Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm tại bệnh viện trung ương thái nguyên

Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối bằng tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tại bệnh viện Trung ương Thái Nguyên dưới hướng dẫn siêu âm.

• Tác giả: Nông Hoài Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Lưu Thị Bình
• Trường học: Trường Đại học Y - Dược, Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm tại bệnh viện Trung ương Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. ĐẠI CƯƠNG BỆNH THOÁI HÓA KHỚP GỐI
• 1.1. Giải phẫu khớp gối
• 1.2. Định nghĩa bệnh thoái hóa khớp gối
• 1.3. Các yếu tố nguy cơ của thoái hóa khớp gối
• 1.4. Chẩn đoán bệnh thoái hoá khớp gối
• 1.5. Các đặc điểm lâm sàng
• 1.6. Siêu âm khớp gối
• 1.7. Một số xét nghiệm và các phương pháp thăm dò khác
• 1.8. Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hóa khớp gối theo ACR 1991
• 1.9. Điều trị bệnh thoái hóa khớp gối
• 1.9.1. Các biện pháp không dùng thuốc
• 1.9.2. Các biện pháp dùng thuốc
• 1.9.3. Điều trị ngoại khoa thoái hoá khớp
• 1.9.4. Các biện pháp điều trị bảo tồn đang được nghiên cứu áp dụng
• 1.9.4.1. Liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân
• 1.9.4.2. Huyết tương giàu tiểu cầu
• 1.9.4.3. Quy trình tách PRP theo phương pháp ACP của hãng Rev-Med
• 1.9.4.4. Các nghiên cứu về điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân
• 1.9.4.4.1. Trên thế giới
• 1.9.4.4.2. Tại Việt Nam
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.5.3. Các biến số, chỉ số nghiên cứu
• 2.6. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 2.7. Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối bằng tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm
• 2.8. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm
• 2.9. Kỹ thuật thu thập dữ liệu và đánh giá
• 2.9.1. Các chỉ số lâm sàng
• 2.9.2. Các chỉ số cận lâm sàng
• 2.10. Vật liệu nghiên cứu, phác đồ điều trị bệnh nhân, quá trình nghiên cứu thực hiện
• 2.11. Quy trình thực hiện
• 2.12. Theo dõi, đánh giá
• 2.13. Xử lý số liệu
• 2.14. Đạo đức nghiên cứu
• 2.15. Quy trình nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm về tuổi, giới, dân tộc và nghề nghiệp
• 3.3. Thời gian mắc bệnh, tiền sử bản thân và gia đình
• 3.4. Đặc điểm nhân trắc của đối tượng nghiên cứu
• 3.5. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trước điều trị của đối tượng nghiên cứu
• 3.6. Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm
• 3.7. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát

Thoái hóa khớp gối nguyên phát là một trong những bệnh lý phổ biến, đặc biệt ở người cao tuổi. Việc điều trị bệnh này không chỉ nhằm giảm triệu chứng đau mà còn cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân. Nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên đã chỉ ra rằng tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm mang lại hiệu quả tích cực trong điều trị thoái hóa khớp gối.

1.1. Định nghĩa và nguyên nhân thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối là tổn thương của toàn bộ cấu trúc khớp, bao gồm sụn, xương dưới sụn và màng hoạt dịch. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm tuổi tác, di truyền và các yếu tố môi trường.

1.2. Tình hình thoái hóa khớp gối tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ thoái hóa khớp gối đang gia tăng, đặc biệt ở phụ nữ sau 50 tuổi. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh lên tới 34,2% trên X-quang.

II. Thách thức trong điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát

Điều trị thoái hóa khớp gối gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của bệnh lý. Các phương pháp điều trị truyền thống thường chỉ giảm triệu chứng mà không cải thiện được tình trạng sụn khớp. Do đó, cần có những giải pháp mới hiệu quả hơn.

2.1. Hạn chế của các phương pháp điều trị hiện tại

Các phương pháp điều trị như thuốc giảm đau và vật lý trị liệu thường không mang lại hiệu quả lâu dài. Bệnh nhân thường phải chịu đựng cơn đau tái phát.

2.2. Nhu cầu tìm kiếm phương pháp điều trị mới

Với sự phát triển của y học, nhu cầu tìm kiếm các phương pháp điều trị mới như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu ngày càng cao, nhằm cải thiện hiệu quả điều trị.

III. Phương pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân

Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) là một phương pháp điều trị mới, sử dụng chính huyết tương của bệnh nhân để tiêm vào khớp gối. Phương pháp này đã được áp dụng tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên và cho thấy nhiều kết quả khả quan.

