Luận Án Tiến Sĩ Về Giải Quyết Thủ Tục Hành Chính Của Cơ Quan Nhà Nước Cấp Tỉnh Ở Việt Nam

Luận văn phân tích Giải Quyết Thủ Tục Hành Chính Cấp Tỉnh Tại Việt Nam: Luận Án Tiến Sĩ Luật Học, vận dụng lý thuyết vững chắc, đề xuất giải pháp

• Trường học: trường đại học
• Chuyên ngành: luật học
• Đề tài: thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở việt nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: hà nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH CÓ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Đề tài luận án "Thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay" có tính lý luận và thực tiễn cấp thiết. Điều này được thể hiện qua ba lý do chính. Đầu tiên, thủ tục hành chính (TTHC) có vai trò quan trọng trong việc tổ chức công việc nhà nước và giải quyết quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức. TTHC không chỉ phản ánh tính dân chủ mà còn thể hiện sự phục vụ và tính hiện đại của nền hành chính nhà nước. Tuy nhiên, trong thời kỳ đổi mới, nhiều TTHC đã bộc lộ hạn chế như rườm rà, phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ sách nhiễu. Cải cách TTHC được coi là khâu đột phá trong cải cách hành chính (CCHC), nhằm hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy vậy, một hệ thống TTHC tốt chỉ là điều kiện cần, việc thực hiện TTHC trong thực tế cần đảm bảo công khai, minh bạch và không gây phiền hà. Thứ hai, vai trò của cơ quan nhà nước cấp tỉnh trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật TTHC là rất quan trọng. Các cơ quan này có thẩm quyền và trách nhiệm trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thực hiện cơ chế một cửa. Cuối cùng, nghiên cứu lý luận về TTHC và pháp luật liên quan cần được đẩy mạnh để hoàn thiện cơ chế giải quyết TTHC, đáp ứng yêu cầu của CCHC.

II. Vai trò của cơ quan nhà nước cấp tỉnh

Cơ quan nhà nước cấp tỉnh có vai trò và trách nhiệm quan trọng trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật về giải quyết TTHC. Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND có trách nhiệm trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định TTHC, rà soát và sửa đổi các TTHC theo thẩm quyền. Việc thực hiện cơ chế một cửa và một cửa liên thông tại địa phương cũng phụ thuộc vào sự chỉ đạo và kiểm tra của các cơ quan này. Do đó, việc nghiên cứu giải pháp để phát huy vai trò của các cơ quan nhà nước cấp tỉnh trong việc thực hiện pháp luật về TTHC là rất cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh còn nhiều hạn chế và vướng mắc hiện nay. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật mà còn cải thiện chất lượng dịch vụ công, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Điều này càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế và yêu cầu cải cách hành chính hiện nay.

III. Cơ sở lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

Công tác nghiên cứu lý luận về nền hành chính, đặc biệt là về TTHC, đã được quan tâm từ khi Đảng đề ra chủ trương CCHC. Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thống nhất nhận thức về khái niệm TTHC trong giới khoa học pháp lý. Việc nghiên cứu các vấn đề lý luận về giải quyết TTHC là cần thiết để cung cấp luận chứng cho việc hoàn thiện cơ chế giải quyết TTHC. Đặc biệt, nghiên cứu này cần làm rõ các yêu cầu và điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật TTHC, từ đó nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ công chức (CBCC) trong việc thực hiện pháp luật. Mục tiêu của luận án là đề xuất và luận chứng các quan điểm, giải pháp thực hiện pháp luật về giải quyết TTHC, từ đó góp phần vào việc cải cách nền hành chính nhà nước ở địa phương.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là các quy phạm pháp luật về giải quyết TTHC liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Luận án tập trung vào nghiên cứu các Nghị định của Chính phủ và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về giải quyết TTHC theo cơ chế một cửa và một cửa liên thông. Phạm vi nghiên cứu không mở rộng đến từng lĩnh vực cụ thể của quản lý nhà nước mà chỉ tập trung vào cơ chế pháp lý chung áp dụng cho tất cả các loại thủ tục liên quan. Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ Quyết định số 38/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhưng chủ yếu tập trung vào giai đoạn sau khi ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa. Điều này nhằm đảm bảo tính khả thi và thực tiễn của các giải pháp đề xuất trong luận án.

V. Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng về nhà nước pháp quyền trong nghiên cứu. Các phương pháp như phân tích, tổng hợp, lịch sử cụ thể và luật học so sánh được sử dụng để giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn. Phương pháp trừu tượng hóa cũng được áp dụng để xây dựng khái niệm pháp luật về giải quyết TTHC. Các phương pháp này được lựa chọn nhằm đảm bảo tính khoa học và lôgic trong việc triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu. Mỗi chương của luận án sẽ sử dụng các phương pháp khác nhau để phù hợp với nội dung và mục tiêu nghiên cứu cụ thể.

VI. Ý nghĩa và kết quả nghiên cứu

Luận án không chỉ góp phần bổ sung và phát triển lý luận về nhà nước và pháp luật mà còn cung cấp những giải pháp thực tiễn cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết TTHC. Những kết quả nghiên cứu mới của luận án bao gồm việc xây dựng khái niệm TTHC, xác định đặc điểm của pháp luật về giải quyết TTHC, cũng như đánh giá thực trạng thực hiện cơ chế một cửa tại các cơ quan nhà nước cấp tỉnh. Luận án cũng đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện pháp luật, củng cố lòng tin của nhân dân và doanh nghiệp đối với chính quyền. Những đóng góp này sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực luật hành chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho công cuộc cải cách sâu rộng nền hành chính nhà nước ở Việt Nam mà còn thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu lý luận về nền hành chính, cải cách nền hành chính, với rất nhiều các công trình khoa học, mà tiêu biểu có thể kể đến một số công trình sau: Luận án tiến sĩ Luật học 15 - Giáo trình “Hành chính học đại cương” (1997) [90]. Có thể khẳng định đây là công trình khoa học nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về nền hành chính, về cấu trúc của nền hành chính và những vấn đề liên quan, như kiểm tra, giám sát hành chính, thông tin trong hoạt động quản lý hành chính, vấn đề CCHC. Sách đã dành một chương nghiên cứu những vấn đề lý luận về TTHC, như khái niệm, ý nghĩa của TTHC, phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC và vấn đề cải cách một bước TTHC ở Việt Nam hiện nay. Từ quan niệm chung “thủ tục là phương cách giải quyết công việc theo một trình tự nhất định” các tác giả cuốn sách đã đi tới quan niệm tổng quát về TTHC, khẳng định “TTHC là trình tự về thời gian, không gian và là cách thức giải quyết công việc của CQHC nhà nước trong mối quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân công dân”, “là một loại hình quy phạm hành chính” [90, tr.

Giáo trình cũng xây dựng, phân tích các tiêu chí phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC, vai trò của TTHC và vấn đề cải cách TTHC. - Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của các cơ sở đào tạo luật (Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội, Viện Đại học Mở Hà Nội…). Điểm chung của các giáo trình trên là đều xác định TTHC là một chế định thuộc phần chung của ngành luật hành chính, với những nội dung lý luận khá nhất quán trên những vấn đề về khái niệm, đặc điểm của TTHC, phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC. Trên cơ sở kế thừa những tri thức lý luận của những giáo trình của các cơ sở đào tạo luật khác, đồng thời tổng kết thực tiễn thực hiện Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát TTHC (sau đây gọi là Nghị định số 63) [16], các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế giải quyết TTHC cho cá nhân, tổ chức, các tác giả giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của Viện Đại học mở đã quan niệm “TTHC là cách thức tiến hành hoạt động quản lý hành chính nhà nước, được QPPL hành chính quy định, trong đó xác định rõ các việc cụ thể, yêu cầu, điều kiện đối với những việc ấy cũng như trình tự thực hiện mà các cơ quan nhà nước, CBCC nhà nước, các cá nhân, tổ chức có liên quan phải tuân thủ” [120].

