CHƯƠNG 1 CƠ SQ LÝ LUHN VS D CH V PHÁT TRI"N KINH DOANH CHO DOANH NGHI$P XU&T KH'U 1. KHÁI LUHN CHUNG VS D CH V PHÁT TRI"N KINH DOANH CHO DOANH NGHI$P XU&T KH'U 1. Khái ni m d ch v phát tri n kinh doanh cho doanh nghi p xu t kh u Ngành d#ch vV t‰ lâu ñã trc thành mUt ngành kinh tA quan trRng c2a nhi\u qu5c gia. Chính vì v;y, d#ch vV ñã thu hút s< quan tâm, nghiên c u c2a nhi\u nhà khoa hRc.
Trong các nghiên c u c2a mình, các tác giC cũng ñã ñưa ra rMt nhi\u ñ#nh nghĩa khác nhau v\ d#ch vV. Theo Các Mác, d#ch vV là con ñ± c2a n\n sCn xuMt hàng hóa. Khi n\n kinh tA hàng hóa phát triZn mHnh ñòi hši mUt s< lưu thông trôi chCy, thông su5t, liên tVc ñZ thša mãn nhu cQu ngày càng cao c2a con ngưPi thì d#ch vV cũng phát triZn ñZ ñáp ng nhu cQu ñó. Như v;y b ng cách tiAp c;n dưLi góc ñU kinh tA, Các Mác ñã ch¨ ra ngu>n g5c ra ñPi, vai trò và ñUng l<c phát triZn c2a d#ch vV.
Kinh tA hRc hi6n ñHi coi d#ch vV là mUt loHi hình sCn xuMt ñac bi6t mà kAt quC c2a các hoHt ñUng hQu hAt không t>n tHi dưLi dHng v;t chMt. D#ch vV ñưFc tHo ra do hoHt ñUng c2a con ngưPi nh m thoC mãn nhu cQu nào ñó c2a con ngưPi. Tùy thuUc vào quan ñiZm, mVc tiêu và phương pháp tiAp c;n, có thZ có nhi\u ñ#nh nghĩa khác nhau v\ d#ch vV: T‰ ñiZn kinh tA hRc (2000) ñ#nh nghĩa “D#ch vV là mUt hoHt ñUng kinh tA tHo ra nhWng sCn phgm vô hình nào ñó (tư vMn, phVc vV, bCo hiZm, ngân hàng…) ñóng góp tr<c tiAp hoac gián tiAp vào vi6c thša mãn nhu cQu c2a con ngưPi và là mUt thành t5 quan trRng cMu thành nên GDP” 17 Theo Philip Kotler “ D#ch vV là mRi hành ñUng hay lFi ích mà mUt bên có thZ cung cMp cho bên kia và ch2 yAu là vô hình, không d:n ñAn quy\n sc hWu mUt cái gì ñó. Vi6c th<c hi6n d#ch vV có thZ liên quan và cũng có thZ không liên quan ñAn mUt sCn phgm v;t chMt” [19, tr 522].
Như v;y d#ch vV là mUt loHi sCn phgm, ch2 yAu là vô hình, ñưFc cung cMp nh m thša mãn nhu cQu c2a ngưPi sS dVng d#ch vV trong ñó ngưPi sS dVng d#ch vV có thZ là cá nhân, t™ ch c hoac doanh nghi6p. D#ch vV phát triZn kinh doanh (Business Development Services) là mUt loHi hình d#ch vV ñưFc cung cMp cho các doanh nghi6p, các ch2 thZ kinh tA nh m h^ trF các doanh nghi6p, các ch2 thZ kinh tA nâng cao hi6u quC hoHt ñUng. M^i qu5c gia, m^i t™ ch c có thZ ñưa ra nhWng ñ#nh nghĩa khác nhau v\ d#ch vV phát triZn kinh doanh (DVPTKD) tùy thuUc vào ñi\u ki6n chính tr#, kinh tA xã hUi cV thZ hoac mVc ñích nghiên c u v\ DVPTKD. Trên thA giLi, DVPTKD ngày càng kh¢ng ñ#nh ñưFc vai trò không thZ thiAu ñ5i vLi các doanh nghi6p c hQu hAt các qu5c gia, ñac bi6t kZ t‰ nhWng năm cu5i thA k• 20.
