Đánh Giá Kỹ Năng Mềm Của Sinh Viên Sư Phạm Hóa Học Ở Trường Đại Học Cần Thơ

Đánh giá kỹ năng mềm của sinh viên sư phạm hóa học tại trường Đại học Cần Thơ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nghề nghiệp.

• Tác giả: Dương Thị Bích Thùy
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Phương Thanh Huấn
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Sư Phạm Hóa Học
• Đề tài: Đánh Giá Việc Vận Dụng Một Số Kỹ Năng Mềm Của Sinh Viên Sư Phạm Hóa Học Ở Trường Đại Học Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 1.3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 1.5. NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.8. PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU
• 1.9. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Khái niệm kỹ năng
• 1.1.2. Khái niệm kỹ năng mềm
• 1.1.3. Khái niệm kỹ năng tự học
• 1.1.4. Khái niệm kỹ năng dạy học
• 1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng mềm đối với SV
• 1.2.1. Tầm quan trọng của kỹ năng mềm
• 1.2.2. Các kỹ năng mềm cần thiết
• 1.2.2.1. Kỹ năng tự học
• 1.2.2.2. Kỹ năng dạy học
• 1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng mềm của SV
• 1.3.1. Yếu tố khách quan
• 1.3.1.1. Chính sách đào tạo của nhà nước
• 1.3.1.2. Cơ chế đào tạo của nhà trường
• 1.3.2. Yếu tố chủ quan
• 1.3.2.1. Nhận thức của SV về tầm quan trọng của kỹ năng mềm
• 1.3.2.2. Ý thức rèn luyện kỹ năng mềm của bản thân mỗi SV
• 3. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ VIỆC VẬN DỤNG MỘT SỐ KỸ NĂNG MỀM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP TỰ RÈN LUYỆN NHẰM PHÁT TRIỂN MỘT SỐ KỸ NĂNG MỀM CHO SV SƯ PHẠM HÓA HỌC Ở TRƯỜNG ĐHCT
• 2.1. Chương trình đào tạo liên quan đến kỹ năng mềm của SV
• 2.1.1. Đặc điểm chương trình đào tạo liên quan đến kỹ năng mềm của SV sư phạm
• 2.1.2. Đặc điểm chương trình đào tạo liên quan đến kỹ năng mềm của SV sư phạm Hóa học
• 2.2. Xu hướng phát triển kỹ năng mềm cho SV sư phạm Hóa học
• 2.2.1. Sự đổi mới giáo dục
• 2.2.2. Đào tạo của nhà trường
• 2.3. Bản thân SV
• 2.4. Một số biện pháp tự rèn luyện và phát triển một số kỹ năng mềm cho SV sư phạm Hóa học ở trường ĐHCT
• 2.4.1. Nâng cao chính sách đào tạo của nhà trường
• 2.4.2. Hoàn thiện và nâng cao trình độ, năng lực cho đội ngũ đào tạo
• 2.4.3. Tạo môi trường cho SV rèn luyện kỹ năng mềm
• 2.4.4. Nâng cao ý thức rèn luyện kỹ năng mềm của SV
• 4. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Chuẩn bị thực nghiệm
• 3.2. Tiến hành thực nghiệm
• 3.3. Thống kê mô tả kết quả thực nghiệm
• 5. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với nhà trường
• 5.2. Đối với bản thân SV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Năng Mềm Của Sinh Viên Sư Phạm Hóa Học

Kỹ năng mềm ngày càng trở nên quan trọng trong môi trường giáo dục hiện đại, đặc biệt đối với sinh viên sư phạm hóa học tại Trường Đại học Cần Thơ. Những kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn trong việc giảng dạy mà còn hỗ trợ họ trong việc giao tiếp và làm việc nhóm. Việc phát triển kỹ năng mềm là một phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo, giúp sinh viên có thể thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động.

1.1. Khái Niệm Kỹ Năng Mềm Là Gì

Kỹ năng mềm được định nghĩa là những kỹ năng cần thiết để thực hiện một nhiệm vụ hiệu quả. Chúng bao gồm kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này bổ sung cho kiến thức chuyên môn và giúp sinh viên sư phạm hóa học hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Mềm Đối Với Sinh Viên

Kỹ năng mềm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh của sinh viên trên thị trường lao động. Theo nghiên cứu, 75% thành công trong công việc phụ thuộc vào kỹ năng mềm, trong khi chỉ 25% đến từ kiến thức chuyên môn. Điều này cho thấy sự cần thiết phải phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên sư phạm hóa học.

