Giáo Trình Bệnh Học Nội Khoa: Tài Liệu Học Tập Quan Trọng

Giáo trình bệnh học nội cung cấp kiến thức chuyên sâu về các bệnh lý nội khoa, giúp sinh viên và bác sĩ nâng cao kỹ năng chẩn đoán và điều trị.

• Trường học: Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Y khoa
• Đề tài: Giáo Trình Bệnh Học Nội Khoa
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Chương trình bệnh học nội khoa
• 1.1. Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án
• 1.2. Khám và chẩn đoán một số hội chứng toàn thân
• 1.3. Cách khám người bệnh tim mạch
• 1.4. Một số hội chứng van tim, màng tim
• 1.5. Đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim
• 1.6. Cách khám người bệnh huyết học
• 1.7. Một số hội chứng huyết học
• 1.8. Bệnh bạch cầu cấp
• 1.9. Viêm khớp dạng thấp
• 1.10. Cách khám người bệnh hô hấp
• 1.11. Một số hội chứng hô hấp
• 1.12. Viêm phế quản cấp
• 1.13. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.14. Hen phế quản
• 1.15. Cách khám người bệnh tiết niệu
• 1.16. Một số hội chứng tiết niệu
• 1.17. Nhiễm trùng đường tiết niệu
• 1.18. Nhiễm trùng tiết niệu
• 1.19. Viêm cầu thận cấp tính
• 1.20. Cách khám người bệnh tiêu hóa
• 1.21. Một số hội chứng tiêu hóa
• 1.22. Abcès gan do amib
• 1.23. Loét dạ dày tá tràng
• 1.24. Xuất huyết tiêu hóa
• 1.25. Ung thư gan
• 1.26. Viêm tuỵ cấp
• 1.27. Cách khám người bệnh thần kinh
• 1.28. Một số hội chứng thần kinh
• 1.29. Viêm đa dây thần kinh
• 1.30. Bướu giáp đơn thuần
• 1.31. Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Bệnh Học Nội Khoa cho Sinh Viên Y Khoa

Giáo trình Bệnh học nội khoa là tài liệu thiết yếu cho sinh viên y khoa, cung cấp kiến thức cơ bản về các bệnh lý nội khoa thường gặp. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên các tài liệu chuẩn và kinh điển, giúp sinh viên nắm vững kiến thức cần thiết để thực hành khám và chẩn đoán bệnh. Việc hiểu rõ nội dung giáo trình không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn trong quá trình học tập mà còn chuẩn bị tốt cho công việc sau này.

1.1. Nội dung chính của Giáo Trình Bệnh Học Nội Khoa

Giáo trình bao gồm các chương trình học về triệu chứng học, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý nội khoa. Các nội dung này được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận và áp dụng trong thực tế.

1.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo y khoa

Giáo trình không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành. Việc nắm vững kiến thức từ giáo trình sẽ giúp sinh viên tự tin hơn khi tiếp xúc với bệnh nhân và thực hiện các kỹ thuật khám bệnh.

II. Những Thách Thức trong Việc Nắm Vững Kiến Thức Bệnh Học Nội Khoa

Sinh viên y khoa thường gặp nhiều thách thức trong việc tiếp thu kiến thức bệnh học nội khoa. Các khái niệm phức tạp, sự đa dạng của triệu chứng bệnh và yêu cầu cao trong việc chẩn đoán chính xác là những vấn đề cần được giải quyết. Để vượt qua những thách thức này, sinh viên cần có phương pháp học tập hiệu quả và sự hỗ trợ từ giảng viên.

2.1. Khó khăn trong việc hiểu và áp dụng lý thuyết

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc liên kết lý thuyết với thực hành. Việc thiếu kinh nghiệm thực tế có thể dẫn đến sự nhầm lẫn trong chẩn đoán và điều trị bệnh.

2.2. Áp lực trong quá trình học tập

Áp lực từ việc học tập và thi cử có thể khiến sinh viên cảm thấy căng thẳng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức và sự tự tin trong thực hành.

III. Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả cho Sinh Viên Y Khoa

Để nắm vững kiến thức bệnh học nội khoa, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tham gia các buổi thực hành lâm sàng và thảo luận nhóm sẽ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các bệnh lý.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành

Việc tham gia các buổi thực hành lâm sàng giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế, từ đó nâng cao khả năng chẩn đoán và điều trị bệnh.

3.2. Tham gia thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm giúp sinh viên trao đổi kiến thức, giải quyết các vấn đề khó khăn và củng cố kiến thức đã học.

IV. Ứng Dụng Kiến Thức Bệnh Học Nội Khoa trong Thực Tiễn

Kiến thức từ giáo trình bệnh học nội khoa không chỉ giúp sinh viên trong quá trình học tập mà còn trong thực tiễn khám chữa bệnh. Việc áp dụng đúng kiến thức sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

4.1. Chẩn đoán chính xác các bệnh lý

Sử dụng kiến thức đã học để chẩn đoán chính xác các bệnh lý nội khoa, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

4.2. Cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân

Áp dụng kiến thức bệnh học vào thực tiễn giúp nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân, từ đó tạo niềm tin và sự hài lòng cho người bệnh.

V. Kết Luận và Tương Lai của Giáo Trình Bệnh Học Nội Khoa

Giáo trình Bệnh học nội khoa là tài liệu quan trọng trong đào tạo y khoa, giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu học tập và thực hành của sinh viên y khoa.

5.1. Cải tiến nội dung giáo trình

Nội dung giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của y học và nhu cầu thực tiễn.

5.2. Định hướng phát triển kỹ năng cho sinh viên

Tương lai sẽ chú trọng hơn đến việc phát triển kỹ năng thực hành cho sinh viên, giúp họ tự tin hơn khi ra trường.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Bệnh học nội khoa (Mã số học phần: C.1) là tài liệu đào tạo chuyên môn có thời lượng 05 đơn vị học trình, tương đương 75 tiết giảng dạy lý thuyết. Trong cấu trúc chương trình đào tạo nhóm ngành khoa học sức khỏe (trọng tâm là chương trình Y sỹ), học phần này được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các học phần cơ sở bắt buộc bao gồm Giải phẫu sinh lý và Vi sinh - Ký sinh trùng.

Về mục tiêu học tập, tài liệu được biên soạn nhằm trang bị cho người học khả năng: trình bày đặc điểm, nguyên nhân, triệu chứng, tiến triển và biến chứng của các bệnh lý nội khoa thường gặp; nắm vững các biện pháp dự phòng và định hướng điều trị cơ bản; trình bày chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc người bệnh nội khoa; đồng thời hoàn thiện kỹ năng thu thập thông tin để thiết lập một hồ sơ bệnh án hoàn chỉnh.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tiếp cận hệ thống, phân bổ từ các nguyên tắc chung trong khám bệnh và quản lý hồ sơ, nhận định các hội chứng toàn thân, đến phương pháp khám và chẩn đoán các bệnh lý chuyên khoa cụ thể theo từng hệ cơ quan (tim mạch, hô hấp, huyết học, tiết niệu, tiêu hóa, thần kinh, nội tiết - khớp).

Điểm đặc thù của giáo trình là sự định hướng mục tiêu bám sát khung năng lực chẩn đoán lâm sàng tuyến cơ sở: tài liệu tập trung mô tả chi tiết phần triệu chứng học nhằm rèn luyện kỹ năng quan sát, khám thực thể và tổng hợp hội chứng. Nội dung điều trị được biên soạn có tính chọn lọc, chủ yếu dừng lại ở định hướng xử trí ban đầu và các biện pháp cấp cứu khẩn cấp, phù hợp với phạm vi chuyên môn quy định.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình bao quát toàn diện hệ thống bệnh học nội khoa qua các chủ đề trọng điểm:

1. Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án (Trang 5 - 23): Hệ thống hóa quy trình tiếp xúc người bệnh, kỹ năng hỏi bệnh sử - tiền sử, phương pháp khám toàn thân và từng bộ phận; quy chuẩn lập, ghi chép và lưu trữ hồ sơ bệnh án, bệnh lịch.
2. Khám và chẩn đoán các hội chứng toàn thân (Trang 24 - 39): Phương pháp tiếp cận và chẩn đoán phân biệt 4 hội chứng nền tảng: sốt (phân loại đường biểu diễn nhiệt độ, sốt có/không triệu chứng chỉ điểm), khó thở (cơ chế, phân loại theo thì thở và nguyên nhân), phù (phù toàn thân, phù khu trú, chẩn đoán phân biệt phù tim, thận, dinh dưỡng, viêm) và hôn mê (tiêu chuẩn đánh giá "ba còn, ba mất", thang điểm Glasgow).
3. Bệnh học hệ Tim mạch (Trang 40 - 94): Kỹ năng khám thực thể tim mạch theo 4 bước nhìn, sờ, gõ, nghe (xác định 5 ổ van tim, tiếng T1, T2, tiếng T3 sinh lý, rung miu); chẩn đoán các hội chứng van tim, màng tim, cơn đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
4. Bệnh học hệ Huyết học - Cơ xương khớp (Trang 95 - 129): Kỹ thuật khám hệ tạo máu, nhận định các hội chứng thiếu máu, xuất huyết; tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp và bệnh viêm khớp dạng thấp.
5. Bệnh học hệ Hô hấp (Trang 130 - 200): Kỹ thuật khám hô hấp; nhận định các hội chứng tràn dịch, tràn khí, đông đặc; bệnh lý viêm phế quản cấp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen phế quản.
6. Bệnh học hệ Tiết niệu (Trang 201 - 244): Thăm khám lâm sàng thận - tiết niệu; chẩn đoán và xử trí nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm cầu thận cấp tính.
7. Bệnh học hệ Tiêu hóa và Thần kinh - Nội tiết (Trang 245 - 379): Kỹ năng khám bụng, thăm trực tràng; chẩn đoán áp xe gan do amip, loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, ung thư gan, viêm tụy cấp; khám 12 đôi dây thần kinh sọ, phản xạ, liệt; viêm đa dây thần kinh và bướu giáp đơn thuần.

