiếp cận các bậc học cao hơn và đầu tư nâng cấp hệ thống truyền thanh cơ sở.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận là một trong những công trình nghiên cứu cấp cơ sở sớm áp dụng phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều tại địa bàn nông thôn trung du miền núi phía Bắc (tỉnh Thái Nguyên) ngay trong giai đoạn Việt Nam bắt đầu chuyển đổi chuẩn nghèo từ giai đoạn 2011 - 2015 sang giai đoạn 2016 - 2020. Nghiên cứu chỉ ra các lỗ hổng của phương pháp quản lý nghèo đơn chiều và cung cấp bộ dữ liệu thực chứng phục vụ công tác điều hành giảm nghèo tại xã Lương Phú.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Quy mô khảo sát thực địa giới hạn ở $n = 72$ hộ trên 3 xóm được chọn mẫu có chủ đích, chưa điều tra toàn diện 1.690 hộ trên tất cả 12 xóm của xã.
  • Dữ liệu sơ cấp tập trung phản ánh hiện trạng tại thời điểm năm 2015; số liệu chuỗi thời gian thứ cấp dừng lại ở giai đoạn 2013 - 2015.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô điều tra đa chiều trên toàn bộ 100% số hộ thuộc diện nghèo và cận nghèo của toàn xã theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2016 - 2020.
  • Ứng dụng mô hình kinh tế lượng để lượng hóa mức độ đóng góp của từng chiều thiếu hụt đối với khả năng thoát nghèo bền vững của hộ nông dân.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Công tác xã hội cần tài liệu tham khảo về phương pháp luận đánh giá nghèo đa chiều.
  • Cán bộ làm công tác giảm nghèo, cán bộ thống kê và quản lý kinh tế - xã hội tại UBND cấp xã, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cấp huyện.
• Nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Bảng tổng hợp căn cứ pháp lý và bộ chỉ số 5 chiều, 10 tiêu chí đo lường nghèo đa chiều của Việt Nam.
  • Phương pháp thiết kế mẫu điều tra phân tầng kết hợp 4 nhóm mức sống (giàu-khá, trung bình, cận nghèo, nghèo) tại địa bàn nông thôn.
  • Bảng số liệu chi tiết về hiện trạng đất đai, dân số, hạ tầng và phân bố hộ nghèo theo xóm của xã Lương Phú giai đoạn 2013 - 2015.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng bộ tiêu chí đo lường nghèo đa chiều nào của Việt Nam?

Khóa luận sử dụng bộ tiêu chí do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất gồm 5 chiều nghèo (Giáo dục, Y tế, Nhà ở, Điều kiện sống, Tiếp cận thông tin) tương ứng với 10 chỉ số đo lường thiếu hụt: trình độ giáo dục người lớn, tình trạng đi học của trẻ em, tiếp cận dịch vụ y tế, bảo hiểm y tế, chất lượng nhà ở, diện tích nhà ở bình quân, nguồn nước sinh hoạt, hố xí/nhà vệ sinh, sử dụng dịch vụ viễn thông và tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

2. Mẫu khảo sát sơ cấp được phân bổ như thế nào giữa các xóm và nhóm hộ?

Khảo sát thực hiện trên tổng mẫu $n = 72$ hộ tại 3 xóm: xóm Chiềng (kinh tế phát triển nhất), xóm Phú Hương (trung bình) và xóm Phú Lương (khó khăn). Mỗi xóm chọn 24 hộ, phân bổ đồng đều theo 4 nhóm mức sống: 6 hộ giàu - khá, 6 hộ trung bình, 6 hộ cận nghèo và 6 hộ nghèo.

3. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo theo thu nhập của xã Lương Phú năm 2015 là bao nhiêu?

Năm 2015, toàn xã Lương Phú có 1.690 hộ gia đình, trong đó có 65 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 3,85%) và 49 hộ cận nghèo (chiếm tỷ lệ 2,90%), tổng cộng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo là 6,75%.