Với quan niệm ấy, TTHC là cách thức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cũng là cách thức thực hiện quyền hành pháp do nhân dân ủy nhiệm cho CQHC, đồng thời là cách thức phục vụ nhân dân của nền hành chính nhằm đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về vật chất, tinh thần của nhân dân. Các tác giả giáo trình cũng Luận án tiến sĩ Luật học 16 nhấn mạnh: Trong nhà nước pháp quyền XHCN, TTHC - về bản chất, là “tổng hòa của nhiều thuộc tính, trong đó tính hợp lý, đơn giản, chặt chẽ và tính phục vụ là những thuộc tính quan trọng nhất, thể hiện tập trung trong việc xây dựng và thực hiện TTHC giải quyết các công việc của cá nhân, tổ chức” [120]. Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam nêu trên đã xác định các nguyên tắc quan trọng trong thực hiện TTHC, trong đó có nguyên tắc công khai, minh bạch, nguyên tắc dân chủ, nguyên tắc đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quy định TTHC và của cơ quan, CBCC tham gia thực hiện TTHC. Bên cạnh các giáo trình, đã có một loạt các công trình khoa học được công bố dưới hình thức các sách chuyên khảo, các đề tài khoa học công nghệ các cấp, các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến nền hành chính, các yếu tố cấu thành nền hành chính, trong đó có thể chế hành chính, TTHC, vấn đề cải cách bộ máy hành chính, xây dựng đội ngũ CBCC hành chính, nhận thức của Đảng về CCHC.

Có thể kể đến một số công trình khoa học sau: - Đề tài khoa học cấp Bộ “Cơ sở khoa học của phân công, phân cấp quản lý CBCC lãnh đạo cao cấp trong CCHC hiện nay” (1997) [7]. - Đề tài khoa học cấp Bộ “Xây dựng nền hành chính công theo yêu cầu phát triển, hội nhập trong môi trường khoa học và công nghệ hiện đại” [41]. - Đoàn Trọng Truyến (1999), “So sánh hành chính các nước ASEAN” [91]. - Bùi Thế Vĩnh (Chủ biên) (1999), “Thiết kế tổ chức các cơ quan hành chính nhà nước” [122].

- Viện Nghiên cứu Khoa học tổ chức, Bộ Nội vụ (2004), “Thực trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và giữa Trung ương - địa phương. Các khuyến nghị và giải pháp” [121]. - Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Văn phòng Chính phủ về Dự thảo Luật TTHC, tổ chức tại thành phố Hạ Long, tháng 7/2007 [115]. - Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Văn phòng Chính phủ góp ý Dự thảo Luật TTHC, tổ chức tại Hội An, tháng 3/2008 [114].

Luận án tiến sĩ Luật học 17 Kỷ yếu của hai cuộc Hội thảo khoa học trên đã tập hợp nhiều bài nghiên cứu, trong đó có bài “Các yêu cầu trong Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ và các Hiệp định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về TTHC” của John Benliley - Cố vấn trưởng pháp luật của Dự án Star - Việt Nam. Bài viết là công trình khoa học có giá trị tham khảo bổ ích không chỉ cho việc bảo đảm tính phù hợp của Luật TTHC với pháp luật và thông lệ quốc tế mà còn gợi mở nhiều vấn đề quan trọng trong việc hoàn thiện và thực hiện pháp luật TTHC. Ngoài ra, Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Bộ Tư pháp trong khuôn khổ Dự án VE/02/015-VNCI về “Báo cáo đánh giá tác động của Dự thảo Luật Ban hành văn bản QPPL (sửa đổi)” [76] cũng có nhiều bài viết của các nhà khoa học nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tính hiệu quả và khả thi của pháp luật, đụng chạm trực tiếp đến việc xây dựng và thực hiện pháp luật TTHC. Nhằm thực hiện Đề án “Đơn giản hóa TTHC trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, giai đoạn 2007-2010” [82] theo Quyết định 30/QĐ-TTg ngày 10/01/2007 của Thủ tướng Chính phủ (Đề án 30) và từ kết quả thực hiện Đề án, nhiều tác giả, trong đó có Cục Kiểm soát TTHC, Bộ Tư pháp đã biên tập nhiều sách tham khảo có giá trị lý luận và thực tiễn, nhất là giá trị thực tiễn, trong xây dựng và thực hiện pháp luật về giải quyết TTHC, đáng chú ý là các ấn phẩm sau: - Các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam, “Kiến nghị chính sách thương mại” (2011) [21].