Progression logic của tài liệu tuân thủ trình tự: từ phương pháp luận thu thập dữ liệu lâm sàng cơ bản $\rightarrow$ nhận định hội chứng toàn thân $\rightarrow$ tiếp cận khám thực thể chuyên sâu từng hệ cơ quan $\rightarrow$ phân tích các bệnh danh cụ thể và định hướng xử trí.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Cơ chế bệnh sinh của các rối loạn huyết động, rối loạn trao đổi khí, phản ứng sốt nhiễm khuẩn và không nhiễm khuẩn, cơ chế ứ trệ tuần hoàn và tăng áp lực thủy tĩnh gây phù.
• Nguyên lý cốt lõi (Core principles): Nguyên tắc thu thập dữ liệu khách quan - chủ quan; nguyên tắc chẩn đoán xác định dựa trên triệu chứng chỉ điểm; nguyên tắc bao quát bệnh cảnh để đưa ra một chẩn đoán thống nhất thay vì phân tán nhiều bệnh lý.
• Hệ thống phân loại và công cụ chuẩn hóa (Essential frameworks): Thang điểm Glasgow (GCS) đánh giá ý thức qua 3 đáp ứng (Mở mắt - E, Lời nói - V, Vận động - M); bảng chỉ số khối cơ thể (BMI) để phân loại thể trạng; phân loại nhịp thở bệnh lý (nhịp Cheyne-Stokes, nhịp Kussmaul); bảng đối chiếu đặc điểm phù do tim, thận, suy dinh dưỡng và viêm.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện đúng kỹ thuật 4 kỹ năng lâm sàng: Nhìn (quan sát biến dạng lồng ngực, dáng đi "phát cỏ", tư thế "cò súng", góc móng tay Hippocrate); Sờ (xác định mỏm tim, phát hiện rung miu tâm thu/tâm trương); Gõ (xác định diện đục của bờ trên gan, bờ phải, bờ trái, bờ dưới tim); Nghe (nhận biết vị trí 5 ổ van tim gồm van hai lá, van ba lá, van động mạch chủ KLS 2 phải và KLS 3 trái Eck-Botkin, van động mạch phổi KLS 2 trái).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích và phân loại triệu chứng cơ năng, thực thể; phân biệt cơn ngất tim (Adam-Stokes) với ngất do phản xạ phó giao cảm hoặc cơn Hysterie; phân tích chỉ số xét nghiệm cận lâm sàng (công thức máu, cấy máu, phản ứng Widal, Mantoux, dịch màng phổi, nước tiểu).
• Năng lực thực hành chuyên môn (Practical competencies): Khai thác tiền sử, bệnh sử; thiết lập và quản lý văn bản bệnh án, ghi chép bệnh lịch hàng ngày theo đúng quy định chuyên môn và pháp lý; nhận diện các dấu hiệu cấp cứu nội khoa để can thiệp kịp thời.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Kết hợp thuyết trình hệ thống hóa kiến thức với các phương pháp giảng dạy tích cực. Giáo trình định hướng giảng viên sử dụng phương tiện trực quan (Overhead, Projector) để minh họa các sơ đồ giải phẫu, vị trí ổ van tim, các dạng biểu đồ nhiệt độ và hình ảnh lâm sàng đặc thù.
• Bài tập và ca bệnh thực tế (Practical exercises & Case studies): Cuối mỗi bài học đều tích hợp hệ thống câu hỏi tự lượng giá dạng trắc nghiệm và câu hỏi nhỏ. Các câu hỏi tập trung vào việc xử lý dữ liệu lâm sàng cụ thể (ví dụ: tính toán chỉ số BMI trên bệnh nhân cụ thể, phân tích ý nghĩa của nhịp thở Cheyne-Stokes, nhận định nguyên nhân sốt có chu kỳ, hoặc phân biệt các yếu tố "còn - mất" trong hôn mê).
• Phương pháp đánh giá học phần (Assessment methods): Cấu trúc đánh giá kết quả học tập được quy định rõ ràng gồm ba thành phần:
  1. Kiểm tra thường xuyên: 03 cột điểm dựa trên bài viết dạng câu hỏi nhỏ đánh giá mức độ nắm bắt triệu chứng học.
  2. Kiểm tra định kỳ: 03 cột điểm kiểm tra tiến trình học tập lý thuyết và kỹ năng tổng hợp hội chứng.
  3. Thi kết thúc học phần: Bài thi trắc nghiệm khách quan gồm 60 câu hỏi trong thời lượng 45 phút, bao quát toàn bộ nội dung chương trình 75 tiết.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần đọc trước nội dung giải phẫu - sinh lý liên quan trước mỗi bài học; sử dụng phần "Mục tiêu học tập" ở đầu mỗi chương để định hướng trọng tâm; làm đầy đủ phần "Tự lượng giá" ở cuối mỗi bài để tự kiểm tra mức độ ghi nhớ và phân tích kiến thức trước khi tham gia lượng giá định kỳ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật chương trình đào tạo: Giáo trình được biên soạn và hoàn thiện theo khung Quy chế đào tạo của Thông tư 22/2014/TT-BGDĐT ban hành ngày 09/7/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa chương trình đào tạo chuyên nghiệp sau giai đoạn phục hồi mã ngành đào tạo từ năm 2008.
