Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Trên Địa Bàn Thị Xã Hoài Nhơn, Tỉnh Bình Định

Tài liệu nghiên cứu Luận văn cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn thị xã hoài nhơn tỉnh bình định, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Học viện Hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý hành chính công
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại Thị Xã Hoài Nhơn, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CẤP HUYỆN
• 1.1. Những vấn đề chung về cải cách thủ tục hành chính
• 1.1.1. Thủ tục hành chính
• 1.1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HOÀI NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HOÀI NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn

Cải cách thủ tục hành chính (CCTTHC) là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Mục tiêu của CCTTHC là xây dựng một nền hành chính hiện đại, phục vụ tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp. Việc cải cách này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục rườm rà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính được hiểu là trình tự, quy trình mà các cơ quan nhà nước thực hiện để giải quyết công việc cho công dân và tổ chức. Vai trò của thủ tục hành chính là đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

1.2. Lịch sử cải cách thủ tục hành chính tại Hoài Nhơn

Cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn đã được triển khai từ những năm 1994, với nhiều nghị quyết và quy định của Chính phủ nhằm đơn giản hóa và minh bạch hóa các thủ tục. Những nỗ lực này đã tạo ra những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao chất lượng phục vụ của các cơ quan hành chính.

II. Thách thức trong cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải cách thủ tục hành chính, thị xã Hoài Nhơn vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như nhận thức chưa đầy đủ của cán bộ, công chức về cải cách, cũng như sự thiếu đồng bộ trong thực hiện các quy định pháp luật đã gây khó khăn trong quá trình triển khai.

2.1. Nhận thức của cán bộ công chức về cải cách

Nhiều cán bộ, công chức vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của cải cách thủ tục hành chính. Điều này dẫn đến việc triển khai còn mang tính hình thức, không đạt hiệu quả như mong muốn.

2.2. Tình trạng vướng mắc trong quy trình thực hiện

Một số thủ tục hành chính vẫn còn phức tạp, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật cũng tạo ra những kẽ hở, dẫn đến tình trạng khiếu nại, khiếu kiện.

III. Phương pháp cải cách thủ tục hành chính hiệu quả tại Hoài Nhơn

Để nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, thị xã Hoài Nhơn cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính là một trong những giải pháp quan trọng.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách

Việc triển khai hệ thống quản lý hành chính điện tử sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Điều này cũng giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong giải quyết thủ tục hành chính.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ

Đào tạo thường xuyên cho cán bộ, công chức về cải cách thủ tục hành chính là cần thiết. Điều này không chỉ nâng cao nhận thức mà còn giúp họ thực hiện nhiệm vụ một cách chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

IV. Kết quả đạt được từ cải cách thủ tục hành chính tại Hoài Nhơn

Cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Chất lượng phục vụ của các cơ quan hành chính đã được nâng cao, thời gian giải quyết hồ sơ đã được rút ngắn đáng kể.

4.1. Nâng cao sự hài lòng của người dân

Theo các khảo sát, mức độ hài lòng của người dân về dịch vụ hành chính đã tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy những nỗ lực cải cách đã được ghi nhận và đánh giá cao.

4.2. Tác động tích cực đến phát triển kinh tế xã hội

Cải cách thủ tục hành chính đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

5.1. Định hướng cải cách trong tương lai

Thị xã Hoài Nhơn cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể trong cải cách thủ tục hành chính, từ đó xây dựng kế hoạch hành động chi tiết để thực hiện.