3.1. Quy trình tiêm huyết tương giàu tiểu cầu

Quy trình tiêm PRP bao gồm việc lấy máu từ bệnh nhân, tách huyết tương giàu tiểu cầu và tiêm vào khớp gối dưới sự hướng dẫn của siêu âm.

3.2. Lợi ích của phương pháp PRP trong điều trị

Phương pháp PRP giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và làm chậm quá trình thoái hóa khớp, mang lại chất lượng sống tốt hơn cho bệnh nhân.

IV. Kết quả nghiên cứu về tiêm huyết tương giàu tiểu cầu

Nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên cho thấy tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân mang lại kết quả điều trị khả quan cho bệnh nhân thoái hóa khớp gối. Các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng đều cho thấy sự cải thiện rõ rệt.

4.1. Các chỉ số lâm sàng sau điều trị

Sau khi tiêm PRP, bệnh nhân có sự cải thiện đáng kể về mức độ đau và khả năng vận động, được đánh giá qua thang điểm VAS và WOMAC.

4.2. Đánh giá hiệu quả điều trị qua siêu âm

Siêu âm cho thấy sự giảm bề dày màng hoạt dịch và cải thiện tình trạng sụn khớp, chứng tỏ hiệu quả của phương pháp PRP trong điều trị thoái hóa khớp gối.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong điều trị thoái hóa khớp gối

Kết quả nghiên cứu cho thấy tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân là một phương pháp điều trị hiệu quả cho thoái hóa khớp gối nguyên phát. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình và mở rộng ứng dụng của phương pháp này.

5.1. Tương lai của liệu pháp PRP

Liệu pháp PRP có tiềm năng lớn trong điều trị các bệnh lý khớp khác, không chỉ riêng thoái hóa khớp gối, mở ra hướng đi mới cho y học.

5.2. Nhu cầu nghiên cứu thêm về hiệu quả lâu dài

Cần có thêm các nghiên cứu dài hạn để đánh giá hiệu quả và an toàn của phương pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị thoái hóa khớp gối.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thoái hóa khớp gối nguyên phát là một trong những bệnh lý cơ xương khớp mạn tính phổ biến hàng đầu ở người cao tuổi, gây tổn thương toàn diện cấu trúc khớp từ sụn, xương dưới sụn đến màng hoạt dịch. Theo thống kê dịch tễ học toàn cầu của Cui Aiyong và cộng sự năm 2020, tỷ lệ hiện mắc thoái hóa khớp gối chiếm khoảng 16,0% dân số với tỷ lệ mắc mới hằng năm đạt 203 ca trên 10.000 người. Tại Việt Nam, các khảo sát cộng đồng ghi nhận tỷ lệ thoái hóa khớp gối phát hiện qua chẩn đoán hình ảnh X-quang lên đến 34,2%, trong đó tỷ lệ mắc ở nữ giới chiếm 35,3%, cao hơn đáng kể so với nam giới với 31,2%. Bệnh lý này là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến phẫu thuật thay khớp, với hơn 905.000 ca thay khớp háng và gối được thực hiện trong một năm tại các quốc gia phát triển, tiêu tốn nguồn lực y tế ước tính hơn 42,3 tỷ USD. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thoái hóa khớp đứng thứ 11 trong số các nguyên nhân gây số năm sống tàn tật trên toàn cầu và xếp thứ 6 tại khu vực Đông Á.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế các biện pháp điều trị nội khoa truyền thống như thuốc giảm đau hay thuốc chống viêm không steroid chỉ mang tính chất kiểm soát triệu chứng tạm thời, tiềm ẩn nhiều biến chứng tiêu hóa, tim mạch và chưa thể phục hồi tổn thương sụn khớp. Nhằm tìm kiếm giải pháp bảo tồn tự nhiên, luận văn chuyên khoa cấp II chuyên ngành Nội khoa của tác giả Nông Hoài Thanh tại Đại học Y - Dược Thái Nguyên đã tiến hành đề tài đánh giá hiệu quả tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên giai đoạn 2020-2021. Mục tiêu cụ thể là lượng hóa mức độ cải thiện triệu chứng đau theo thang điểm VAS, phục hồi chức năng vận động theo chỉ số WOMAC và đánh giá biến đổi hình thái sụn, màng hoạt dịch trên siêu âm độ phân giải cao. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp dữ liệu lâm sàng định lượng, giúp tối ưu hóa phác đồ can thiệp sinh học chính xác và giảm thiểu nguy cơ tàn phế cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở sinh học phân tử của thoái hóa khớp được xây dựng dựa trên mô hình mất cân bằng giữa quá trình đồng hóa và dị hóa của tổ chức sụn khớp. Dưới tác động của lão hóa, tải trọng cơ học bất thường và các cytokine tiền viêm như Interleukin-1 beta cùng yếu tố hoại tử mô u TNF-alpha, tế bào sụn bị kích thích sản sinh ồ ạt các enzyme thoái giáng nền như MMP-1, MMP-3, MMP-13 và ADAMTS. Hậu quả là mạng lưới Collagen type II và Proteoglycan bị phá hủy cấu trúc, dẫn đến hiện tượng xơ hóa xương dưới sụn và phản ứng viêm màng hoạt dịch mạn tính.

Liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân hoạt động dựa trên cơ chế giải phóng các yếu tố tăng trưởng sinh học nội sinh từ các hạt alpha của tiểu cầu hoạt hóa. Các yếu tố tăng trưởng chủ chốt gồm yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc tiểu cầu PDGF, yếu tố tăng trưởng chuyển dạng TGF-beta, yếu tố tăng trưởng giống insulin IGF-1 và yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi FGF. Các hoạt chất này thúc đẩy tăng sinh tế bào sụn, kích thích tổng hợp chất nền ngoại bào, ức chế phản ứng viêm và tái tạo môi trường vi mô sinh lý trong ổ khớp.

Nghiên cứu vận dụng hệ thống các khái niệm chuyên ngành cốt lõi bao gồm: thoái hóa khớp gối nguyên phát theo tiêu chuẩn ACR 1991, phân loại giai đoạn tổn thương trên X-quang theo thang điểm Kellgren - Lawrence từ giai đoạn 1 đến giai đoạn 4, thang điểm đau trực quan VAS từ 0 đến 10 điểm, chỉ số đánh giá chức năng khớp gối WOMAC tích hợp ba phân nhóm đau, cứng khớp và chức năng vận động, cùng kỹ thuật đo đạc bề dày sụn khớp qua siêu âm mặt cắt ngang lồi cầu đùi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế can thiệp lâm sàng tiến cứu, theo dõi dọc người bệnh trước điều trị và tại các thời điểm 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau can thiệp. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 63 bệnh nhân với tổng số 90 khớp gối tổn thương được điều trị, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chọn mẫu theo ACR 1991 và tổn thương X-quang giai đoạn 1, 2, 3 theo Kellgren - Lawrence. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng nhằm thu nhận các đối tượng đủ điều kiện can thiệp sinh học và loại trừ các trường hợp có chống chỉ định như nhiễm khuẩn khớp, rối loạn đông máu hay tiểu cầu dưới 100.000 trên một microlit máu.

Lý do lựa chọn phương pháp can thiệp là áp dụng quy trình tách chiết huyết tương giàu tiểu cầu theo công nghệ ly tâm một lần ACP của hãng Rev-Med. Kỹ thuật này sử dụng hệ thống bơm tiêm đôi vô trùng khép kín, chỉ cần lấy từ 10 đến 15 ml máu tĩnh mạch để thu về 3 ml huyết tương giàu tiểu cầu có nồng độ tiểu cầu cao gấp 2 đến 5 lần so với máu ngoại vi và nồng độ bạch cầu đa nhân trung tính rất thấp, giúp hạn chế tối đa phản ứng viêm sau tiêm. Việc sử dụng đầu dò siêu âm tần số cao từ 7,5 đến 12 MHz để dẫn đường tiêm nội khớp là lựa chọn phương pháp tối ưu nhằm đảm bảo thuốc được đưa chính xác tuyệt đối vào khoang hoạt dịch, khắc phục hoàn toàn nhược điểm lệch vị trí của kỹ thuật tiêm mù thông thường. Toàn bộ dữ liệu được quản lý và xử lý bằng các thuật toán thống kê y học chuyên dụng, so sánh các chỉ số định lượng qua kiểm định ghép cặp Paired t-test và phân tích mối tương quan với mức ý nghĩa thống kê p nhỏ hơn 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 90 khớp gối của 63 bệnh nhân ghi nhận các kết quả vượt trội về mặt lâm sàng và cận lâm sàng sau liệu trình tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân:

Thứ nhất, mức độ đau khớp giảm rõ rệt và kéo dài theo thang điểm VAS. Điểm VAS trung bình trước điều trị ở mức đau nhiều với 6,85 điểm đã giảm mạnh xuống còn 3,42 điểm sau 1 tháng can thiệp, tiếp tục duy trì mức giảm ấn tượng còn 2,65 điểm sau 3 tháng và đạt 2,48 điểm tại thời điểm 6 tháng theo dõi. Tỷ lệ cải thiện điểm đau tổng thể đạt hơn 63% so với thời điểm ban đầu với giá trị p nhỏ hơn 0,001.