II. Thách Thức Trong Việc Phát Triển Kỹ Năng Mềm

Mặc dù kỹ năng mềm rất quan trọng, nhưng sinh viên sư phạm hóa học tại Trường Đại học Cần Thơ vẫn gặp nhiều thách thức trong việc phát triển những kỹ năng này. Các yếu tố như chương trình đào tạo chưa chú trọng đến kỹ năng mềm, và sự thiếu hụt cơ hội thực hành là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Chương Trình Đào Tạo Chưa Đáp Ứng Nhu Cầu

Chương trình đào tạo hiện tại chưa tích hợp đầy đủ các môn học về kỹ năng mềm, dẫn đến việc sinh viên không có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển. Điều này cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

2.2. Thiếu Cơ Hội Thực Hành Kỹ Năng Mềm

Sinh viên thường không có đủ cơ hội để thực hành kỹ năng mềm trong môi trường học tập. Việc thiếu các hoạt động ngoại khóa và các khóa đào tạo kỹ năng mềm là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Phương Pháp Phát Triển Kỹ Năng Mềm Cho Sinh Viên

Để phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên sư phạm hóa học, cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc tổ chức các khóa đào tạo, tạo môi trường học tập tích cực và khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động ngoại khóa.

3.1. Tổ Chức Các Khóa Đào Tạo Kỹ Năng Mềm

Các khóa đào tạo kỹ năng mềm nên được tổ chức thường xuyên để giúp sinh viên nâng cao khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Những khóa học này cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của sinh viên.

3.2. Tạo Môi Trường Học Tập Tích Cực

Môi trường học tập tích cực sẽ khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nhóm và thảo luận. Điều này giúp họ phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm một cách tự nhiên.

IV. Ứng Dụng Kỹ Năng Mềm Trong Giảng Dạy Hóa Học

Kỹ năng mềm không chỉ quan trọng trong việc học tập mà còn trong giảng dạy. Sinh viên sư phạm hóa học cần biết cách áp dụng những kỹ năng này để tạo ra một môi trường học tập hiệu quả cho học sinh.

4.1. Kỹ Năng Giao Tiếp Trong Giảng Dạy

Kỹ năng giao tiếp là rất quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức cho học sinh. Sinh viên cần học cách diễn đạt rõ ràng và lôi cuốn để thu hút sự chú ý của học sinh.

4.2. Kỹ Năng Làm Việc Nhóm Trong Giảng Dạy

Kỹ năng làm việc nhóm giúp sinh viên sư phạm hóa học phối hợp hiệu quả với đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Kỹ Năng Mềm

Kỹ năng mềm sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp của sinh viên sư phạm hóa học. Việc phát triển những kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền giáo dục.

5.1. Tương Lai Của Kỹ Năng Mềm Trong Giáo Dục

Kỹ năng mềm sẽ ngày càng được chú trọng trong giáo dục, giúp sinh viên sư phạm hóa học có thể đáp ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện chương trình đào tạo để tích hợp kỹ năng mềm vào giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên sư phạm hóa học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, kỹ năng mềm ngày càng khẳng định vị thế quyết định đối với chất lượng nguồn nhân lực. Nhiều nghiên cứu thực tiễn chỉ ra rằng sự thành công của một cá nhân trong sự nghiệp có tới 75% phụ thuộc vào các kỹ năng mềm và kỹ năng xã hội, trong khi kiến thức chuyên môn thuần túy chỉ đóng góp khoảng 25%. Tuy nhiên, thực tế tại các cơ sở giáo dục đại học cho thấy phần lớn sinh viên tốt nghiệp vẫn thiếu hụt trầm trọng các kỹ năng thiết yếu để đáp ứng yêu cầu công việc thực tế. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là đánh giá thực trạng mức độ hiểu biết, khả năng vận dụng kỹ năng mềm của sinh viên chuyên ngành Sư phạm Hóa học tại Trường Đại học Cần Thơ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.

Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về kỹ năng mềm, phân tích thực trạng vận dụng kỹ năng tự học và kỹ năng dạy học bộ môn Hóa học của sinh viên, đồng thời xây dựng các biện pháp tự rèn luyện phù hợp với môi trường đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Khoa Sư phạm - Trường Đại học Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 08/2015 đến tháng 05/2016, tập trung khảo sát sinh viên ngành Sư phạm Hóa học từ Khóa 38 đến Khóa 41 cùng đội ngũ giảng viên và giáo viên phổ thông tại Trường THPT Phan Ngọc Hiển. Với quy mô đào tạo của Trường Đại học Cần Thơ gồm 93 chuyên ngành đại học và 34 chuyên ngành cao học, nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp tối ưu hóa chương trình đào tạo sư phạm, hướng tới nâng tỷ lệ sinh viên đáp ứng 11 tiêu chí chuẩn đầu ra nghề nghiệp lên trên 90%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận dạy học hiện đại, tâm lý học lứa tuổi và các mô hình phát triển kỹ năng nghề nghiệp quốc tế. Tác giả vận dụng mô hình 13 kỹ năng nghề nghiệp cốt lõi do Bộ Lao động Mỹ và Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Mỹ ban hành, kết hợp với khung 8 kỹ năng hành nghề tương lai của Hội đồng Kinh doanh Úc nhằm xác lập bức tranh tổng thể về năng lực cá nhân. Trong bối cảnh đào tạo giáo viên tại Việt Nam, lý thuyết về chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2009 được sử dụng làm nền tảng định hướng cho cấu trúc năng lực nghề nghiệp.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Kỹ năng: Năng lực thực hiện thuần thục một chuỗi hành động có chủ đích trên cơ sở vận dụng kiến thức và kinh nghiệm để tạo ra kết quả mong đợi.
• Kỹ năng mềm: Hệ thống các thái độ, hành vi và kỹ năng tương tác giữa các cá nhân đóng vai trò bổ trợ thiết yếu cho kỹ năng chuyên môn nhằm tối ưu hóa hiệu suất làm việc.
• Kỹ năng tự học: Khả năng tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học tập độc lập thông qua việc kế hoạch hóa thời gian, đọc sách tài liệu, nghe ghi bài giảng và tự kiểm tra đánh giá theo định mức 30 tiết tự học cho mỗi 1 tín chỉ tích lũy.
• Kỹ năng dạy học: Năng lực vận dụng sáng tạo tri thức hóa học và nghiệp vụ sư phạm để tổ chức các hoạt động học tập, bao gồm 14 kỹ thuật thành phần như sử dụng ngôn ngữ, thí nghiệm trực quan, bảng viết và quản lý lớp học.

Khung chương trình đào tạo của ngành Sư phạm Hóa học tại Trường Đại học Cần Thơ được khảo sát qua 3 giai đoạn điều chỉnh lớn gồm giai đoạn Khóa 33 đến 35, giai đoạn Khóa 36 đến 39 và giai đoạn từ Khóa 40 trở đi, đối chiếu trực tiếp với 11 tiêu chí chuẩn đầu ra và chuẩn ngoại ngữ nội bộ TOEIC 400 điểm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Tổng cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 165 khách thể, bao gồm 145 sinh viên thuộc 4 khóa đào tạo (K38, K39, K40, K41) ngành Sư phạm Hóa học Trường Đại học Cần Thơ, 12 giáo viên bộ môn Hóa học tại Trường THPT Phan Ngọc Hiển và 8 giảng viên trực tiếp giảng dạy tại Khoa Sư phạm Trường Đại học Cần Thơ.
• Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo từng khóa học đại học và nhóm chuyên môn sư phạm nhằm phản ánh chân thực tiến trình chuyển biến kỹ năng qua từng năm đào tạo.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tần số xuất hiện, tỷ lệ phần trăm và tổng hợp chéo dữ liệu bằng phần mềm toán học chuyên ngành. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ nhu cầu định lượng hóa các mức độ nhận thức, tần suất vận dụng kỹ năng và sự biến thiên mức độ tự tin của sinh viên qua các giai đoạn học tập từ năm thứ nhất đến năm thứ tư.
• Timeline nghiên cứu: Đề tài được thực hiện qua 6 giai đoạn rõ ràng từ tháng 08/2015 đến tháng 05/2016, trong đó giai đoạn thiết kế phiếu khảo sát diễn ra trong tháng 11/2015 và thực nghiệm sư phạm thu thập dữ liệu tập trung từ tháng 12/2015 đến tháng 04/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm từ các phiếu khảo sát điều tra đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi về thực trạng rèn luyện kỹ năng mềm của sinh viên Sư phạm Hóa học:

• Về nhận thức tầm quan trọng: Có đến 85,6% sinh viên thuộc các khóa K38 đến K41 nhận thức rõ ràng vai trò then chốt của kỹ năng mềm đối với sự thành công trong công tác giảng dạy, trong đó 76,4% sinh viên đồng tình với nhận định kỹ năng mềm quyết định trên 70% hiệu quả nghề nghiệp tương lai.
• Về mức độ vận dụng thực tế: Mặc dù nhận thức rất cao, chỉ có khoảng 32,5% sinh viên thường xuyên chủ động vận dụng linh hoạt các kỹ năng mềm vào quá trình học tập và tập giảng trên lớp. Khoảng 51,2% sinh viên thừa nhận chỉ áp dụng ở mức độ trung bình khi có yêu cầu bắt buộc từ giảng viên, và 16,3% sinh viên còn rất lúng túng trong các hoạt động giao tiếp sư phạm.
• Về sự tự tin và rào cản tâm lý: Khoảng 68,4% sinh viên năm thứ hai và năm thứ ba (K40, K39) gặp trạng thái căng thẳng, mất bình tĩnh khi đứng thuyết trình trước đám đông hoặc điều hành thảo luận nhóm. Tỷ lệ sinh viên chưa thực sự hài lòng với kỹ năng mềm hiện tại của bản thân lên tới 73,8%.
• Đánh giá từ phía giảng viên và giáo viên phổ thông: 87,5% giáo viên THPT và giảng viên bộ môn đánh giá sinh viên nắm vững lý thuyết hóa học nhưng còn nhiều hạn chế ở kỹ năng quản lý trật tự lớp học, kỹ năng sử dụng thí nghiệm trực quan an toàn và kỹ thuật phân chia bảng viết khoa học (chỉ đạt 38,2% mức độ thành thạo).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được tác giả trực quan hóa sinh động thông qua hệ thống 25 biểu đồ phân bố và 7 bảng thống kê đối chiếu chi tiết trong luận văn, thể hiện rõ mối tương quan giữa từng năm đào tạo với mức độ thuần thục kỹ năng. Sự chênh lệch rõ rệt giữa nhận thức lý thuyết và năng lực thực hành của sinh viên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Về nguyên nhân khách quan, cơ chế đào tạo tín chỉ theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT yêu cầu mỗi 1 tín chỉ phải có 30 tiết tự học, song sinh viên chưa được trang bị đầy đủ phương pháp tự học khoa học. Các học phần kỹ năng mềm phần lớn vẫn mang tính tự chọn và thời lượng thực hành trên lớp còn hạn chế, phòng học chưa trang bị đầy đủ hệ thống camera ghi hình để sinh viên tự đánh giá. Về nguyên nhân chủ quan, thói quen thụ động từ bậc phổ thông khiến hơn 60% sinh viên ngại tham gia các hoạt động Đoàn thể và câu lạc bộ học thuật chuyên môn.

So sánh với các nghiên cứu giáo dục cùng thời kỳ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, kết quả này hoàn toàn tương đồng khi chỉ ra khoảng trống lớn giữa chuẩn đầu ra và kỹ năng thực tế của sinh viên sư phạm. Các kỹ thuật giảng dạy vi mô như giới thiệu bài học ấn tượng trong thời gian chuẩn dưới 3 phút, duy trì thời gian chờ từ 3 đến 5 giây sau khi đặt câu hỏi phát vấn, hay cấu trúc bảng viết thành 3 hoặc 4 phần cân đối là những kỹ năng đòi hỏi phải được rèn luyện lặp đi lặp lại nhiều lần trong môi trường mô phỏng chuyên nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm phát triển toàn diện kỹ năng mềm cho sinh viên Sư phạm Hóa học:

Thứ nhất, hoàn thiện và tích hợp chương trình đào tạo kỹ năng mềm vào chuẩn đầu ra chuyên ngành:

• Hành động: Nhà trường và Khoa Sư phạm cần chuyển đổi các học phần kỹ năng mềm từ hình thức tự chọn sang học phần bắt buộc có kiểm tra đánh giá, đồng thời tăng cường thời lượng thực hành vi mô trong các môn Phương pháp dạy học Hóa học, Tập giảng và Thực tập sư phạm.
• Chỉ tiêu: Đạt 100% sinh viên tốt nghiệp được cấp chứng nhận kỹ năng mềm và đáp ứng toàn diện 11 tiêu chí chuẩn đầu ra.
• Lộ trình: Triển khai áp dụng cho toàn bộ các khóa đào tạo bắt đầu từ năm học 2016-2017.
• Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu Trường Đại học Cần Thơ và Ban Chủ nhiệm Khoa Sư phạm.

Thứ hai, đổi mới phương pháp giảng dạy và phương thức kiểm tra đánh giá theo học chế tín chỉ:

• Hành động: Giảng viên chuyên ngành bắt buộc áp dụng tối thiểu 40% thời lượng giờ học cho các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, thảo luận nhóm, giải quyết tình huống sư phạm giả định và đóng vai giáo viên đứng lớp.
• Chỉ tiêu: Nâng tỷ lệ sinh viên vận dụng thành thạo kỹ năng tự học và làm việc nhóm lên trên 80% sau năm thứ hai.
• Lộ trình: Thực hiện liên tục và đánh giá định kỳ sau mỗi học kỳ học tập.
• Chủ thể thực hiện: Giảng viên bộ môn Sư phạm Hóa học và các cán bộ giảng dạy nghiệp vụ sư phạm.

Thứ ba, nâng cấp cơ sở vật chất và không gian thực hành sư phạm hiện đại:

• Hành động: Đầu tư xây dựng các phòng học mô phỏng sư phạm chuyên dụng được trang bị đầy đủ máy chiếu, thiết bị ghi âm, camera quan sát góc rộng và hệ thống hóa chất, dụng cụ thí nghiệm an toàn tiêu chuẩn.
• Chỉ tiêu: Đảm bảo 100% sinh viên năm thứ ba và thứ tư được ghi hình ít nhất 5 tiết tập giảng để tự quan sát, nhận xét và chỉnh sửa tác phong ngôn ngữ sư phạm.
• Lộ trình: Hoàn thành nâng cấp trang thiết bị phòng thực hành trong giai đoạn 2016-2018.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Quản trị Thiết bị kết hợp với Khoa Sư phạm Trường Đại học Cần Thơ.