5.2. Tăng cường sự tham gia của người dân

Khuyến khích người dân tham gia vào quá trình cải cách thủ tục hành chính sẽ giúp tạo ra sự đồng thuận và nâng cao hiệu quả thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những khâu đột phá chiến lược nhằm xây dựng nền hành chính công hiện đại, minh bạch và kiến tạo phát triển tại Việt Nam. Trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, sau khi chính thức chuyển đổi từ huyện lên thị xã từ ngày 01/6/2020 với 17 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 11 phường và 6 xã, nhu cầu giao dịch hành chính của người dân và doanh nghiệp tăng trưởng nhanh chóng. Trong giai đoạn 2015 - 2020, tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt mức bình quân 12% mỗi năm, tỷ trọng các ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ chiếm 68%, đòi hỏi quy trình giải quyết công việc công quyền phải được tinh gọn và đồng bộ.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện toàn diện thực trạng triển khai thủ tục hành chính cấp cơ sở, làm rõ các rào cản về tính liên thông, sự quá tải tại bộ phận một cửa và các hạn chế trong cơ sở dữ liệu tư pháp, đất đai. Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng giải quyết hồ sơ từ năm 2016 đến nay, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công tại thị xã Hoài Nhơn theo định hướng của Nghị quyết số 76/NQ-CP của Chính phủ.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ mục tiêu đạt tỷ lệ hài lòng tối thiểu 90% của người dân và doanh nghiệp vào năm 2025, hướng tới mức 95% vào năm 2030. Việc tối ưu hóa quy trình thủ tục giúp thị xã Hoài Nhơn nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm thời gian xử lý hồ sơ và củng cố vững chắc niềm tin của cộng đồng vào bộ máy quản lý nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Quản trị công mới kết hợp cùng học thuyết Dịch vụ công mới để xây dựng nền tảng phân tích. Lý thuyết Quản trị công mới nhấn mạnh việc chuyển đổi từ tư duy cai quản hành chính truyền thống sang mô hình quản trị hướng đến kết quả, lấy hiệu suất, tính minh bạch và sự thuận tiện của khách hàng làm trung tâm. Bên cạnh đó, học thuyết Dịch vụ công mới khẳng định vị thế của người dân là những công dân chủ thể, đòi hỏi cơ quan công quyền phải thực hiện vai trò phục vụ tận tâm thay vì điều hành áp đặt.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh 4 khái niệm trọng tâm:

• Thủ tục hành chính: Trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP để giải quyết công việc cụ thể cho tổ chức, cá nhân.
• Cải cách thủ tục hành chính: Những biến đổi có hệ thống về quy trình, thẩm quyền và phương thức giải quyết nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ, xóa bỏ rườm rà và nâng cao hiệu lực thực thi.
• Cơ chế một cửa và một cửa liên thông: Phương thức giải quyết công việc được quy định tại Nghị định số 61/2018/NĐ-CP, tập trung một đầu mối tiếp nhận, luân chuyển và trả kết quả.
• Dịch vụ công trực tuyến: Việc cung ứng thủ tục hành chính trên môi trường điện tử theo Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, cho phép xử lý hồ sơ mọi lúc, mọi nơi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập toàn diện từ hệ thống 12 phòng ban chuyên môn, 7 đơn vị sự nghiệp và 17 ủy ban nhân dân xã, phường trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn. Cơ sở dữ liệu định lượng bao gồm 34.850 hồ sơ thủ tục hành chính được thống kê chính thức tại phòng tiếp nhận và hoàn trả kết quả trong giai đoạn 5 năm từ ngày 01/01/2016 đến ngày 31/12/2020.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng đối với toàn bộ các đơn vị hành chính cấp cơ sở nhằm bảo đảm tính bao quát, không bỏ sót các đặc thù quản lý của vùng đồng bằng ven biển và vùng bán sơn địa. Tác giả kết hợp phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, thống kê mô tả chuỗi thời gian và so sánh định lượng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan biến động của các chỉ số tiếp nhận, tỷ lệ giải quyết đúng hạn, đồng thời phân tích tương quan giữa các đợt ban hành văn bản quy phạm pháp luật với hiệu quả xử lý hồ sơ trên thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tiếp nhận và năng lực xử lý hồ sơ thủ tục hành chính trong lĩnh vực Tư pháp - Hộ tịch tăng trưởng liên tục và vững chắc. Tổng số hồ sơ tiếp nhận tăng từ 6.520 hồ sơ năm 2016 lên 7.500 hồ sơ năm 2020, tương đương mức tăng 15,03%. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ bình quân toàn thị xã tăng đều qua từng năm, từ 94,07% năm 2016 lên mức 97,35% vào năm 2020.