• Tích hợp các thang đo và phân loại chuẩn mực: Tài liệu đưa vào các thang đo lượng hóa quốc tế như Thang điểm hôn mê Glasgow (Glasgow Coma Scale - GCS), chỉ số khối cơ thể (BMI), các nghiệm pháp thăm dò màng não (dấu hiệu Kernig, Babinski), giúp việc đánh giá lâm sàng đạt tính khách quan và khoa học.
• Kết nối dữ liệu chuyên ngành và thực tiễn lâm sàng: Nội dung được đối chiếu và xây dựng dựa trên các tài liệu y khoa tiêu chuẩn như giáo trình Triệu chứng học, Bệnh học nội khoa của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, Harrison’s Principles of Internal Medicine, tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật bệnh viện của Bộ Y tế và các cơ sở dữ liệu y học chuyên ngành.
• Tính ứng dụng cao trong quản lý y tế: Giáo trình làm rõ vai trò kép của hồ sơ bệnh án - bệnh lịch: vừa là công cụ theo dõi chuyên môn y khoa, vừa là tài liệu hành chính phục vụ công tác thống kê y tế và là chứng cứ pháp lý trong công tác kiểm thảo tử vong và quản lý chất lượng bệnh viện.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Đối tượng người học:
  • Học sinh theo học chương trình đào tạo Y sỹ đa khoa tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng y tế.
  • Sinh viên điều dưỡng, vật lý trị liệu, kỹ thuật y học cần tài liệu tham khảo cô đọng về triệu chứng học và bệnh học nội khoa cơ sở.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các học phần nền tảng: Giải phẫu - Sinh lý học người và Vi sinh - Ký sinh trùng. Việc nắm vững cấu trúc cơ quan và các tác nhân vi sinh là điều kiện cần thiết để hiểu rõ cơ chế bệnh sinh của các hội chứng nội khoa.
• Đối với giảng viên: Tài liệu được thiết kế cho giảng viên có trình độ chuyên môn là Bác sĩ, Cử nhân Điều dưỡng hoặc Cử nhân Vật lý trị liệu. Giảng viên sử dụng giáo trình làm khung chuẩn để phân bổ giáo án 75 tiết lý thuyết, xây dựng bài giảng đa phương tiện và soạn thảo ngân hàng đề thi trắc nghiệm.
• Tự học và tham khảo thực hành: Cán bộ y tế công tác tại các trạm y tế xã phường, cơ sở y tế tuyến cơ sở có thể sử dụng giáo trình như tài liệu tham khảo nhanh để chuẩn hóa quy trình hỏi bệnh, khám thực thể, lập bệnh án và xử trí ban đầu các tình huống cấp cứu thường gặp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh hệ Trung cấp Y sỹ theo chuẩn đào tạo của Bộ GD&ĐT và Bộ Y tế. Ngoài ra, tài liệu phù hợp làm sách tham khảo cơ sở cho sinh viên các ngành Điều dưỡng, Kỹ thuật y học hoặc cán bộ y tế tuyến cơ sở.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?
Người học bắt buộc phải hoàn thành và nắm vững kiến thức từ hai học phần tiên quyết là Giải phẫu sinh lý và Vi sinh - Ký sinh trùng. Đây là cơ sở để tiếp thu các kỹ thuật khám thực thể và cơ chế bệnh sinh của các hội chứng nhiễm trùng, tim mạch, tiêu hóa, hô hấp.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu bệnh học hệ Bác sĩ là gì?
Giáo trình tập trung sâu vào phần triệu chứng học, kỹ thuật thăm khám thực thể 4 bước (nhìn, sờ, gõ, nghe) và kỹ năng gom cụm dấu hiệu thành hội chứng. Ngoại trừ các phác đồ xử trí cấp cứu khẩn cấp, phần điều trị của các bệnh mạn tính chỉ mang tính chất định hướng xử trí ban đầu, không đi sâu vào các phác đồ dùng thuốc phức tạp.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?
Người học nên học theo cấu trúc kép: nắm chắc kỹ thuật khám của từng cơ quan trước khi học các bài bệnh học chuyên biệt; đồng thời thực hành trả lời hệ thống câu hỏi tự lượng giá ở cuối mỗi chương để rèn luyện kỹ năng phân tích triệu chứng và chuẩn bị cho bài thi trắc nghiệm 60 câu.