4. Xóm nào có số lượng và tỷ lệ hộ nghèo cao nhất xã Lương Phú năm 2015?

Xóm Phú Lương có số lượng và tỷ lệ hộ nghèo cao nhất toàn xã năm 2015 với 10 hộ nghèo (chiếm 15,38% tổng số hộ nghèo của xã) và 9 hộ cận nghèo (chiếm 18,37% tổng số hộ cận nghèo của xã).

5. Những thiếu hụt hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ cơ bản nổi cộm nhất tại xã Lương Phú là gì?

Những thiếu hụt nổi cộm gồm: đường trục chính nội đồng 14,48 km hoàn toàn là đường đất (100% chưa kiên cố hóa); hệ thống kênh mương nội đồng 25,461 km mới kiên cố hóa được 1,96% (0,5 km); tỷ lệ người dân nông thôn tham gia BHYT mới đạt 27,27%; tỷ lệ hộ có đủ 3 công trình vệ sinh đạt chuẩn mới đạt 60%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hứa Văn Kỳ đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp đo lường nghèo đa chiều Alkire - Foster và bộ tiêu chuẩn nghèo đa chiều của Việt Nam. Trên cơ sở điều tra 72 hộ tại xã Lương Phú, nghiên cứu đã phản ánh thực trạng phân bố hộ nghèo theo thu nhập, đồng thời chỉ ra các chiều thiếu hụt cốt lõi về hạ tầng thủy lợi nội đồng, bảo hiểm y tế và điều kiện vệ sinh môi trường. Công trình cung cấp hệ thống giải pháp phân tầng cụ thể, đóng góp cơ sở thực tiễn phục vụ mục tiêu giảm nghèo bền vững cho địa bàn nông thôn cấp xã trong giai đoạn chuyển đổi chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở Đầu Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5: Kết luận và kiến nghị 5 PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Khái niệm nghèo Việt nam thừa nhận quan điểm về đói nghèo của Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Kok - Thái Lan vào tháng 9/1993. Khái niệm đói nghèo được thể hiện như sau: “Nghèo là tình trạng của một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà các nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của từng vùng, từng địa phương và phong tục ấy được xã hội thừa nhận” (Nguyễn Thị Bình và cs,2006) [1]. Nói một cách cụ thể hơn, nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống ở mức tối thiểu, không thoả mãn nhu cầu cơ bản của con người.

Nhu cầu cơ bản ở đây chính là cái thiết yếu, cái tối thiểu để duy trì sự tồn tại của con người. Nhu cầu ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, đi lại, giao tiếp, v. “Đói là một bộ phận của những người nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu như: cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, thu nhập không duy trì cuộc sống” (Nguyễn Thị Bình và cs, 2006) [1]. “Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn các nhu cầu tối thiểu để duy trì cuộc sống.

Trên thực tế một bộ phận lớn dân cư nghèo tuyệt đối rơi vào tình trạng đói và thiếu ăn” (Nguyễn Thị Bình và cs, 2006) [1]. 6 “Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng tại địa phương” (Nguyễn Thị Bình và cs, 2006) [1]. Nghèo còn được nhận diện ở bốn khía cạnh là không gian, thời gian, môi trường và giới. Về thời gian: Phần lớn người nghèo có mức sống dưới mức được xác định như một chuẩn nghèo thấp nhất có thể chấp nhận trong một thời gian dài (cũng cần phải bổ sung vào số người này những người nghèo tình thế do thất nghiệp, do thiên tai, rủi do hay do con người gây ra) (Nguyễn Vũ Phúc, 2012) [3].