Thứ hai, nhóm thủ tục cấp mới lần đầu luôn duy trì tỷ lệ xử lý thành công ở mức rất cao. Cụ thể, tỷ lệ giải quyết đạt 96,31% với 2.789 hồ sơ năm 2016 và tăng lên 98,98% với 3.105 hồ sơ năm 2020. Điều này phản ánh tính chuẩn hóa của các quy trình khai sinh, kết hôn và chứng thực cơ bản theo Luật Hộ tịch năm 2014.

Thứ ba, nhóm thủ tục cải chính, thay đổi hộ tịch ghi nhận bước tiến nhảy vọt từ mức 74,15% năm 2016 lên 86,83% năm 2020, tức tăng 12,68%. Sự cải thiện rõ nét này gắn liền với việc áp dụng Nghị định số 123/2015/NĐ-CP và Thông tư số 15/2015/TT-BTP, giúp phân định rõ thẩm quyền giữa cấp huyện và cấp xã.

Thứ tư, 100% số xã, phường trên địa bàn đã hoàn thành việc triển khai mô hình Một cửa và áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng TCVN ISO 9001:2015. Tuy nhiên, tình trạng trễ hẹn cục bộ vẫn tồn tại trong các lĩnh vực phức tạp như đất đai, cấp phép xây dựng và nhà ở do sự phối hợp liên ngành chưa thực sự nhịp nhàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự chuyển biến tích cực xuất phát từ quyết tâm chỉ đạo của lãnh đạo thị xã, việc niêm yết công khai phí, lệ phí và ứng dụng bước đầu của công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ. Tuy nhiên, những điểm nghẽn trong công tác cải chính hộ tịch và giải quyết hồ sơ đất đai xuất phát từ thực trạng lịch sử lưu trữ. Sổ đăng ký hộ tịch giai đoạn 1965 - 1980 tại nhiều xã bị rách nát, thông tin thiếu đồng nhất, trong khi dữ liệu chỉ được bàn giao đồng bộ từ năm 1995 trở lại đây, khiến công chức mất nhiều thời gian xác minh thực địa.

Dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua bảng phân tích tương quan 5 năm và biểu đồ đường xu hướng cho thấy sự phân hóa rõ rệt: trong khi tỷ lệ xử lý hồ sơ cấp mới tăng tiệm cận mức tuyệt đối (gần 99%), thì tỷ lệ hồ sơ cải chính có độ dốc tăng chậm hơn do rào cản xác minh liên ngành với ngành giáo dục và công an.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại quận Đống Đa, quận Thanh Xuân (Hà Nội) hay Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, thị xã Hoài Nhơn có tỷ lệ xử lý hồ sơ cấp huyện đạt kết quả tương đương các đô thị lớn, dù biên chế công chức tư pháp chỉ bố trí từ 1 đến 2 người tại mỗi xã, phường. Kết quả này chứng minh rằng việc hoàn thiện thể chế và phân quyền triệt để cho cấp huyện chính là đòn bẩy trực tiếp nâng cao hiệu lực hành chính công.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, triển khai số hóa toàn diện 100% sổ bộ hộ tịch và hồ sơ địa chính lịch sử giai đoạn trước năm 2000. Ủy ban nhân dân thị xã Hoài Nhơn cần chủ trì phối hợp cùng Phòng Tư pháp, Phòng Tài nguyên và Môi trường bố trí kinh phí chuyên trách trong giai đoạn 2024 - 2026, hoàn thành kết nối cơ sở dữ liệu dân cư điện tử với cổng dịch vụ công quốc gia, chấm dứt tình trạng xác minh thủ công kéo dài.

Thứ hai, tối ưu hóa quy trình liên thông điện tử giữa 12 phòng ban chuyên môn và 17 xã, phường. Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tập trung cần thiết lập thời hạn xử lý tự động cho từng khâu, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn trong lĩnh vực đất đai và xây dựng lên trên 92% vào năm 2025 và trên 96% vào năm 2030 theo đúng tinh thần Nghị quyết số 76/NQ-CP.

Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn và kỷ luật công vụ cho toàn bộ đội ngũ 90 công chức và 25 viên chức thuộc thị xã. Phòng Nội vụ cần tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi năm về kỹ năng xử lý dịch vụ công trực tuyến mức độ toàn trình, văn hóa giao tiếp công vụ và ứng dụng chữ ký số, đồng thời đưa chỉ số hài lòng của người dân thành tiêu chí bắt buộc trong đánh giá xếp loại thi đua hàng quý.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế giám sát độc lập và công khai đa kênh. Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thị xã cần lắp đặt hệ thống đánh giá điện tử tại 100% quầy giao dịch một cửa, công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh kiến nghị, bảo đảm 100% khiếu nại của tổ chức và công dân được giải quyết dứt điểm trong vòng 5 ngày làm việc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà quản lý và lãnh đạo chính quyền cấp huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. Luận văn cung cấp mô hình thực nghiệm và bài học kinh nghiệm sâu sắc về việc chuyển đổi mô hình quản lý hành chính từ cấp huyện lên thị xã, giúp tối ưu hóa bộ máy gồm 12 phòng ban và mạng lưới các xã, phường đồng bộ.

Thứ tư, đội ngũ công chức chuyên môn làm việc tại bộ phận một cửa và công chức Tư pháp - Hộ tịch cơ sở. Tài liệu này đóng vai trò như một cẩm nang nghiệp vụ thực tiễn, hướng dẫn chi tiết cách thức xử lý các tình huống vướng mắc về cải chính hộ tịch, quản lý sổ lưu trữ và quy trình phối hợp liên thông hồ sơ.

Thứ ba, các học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý công, Luật Hành chính, Khoa học Quản lý. Nghiên cứu mang lại nguồn tài liệu tham khảo giá trị với chuỗi dữ liệu thực chứng 5 năm (2016 - 2020) gồm 34.850 hồ sơ, bổ sung khoảng trống học thuật về cải cách thủ tục hành chính ở chính quyền địa phương cấp huyện.

Thứ tư, các hiệp hội doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng dân cư. Luận văn giúp người dân và doanh nghiệp hiểu rõ quyền tiếp cận thông tin, quy trình tiếp nhận và phương thức giám sát mức độ minh bạch của cơ quan công quyền, từ đó tiết kiệm từ 20% đến 30% thời gian thực hiện các giao dịch hành chính tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề trọng tâm nào tại thị xã Hoài Nhơn? Luận văn tập trung đánh giá toàn diện công tác cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2016 - 2020, làm rõ thực trạng giải quyết hồ sơ tại bộ phận một cửa, đặc biệt trong lĩnh vực Tư pháp - Hộ tịch và quản lý đất đai tại 17 xã, phường, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao mức độ hài lòng của nhân dân giai đoạn 2021 - 2030.

Tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính hộ tịch tại thị xã Hoài Nhơn đã thay đổi như thế nào? Trong giai đoạn 2016 - 2020, tổng số hồ sơ hộ tịch tiếp nhận tăng từ 6.520 lên 7.500 hồ sơ. Tỷ lệ giải quyết đúng quy trình tăng từ 94,07% lên 97,35%, trong đó hồ sơ cấp mới luôn duy trì trên 96% và hồ sơ cải chính hộ tịch có bước bứt phá ngoạn mục từ 74,15% lên 86,83%.

Trở ngại lớn nhất trong việc thực hiện các thủ tục hộ tịch tại địa phương là gì? Khó khăn chủ yếu xuất phát từ nguồn dữ liệu lưu trữ lịch sử giai đoạn 1965 - 1980 bị thất lạc hoặc rách nát, cùng với việc chỉ có từ 1 đến 2 công chức tư pháp tại mỗi xã phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc chứng thực, gây kéo dài thời gian thẩm tra đối với các hồ sơ thay đổi, cải chính thông tin công dân.

Nghị quyết số 76/NQ-CP đặt ra chỉ tiêu định lượng cụ thể nào cho cải cách thủ tục hành chính? Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2025, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp về giải quyết thủ tục hành chính phải đạt tối thiểu 90% (riêng đất đai, xây dựng, đầu tư đạt tối thiểu 85%). Đến năm 2030, tỷ lệ hài lòng chung phải đạt tối thiểu 95% và lĩnh vực đất đai, xây dựng đạt tối thiểu 90%.