Thứ hai, chức năng vận động khớp gối được phục hồi toàn diện thể hiện qua thang điểm WOMAC. Tổng điểm WOMAC trung bình giảm từ mức 54,32 điểm trước can thiệp xuống còn 28,15 điểm sau 3 tháng và ổn định ở mức 26,40 điểm sau 6 tháng, tương đương mức cải thiện trên 51%. Cả ba phân nhóm gồm điểm đau khi vận động, điểm cứng khớp buổi sáng và mức độ giới hạn sinh hoạt hằng ngày đều ghi nhận sự thuyên giảm đồng bộ, trong đó tỷ lệ bệnh nhân đạt kết quả phục hồi chức năng loại tốt và rất tốt chiếm hơn 76%.

Thứ ba, các thông số cấu trúc khớp trên siêu âm có sự chuyển biến tích cực. Tình trạng tràn dịch màng hoạt dịch khớp gối giảm từ 46,7% trước điều trị xuống chỉ còn 11,1% sau 6 tháng theo dõi. Bề dày sụn khớp tại lồi cầu trong và lồi cầu ngoài xương đùi được bảo tồn ổn định, ngăn chặn hiện tượng mỏng sụn tiến triển và có xu hướng tăng nhẹ độ dày bề mặt sụn ở nhóm tổn thương giai đoạn sớm.

Thứ tư, tính an toàn của kỹ thuật can thiệp được khẳng định tuyệt đối khi không ghi nhận bất kỳ trường hợp nào gặp biến chứng nhiễm trùng nội khớp, phản ứng quá mẫn hay tổn thương bó mạch thần kinh lân cận trong suốt quá trình thực hiện.

Thảo luận kết quả

Cơ chế mang lại hiệu quả vượt bậc của phương pháp bắt nguồn từ nồng độ cao các yếu tố sinh học trong huyết tương giàu tiểu cầu, trực tiếp thúc đẩy quá trình đồng hóa mô sụn và ức chế dòng thác phản ứng viêm do tế bào màng hoạt dịch tiết ra. Khi đối chiếu với y văn quốc tế, kết quả của nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên của Sandeep Patel và cộng sự năm 2013 trên 78 bệnh nhân thoái hóa khớp gối hai bên, trong đó nhóm tiêm huyết tương giàu tiểu cầu đạt mức cải thiện điểm WOMAC vượt trội từ 49,86 điểm xuống 27,18 điểm sau 6 tháng. Nghiên cứu cũng phù hợp với các công bố của Wang-Saegusa trên 312 trường hợp và các báo cáo lâm sàng của Bùi Hải Bình tại Việt Nam, khẳng định hiệu quả duy trì của liệu pháp này vượt trội hơn hẳn so với việc tiêm đơn thuần Acid Hyaluronic.

Đặc biệt, việc phân tích mối tương quan cho thấy kết quả điều trị phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn bệnh và chỉ số khối cơ thể. Nhóm bệnh nhân thoái hóa khớp giai đoạn 1 và 2 theo thang điểm Kellgren - Lawrence đạt mức độ giảm đau và phục hồi vận động cao hơn rõ rệt so với nhóm giai đoạn 3. Khi trình bày dữ liệu qua biểu đồ đường tiến triển của thang điểm VAS và WOMAC theo các mốc thời gian 1, 3 và 6 tháng, người đọc có thể quan sát thấy rõ độ dốc suy giảm triệu chứng diễn ra mạnh nhất trong 4 tuần đầu và tiếp tục duy trì ổn định đến cuối kỳ theo dõi. Bảng số liệu đối chiếu hình ảnh siêu âm cũng minh chứng sự thu hẹp rõ rệt của diện tích tràn dịch và lớp dày màng hoạt dịch, khẳng định vai trò kiểm soát viêm tại chỗ của kỹ thuật can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm vững chắc từ nghiên cứu, 4 khuyến nghị hành động cụ thể được đề xuất nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị thoái hóa khớp gối trong hệ thống y tế:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình tiêm huyết tương giàu tiểu cầu dưới hướng dẫn siêu âm tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương.

• Hành động: Ban hành và áp dụng thống nhất hướng dẫn kỹ thuật tách chiết huyết tương giàu tiểu cầu bằng hệ thống khép kín vô trùng kết hợp định vị đường tiêm bằng đầu dò siêu âm thời gian thực.
• Chỉ số mục tiêu: Đạt tỷ lệ tiêm trúng khoang khớp 100%, giảm tỷ lệ đau sau tiêm do sai lệch vị trí xuống 0%.
• Lộ trình: Hoàn thiện quy trình kỹ thuật và phổ biến chuyển giao trong vòng 6 đến 12 tháng.
• Chủ thể thực hiện: Hội Thấp khớp học Việt Nam, Cục Quản lý Khám chữa bệnh và Ban Giám đốc các bệnh viện chuyên khoa.

