L 64/25/1 @G ý VIỆN KHOA HỌC Xà HỘI TẠI THÀNH PHỐ Sew vớ A63, > ee ee P Hồ CHÍ MINH | aS _DINHTHUXUAN _ igs te & LICH SU NGANH SAN XUẤT VŨ KHÍ ˆ bên, _ÔỞ NAM BỘ TRONG KHÁNG CHIẾN kệ ‘CHONG PHÁP (1945:1d04. c2 CHUYÊN NGÀNH LỊCH SỬ VIỆT NAM eek MA SO: 5.15 7 A _ LUẬN AN PHO TIEN Si KHOA HOC LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: iS 3 tg: Se : ee 1. MẠC DUONG PGS- PTS Khoa học lịch sử . NGUYEN PU TRÍ- PTS Khoa học kỹ thuật - | LẦN vã _ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ete v3 1993 | » : ieee ae VIEN KHOA HOC XA HO! TAI THANH PHO HO CHI MINH ĐINH TIIU XUAN LICH SU NGANH SAN XUAT VU KHÍ Ở NAM BỘ TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP (1945 - 1954) CHUYEN NGANH LICH SU VIET NAM MA SO: 5.15 LUAN AN PHO TIEN Si KHOA HOC LICH SU Người hướng dẫn khoa học: 1. MẠC ĐƯỜNG PGS - PTS Khoa học lịch sử 2. NGUYEN HUU TRI - PTS Khoa hoc kỹ thuật THANH PHO HO CHI MINH 1993 LUẬN AN DUOC HOÀN THÀNH TẠI VIEN KHOA HỌC Xà HỘI TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH . Người hướng dẫn khoa học: 1. MẠC ĐƯỜNG PGS - PTS Khoa học lịch sử 2. NGUYỄN HỮU TRÍ - PTS Khoa học kỹ thuật Ê Người nhận xói 1Ð Œ.Ÿ Von‘tac Gs Heé oy N7 77 Người nhận xét 9 Cơ quan nhận xét: PTS Shan Fark. 72 Luận ún sẽ được bảo vé tại: HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN ÁN NHÀ NƯỚC Họp tại Viện Khoa Học Xã Hội tại thành phố Hồ Chí Minh Vào hồi. noày/0 tháng. năm 1993 Có thể tìm hiểu luận án tại: + Thư viện Khoa Học Xã Hội, 34 Lý Tự Trọng Thành phố Hồ Chí Minh. * Thu viện Khoa Học Tổng hợp, 69 Lý Tự Trọng Thành phố Hồ Chí Minh. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI a) Lịch sử hiện dại Việt Nam, đặc biệt là lịch sử hai cuộc kháng chiến vũ trang của nhân dân ta thời chống Pháp và chống Mỹ đã có nhiều tác phẩm được xuất bản và các công trình nghiên cứu khoa học đang được tổng kết. Song lịch sử chuyên ngành trong hai thời kháng chiến còn chưa nhiều, nhất là lịch sử quân giới Việt Nam và đặc biệt là lịch sử Quân giới Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. b) Sản xuất vũ khí trong kháng chiến chống Pháp và sản xuất vũ khí trong thời chống Pháp ở Nam Bộ là nhiệm vụ của ngành quân giới Việt Nam được thành lập theo sắc lệnh của Hồ Chủ Tịch ký ngày 15 tháng 9 năm 1945. Sự ra đời cúa ngành sản xuất vú khí ở Nam Bộ gắn liền với cuộc kháng chiến ở Nam Bộ và nó có vai trò rất quan trong dé dam bảo cho phong trào kháng chiến ở Nam Bộ phát triển mà đến nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài có ý nghĩa lịch sử to lớn này. c) Nghiên cứu vấn đề sản xuất vú khí của quân giới Việt Nam và đặc biệt là của Quân giới Nam Bộ có thể được xem là nghiên cứu giai đoạn hình thành của nền công nghiệp cách mạng, nghiên cứu lịch sử phát triển công nghiệp Việt Nam từ sau 1945 ở các vùng đất căn cứ kháng chiến (hay vùng tự do). Có thể xem nền công nghiệp hiện nay do Đảng và nhà nước ta tổ chức đã bắt nguồn từ các tổ chức và kinh nghiệm của nền công nghiệp sản xuất vũ khí thô sơ thời kháng chiến chống Pháp. Vì vậy, nghiên cứu sản