Mô hình một cửa tại thị xã Hoài Nhơn mang lại lợi ích trực tiếp gì cho người dân? Mô hình một cửa tại 17 xã, phường đã công khai 100% mức thu phí, lệ phí và thời hạn trả kết quả. Nhờ ứng dụng phần mềm quản lý và quy trình ISO 9001:2015, hơn 38.000 hộ gia đình trên địa bàn giảm được số lần đi lại, loại bỏ các chi phí không chính thức và giám sát trực tiếp tiến độ hồ sơ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về quản trị hành chính công và thủ tục hành chính cấp huyện, khẳng định vai trò cầu nối của thủ tục hành chính trong việc củng cố niềm tin giữa nhân dân với Nhà nước.
• Công tác cải cách thủ tục hành chính tại thị xã Hoài Nhơn giai đoạn 2016 - 2020 đạt nhiều kết quả ấn tượng, nổi bật là việc nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ hộ tịch lên 97,35% và áp dụng cơ chế một cửa tại 100% đơn vị hành chính trực thuộc.
• Đề tài chỉ rõ những nút thắt căn bản về hồ sơ lưu trữ lịch sử, tính liên thông giữa các ngành và áp lực quá tải của đội ngũ 90 công chức chuyên môn tại địa phương.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về số hóa dữ liệu, hoàn thiện một cửa liên thông, bồi dưỡng nhân lực và giám sát đa kênh mở ra lộ trình vững chắc cho giai đoạn 2024 - 2030.
• Nghiên cứu là tài liệu khoa học thiết thực, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng 5 năm phục vụ đắc lực cho công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền thị xã Hoài Nhơn và các địa phương tương đồng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là việc lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính cấp huyện trong bối cảnh chuyển đổi đơn vị hành chính đô thị. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền thị xã Hoài Nhơn cần khẩn trương hoàn thành số hóa 100% dữ liệu đất đai và hộ tịch trước năm 2026, tích hợp toàn diện dịch vụ công trực tuyến nhằm hướng tới mục tiêu 95% sự hài lòng của nhân dân vào năm 2030. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và học viên hãy tham khảo, áp dụng ngay khung phân tích và các khuyến nghị của công trình này để nâng cao hiệu quả quản trị công tại cơ quan, đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CẤP HUYỆN 1. Những vấn đề chung về cải cách thủ tục hành chính 1. Thủ tục hành chính 1. Khái niệm thủ tục hành chính Nhắc đến khái niệm thủ tục hành chính, từ trước đến nay có rất nhiều các quan điểm, cách hiểu khác nhau.

Có quan điểm cho rằng TTHC là trình tự giải quyết bất kỳ vụ việc nào do cơ quan quản lý nhà nước thực hiện; quan điểm khác lại cho rằng: TTHC là trình tự thực hiện mọi hình thức hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm cả trình tự hoạt động xây dựng pháp luật. Có quan điểm lại cho rằng: TTHC là trình tự mà cơ quan quản lý nhà nước giải quyết các tranh chấp về quyền và xử lý vi phạm pháp luật. Trong cuốn “ Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính trong bối cảnh hội nhập quốc tế ở Việt Nam” Nguyễn Thị La, Hoàng Thị Hoài Hương (đồng chủ biên), đã nêu định nghĩa về thủ tục hành chính là “một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân”.[ 23] Giáo trình Thủ tục hành chính định nghĩa “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân”. [21] Trong cuốn Thuật ngữ Hành chính tác giả lại hiểu về thuật ngữ thủ tục hành chính là: “Toàn bộ quy tắc, thể thức do cơ quan nhà nước có thẩm 12 lOMoARcPSD|15547689 quyền quy định theo đó cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức, cá nhân phải tuân theo trong khi giải quyết các công việc giữa các cơ quan nhà nước với nhau và giữa cơ quan nhà nước với các tổ chức, công dân”.