Nh;n thMy vai trò to lLn c2a DVPTKD ñ5i vLi s< phát triZn c2a doanh nghi6p, nhi\u qu5c gia trên thA giLi ñã và ñang quan tâm phát triZn loHi hình d#ch vV này. Trên thA giLi cũng có rMt nhi\u nghiên c u c2a các t™ ch c, các nhà khoa hRc v\ DVPTKD trong ñó ñưa ra nhWng ñ#nh nghĩa, nhWng quan ni6m khác nhau v\ DVPTKD. Thông thưPng, DVPTKD ñưFc hiZu là “nhWng d#ch vV phi tài chính ñưFc cung cMp cho các t™ ch c kinh doanh”. Các d#ch vV phi tài chính là nhWng d#ch vV không liên quan ñAn vi6c cung ng tài chính cho doanh nghi6p như d#ch vV cho vay c2a ngân hàng, d#ch vV tín dVng,… ð5i tưFng phVc vV hay khách hàng chính c2a các d#ch vV này là các doanh nghi6p, t™ ch c kinh tA ch không phCi ngưPi tiêu dùng cu5i cùng.
18 Bên cHnh ñó có thZ xem xét mUt s5 khái ni6m v\ DVPTKD ñưFc ñưa ra trong các nghiên c u v\ DVPTKD, như sau: œ “DVPTKD là nhWng d#ch vV nh m cCi thi6n hoHt ñUng c2a doanh nghi6p, tăng cưPng khC năng tham gia th# trưPng và khC năng cHnh tranh c2a các doanh nghi6p. DVPTKD bao g>m các d#ch vV chiAn lưFc và các d#ch vV tác nghi6p. DVPTKD nh m phVc vV t‰ bên ngoài ñ5i vLi m^i t™ ch c kinh doanh thay vì vi6c các doanh nghi6p ñó t< mc rUng qui mô ñZ t< phVc vV”[48, tr 11]. œ “DVPTKD là bMt kỳ d#ch vV nào ñưFc các doanh nghi6p sS dVng nh m h^ trF cho vi6c th<c hi6n ch c năng kinh doanh”[40, tr (xi)].
œ “DVPTKD là bMt kỳ d#ch vV phi tài chính nào ñưFc các doanh nghi6p sS dVng nh m h^ trF cho vi6c th<c hi6n ch c năng kinh doanh hoac tăng trưcng, ñưFc cung cMp mUt cách chính th c hoac không chính th c” [50, tr 2]. Ngoài ra còn có mUt s5 quan ni6m khác v\ DVPTKD: œ DVPTKD g>m nhWng d#ch vV mà các doanh nhân thưPng cQn ñAn nh m giúp hR lãnh ñHo và phát triZn doanh nghi6p. œ DVPTKD g>m các d#ch vV ñưFc các doanh nghi6p sS dVng ñZ giúp doanh nghi6p hoHt ñUng có hi6u quC và phát triZn kinh doanh. Mac dù có nhWng quan ni6m, cách hiZu khác nhau v\ DVPTKD, nhưng các khái ni6m ñưFc ñưa ra trong các nghiên c u ñ\u th5ng nhMt DVPTKD là mUt loHi hình d#ch vV cung cMp cho các doanh nghi6p nh m h^ trF các doanh nghi6p trong vi6c th<c hi6n các ch c năng kinh doanh thay vì các doanh nghi6p này phCi mc rUng qui mô ñZ t< phVc vV.
T‰ khái ni6m chung v\ DVPTKD, có thZ hiZu D ch v phát tri n kinh doanh cho doanh nghi"p xu t kh$u là nh'ng d ch v phi tài chính ñư c cung c p cho doanh nghi"p nh*m nâng cao năng l-c xu t kh$u, tăng kh. năng ti/p 19 c0n th trư1ng ngoài nư2c và nâng cao năng l-c c nh tranh c3a doanh nghi"p trên th trư1ng th/ gi2i. ð c ñi m c a d ch v phát tri n kinh doanh DVPTKD là mUt loHi hình d#ch vV do ñó DVPTKD cũng mang nhWng ñac ñiZm c2a các loHi hình d#ch vV nói chung, bao g>m: œ Tính ñ5ng th1i, không th tách r1i: Quá trình cung ng d#ch vV là quá trình sCn xuMt ñac bi6t, trong ñó khách hàng chính là mUt bU ph;n c2a quá trình cung ng d#ch vV. Quá trình cung cMp và sS dVng d#ch vV thưPng di"n ra mUt cách ñ>ng thPi, không thZ tách rPi nhau, kAt thúc quá trình cung ng cũng ñ>ng thPi là kAt thúc quá trình sS dVng d#ch vV.