Thứ tư, phát huy tính chủ động và ý thức tự rèn luyện của sinh viên:

• Hành động: Sinh viên chủ động xây dựng kế hoạch tự học cá nhân, tham gia sinh hoạt định kỳ 2 tuần một lần tại Câu lạc bộ Hóa học, Câu lạc bộ Kỹ năng sống và tích cực đăng ký tham gia các chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh, Tiếp sức mùa thi.
• Chỉ tiêu: Phấn đấu 100% sinh viên tham gia tối thiểu 2 hoạt động phong trào hoặc câu lạc bộ học thuật mỗi năm học.
• Lộ trình: Thực hiện xuyên suốt trong cả khóa học 4 năm đại học.
• Chủ thể thực hiện: Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và từng cá nhân sinh viên Sư phạm Hóa học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Hóa học và sinh viên các ngành sư phạm tự nhiên: Tài liệu cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết với 14 kỹ năng dạy học bộ môn và phương pháp tự học theo tín chỉ, giúp sinh viên nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt tỷ lệ trúng tuyển tuyển dụng giáo viên trên 90% sau khi ra trường.
• Giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo đại học: Cung cấp khung đối chiếu thực tiễn giữa chương trình đào tạo của 3 giai đoạn khóa học với chuẩn đầu ra, làm cơ sở khoa học để thiết kế giáo trình và đổi mới phương pháp giảng dạy kỹ năng mềm.
• Giáo viên Hóa học tại các trường THPT và THCS: Tham khảo các kỹ thuật vi mô trong việc tổ chức hoạt động nhóm học sinh, kỹ năng khai thác hình ảnh sách giáo khoa, quản lý kỷ luật lớp học tích cực và xử lý thí nghiệm hóa học an toàn, trực quan.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Sử dụng bộ công cụ 2 phiếu khảo sát điều tra thực trạng và quy trình phân tích thống kê toán học của luận văn làm tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu về khoa học giáo dục và phương pháp giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ 75% thành công do kỹ năng mềm quyết định có ý nghĩa như thế nào đối với sinh viên sư phạm? Số liệu 75% thành công phụ thuộc vào kỹ năng mềm khẳng định rằng bên cạnh kiến thức chuyên môn vững vàng, năng lực giao tiếp, truyền cảm hứng và xử lý tình huống là yếu tố quyết định chất lượng giảng dạy. Tại Trường Đại học Cần Thơ, sinh viên sư phạm được đào tạo kiến thức chuyên sâu nhưng nếu thiếu kỹ năng mềm sẽ rất khó truyền tải bài giảng hiệu quả đến học sinh.

Những kỹ năng dạy học bộ môn Hóa học nào được xem là quan trọng nhất trong luận văn? Luận văn xác định hệ thống 14 kỹ năng dạy học cốt lõi, trong đó nổi bật nhất là kỹ năng sử dụng thí nghiệm trực quan, kỹ năng đặt câu hỏi với độ trễ 3 đến 5 giây, kỹ năng tổ chức thảo luận nhóm và kỹ năng quản lý lớp học. Đây là những kỹ thuật sư phạm đặc thù giúp biến các khái niệm hóa học trừu tượng trở nên trực quan và dễ tiếp thu đối với học sinh phổ thông.

Đào tạo theo hệ thống tín chỉ theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT tạo ra cơ hội và thách thức gì cho sinh viên? Quy chế đào tạo tín chỉ giảm 1/3 thời gian nghe giảng truyền thống và quy định mỗi 1 tín chỉ tương ứng với 30 tiết tự học nghiên cứu. Cơ chế này trao cho sinh viên quyền chủ động lập kế hoạch học tập cá nhân, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm qua các bài tập lớn, nhưng cũng đòi hỏi sinh viên phải có tinh thần tự giác cao độ và phương pháp nghiên cứu tài liệu độc lập.

Tại sao nhiều sinh viên sư phạm vẫn cảm thấy thiếu tự tin khi thực tập giảng dạy tại trường THPT? Khảo sát thực nghiệm trên 145 sinh viên cho thấy có 68,4% sinh viên gặp căng thẳng tâm lý do thiếu môi trường thực hành giảng dạy thực tế và chưa được rèn luyện phản xạ sư phạm thường xuyên. Việc các lớp học kỹ năng mềm trước đây chủ yếu dạy lý thuyết mà thiếu các buổi ghi hình đánh giá trực tiếp khiến sinh viên chưa nhận diện rõ khuyết điểm về ngôn ngữ cơ thể và ngữ điệu giọng nói.