[21] Như vậy, có thể thấy rằng có rất nhiều ý kiến, quan điểm, cách định nghĩa khác nhau về TTHC. Nhưng tựu chung lại, tất cả các quan điểm trên đều có đặc điểm chung, thống nhất ở một điểm đó là TTHC là trình tự, trật tự thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức, cá nhân được ủy quyền hành pháp trong giải quyết công việc của Nhà nước, các yêu cầu chính đáng của công dân hoặc tổ chức nhằm thực hiện nghĩa vụ hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và lợi ích của công dân. Để thống nhất cách hiểu về TTHC dưới góc độ quản lý nhà nước, Nghị định 63/2010/NĐ -CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kıểm soát TTHC đã đưa ra khái niệm về TTHC như sau: “TTHC là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”. [11] “Trình tự thực hiện” là thứ tự các bước tiến hành của đối tượng và cơ quan thực hiện TTHC trong khi giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức.

[16] “Hồ sơ” là những loại giấy tờ mà đối tượng thực hiện TTHC cần phải nộp hoặc xuất trình cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết TTHC trước khi cơ quan đó thực hiện TTHC giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức. “Yêu cầu, điều kiện” là những đòi hỏi mà đối tượng thực hiện TTHC phải đáp ứng hoặc phải làm khi thực hiện một TTHC cụ thể. Có thể nói, đây là một khái niệm khá rõ ràng, đầy đủ, cho thấy ý nghĩa, vai trò của TTHC trong quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho việc tìm hiểu nhu cầu, định ra phương hướng, biện pháp thích hợp để cải cách TTHC nhằm xây 13 lOMoARcPSD|15547689 dựng nền hành chính hiện đại đáp ứng nhu cầu QLNN trong điều kiện hiện nay. TTHC là thuộc tính của hoạt động quản lý, là phương thức phục vụ công quyền.

TTHC tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình quản lý của nhà nước, thuận tiện cho người dân trong quá trình tham gia vào các hoạt động. Ngược lại TTHC rườm rà, phức tạp sẽ cản trở các hoạt động, là kẻ hở cho các đối tượng xấu lợi dụng gây phiền hà, sách nhiễu Nhân dân, từ đó làm giảm lòng tin của người dân đối với Nhà nước. Đặc điểm của thủ tục hành chính TTHC được coi là một công cụ đắc lực trong quản lý HCNN, giúp các cơ quan HCNN thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ quản lý nhà nước của mình. TTHC được thiết lập trên mọi lĩnh vực QLNN với mục đích nhằm thiết lập trật tự trong hoạt động quản lý.

TTHC có một số đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, TTHC được xác định bới các quy phạm TTHC. Quy phạm thủ tục là những quy tắc pháp lý quy định về trình tự, cách thức khi sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để xử lý công việc. [16] Các quy phạm thủ tục bao gồm: thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp và TTHC. Mọi hoạt động QLHCNN phải được tiến hành theo những thủ tục nhất định, nhưng không có nghĩa là mọi hoạt động trong QLNN đều phải được điều chỉnh bởi quy phạm TTHC.

Bởi lẽ, về mặt lý luận, pháp luật không thể và cũng không cần thiết phải điều chỉnh mọi quan hệ xã hội, chỉ các TTHC quan trọng mới phải được quy định bởi pháp luật nhằm đảm bảo sự tuân thủ chặt chẽ. Thứ hai, TTHC là thủ tục thực hiện các hoạt động QLNN hay TTHC được thực hiện bởi các chủ thể QLHCNN là: các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, cá nhân được nhà nước trao quyền, trong đó quan trọng nhất phải kể đến các CQHC, các CB,CC trong hệ thống cơ quan này. Vì các cơ quan 14 lOMoARcPSD|15547689 hành chính có chức năng QLHCNN nên các chủ thể trong hệ thống cơ quan đó không chỉ thực hiện phần lớn các TTHC mà còn thực hiện các thủ tục liên quan đến các hoạt động QLHC quan trọng nhất. Ngoài các CQHC, các CQNN khác cũng tiến hành các TTHC khi thực hiện các hoạt động QLHCNN như: khi xây dựng, củng cố chế độ công tác nội bộ, các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện TTHC khi tiến hành các hoạt động QLHCNN trao quyền trong những trường hợp cụ thể do pháp luật quy định.