5. Giáo trình có những tài liệu tham khảo chính nào được trích dẫn?
Tài liệu được biên soạn dựa trên các nguồn y văn chính thống: hệ thống giáo trình Triệu chứng học và Bệnh học nội khoa của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, tài liệu kinh điển Harrison’s Principles of Internal Medicine, tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật bệnh viện và các nguồn thông tin y khoa chuyên ngành.

---

Kết luận

Giáo trình Bệnh học nội khoa (Mã học phần: C.1, thời lượng 75 tiết) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về phương pháp khám lâm sàng, nhận định triệu chứng và chẩn đoán các hội chứng bệnh học nội khoa phổ biến. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở tính chuẩn hóa sư phạm theo Thông tư 22/2014/TT-BGDĐT, tập trung phát triển kỹ năng thực hành khám thực thể và kỹ năng lập hồ sơ bệnh án khoa học, trung thực.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là nắm vững phương pháp khám và các hội chứng toàn thân trước khi đi sâu vào bệnh học chuyên khoa từng hệ cơ quan. Để mở rộng kiến thức chuyên sâu, người học có thể kết hợp tham khảo các tài liệu kinh điển được dẫn chiếu trong giáo trình như giáo trình của Đại học Y Dược TP.HCM và Harrison’s Principles of Internal Medicine.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GIAÙO TRÌNH CHÖÔNG TRÌNH TRUNG CAÁP GIAÙO TRÌNH CHÖÔNG TRÌNH TRUNG CAÁP Trang 1 Mục lục. MỤC LỤC Trang 1. Chương trình bệnh học nội khoa 3 3. Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án 5 4.

Khám và chẩn đoán một số hội chứng toàn thân 24 5. Cách khám người bệnh tim mạch 40 6. Một số hội chứng van tim, màng tim 61 7. Đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim 85 10.

Cách khám người bệnh huyết học 95 11. Một số hội chứng huyết học 105 12. Bệnh bạch cầu cấp 117 13. Viêm khớp dạng thấp 122 14.

Cách khám người bệnh hô hấp 130 15. Một số hội chứng hô hấp 159 16. Viêm phế quản cấp 186 18. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 191 19.

Hen phế quản 195 20. Cách khám người bệnh tiết niệu 201 21. Nhiễm trùng đường tiết niệu 213 22. Nhiễm trùng tiết niệu 229 23.

Viêm cầu thận cấp tính 238 24. Cách khám người bệnh tiêu hóa 245 25. Một số hội chứng tiêu hóa 258 26. Abcès gan do amib 274 27.

Loét dạ dày tá tràng 279 28. Xuất huyết tiêu hóa 284 29. Ung thư gan 299 31. Viêm tuỵ cấp 305 32.

Cách khám người bệnh thần kinh 312 33. Một số hội chứng thần kinh 337 34. Viêm đa dây thần kinh 357 35. Bướu giáp đơn thuần 370 37.

Tài liệu tham khảo 380 Giáo trình Bệnh học nội khoa. Trang 2 LỜI NÓI ĐẦU Sau một thời gian tạm ngưng đào tạo loại hình Y sỹ trên cả nước, từ năm 2008, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cho phép các trường trung cấp chuyên nghiệp đào tạo trở lại ngành Y sỹ. So với thời điểm cách đây hơn 20 năm, nội dung, chương trình đào tạo Y sỹ đã có khá nhiều thay đổi. Vì vậy việc biên soạn lại giáo trình các môn học là công việc cấp bách để phục vụ kịp thời công tác giảng dạy và học tập.

Năm 2014, thực hiện Quy chế đào tạo mới theo Thông tư 22/2014/TT- BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 09/7/2014, chúng tôi tiếp tục rà soát và hoàn chỉnh tất cả tài liệu liên quan đến hoạt động đào tạo đang triển khai tại Trường. Với tiêu chí bám sát mục tiêu đào tạo đối tượng Y sỹ, chúng tôi quan tâm đặc biệt đến kiến thức và kỹ năng liên đến quan nội dung nhận định triệu chứng. Do đó, các kiến thức trong giáo trình Bệnh học nội khoa được biên soạn lần này mô tả khá chi tiết về triệu chứng học để giúp học sinh phát triển kỹ năng khám, nhận định dấu hiệu và tổng hợp hội chứng. Ngoại trừ những xử trí mang tính cấp cứu được trình bày khá chi tiết về điều trị, hầu hết nội dung phần điều trị chỉ mang tính chất định hướng xử trí vì đây không phải là mục tiêu đào tạo của đối tượng này.