Làm thế nào để sinh viên sư phạm nâng cao kỹ năng quản lý lớp học hiệu quả? Sinh viên cần kết hợp nhuần nhuyễn 4 nguồn quyền lực sư phạm bao gồm quyền lực pháp lý, quyền lực chuyên môn, quyền lực khuyến khích và quyền lực thông tin. Giáo viên tương lai cần thiết lập các quy tắc lớp học rõ ràng ngay từ tiết học đầu tiên, ưu tiên khen thưởng đúng lúc và sử dụng các biện pháp nhắc nhở phi ngôn ngữ tinh tế trước khi áp dụng các hình thức xử phạt hành vi.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh vai trò quyết định của kỹ năng mềm, chiếm tới 75% tỷ lệ thành công trong sự nghiệp của người giáo viên, đồng thời cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về thực trạng sinh viên Sư phạm Hóa học tại Trường Đại học Cần Thơ.
• Luận văn hệ thống hóa bộ công cụ gồm 4 nhóm kỹ năng tự học và 14 kỹ năng dạy học chuyên ngành Hóa học bám sát chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và 11 tiêu chí chuẩn đầu ra đại học.
• Kết quả khảo sát trên 165 khách thể thuộc 4 khóa đào tạo (K38 đến K41) chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa mức độ nhận thức (85,6%) và tỷ lệ vận dụng thành thạo thực tế (chỉ đạt 32,5%), khẳng định tính cấp thiết của việc đổi mới đào tạo.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, từ nâng cấp phòng thực hành sư phạm gắn camera ghi hình, đổi mới 40% trọng số đánh giá tín chỉ sang hoạt động tích cực, đến tăng cường hoạt động câu lạc bộ chuyên ngành định kỳ 2 tuần một lần.
• Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2016-2020 là phối hợp cùng mạng lưới các trường trung học phổ thông trọng điểm nhằm chuẩn hóa quy trình đánh giá thực tập sư phạm theo các tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp hiện đại.

Các cơ sở đào tạo sư phạm và sinh viên hãy áp dụng ngay bộ giải pháp và khung kỹ năng thực hành này vào chương trình rèn luyện để nâng cao chất lượng giảng dạy và chuẩn bị hành trang vững chắc cho sự nghiệp giáo dục trong kỷ nguyên mới!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trên thực tế, sự thành công của những ngƣời thành đạt chỉ có 25% là do kiến thức chuyên môn quyết định, 75% còn lại đƣợc quyết định bởi những kỹ năng mềm mà họ đƣợc trang bị. Thế nhƣng hầu hết sinh viên (SV) chƣa nhận thức rõ về điều này cũng nhƣ chƣa đánh giá cao về tầm quan trọng của các kỹ năng mềm. Chúng ta không phủ nhận rằng những kiến thức ở trƣờng đại học mang tính chất tƣ duy và rèn luyện cho SV. Nhƣng với tốc độ của công nghệ thông tin nhƣ hiện nay, việc học các kiến thức tại trƣờng đại học trở nên quá ít ỏi và việc trang bị thêm các kỹ năng mềm để tìm hiểu các kiến thức mới trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Đối với SV sƣ phạm, việc rèn luyện kỹ năng mềm cũng rất cần đƣợc quan tâm. Trong bối cảnh cả nƣớc đang bắt tay thực hiện đề án thay đổi căn bản và toàn diện nền giáo dục nƣớc nhà, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập quốc tế. Để thích ứng nhanh với xu hƣớng phát triển đó, SV phải nhận thức đƣợc rằng để trở thành ngƣời thầy trên bục giảng, ngoài việc nắm vững những kiến thức chuyên ngành, họ còn phải cố gắng rèn luyện và nâng cao những kỹ năng mềm cần thiết. Đặc biệt với SV ngành sƣ phạm Hóa học, việc trang bị kỹ năng mềm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Đánh giá việc vận dụng một số kỹ năng mềm của sinh viên sƣ phạm Hóa học ở trƣờng Đại học Cần Thơ” là cần thiết, đáp ứng đƣợc những đòi hỏi của thực tiễn hiện nay. 2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI Tìm hiểu, đánh giá việc vận dụng một số kỹ năng mềm của SV sƣ phạm Hóa học, đề xuất một số biện pháp tự rèn luyện kỹ năng mềm cho SV sƣ phạm Hóa học, giúp cho SV sau khi ra trƣờng có thể vận dụng đƣợc các kỹ năng mềm, nghiệp vụ sƣ phạm để có thể tự tin đảm nhận nhiệm vụ trồng ngƣời của mình. 3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU • Khách thể nghiên cứu: Lý luận dạy học Hóa học. • Đối tƣợng nghiên cứu: SV sƣ phạm Hóa học.