xuất vũ khí trong kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ là góp một phần đáng quý vào việc nghiên cứu lịch sử phát triển công nghiệp ở giai đoạn đầu tiên mà Đảng và nhà nước ta đã tổ chúc và chỉ đạo. d) Công nhân sản xuất vũ khí trong kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ là một bộ phận ưu tú của giai cấp công nhân Việt Nam với bản chất yêu nước, sáng tạo, đoàn kết và kỷ luật cao đã vượt muôn vàn khó khăn để sản xuất được nhiều vũ khí đánh giặc. Do đó, nghiên cứu vấn đề sản xuất vũ khí ở Nam Bộ thời kháng chiến chống Pháp là góp phần nghiên cứu tầng lớp ưu tú nhất của giai cấp công nhân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU, PHẠM VI ĐỀ TÀI: - Thông qua việc nghiên cứu việc sản xuất vũ khí của quân giới Nam Bộthời kỳ kháng chiến chống Pháp để góp phần nghiên cứu tầng lớp ưu tú nhất của giai cấp công nhân và những tổ chức phôi thai của nền công nghiệp cách mạng ở Nam Bộ, bổ sung lịch sử phát triển công nghiệp ở nước ta trên địa bàn kháng chiến của “Nam Bộ thành đồng Tổ quốc”. Đề tài luận án nhằm mục đích góp phần “bổ sung Lịch sử kháng chiến Nam Bộ” (101, tr.8 - 9) và nghiên cứu ngành sản xuất vũ khí như là ngành công nghiệp đầu tiên của vùng kháng chiến chống Pháp với “những người vừa đại diện cho quân đội anh hùng, vừa đại diện cho giai cấp công nhân trong cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc” (101, tr. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Và mặt phương pháp luận, đề tài luận án dựa vào những quan điểm cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam, .những phân tích lịch sử ở Nam Bộ sau ngày 23 tháng 9 năm 1945, cùng những tổng kết về quan điểm chỉ đạo cuộc kháng chiến lần thứ nhất của Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp. Tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các nhân chứng lịch sử hiện đang sống để thu thập nhiều tài liệu, đồng thời nghiên cứu các hiện vật lịch sử được trưng bày trong các bảo tàng từ Trung ương cho đến các bảo tàng ở địa phương Nam Bộ kể cả một số kho vũ khí của Quân khu 7, nghiên cứu và khảo sát các địa danh trước đây ngành sản xuất vũ khí Nam Bộ hoạt động. Luận án cũng áp dụng các phương pháp thống kê, bản đồ học, báo tàng học, phân tích thư mục để làm rõ hơn trình tự phát triển logic của lịch sử. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU Cho đến nay, có thể xem bộ “Sưu tập bằng hình vẽ 69 loại vũ khí của quân giới Việt Nam sản xuất từ năm 1945 - 1954" do cơ quan Tham mưu quân đội Pháp ở Đông Dương công bố và lưu hành nội bộ là tài liệu văn bản đầu tiên nói về ngành sản xuất vũ khí trong kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ. Sau đó trong tác phẩm ”Chiến tranh Đông Dương” của Luy-xiêng Bô-đa đã đề cập đến việc sản xuất súng đại bác không giật trong vùng kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ. Năm 1971, công trình biên soạn về “Vũ khí địa phương” gồm ba tập (in Roneo) do Bộ tư lệnh quân giải phóng miền Nam Việt Nam biên soạn là tài liệu đầu tiên ở Nam Bộ nói về sự sản xuất, tính năng