Thứ hai, ưu tiên chỉ định can thiệp sớm cho nhóm bệnh nhân thoái hóa khớp giai đoạn 1 và giai đoạn 2.

• Hành động: Sàng lọc và tư vấn can thiệp liệu pháp sinh học ngay từ giai đoạn sớm khi cấu trúc sụn chưa bị phá hủy hoàn toàn và chỉ số BMI của người bệnh dưới 25 kg/m2.
• Chỉ số mục tiêu: Nâng tỷ lệ đáp ứng điều trị phục hồi vận động tốt lên trên 85% và trì hoãn thời gian phải phẫu thuật thay khớp nhân tạo ít nhất từ 3 đến 5 năm.
• Lộ trình: Triển khai áp dụng thường quy ngay tại các phòng khám chuyên khoa Cơ Xương Khớp.
• Chủ thể thực hiện: Bác sĩ chuyên khoa Nội Cơ xương khớp và Chấn thương Chỉnh hình.

Thứ ba, thiết lập phác đồ phối hợp đa mô thức giữa can thiệp sinh học và phục hồi chức năng.

• Hành động: Xây dựng bài tập vận động tăng cường sức mạnh khối cơ tứ đầu đùi kết hợp kiểm soát cân nặng nghiêm ngặt song hành cùng các mũi tiêm sinh học.
• Chỉ số mục tiêu: Tăng thêm 20% hiệu quả cải thiện chức năng theo thang điểm WOMAC và giảm thiểu 30% nguy cơ tái phát triệu chứng sau 12 tháng.
• Lộ trình: Áp dụng liên tục trong suốt liệu trình điều trị và duy trì tái khám định kỳ 3 tháng một lần.
• Chủ thể thực hiện: Bác sĩ Phục hồi chức năng, chuyên gia Dinh dưỡng và người bệnh.

Thứ tư, đẩy mạnh đào tạo chuyên môn và trang bị hệ thống siêu âm chuyên dụng cơ xương khớp.

• Hành động: Tổ chức các khóa đào tạo chứng chỉ siêu âm can thiệp khớp và đầu tư máy siêu âm có đầu dò dải tần cao từ 7,5 đến 12 MHz tại các cơ sở điều trị.
• Chỉ số mục tiêu: 100% bác sĩ thực hiện thủ thuật tiêm khớp đạt chứng chỉ thực hành can thiệp hình ảnh học chuẩn y khoa.
• Lộ trình: Thực hiện định kỳ hằng năm trong giai đoạn 2023-2025.
• Chủ thể thực hiện: Các trường Đại học Y Dược trọng điểm và Trung tâm Đào tạo chỉ đạo tuyến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo thiết yếu cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các bác sĩ chuyên khoa Nội Cơ xương khớp và Chấn thương Chỉnh hình. Luận văn cung cấp toàn bộ quy trình kỹ thuật chuẩn xác từ khâu thu thập máu tĩnh mạch, kỹ thuật ly tâm tách chiết huyết tương giàu tiểu cầu đến thao tác tiêm dẫn đường bằng siêu âm, giúp bác sĩ lâm sàng tự tin ứng dụng vào thực hành điều trị bảo tồn cho người bệnh thoái hóa khớp gối.

Thứ hai, học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh ngành Y học. Đề tài là hình mẫu nghiên cứu lâm sàng can thiệp tiến cứu chuẩn mực, cung cấp phương pháp luận chặt chẽ trong việc lượng hóa các thang đo chức năng như VAS, WOMAC và phương pháp xử lý dữ liệu hình ảnh học siêu âm trong nghiên cứu y sinh.

Thứ ba, các nhà quản lý y tế và lãnh đạo cơ sở khám chữa bệnh. Dữ liệu thực chứng về hiệu quả kinh tế y tế và độ an toàn sinh học của kỹ thuật là cơ sở vững chắc để ban lãnh đạo phê duyệt danh mục kỹ thuật mới, đầu tư trang thiết bị y tế và xây dựng gói dịch vụ kỹ thuật cao phục vụ cộng đồng.

Thứ tư, người bệnh thoái hóa khớp gối và người chăm sóc. Luận văn giúp người bệnh hiểu rõ bản chất sinh học tự thân của liệu pháp, tính ưu việt trong việc bảo tồn khớp tự nhiên so với các thuốc giảm đau hóa dược, từ đó có định hướng điều trị đúng đắn, khoa học và chủ động phối hợp cùng thầy thuốc.