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Đề tài nghiên cứu thành công sẽ góp phần phát huy việc vận dụng hiệu quả các kỹ năng mềm của SV sƣ phạm Hóa học, từ đó giúp cho SV tự tin hơn trong việc dạy GVHD: Bùi Phƣơng Thanh Huấn 1 SVTH: Dương Thị Bích Thùy Luận văn tốt nghiệp và học môn Hóa học. 5 NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI • Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của kỹ năng mềm. • Nghiên cứu thực trạng của SV sƣ phạm Hóa học ở trƣờng Đại học Cần Thơ (ĐHCT). • Đề xuất một số biện pháp rèn luyện và phát triển một số kỹ năng mềm cần thiết đối với SV sƣ phạm Hóa học.

6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU Chƣơng trình đào tạo của SV sƣ phạm Hóa học ở trƣờng ĐHCT. 7 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU • Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: - Các tài liệu về lý luận dạy học môn Hóa học. - Các tài liệu về kỹ năng mềm. - Nội dung chƣơng trình đào tạo của SV sƣ phạm Hóa học ở trƣờng ĐHCT.

• Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: - Khảo sát trên SV sƣ phạm Hóa học, GV THPT, Giảng viên. • Nghiên cứu toán học: - Xử lý số liệu thực nghiệm sƣ phạm bằng thống kê toán học. 8 PHƢƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU • Các tài liệu, sách báo, các đề tài nghiên cứu khoa học có liên quan. • Phiếu khảo sát 9 CÁC BƢỚC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Giai đoạn Công việc Thời gian thực hiện Nhận đề tài từ GVHD, tìm tài liệu có liên quan, Từ lúc nhận đề tài đến 1 xây dựng và hoàn thiện đề cƣơng chi tiết.

hết tháng 08/2015 Nghiên cứu các kỹ năng mềm cần thiết của 2 SV sƣ phạm Hóa học. Hoàn thành cơ sở lý 09/2015 – 11/2015 thuyết của luận văn. GVHD: Bùi Phƣơng Thanh Huấn 2 SVTH: Dương Thị Bích Thùy Luận văn tốt nghiệp 3 Tiến hành viết luận văn. 11/2015 – 12/2015 Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm và phân tích 4 12/2015 – 04/2016 kết quả thực nghiệm sƣ phạm.

Hoàn thiện luận văn và nộp cho GVHD đóng 5 góp ý kiến, sửa chữa để hoàn thành tốt 04/2016– 05/2016 luận văn. Nộp luận văn và báo cáo trƣớc 6 05/2016 hội đồng phản biện. GVHD: Bùi Phƣơng Thanh Huấn 3 SVTH: Dương Thị Bích Thùy Luận văn tốt nghiệp PHẦN 2: NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm kỹ năng [2] Có nhiều cách định nghĩa về kỹ năng, những định nghĩa này thƣờng đƣợc bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của từng ngƣời viết. Tuy nhiên, hầu hết chúng ta đều nhận ra rằng kỹ năng đƣợc hình thành khi chúng ta áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

Kỹ năng học đƣợc là do quá trình lặp đi lặp lại một hoặc một nhóm hành động nhất định nào đó và kỹ năng luôn có chủ đích và định hƣớng rõ ràng. Vậy, cụ thể hơn Kỹ năng chính là năng lực hay khả năng của chủ thể dùng để thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi. Bất cứ một kỹ năng nào dù đƣợc hình thành nhanh hay chậm, bền vững hay lỏng lẻo đều phụ thuộc vào khát khao, quyết tâm, năng lực tiếp nhận, cách luyện tập và tính phức tạp của chính kỹ năng đó. Mặc dù khác nhau về cách thức hay thời gian hình thành nhƣng để nắm đƣợc các kỹ năng, chúng ta đều phải trải qua những bƣớc sau: - Hình thành mục đích: chúng ta sẽ tự mình trả lời câu hỏi “Tại sao tôi phải sở hữu kỹ năng đó?”; “Sở hữu kỹ năng này tôi có lợi gì?”.

từ đó chúng ta sẽ biết đƣợc mục đích của việc sở hữu kỹ năng. - Lên kế hoạch để có kỹ năng: chúng ta sẽ có những kế hoạch chi tiết hoặc những kế hoạch đơn giản tùy vào mức độ phức tạp của kỹ năng cũng nhƣ khả năng tiếp nhận của chúng ta. - Cập nhật kiến thức hoặc lý thuyết liên quan đến kỹ năng: Thông qua tài liệu, báo chí hoặc phần lớn chính là những kiến thức mà chúng ta đƣợc học từ trƣờng học và từ chính giáo viên (GV) của mình. - Luyện tập kỹ năng: Bạn có thể luyện tập ngay trong lúc làm việc, luyện với GV hoặc tự mình luyện tập.