và cách sử dụng các loại vũ khí tự tạo đó (85). Tháng 9 năm 1990, kỷ niệm lần thứ 45 ngày Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh thành lập ngành Quân giới Việt Nam (15/9/1945 - 15/9/1990). Nhà xuất bản Lao Động đã xuất bản cuốn “Lịch sử Quân giới Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp”. Giới thiệu khái quát bước đường hình thành, xây dựng và phát triển của Quân giới Việt Nam trong 9 năm kháng chiến (36). Ngày 22 tháng 12 năm 1991, kỷ niệm lần thứ 47 ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản cuốn “Lịch sử Quân giới Nam Bộ 1945 -1954" do Bộ tư lệnh Quân khu 7 và Câu lạc bộ Quân giới Nam Bộ chỉ đạo biên soạn, Đỉnh Thu Xuân làm chủ biên (101). Công trình này đã ghi lại chặng đường lịch sử hình thành, phát triển của ngành sản xuất vũ khí Nam Bộ với những bước thăng trầm trong suốt chiều dài cuộc kháng chiến chống Pháp của ”"Nam Bộ thành đồng Tổ quốc". Tháng 2 năm 1999, tác giả Trần Tiệu viết bài “Một biểu tượng của ý chí tự lực tự cường” (73, tr.21), nhân đọc cuốn “Lich sử quân giới Nam Bộ 194ã - 1954' Tháng 6 năm 1992, Lê Đình Sỹ với bài viết "Hỏa khí và pháo xuất hiện ở Việt Nam từ bao giờ", đã đưa ra những ý kiến ban đầu về sự hiện diện của hỏa khí và pháo trong lịch sử Việt Nam (68, tr. Đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề sản xuất vũ khí ở Nam Bộ thời kháng Pháp dưới góc độ nghiên cứu một mô hình hoạt động công nghệ ký thuật đầu tiên sau cách mạng tháng Tám 1945. Đó chính là sự cần thiết của luận án này. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN. a) Bước đầu hệ thống các ngưồn tư liệu về lịch sử ngành sản xuất vũ khí ở Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp, và trình bày nó dưới góc độ sử học. b) Góp phần làm sáng tỏ chủ nghĩa yêu nước, tính sáng tạo và ý chí quật cường của một bộ phận ưu tú trong giai cấp công nhân Việt Nam - những công nhân quân giới Nam Bộ, làm sáng tỏ hơn tính đặc thù của lịch sử kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ. e©) Luận án đi sâu phân tích mô hình công nghệ trong lịch sử phát triển công nghiệp thời kháng chiến chống Pháp . ở Nam Bộ, (trên các lĩnh vực : tổ chức ngành, tổ chức quản lý các công nghệ mới và tổ chức đào tạo cán bộ, công nhân kỹ thuật, công nhân lành nghề.) Trong đó luận án tập trung phân tích tình trạng công nghiệp và giai cấp công nhân Nam Bộ trước 1945 và quá trình hình thành qua ba thời kỳ: 1. Từ 23/9/1945 - 12/1946, các binh công xưởng đơn lẻ hình thành. Từ 1947 - 1950, ngành sản xuất vũ khí Nam Bộ định hình với các binh công xưởng, dân quân xưởng, công an xưởng, công đoàn xưởng và xưởng quân tình nguyện quân giới tại Cao Miên. Từ 1951 - 1954 định hình quân giới chuyên sâu tại Phân liên khu Miền Đông và Phân liên khu miền Tây. d) Luận án phân tích thành tựu và những đóng góp của quân giới Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp, nổi bật trên lính vực : tổ chức ngành sản xuất vũ khí thành ngành quân giới nhân dân - một bộ phận quan trọng của học thuyết chiến tranh nhân dân do Đáng ta đề xướng và lãnh đạo.