Bộ giáo trình được biên soạn theo đúng mẫu giáo trình chuẩn quy định của Bộ GD&ĐT. Nội dung chi tiết được biên soạn dựa trên kiến thức chuẩn của các tài liệu Triệu chứng học, Bệnh học nội khoa của Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh, có tham khảo các tài liệu kinh điển và thông dụng hiện nay như Hướng dẫn quy trình kỹ thuật bệnh viện, Harrison’s Principles of internal medicine và một số trang điện tử chuyên ngành như ykhoanet.com … Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng thực tế cũng khó tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý đồng nghiệp và các bạn học sinh góp ý xây dựng để bộ giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Giáo viên biên soạn Giáo trình Bệnh học nội khoa.

Trang 3 Chương trình Bệnh học nội khoa. CHƯƠNG TRÌNH BỆNH HỌC NỘI KHOA - Mã số học phần: C.1 - Số đơn vị học trình: 05 (5/0) - Số tiết: 75 tiết (75/0/0) ĐIỀU KIỆN: - Học sinh đã học xong học phần Giải phẫu sinh lý và Vi sinh - Ký sinh trùng. Trình bày đặc điểm một số bệnh nội khoa thường gặp. Trình bày nguyên nhân, triệu chứng, tiến triển, biến chứng, biện pháp điều trị và dự phòng các bệnh nội khoa thường gặp.

Trình bày chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc người bệnh nội khoa. Lập bệnh án người bệnh nội khoa. NỘI DUNG: Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TH 1. Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án 2 2 0 2.

Khám và chẩn đoán một số hội chứng toàn thân 2 2 0 3. Cách khám người bệnh tim mạch 6 6 0 4. Một số hội chứng van tim, màng tim 5 5 0 5. Đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim 2 2 0 8.

Cách khám người bệnh huyết học 2 2 0 9. Một số hội chứng huyết học 2 2 0 10. Bệnh bạch cầu 1 1 0 11. Viêm khớp dạng thấp 1 1 0 12.

Cách khám người bệnh hô hấp 4 4 0 13. Một số hội chứng hô hấp 2 2 0 14. Viêm phế quản cấp 1 1 0 16. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1 1 0 17.

Hen phế quản 1 1 0 18. Cách khám người bệnh tiết niệu 3 3 0 Giáo trình Bệnh học nội khoa. Chương trình bệnh học nội khoa. Trang 4 Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TH 19.

Một số hội chứng tiết niệu 2 2 0 20. Nhiễm trùng đường tiết niệu 2 2 0 21. Viêm cầu thận 1 1 0 22. Cách khám người bệnh tiêu hóa 5 5 0 23.

Một số hội chứng tiêu hóa 6 6 0 24. Abcès gan do amib 2 2 0 25. Loét dạ dày tá tràng 1 1 0 26. Ung thư gan 1 1 0 28.

Viêm tuỵ cấp 1 1 0 29. Cách khám người bệnh thần kinh 4 4 0 30. Một số hội chứng thần kinh 4 4 0 31. Viêm đa dây thần kinh 1 1 0 32.

Bướu cổ, Basedow 2 2 0 Cộng 75 75 0 HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:  Yêu cầu giáo viên: - Giáo viên có chuyên môn là Bác sỹ hoặc Cử nhân Điều dưỡng, Cử nhân VLTL.  Phương pháp giảng dạy: - Thuyết trình, áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực.  Trang thiết bị dạy học: - Có thể sử dụng máy Overhead, Projector.  Đánh giá: - Kiểm tra thường xuyên: 03 cột điểm bài viết dạng câu hỏi nhỏ.

- Kiểm tra định kỳ: 03 cột điểm. - Thi kết thúc học phần: bài thi 60 câu trắc nghiệm trong thời gian 45 phút. Giáo trình Bệnh học nội khoa. Trang 5 Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án.

CÔNG TÁC KHÁM BỆNH VÀ QUẢN LÝ HỒ SƠ BÊNH ÁN BS. Nguyễn Văn Thịnh MỤC TIÊU HỌC TẬP 1. Mô tả nguyên tắc và cách khám người bệnh nội khoa. Trình bày nguyên tắc và cách quản lý hồ sơ, bệnh án.