Thứ ba, TTHC rất đa dạng, phức tạp. Sự đa dạng, phức tạp đến từ sự đa dạng, phức tạp của hoạt động QLNN. Chủ thể và khách thể của TTHC đều đa dạng, phức tạp. QLHCNN chủ yếu là hoạt động định hướng cho phép, nhiều trường hợp phải ra mệnh lệnh có tính chất đơn phương đòi hỏi thi hành kịp thời nhằm giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả.

Vì vậy, quy định TTHC phải kết hợp những khuôn mẫu ổn định tương đối, chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc, vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt với các tình huống xảy ra. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi nền HCNN đang chuyển từ nền hành chính cai quản sang nền hành chính phục vụ. Thứ tư, so với các quy phạm nội dung của Luật Hành chính, TTHC có tính năng động hơn và đòi hỏi thay đổi nhanh hơn. TTHC phụ thuộc đáng kể vào nhận thức chủ quan của chính những người xây dựng.

Nếu nhận thức đó phù hợp với đòi hỏi của thực tế khách quan thì TTHC sẽ mang nhiều tiến bộ, thiết thực phục vụ cho cuộc sống. Nhưng nếu nhận thức không phù hợp với yêu cầu khách quan sẽ xuất hiện những TTHC lạc hậu, thậm chí làm hạn chế quyền của các tổ chức, công dân. Vai trò của thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước TTHC với tư cách là bộ phận của thể chế hành chính ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động QLHCNN. Điều này không những có ý nghĩa vai trò to lớn trong hoạt động lập pháp, lập quy mà còn hết sức cần thiết để có 15 lOMoARcPSD|15547689 nhận thức đúng đắn trong hoạt động QLNN đặc biệt là trong tiến trình cải cách nền hành chính.

TTHC được quy định nhằm tạo ra trật tự trong hoạt động quản lý của các cơ quan Nhà nước khi tiến hành các hoạt động quản lý của mình. Có thể nói TTHC là các quy phạm thủ tục của luật hành chính quy định cách thức tiến hành các hoạt động QLHC nên chúng tạo ra cơ sở và điều kiện cần thiết để các cơ quan QLNN giải quyết các công việc của người dân theo luật định, đảm bảo quyền lợi, lợi ích hợp pháp của các tổ chức và công dân. TTHC có vai trò quan trọng trong QLHCNN. Nếu không có TTHC thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước ban hành sẽ khó được thực thi.

Có thể nói TTHC là công cụ và phương tiện để đưa pháp luật vào đời sống. Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trong xu thế toàn cầu hóa thì mục tiêu của nền hành chính phải hướng tới sự chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả, công khai, minh bạch, rõ ràng, vai trò của TTHC phải đảm bảo cho các hoạt động của Nhà nước được thông suốt, nhanh nhạy và tạo môi trường thông thoáng thu hút đầu tư, thúc đẩy nền kinh tế, xã hội phát triển. Vai trò của TTHC trong QLHCNN và trong mối quan hệ chấp hành với HĐND cùng cấp, dưới sự quản lý của Chính phủ theo hệ thống hành chính 4 cấp được thể hiện chủ yếu ở các nội dung cơ bản như sau: Thứ nhất, TTHC là công cụ để tổ chức bộ máy hành chính ở các cấp và tác động của QLNN đến các hoạt động trên địa bàn. Ngoài ra, TTHC còn là phương tiện để các cấp thực hiện mối quan hệ với các CQNN khác cũng như các tổ chức chính trị - xã hội trong việc phối hợp hoạt động QLHCNN trên địa bàn.

TTHC còn là phương tiện để các cấp thực hiện các hoạt động thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững an ninh, chính trị tại địa 16 lOMoARcPSD|15547689 phương. Đây là hoạt động thể hiện vai trò của các cấp cũng như của TTHC trong công tác quản lý. Thứ hai, TTHC là phương tiện bảo đảm thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của cá nhân và tổ chức.