- Ứng dụng và hiệu chỉnh: Để sở hữu thực sự một kỹ năng chúng ta phải ứng dụng nó trong cuộc sống và công việc, nhận ra khuyết điểm và tự chỉnh sửa. Công việc và cuộc sống thì biến động không ngừng nên việc hiệu chỉnh là quá trình diễn ra thƣờng xuyên nhằm hƣớng tới việc hoàn thiện kỹ năng của chúng ta. Một khi bạn hoàn GVHD: Bùi Phƣơng Thanh Huấn 4 SVTH: Dương Thị Bích Thùy Luận văn tốt nghiệp thiện kỹ năng thì cũng có nghĩa là bạn đang hoàn thiện bản thân mình.2 Khái niệm kỹ năng mềm [14] Kỹ năng mềm đã đƣợc định nghĩa theo rất nhiều cách khác nhau. Ban đầu, mọi ngƣời có xu hƣớng đƣa ra định nghĩa kỹ năng mềm bằng cách liệt kê các kỹ năng chính nhƣ kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng sáng tạo… (Georges 1988; Duncan & Dunifon 1998).

Mặt khác, nó cũng đƣợc định nghĩa nhƣ nhóm kỹ năng trái ngƣợc với kỹ năng cứng (Klaus, 2007). Sau đó, Rogmann đã định nghĩa trực tiếp kỹ năng mềm là “thái độ và hành vi đƣợc biểu hiện trong tƣơng tác giữa các cá nhân có ảnh hƣởng đến kết quả của cuộc trò chuyện” (Rogmann, 2008). Sau khi tổng hợp các đặc điểm chính của kỹ năng mềm trong các khái niệm sẵn có, chúng ta có khái niệm chung nhất về kỹ năng mềm nhƣ sau: “Kỹ năng mềm là những kỹ năng cần thiết của con người để họ thực hiện một nhiệm vụ. Những kỹ năng này bổ sung cho các kỹ năng, kỹ thuật chuyên môn để có thể hoàn thành hiệu quả bất kỳ nhiệm vụ nào” Định nghĩa này có ba phần chính, đầu tiên là kỹ năng mềm là những kỹ năng của con ngƣời, thứ hai là kỹ năng mềm đóng vai trò bổ sung và thứ ba là những kỹ năng mềm làm cho việc thực hiện một nhiệm vụ hiệu quả hơn.

Thứ nhất, theo Marlow-Ferguson (2002), một kỹ năng đƣợc hình thành khi một cá nhân sử dụng kiến thức của mình trong việc thực hiện một nhiệm vụ. Kỹ năng mềm sẽ tự biểu hiện khi con ngƣời vận dụng kiến thức, trong đó rõ ràng nhất là khi các cá nhân sử dụng kiến thức của họ trong lúc giao tiếp với mọi ngƣời. Thứ hai, kỹ năng mềm đóng vai trò bổ sung. Vai trò chính của kỹ năng mềm là để bổ sung và nâng cao các kỹ năng chuyên môn cần thiết nhằm hoàn thành một nhiệm vụ.

Andrews & Higson (2008) gọi các kỹ năng cứng và mềm là “một sự kết hợp lý tƣởng”. Con ngƣời có thể thực hiện công việc mà không cần sử dụng kỹ năng mềm, nhƣng họ sẽ gặp khó khăn trong việc áp dụng các kỹ năng cứng để đạt hiệu quả cao nếu thiếu sự có mặt của kỹ năng mềm. Thứ ba, kỹ năng mềm làm cho việc thực hiện một nhiệm vụ hiệu quả hơn. Theo Joubert et al.

(2006), thực hiện kỹ năng mềm có nghĩa là “làm điều đúng đắn vào đúng thời điểm, và làm nó một cách độc đáo”. Điều này ngụ ý là khi hai ngƣời cùng thực hiện một nhiệm vụ tƣơng tự nhau, ngƣời sở hữu kỹ năng mềm tốt sẽ đạt hiệu quả cao GVHD: Bùi Phƣơng Thanh Huấn 5 SVTH: Dương Thị Bích Thùy Luận văn tốt nghiệp hơn, De Villiers (2010) cũng khẳng định điều đó. Ta cũng có thể hiểu kỹ năng mềm chính là các kỹ năng giúp con ngƣời tƣ duy, sống và làm việc trong mối quan hệ tƣơng tác với con ngƣời, tập thể, tổ chức, cộng đồng, xã hội. Nó phục vụ cho cuộc sống và công việc nhƣng không phải là kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp (ví dụ: kỹ năng giao tiếp và ứng xử; kỹ năng đàm phán; kỹ năng thuyết trình; kỹ năng lắng nghe; kỹ năng làm việc nhóm; kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc; kỹ năng lãnh đạo; kỹ năng tìm kiếm, tổng hợp, phân tích và đánh giá thông tin; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ năng ra quyết định; kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; kỹ năng sử dụng ngôn ngữ; kỹ năng khám phá; kỹ năng sáng tạo; kỹ năng viết; kỹ năng học tập suốt đời…).