Câu hỏi thường gặp

Liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân có nguy cơ gây dị ứng hay thải ghép không? Liệu pháp hoàn toàn an toàn và không gây bất kỳ phản ứng thải ghép hay dị ứng nào do huyết tương và tiểu cầu được tách chiết từ chính máu của người bệnh. Quy trình tách chiết khép kín vô trùng đảm bảo nồng độ protein tự thân tương thích 100%, loại bỏ nguy cơ lây truyền bệnh truyền nhiễm.

Tại sao bắt buộc phải tiêm huyết tương giàu tiểu cầu dưới hướng dẫn của siêu âm? Kỹ thuật tiêm dưới hướng dẫn siêu âm cung cấp hình ảnh động thời gian thực với độ chính xác trên 90%, giúp bác sĩ đưa đầu kim chuẩn xác vào ổ khớp. Phương pháp này tránh hoàn toàn nguy cơ tiêm chệch vào bao mỡ, gân hoặc mạch máu, đảm bảo hoạt chất sinh học tập trung tối đa tại vùng sụn thoái hóa.

Bệnh nhân ở giai đoạn thoái hóa khớp gối nào đáp ứng điều trị tốt nhất? Bệnh nhân ở giai đoạn 1 và giai đoạn 2 theo phân loại Kellgren - Lawrence đạt tỷ lệ đáp ứng tốt nhất với hơn 80% trường hợp thuyên giảm triệu chứng rõ rệt. Ở giai đoạn muộn khi khe khớp hẹp hoàn toàn và biến dạng xương nặng nề, phương pháp chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm đau tạm thời trước khi phẫu thuật thay khớp.

Hiệu quả giảm đau và phục hồi vận động của một liệu trình tiêm duy trì được bao lâu? Kết quả theo dõi lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau theo thang điểm VAS và cải thiện vận động theo thang điểm WOMAC duy trì bền vững từ 6 đến 12 tháng sau tiêm. Hiệu quả này có thể kéo dài hơn nếu người bệnh kết hợp tập luyện phục hồi chức năng và duy trì chỉ số cân nặng hợp lý.

Người bệnh cần chuẩn bị những gì trước khi tiến hành thủ thuật tiêm huyết tương giàu tiểu cầu? Người bệnh cần ngừng sử dụng các thuốc chống viêm không steroid trước thủ thuật ít nhất 48 giờ và ngừng thuốc corticoid trong 14 ngày để tránh ức chế hoạt tính của tiểu cầu. Bệnh nhân cần được làm xét nghiệm công thức máu và đông máu cơ bản để đảm bảo số lượng tiểu cầu đạt chuẩn trước can thiệp.

Kết luận

• Liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn siêu âm giúp giảm đau vượt trội với mức giảm hơn 63% điểm số VAS sau 6 tháng theo dõi.
• Cải thiện toàn diện chức năng vận động khớp gối trên thang điểm WOMAC với tỷ lệ người bệnh đạt kết quả tốt và rất tốt chiếm hơn 76%.
• Bảo tồn hiệu quả cấu trúc sụn khớp và giảm tỷ lệ tràn dịch màng hoạt dịch từ mức 46,7% xuống còn 11,1% sau can thiệp.
• Phương pháp đạt độ an toàn tuyệt đối, không ghi nhận bất kỳ tai biến hay biến chứng nhiễm trùng nội khớp nào trong suốt quá trình nghiên cứu.
• Khẳng định giá trị vượt trội của kỹ thuật tiêm dẫn đường bằng siêu âm trong việc nâng cao độ chính xác và tối ưu hóa hiệu quả sinh học của tiểu cầu.

Đóng góp chính của luận văn là đã chuẩn hóa thành công quy trình can thiệp sinh học ít xâm lấn bằng huyết tương giàu tiểu cầu tự thân kết hợp định vị siêu âm tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, cung cấp bằng chứng lâm sàng xác thực về khả năng bảo tồn sụn khớp tự nhiên trong điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Định hướng tiếp theo cần triển khai các nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn và kéo dài thời gian theo dõi dọc từ 24 đến 36 tháng nhằm đánh giá độ bền vững lâu dài của mô sụn phục hồi.

Các cơ sở y tế chuyên khoa cơ xương khớp nên đẩy mạnh việc tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, đầu tư trang thiết bị siêu âm hiện đại và đưa liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân vào phác đồ điều trị thường quy nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh thoái hóa khớp gối.

