Chương 1. Đảng bộ tỉnh Bình Phước lãnh đạo công tác tôn giáo từ năm 2001 đến năm 2005. Đảng bộ tỉnh Bình Phước tăng cường lãnh đạo công tác tôn giáo từ năm 2006 đến năm 2010. Một số nhận xét và kinh nghiệm lịch sử 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 ĐẢNG BỘ TỈNH BÌNH PHƢỚC LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC TÔN GIÁO TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1.1 Bối cảnh lịch sử thực hiện công tác tôn giáo của Đảng bộ Bình Phƣớc 1.
Các yếu tố tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội tác động đến công tác tôn giáo Về điều kiện tự nhiên Bình Phước là tỉnh miền núi, biên giới, nằm ở phía Tây Bắc khu vực Đông Nam bộ, có vị trí địa lý từ 11o22’ đến 12o16’ vĩ độ Bắc, 102o8’ đến 107o28’ kinh độ Đông, phía Bắc giáp tỉnh Đắk Nông và Lâm Đồng, phía Nam giáp tỉnh Bình Dương, phía Đông giáp tỉnh Đồng Nai và Lâm Đồng, phía Tây giáp tỉnh Tây Ninh và Vương quốc Campuchia với chiều dài đường biên giới 260,4 km. Tổng diện tích tự nhiên là 6. Đất đai Bình Phước có nhiều loại, nhưng chủ yếu là đất đỏ bazan chiếm 1/2 tổng diện tích của tỉnh. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, trong năm chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 2.325 mm, được rải đều trong nhiều tháng nên ít khi gây ra lũ lụt; đặc biệt ở Bình Phước hầu như không bị ảnh hưởng trực tiếp của bão. Nhiệt độ bình quân trong năm cao đều và ổn định từ 25,8 - 260 C, nhiệt độ bình quân thấp nhất từ 21,5 – 220 C, cao nhất từ 31,7 - 32,20 C. Độ ẩm không khí trung bình hàng năm từ 80,8 - 81,4%, tháng có độ ẩm thấp nhất là 16%, tháng có độ ẩm cao nhất lên tới 88,2%. Điều kiện đất đai và khí hậu Bình Phước nói trên rất thuận lợi cho việc phát triển sản xuất, nhưng do là tỉnh có đường biên giới dài, địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, nhất là vùng biên giới, nên ảnh hưởng nhiều đến công tác quản lý địa bàn, quản lý tôn giáo ở vùng đồng bào DTTS khu vực biên giới.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về điều kiện kinh tế Bình Phước được thành lập từ ngày 01 tháng 01 năm 1997, hiện nay về mặt hành chính gồm có 10 huyện, thị, trong đó 3 thị xã và 7 huyện. Nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía nam và khu tam giác kinh tế Việt Nam – Lào – Camphuchia, có cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và là cửa ngõ nối liền giữa khu vực Tây Nguyên với miền Đông Nam bộ… nên Bình Phước rất thuận lợi trong việc phát triển thương mại, du lịch giữa các vùng miền và khu vực. Với nhiều thuận lợi về điều kiện tự nhiên và khí hậu, nhất là có vùng đất đỏ ba zan rộng lớn, nên Bình Phước cũng là địa bàn có nhiều tiềm năng để phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp (cao su, cà phê, điều, tiêu). Bên cạnh đó, Bình Phước còn khá dồi dào về các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác, như rừng, khoáng sản, hệ thống sông hồ, v.
thuận lợi cho việc khai thác phát triển ngành công nghiệp chế biến, công nghiệp khai khoáng và phát triển thủy điện. Tuy nhiên, do tình trạng dân di cư tự do lấn chiếm đất rừng, khai thác tự phát kéo dài, ảnh hưởng đến môi trường, đến việc giữ ổn định, tăng cường đoàn kết trong các khu vực dân cư. Về điều kiện dân cư, văn hóa, xã hội Dân số tỉnh Bình Phước năm 1997 có 581.802 người [31, tr. Trên địa bàn tỉnh có 41 dân tộc, trong đó phần lớn là người Kinh, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 20% dân số, cư trú chủ yếu ở vùng núi và khu vực biên giới.
Đặc biệt, Bình Phước là địa bàn có nhiều tôn giáo và các cơ sở tôn giáo. Trước năm 1975, trên địa bàn tỉnh Bình Phước có 6 tôn giáo: Công giáo, Phật giáo, Tin lành, Hồi giáo, Cao đài, Phật giáo Hoà Hảo. Mỗi tôn giáo có lịch sử hình thành và hình thức hoạt động chủ yếu như: Đạo Công giáo có mặt ở Bình Phước vào đầu năm 1933. Đến những năm cuối của thập kỷ 50, đầu thập kỷ 60/XX, đạo Công giáo xuất hiện nhiều trên địa bàn huyện Bình Long, Phước Long (cũ).
Tín đồ ở đây chủ yếu là cư dân các tỉnh phía bắc di cư vào năm 1954, do Ngô Đình Diệm đưa đến nhằm 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mở rộng địa bàn tôn giáo, làm lá chắn phía Tây Bắc chiến trường Đông Nam bộ.225 tín đồ; 48 giáo xứ, 16 giáo họ; 46 chức sắc thuộc Giáo hạt Bình Long và Giáo hạt Phước Long. Đạo Công giáo ở Bình Phước trực thuộc quản lý của hai giáo phận là Tòa Giám mục Phú Cường (Bình Dương) và Tòa Giám mục Buôn Mê Thuột (Đắk Lắk), hoạt động của hai Tòa Giám mục này có mối quan hệ thường xuyên với chính quyền, hợp tác với các ngành chức năng của tỉnh trong việc phối hợp giải quyết các vấn đề liên quan đến hoạt động tôn giáo trên địa bàn Bình Phước. Phật giáo có khoảng 46.348 tín đồ; 162 chức sắc, 145 nhà tu hành, 232 chức việc đã được Nhà nước công nhận, sinh hoạt ở 114 cơ sở thờ tự; ngoài ra còn khoảng 30 tu sĩ, 80 chức việc thuộc các Ban hộ tự của 16 chùa chưa được Nhà nước công nhận. Phật giáo ở Bình Phước có hai dòng phái là Bắc Tông và Nam Tông, ngoài ra còn có sự hoạt động của “Giáo hội phật giáo Việt Nam thống nhất”.