Về không gian: Nghèo diễn ra chủ yếu ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, v.v…Dù nền kinh tế có phát triển thế nào chăng nữa, thì dân cư ở các vùng kể trên vẫn rễ bị rơi vào nghèo (Nguyễn Vũ Phúc, 2012) [3]. Về giới: Phần lớn người nghèo ở các nước đều là phụ nữ. Mặc dù trong gia đình, nam giới là chủ nhưng phụ nữ vẫn phải gánh chịu nhiều hơn gánh nặng của nghèo (Nguyễn Vũ Phúc, 2012) [3]. Về môi trường: Hầu hết những người nghèo đều phải sống trong môi trường khắc nghiệt và xuống cấp nghiêm trọng, bởi vì những người nghèo không đủ khả năng và điều kiện giữ gìn, đảm bảo và cải thiện môi trường sống (Nguyễn Vũ Phúc, 2012) [3].

Tóm lại: Những quan niệm về nghèo đói do các cánh tiếp cận khác nhau nên có những ý kiến khác nhau, nghèo là một khái niệm tương đối và có tính biến đổi. Các chỉ số xác định giới hạn nghèo không phải là cứng nhắc và bất biến. Nó biến đổi tuỳ theo sự chênh lệch, sự khác biệt giữa các vùng miền quốc gia. Chuẩn mực xác định nghèo đói 2.

Chuẩn mực xác định nghèo đói trên thế giới: Để đánh giá nghèo đói Liên hợp quốc (UNDP) dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình trong thời gian nhất định. Nó không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trường sống của dân cư mà chia đều cho mọi thành phần dân cư. Phương pháp tính là: Đem chia dân số của 1 nước, một châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: rất giàu, giàu, trung bình, nghèo, rất nghèo. Theo cách tính này vào những năm 1990 thì 20% dân số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% người nghèo nhất chỉ chiếm 1,4% thu nhập toàn thế giới.

Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu nghèo của các quốc gia dựa vào thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người trong một năm với cách tính đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỉ giá hối đoái và tính theo USD Theo phương pháp Atlas, năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000USD/người/năm là nước giàu.000USD/người/năm là nước khá giàu.000USD/người/năm là nước trung bình.000USD/người/năm là nước nghèo. + Dưới 500USD/người/năm là nước cực nghèo. Cũng theo quan niệm trên Ngân hàng thế giới đưa ra kiến nghị thang nghèo đói như sau: + Đối với các nước nghèo: Các nhân bị coi là nghèo khi mà có thu nhập dưới 0. 8 + Đối với các nước đang phát triển là 1USD/ngày.

+ Các nước thuộc châu Mỹ La Tinh và Caribe là 2 USD/ngày. + Các nước Đông Âu là 4 USD/ngày. + Các nước công nghiệp phát triển là 14,4, USD/ngày. Vì vậy, các quốc gia đều tự đưa ra chuẩn riêng của mình thong thường nó thấp hơn thang nghèo đói mà Ngân hàng đưa ra.

VD: Mỹ đưa ra chuẩn nghèo là mức thu nhập dưới 16.000 Kcal đối với một hộ gia đình chuẩn(gia đình 4 người) trong một năm tương đương với 11,1 USD/ngày/người. Theo quan điểm chung của nhiều nước, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền KT - XH và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia. Ở một số nước có thu nhập cao, chuẩn nghèo được khác định là 14USD/người/ngày.

Trong khi đó chuẩn nghèo của Malaixia là 28USD/người/tháng, Srilanca là 17USD/người/tháng, v.v…Ở Việt Nam GDP bình quân khoảng 600USD/người/năm, nên so diện chung của thế giới nước ta là nước nghèo khó. Do đó, không thể lấy mức nghèo của WB để khác định nghèo của Việt Nam (Nguyễn Vũ Phúc,2012) [3]. Xác định tiêu trí chuẩn nghèo của Việt Nam: - Phương pháp xác định chuẩn nghèo đói theo tiêu chuẩn quốc gia. Bộ lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan thường trực của chương trình XĐGN đã tiến hành rà soát chuẩn nghèo qua các thời kì.