ĐẠI CƯƠNG Khám bệnh và quản lý hồ sơ là một khâu quan trọng trong công tác điều trị vì nó quyết định khá nhiều cho sự thành công hay thất bại của công tác điều trị: công tác khám bệnh và theo dõi diễn tiến có làm được tốt mới phát hiện được đúng và đầy đủ các triệu chứng để có thể làm được một chẩn đoán thật chính xác và đầy đủ, rồi từ đó mới định được tiên lượng, cách điều trị và phòng bệnh cho đúng đắn. Ngày nay mặc dù sự tiến bộ và phát triển của các phương pháp cận lâm sàng, vai trò của khám bệnh lâm sàng vẫn quan trọng vì nó cho hướng chẩn đoán để từ đó các chỉ định làm các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết, tránh tình trạng làm tràn lan hoặc ngược lại không làm những xét nghiệm cần thiết. CÁCH TIẾN HÀNH CÔNG TÁC KHÁM BỆNH 1. Nơi khám: Cần phải: - Sạch sẽ, thoáng khí nhưng tránh gió lùa.

- Ấm áp, nhất là về mùa lạnh. - Kín đáo, nhất là những nơi dùng để khám bệnh phụ nữ. Phương tiện: Ngoài bàn ghế cần thiết cho thầy thuốc và giường thăm bệnh để người bệnh nằm khám, nơi khám cần được trang bị một số phương tiện tối thiểu là: - Ống nghe tim phổi. - Dụng cụ đè lưỡi: để khám họng người bệnh.

- Búa phản xạ và kim: để khám về thần kinh. - Găng tay hoặc bao ngón tay cao su: để khám trực tràng hoặc âm đạo. - Đèn pin: để kiểm tra phản xạ đồng tử. Giáo trình Bệnh học nội khoa.

Công tác khám bệnh và quản lý hồ sơ bệnh án. Thầy thuốc: Cần lưu ý đến cách ăn mặc: áo quần bẩn thỉu, cổ áo cáu đen, móng tay dài bẩn, đầu tóc rói bù sẽ làm giảm sự tin tưởng của người bệnh đối với thầy thuốc rất nhiều. Thái độ cần phải thân mật, niềm nở để người bệnh dễ tiếp xúc, dễ thổ lộ những vấn đề kín đáo của mình. Cần tránh những thái độ làm người bệnh hiểu lầm là thầy thuốc “ ban ơn” cho họ.

Khi hỏi bệnh cần dùng những từ dễ hiểu, tránh dùng những danh từ y học mà người bệnh khó biết (vàng da, huyết niệu…) và nhất là cần nhẫn nại khai thác các triệu chứng chủ quan của người bệnh. Khi khám bệnh cần phải có tác phong nhẹ nhàng, tỉ mỉ, tránh thô bạo, tránh day trở người bệnh nhiều mà không cần thiết nhất là đối với người bệnh nặng. Người thầy thuốc, nhất là thầy thuốc nam giới, cần chú ý đến bản chất e thẹn của ngừời phụ nữ để tránh những cách hỏi và nhất là cách khám bệnh quá sỗ sàng lộ liễu, làm tổn thương đến sự tự trong của người bệnh nữ. Khi nhận định các triệu chứng cần khách quan và thận trọng: không nên có thành kiến trước, nhất là đối với người bệnh cũ, thầy thuốc thường dễ có tư tưởng là bệnh cũ tái phát.

Cần phải đánh giá đúng mức các triệu chứng, nhất là các triệu chứng chủ quan của người bệnh: việc nhận định, phân tích, đánh giá các triệu chứng đó phải dựa trên một cơ sở khoa học. Phải thận trong khi nói với người bệnh về tình trạng bệnh của họ; nói chung, phải suy nghĩ trước khi nói để không nói những vấn đề gì có thể làm cho họ lo sợ, hoang mang hoặc bi quan với bệnh của mình; phải giải thích để nâng đỡ tinh thần, ổn định tư tưởng cho họ yên tâm điều trị tin ở sự khỏi bệnh. Đối với gia đình người bệnh, chúng ta có thể nói thật trong một phạm vi nhất định, nghĩa là tuỳ theo vấn đề, tuỳ theo quan hệ của người đó đối với người bệnh. Người bệnh: Cần được khám ở một tư thế thoải mái.

Phải bộc lộ các vùng cần phải khám.