Đạo Tin lành truyền bá đến vùng dân tộc S’Tiêng ở huyện Bù Đốp vào năm 1953 rồi phát triển khá nhanh và lan dần ra nhiều nơi. Hoạt động truyền giáo của đạo Tin lành ở vùng S’tiêng gồm các tổ chức văn hoá, xã hội, từ thiện…trong liên phái Cơ Đốc giáo thế giới hỗ trợ cho hội thánh Tin lành Việt Nam tiến hành. Những năm qần đây, tình hình hoạt động của đạo Tin lành nảy sinh nhiều vấn đề đòi hỏi công tác tôn giáo cần quan tâm giải quyết, nhất là sau các vụ bạo loạn chính trị ở Tây Nguyên (2001, 2004). Năm 2013, đạo Tin lành ở Bình Phước có 31 hệ phái (trong đó 9 hệ phái đã được công nhận tư cách pháp nhân), có 22 chức sắc, 332 chức việc, 57.519 tín đồ, 5 chi hội thuộc Hội thánh Tin lành miền Nam Việt Nam và 01 chi hội thuộc Hội thánh Tin lành Báp tít Việt Nam, 427 điểm nhóm đã đăng ký sinh hoạt theo Chỉ thị 01/2005/CT – TTg ngày 4/2/2005 của Thủ tướng Chính phủ.
Ngoài ra, ở Bình Phước còn có các tôn giáo khác như: Cao đài, Phật giáo Hoà Hảo, Hồi giáo, Tịnh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam, Đạo Baha’I. Số 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng tín đồ của các tôn giáo này ít, hoạt động tương đối ổn định, chấp hành tốt các quy định của Đảng, Nhà nước và có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển văn hóa, xã hội. Năm 2013 Bình Phước có 08 tôn giáo đã được Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân, đó là: Công giáo, Phật giáo, Tin lành, Cao Đài, Hồi giáo, Phật giáo Hoà Hảo, Ba ha’I, Tịnh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam. Tổng số tín đồ các tôn giáo là 197.447 người, chiếm 22,68 % dân số toàn tỉnh; đặc biệt trong đó có 44,6% số người dân tộc thiểu số theo các tôn giáo [78].
Điều này đã gây tác động không nhỏ đến an ninh trật tự, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Bình Phước. Nhìn chung, các yếu tố tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội nêu trên tuy có nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, nhưng cũng có những ảnh hưởng nhất định đến việc thực hiện công tác tôn giáo. Đó là: Bình Phước còn là tỉnh nghèo, điểm xuất phát thấp, hậu quả chiến tranh nặng nề, lại xa các trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa lớn của đất nước, nên việc nâng cao đời sống nhân dân gắn với việc tuyên truyền đường lối, chính sách còn hạn chế. Trên địa bàn Bình Phước còn có nhiều cơ sở tôn giáo hoạt động tự do, chưa đủ cơ sở để được thừa nhận pháp nhân tôn giáo theo quy định, nên tác động nhất định đến ổn định xã hội, hiệu quả của công tác tôn giáo.
Do Bình Phước có số dân di cư tự do đông, lại ở phân tán, nhất là đồng bào thiểu số, như người S’tiêng ở khu vực biên giới theo đạo,…nên việc tuyên truyền, vận động xây dựng khối đoàn kết dân tộc cũng như thực hiện công tác tôn giáo gặp rất nhiều khó khăn. Tình hình trên đặt ra yêu cầu cho Đảng bộ tỉnh Bình Phước cần phải quan tâm đến công tác tôn giáo, đặc biệt phải có chủ trương, biện pháp đúng đắn để phát huy hiệu quả công tác tôn giáo, nhất là công tác vận động quần chúng, tuyên truyền vận động đồng bào có đạo chấp hành chính sách pháp luật, tham gia xây dựng phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thực trạng công tác tôn giáo ở Bình Phước trước năm 2001 Tính đến cuối năm 2000, ở Bình Phước có 6 tôn giáo (Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Cao đài, Hồi giáo, Phật giáo Hòa Hảo) đã được công nhận tư cách pháp nhân. Tổng số tín đồ các tôn giáo là 181.243 chiếm 27,7 % dân số toàn tỉnh[1].
Hoạt động của các tôn giáo cơ bản diễn ra bình thường, chấp hành đúng quy định của pháp luật. Đồng bào các tôn giáo vui mừng, phấn khởi trước những thành tựu phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội đất nước và ngày càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của chính quyền các cấp. Nổi bật là, đồng bào có đạo đã tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước và hành động cách mạng; hưởng ứng công tác xã hội từ thiện nhân đạo, giúp đỡ người nghèo và trẻ em khó khăn. Các tổ chức tôn giáo tiếp tục tăng cường củng cố tổ chức và truyền bá đức tin.
Tuy nhiên, trong bối cảnh các thế lực thù địch trong và ngoài nước tăng cường hoạt động chống phá cách mạng, lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền, hoạt động của một số tổ chức, cá nhân tôn giáo ở Bình Phước còn nhiều sai phạm và diễn biến phức tạp.