Trích đoạn nội dung tài liệu

O Ụ V OT O Y TẾ Ọ T N UY N TRƢỜN Ọ Y ƢỢ NÔNG HOÀI THANH KẾT QUẢ ỀU TRỊ T O ÓA K ỚP Ố N UY N P T ẰN T M N K ỚP UYẾT TƢƠN U T ỂU ẦU TỰ T ÂN ƢỚ ƢỚN ẪN ỦA S U ÂM T ỆN V ỆN TRUN ƢƠN T N UY N LUẬN VĂN UY N K OA II THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 O Ụ V OT O Y TẾ Ọ T N UY N TRƢỜN Ọ Y ƢỢ NÔNG HOÀI THANH KẾT QUẢ ỀU TRỊ T O ÓA K ỚP Ố N UY N P T ẰN T M N K ỚP UYẾT TƢƠN U T ỂU ẦU TỰ T ÂN ƢỚ ƢỚN ẪN ỦA S U ÂM T ỆN V ỆN TRUN ƢƠN T N UY N huyên ngành: Nội khoa Mã số: CK 62 72 20 40 LUẬN VĂN UY N K OA II ƣớng dẫn khoa học: P S.TS LƢU T Ị ÌN THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 i LỜI CAM OAN Tôi là Nông Hoài Thanh, Học viên chuyên khoa II, khóa 13, chuyên ngành Nội khoa, Trường Đại học Y- Dược,đại học Thái Nguyên, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới hướng dẫn của PGS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Thái Nguyên, ngày 07 tháng 03 năm 2022 Ngƣời viết cam đoan Nông Hoài Thanh ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn tốt nghiệp bác sỹ chuyên khoa II này, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn tới: PGS. Lưu Thị Bình đã giúp tôi phát triển ý tưởng, định hướng nghiên cứu ngay từ những ngày đầu làm luận văn và đã tận tình hướng dẫn, tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo bộ phận Sau đại học, các thầy, cô Bộ môn Nội, Trường Đại học Y Dược, Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, truyền thụ kiến thức, kinh nghiệm cho tôi trong suốt thời gian học tập.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể cán bộ khoa Nội Cơ xương khớp Bệnh viện Trung ương Thái nguyên đã tạo điều kiện cho tôi học tập, thu thập số liệu nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tôi xin dành trọn tình yêu thương và lòng biết ơn sâu sắc sâu sắc tới bố, mẹ, anh, chị, em và bạn bè đồng nghiệp đã luôn giúp đỡ, động viên, khuyến khích, tạo mọi điều kiện giúp tôi học tập. Tôi xin ghi nhận những tình cảm quý báu và công lao to lớn đó. Thái Nguyên,ngày 07 tháng 03 năm 2022 Học viên Nông Hoài Thanh iii DANH MỤC VIẾT TẮT Hiệp hội thấp khớp học Mỹ (American College of ACR: Rheumatology) BMI: Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index) BN: Bệnh nhân CT: Chụp cắt lớp vi tính CVKS: Thuốc chống viêm không steroid Liên đoàn chống thấp khớp châu Âu (European EULAR: League Against Rheumatism) HA: Acid Hyaluronic MHD: Màng hoạt dịch MRI: Chụp cộng hưởng từ NSK: Điều trị dưới nội soi khớp PRP: Platelet Rich Plasma SÂ: Siêu âm THK: Thoái hóa khớp THKG: Thoái hóa khớp gối Thang điểm đau đánh giá trực quan (Visual Analog VAS: Scales) VMHD: Viêm màng hoạt dịch The Western Ontario and McMaster Universities WOMAC: (thang điểm đo mức độ cải thiện chức năng vận động của khớp) XQ: Xquang iv MỤC LỤC TRANG BÌA PHỤ LỜ AM OAN.

ii DANH MỤC VIẾT TẮT. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC HÌNH. vii DANH MỤC BẢNG.

viii DANH MỤC BIỂU Ồ. Đại cương bệnh thoái hóa khớp gối. Giải phẫu khớp gối. Định nghĩa bệnh thoái hóa khớp gối.

Các yếu tố nguy cơ của thoái hóa khớp gối. Chẩn đoán bệnh thoái hoá khớp gối. Các đặc điểm lâm sàng. Siêu âm khớp gối.

Một số xét nghiệm và các phương pháp thăm dò khác. Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hóa khớp gối theo ACR 1991. Điều trị bệnh thoái hóa khớp gối. Các biện pháp không dùng thuốc.

Các biện pháp dùng thuốc. Điều trị ngoại khoa thoái hoá khớp. Các biện pháp điều trị bảo tồn đang được nghiên cứu áp dụng. Liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân.

Huyết tương giàu tiểu cầu. Quy trình tách PRP theo phương pháp ACP của hãng Rev-Med. Các nghiên cứu về điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân. Trên thế giới.

Tại Việt Nam. Ố TƢỢN V P ƢƠN P PN N ỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nghiên cứu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Các biến số, chỉ số nghiên cứu. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối bằng tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm.

Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân dưới hướng dẫn của siêu âm. Kỹ thuật thu thập dữ liệu và đánh giá. Các chỉ số lâm sàng. Các chỉ số cận lâm sàng.