Cuốn sách được biên tập dưới sự tài trợ của Liên minh Châu Âu, được coi là “Cuốn sách trắng”, trình bày các quan điểm, kiến nghị của các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam, như Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO), Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Hiệp hội các Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HASMEX), Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh… nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ những khó khăn về chính sách, pháp luật, thực thi pháp luật, trong đó có đơn giản hóa TTHC trên các lĩnh vực thuế, xuất nhập khẩu, quyền sở hữu trí tuệ, hạ tầng cơ sở khu, cụm công nghiệp, chất lượng văn bản pháp luật, góp phần tăng cường năng lực về chính sách thương mại cho các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam. - Đặc san của Tạp chí Đầu tư nước ngoài, với tiêu đề “Chung tay cải cách TTHC” [75]. Đặc san đăng tải nhiều bài viết về kết quả nghiên cứu thực tiễn cải Luận án tiến sĩ Luật học 18 cách và thực hiện TTHC, trong đó có bài viết của Nguyễn Minh Mẫn về “Cách làm mới thể hiện quyết tâm chính trị”; bài “Mấu chốt thành công là từ người đứng đầu”, tác giả Đinh Văn Ân; bài “Chính phủ cần tiếp tục điều hành trực tiếp”, tác giả Lê Quốc Ân; bài “Máy xén phải đủ mạnh”, tác giả Dương Thu Hương; bài “Ba được hai chưa”, tác giả Nguyễn Đình Cung; bài “Phải gỡ từ gốc những xung đột giữa các luật”, tác giả Trần Du Lịch… Đặc biệt, Đặc san cũng đăng tải nhiều bài viết về những thành công, những khó khăn, vướng mắc trong cải cách và thực hiện TTHC ở một số địa phương, ngành KT-XH, như “Hà Nội- hiệu quả và quyết tâm cải cách”, của tác giả Hiếu Chi; “Thành phố Hồ Chí Minh - Hiệu quả kinh tế - chính trị thiết thực” của tác giả Hoài Nam; “Bắc Ninh và cuộc tổng động viên cho cải cách” của tác giả Hoài Ngân; “Đề án 30 và Tập đoàn Dầu khí quốc gia” của tác giả Đinh La Thăng; bài “Gỡ rối thủ tục xây dựng” của Nguyễn Long; bài “Các hiệp hội muốn tăng cường đối thoại”, khảo sát của Hội đồng Tư vấn thuộc Ban Chỉ đạo Đề án 30; “Tân Cảng Sài Gòn - Hiệu quả lớn từ đơn giản TTHC” của Đinh Mạnh,… - “Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính” (2012) [20]. Mặc dù tên gọi là “Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính” song cuốn sách có giá trị lý luận và thực tiễn quan trọng, trong đó đã trình bày những vấn đề lý luận về kiểm soát TTHC, về sự tham gia ý kiến đối với quy định về TTHC, tính toán chi phí xây dựng và thực hiện TTHC, công bố công khai TTHC, rà soát quy định TTHC, vấn đề tiếp cận, xử lý phản ánh, kiến nghị, kiểm tra việc thực hiện TTHC, và đặc biệt là vấn đề quản lý và sử dụng cán bộ đầu mối kiểm soát TTHC.

Có thể khẳng định cuốn sách là cơ sở quan trọng để Luận án tham khảo trong các nghiên cứu việc thực hiện và kiểm soát TTHC của chính quyền cấp tỉnh ở Việt Nam. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA CÁC TÁC GIẢ NƯỚC NGOÀI Một số tác giả nước ngoài có công trình nghiên cứu về nền hành chính, về vị trí, vai trò của các cấu trúc nền hành chính, về quản trị nhân sự hành chính, về CCHC ở các nước đang phát triển và về TTHC.