Lúc đầu, nghèo được xác định dựa trên các chỉ tiêu nhu cầu, sau đó chuyển sang chỉ tiêu thu nhập, kết quả là đã 5 lần công bố chuẩn nghèo đói cho từng giai đoạn khác nhau(bảng 2.1: Quy định về chuẩn nghèo đói (theo tiêu chí quốc gia) Chuẩn nghèo đói Phân loại nghèo đói Mức thu nhập bình qua các giai đoạn quân/ngƣời/tháng 1993 - 1995 Đói (KV thành thị) Dưới 18 KG (Mức thu nhập quy ra Nghèo (KV nông thôn) Dưới 15 KG gạo) Nghèo (KV thành thị) Dưới 20 KG 1996 - 2000 Đói (tính cho mọi KV) Dưới 13 KG (45.000 (Mức thu nhập quy ra đồng) gạo tương đương với Nghèo (KV nông thôn, Dưới 15 KG (55.000 số tiền) miền núi, hải đảo) đồng) Nghèo (KV nông thôn, Dưới 20 KG (70.000 đồng bằng trung du) đồng) Nghèo (KV thành thị) Dưới 25 KG (90.000 đồng) 2001 - 2005 Nghèo (KV nông thôn, Dưới 80.000 đồng (Mức thu nhập tính miền núi, hải đảo) bằng tiền) Nghèo (KV nông thôn, Dưới 100.000 đồng đồng bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 150.000 đồng 2006 - 2010 Nghèo (KV nông thôn) Dưới 200.000 đồng bằng tiền) 2011 - 2015 Nghèo (KV thành thị) Dưới 500.000 bằng tiền) đồng Nghèo (KV nông thôn) Dưới 400.000 đồng Cận nghèo (KV nông thôn) Từ 401.000 đồng (Nguồn: Bộ LĐ - TB và XH, chương trình mục tiêu quốc gia về XĐGN và Quyết định số 170/2005/QĐ - TT) 10 Phương án chuẩn nghèo này đã được đánh giá phù hợp với mức sống và thu nhập của dân cư nói chung, cũng như thu nhập của 20% nhóm nghèo nhất, đảm bảo được khả năng huy động nguồn lực thực hiện mục tiêu dự kiến và đáp ứng được yêu cầu từng bước tiếp cận và hội nhập quốc tế. * Tiêu chí xác định chuẩn xã nghèo: Năm 2002, Bộ thương binh và xã hội có quyết định số: 587/2002/QĐ - BLĐTBXH quy định xã nghèo (ngoài chương trình 135) là xã có đầy đủ tiêu chí sau: - Có tỷ lệ hộ nghèo từ 25% trở lên - Chưa có đủ 3 trong 6 hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu, cụ thể như sau: + Dưới 30% số hộ được sử dụng nước sạch. + Dưới 50% số hộ được sử dụng điện sinh hoạt. + Chưa có đường ô tô trung tâm xã, ô tô không đi lại được cả năm.

+ Số phòng học mới đáp ứng được 70% nhu cầu của học sinh hoặc phòng tạm bằng tranh, tre, lứa, lá. + Chưa có trạm y tế, hoặc có nhưng là nhà tạm. + Chưa có trợ hoặc trợ tạm. Khái niệm nghèo đa chiều Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội.

Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh” (Tuyên bố Liên hợp quốc, 6/2008, được lãnh đạo của tất cả các tổ chức UN thông qua). 11 Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập. Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều.

Thiếu đi sự tham gia và tiếng nói về kinh tế, xã hội hay chính trị sẽ đẩy các cá nhân đến tình trạng bị loại trừ, không được thụ hưởng các lợi ích phát triển kinh tế - xã hội và do vậy bị tước đi các quyền con người cơ bản (UN, 2012) Các khái niệm trên cho thấy sự thống nhất cao của các quốc gia, các nhà chính trị và các học giả với quan điểm nghèo là một hiện tượng đa chiều, cần được chú ý nhìn nhận là sự thiếu hụt hoặc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người. Vì vậy, nghèo đa chiều là tình trạng con người không được đáp ứng ở mức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống. Khái niệm nghèo đa chiều được đề cập ở Việt Nam từ năm 2013.