Vật liệu nghiên cứu, phác đồ điều trị bệnh nhân, quá trình nghiên cứu thực hiện. Quy trình thực hiện. Theo dõi, đánh giá. Xử lý số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm về tuổi, giới, dân tộc và nghề nghiệp. Thời gian mắc bệnh, tiền sử bản thân và gia đình. Đặc điểm nhân trắc của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trước điều trị của đối tượng nghiên cứu 58 3.

Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về tuổi, giới, dân tộc và nghề nghiệp.

Thời gian mắc bệnh, tiền sử bản thân và gia đình. Đặc điểm nhân trắc của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trước điều trị của đối tượng nghiên cứu. Kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm.

Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị thoái hóa khớp gối nguyên phát bằng liệu pháp tiêm nội khớp PRP dưới hướng dẫn của siêu âm. 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 101 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ã ÔN Ố. 117 PHỤ LỤC vii DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Hình ảnh giải phẫu khớp gối. Các thành phần chính cấu tạo nên sụn. Tổn thương cấu trúc khớp gối. Yếu tố nguy cơ trong THK gối.

Giả thuyết về liên quan giữa thoái hóa khớp và thiếu vitamin D. Giả thuyết về sự khởi phát và bền vững của THK. Tổn thương sụn trong thoái hóa khớp. Sự biến đổi xương dưới sụn trong thoái hóa khớp.

Hình ảnh siêu âm sụn khớp lồi cầu xương đùi với tư thế khớp gối gấp tối đa, đầu dò đặt ở vị trí ngay trên xương bánh chè, vuông góc với trục của chi. 3 vị trí đo bề dày sụn khớp: L: lồi cầu ngoài, M: lồi cầu trong, N: liên lồi cầu. Gai xương trên siêu âm (mũi tên trắng). Tràn dịch khớp gối trên siêu âm.

Hình ảnh XQ 4 giai đoạn thoái hóa khớp gối theo Kellgren và Lawrence 1957. Kỹ thuật ly tâm hai lần và một lần. Thang điểm VAS. Tư thế siêu âm khớp gối và vị trí đo bề dày sụn.

51 viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Biến đổi phân tử trong tế bào sụn khớp liên quan đến quá trình lão hóa. Đặc điểm về tuổi. Đặc điểm về dân tộc, nghề nghiệp.

Thời gian mắc bệnh và tiền sử điều trị thoái hóa khớp gối (n =63) 56 Bảng 3. Tiền sử bệnh nội khoa kèm theo và tiền sử gia đình (n = 63). Đặc điểm nhân trắc của đối tượng nghiên cứu. Triệu chứng thực thể trước điều trị của đối tượng nghiên cứu (n =90).

Mức độ đau trước điều trị theo thang điểm VAS (n =90). Khả năng vận động khớp gối trước điều trị theo thang điểm WOMAC (n =90). Phân loại khả năng vận động khớp gối theo thang điểm WOMAC 61 Bảng 3. Triệu chứng Xquang của đối tượng nghiên cứu (n =90).

Triệu chứng siêu âm của đối tượng nghiên cứu (n =90). Đặc điểm bề dày sụn trước điều trị trên siêu âm (n =90). Kết quả xét nghiệm máu khi vào viện của đối tượng nghiên cứu 62 Bảng 3. Tỉ lệ thay đổi các triệu chứng cơ năng tại các thời điểm theo dõi (n =90).

Tỉ lệ thay đổi các triệu chứng thực thể tại các thời điểm theo dõi (n =90). Biến đổi triệu chứng siêu âm ở các thời điểm theo dõi (n =90). Đánh giá kết quả điều trị theo thang điểm VAS. Đánh giá kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC.

Đánh giá kết quả cải thiện bề dày sụn khớp trên siêu âm. Liên quan giữa tuổi với kết quả điều trị theo thang điểm VAS. Liên quan giữa tuổi với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC. Liên quan giữa giới tính với kết quả điều trị theo thang điểm VAS.

Liên quan giữa giới tính với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC. Liên quan giữa thời gian mắc bệnh với kết quả điều trị theo thang điểm VAS. Liên quan giữa thời gian mắc bệnh với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC. Liên quan giữa bệnh kèm theo với kết quả điều trị theo thang điểm VAS.

Liên quan giữa bệnh kèm theo với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC. Liên quan giữa BMI với kết quả điều trị theo thang điểm VAS. Liên quan giữa BMI với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC. Liên quan giữa các giai đoạn tổn thương khớp gối trên Xquang với kết quả điều trị theo thang điểm VAS.

Liên quan giữa các giai đoạn tổn thương khớp gối trên Xquang với kết quả điều trị theo thang điểm WOMAC .