œ Tính không ñ5ng nh t: SCn phgm v;t chMt thưPng ñưFc tiêu chugn hóa nên nên các sCn phgm sCn xuMt ra là ñ>ng nhMt, còn d#ch vV ñưFc cung cMp tùy theo yêu cQu c2a khách hàng do ñó các d#ch vV cung cMp hoàn toàn không gi5ng nhau, phV thuUc vào nhWng yêu cQu khác nhau c2a khách hàng sS dVng d#ch vV. œ Thư1ng là vô hình và không lưu tr' ñư c: HQu hAt các loHi h#ch vV không t>n tHi dưLi hình th c v;t chMt và không nh;n biAt ñưFc b ng các giác quan, khách hàng sS dVng d#ch vV thưPng không thZ thMy ñưFc d#ch vV trưLc khi tiêu dùng. Do tính chMt ñac thù c2a quá trình cung cMp d#ch vV là sCn xuMt và tiêu dùng d#ch vV di"n ra ñ>ng thPi nên ñ5i vLi hQu hAt các loHi hình d#ch vV nhà cung cMp khó có thZ sCn xuMt d#ch vV trưLc ñZ lưu kho r>i cung cMp cho khách hàng. ðac ñiZm này là mUt trc ngHi cho các nhà cung cMp d#ch vV trong vi6c chugn b# các ngu>n l<c cQn thiAt cho quá trình cung cMp d#ch vV do khó d< ñoán chính xác nhu cQu.
Tuy nhiên nhP có s< phát triZn c2a khoa hRc hi6n ñHi mà mUt s5 loHi hình d#ch vV ngày càng có tính chMt c2a sCn phgm hàng hóa nhi\u hơn. Các sCn phgm d#ch vV này v‰a có thZ lưu trW ñưFc và v;n chuyZn ñAn mRi nơi ñZ 20 tiêu thV, v‰a có thZ sS dVng trong mUt thPi gian dài như các phQn m\m máy tính, hay các thông tin lưu trW trên website cho các doanh nghi6p truy c;p khi cQn ñAn,… Ngoài ra, t‰ khái ni6m v\ DVPTKD, có thZ rút ra nhWng ñac ñiZm riêng c2a DVPTKD như sau: œ DVPTKD là nhWng d#ch vV phi tài chính là nhWng d#ch vV không liên quan ñAn vMn ñ\ cMp v5n cho doanh nghi6p như d#ch vV cho vay c2a ngân hàng và các t™ ch c tín dVng. œ Khách hàng c2a DVPTKD không phCi là ngưPi tiêu dùng cu5i cùng mà là các doanh nghi6p, các t™ ch c hoHt ñUng kinh doanh. œ Ch2 thZ cung cMp DVPTKD không ch¨ là các doanh nghi6p cung cMp d#ch vV nh m mVc ñích thu lFi nhu;n mà có thZ là các t™ ch c xúc tiAn thương mHi ñQu tư (c2a Chính ph2 hoac phi Chính ph2), các t™ ch c ñHi di6n cho doanh nghi6p (các phòng thương mHi và các hi6p hUi doanh nghi6p).
Các t™ ch c này có ch c năng h^ trF cho các doanh nghi6p xuMt khgu thông qua ngu>n ngân sách nhà nưLc hoac thu phí vLi m c thMp ñ2 ñZ bù các khoCn chi, các hoHt ñUng cung ng theo nguyên t[c phi lFi nhu;n. Phân lo%i d ch v phát tri n kinh doanh cho doanh nghi p xu t kh u 1. Phân lo i d ch v phát tri n kinh doanh nói chung * Theo t> ch c thương m i th/ gi2i (WTO) Cho ñAn nay, trong h6 th5ng các phân ngành d#ch vV c2a WTO, DVPTKD cũng chưa ñưFc chia thành mUt ngành riêng bi6t. Tuy nhiên, theo hi6p ñ#nh chung v\ Thương mHi D#ch vV (GATS), các DVPTKD n m trong hai nhóm d#ch vV: + D#ch vV ngh\ nghi6p: G>m các d#ch vV pháp lý, kA toán kiZm toán, thuA, … 21 + D#ch vV kinh doanh khác: g>m các d#ch vV thông tin, tư vMn quCn lý, d#ch vV quCng cáo, d#ch vV hUi chF triZn lãm….
* Theo m c ñích ho t ñEng c3a nhà cung c p d ch v + DVPTKD phi lFi nhu;n: HQu hAt các d#ch vV này ñưFc cung cMp mi"n phí hoac ñưFc cung cMp vLi m c phí rMt thMp. MVc ñích cung ng d#ch vV này là ñZ h^ trF mi"n phí vLi mVc ñích h^ trF nh m nâng cao hi6u quC hoHt ñUng c2a các doanh nghi6p. Các d#ch vV này còn gRi là các d#ch vV h^ trF phát triZn kinh doanh. Nhà cung cMp d#ch vV này là các t™ ch c chính ph2 hoac phi chính ph2, các t™ ch c ñHi di6n cho doanh nghi6p.