LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tại Hội thảo trực tuyến nhằm trao đổi về tiềm năng, hiện trạng, nhận định những vấn đề đặt ra và giải pháp phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe ở Việt Nam phù hợp với xu hướng mới (6/10/2021, do Viện Nghiên cứu phát triển du lịch tổ chức) , Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Nguyễn Thị Thanh Hương cho rằng: “Đại dịch COVID-19 xuất hiện và tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng khiến con người quan tâm nhiều hơn đến du lịch chăm sóc sức khỏe. Trong thời gian tới xu hướng du lịch sẽ có sự thay đổi rõ rệt, đặc biệt với những chuyến du lịch dài ngày của du khách sẽ không còn là những chuyến du lịch tham quan đơn thuần mà thay vào đó là hình thức du lịch tận hưởng kết hợp chăm sóc, cải thiện sức khỏe”. Theo như dự đoán của Global Wellness Institute (GWI), mô hình du lịch này sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ trung bình hằng năm là 7,5% và đến năm 2022 có thể đạt mức 919 tỉ đô la, chiếm 18% tỉ trọng thị trường du lịch toàn thế giới.
Việt Nam nói chung và Vũng Tàu nói riêng có đủ điều kiện để phát triển loại hình du lịch này, tuy nhiên vẫn còn thiếu các nghiên cứu về nhu cầu và mong muốn của khách du lịch cũng như phát triển sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe. Chính vì nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe có thể vực dậy được ngành du lịch tỉnh BR – VT sau thời gian bị buộc phải ngưng hoạt động dài hạn vì dịch Covid-19, nên tôi quyết định chọn đề tài “Một số giải pháp phát triển loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness tourism) tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu” nhằm đưa ra những kiến nghị cũng như nguyện vọng đóng góp suy nghĩ của bản thân để du lịch chăm sóc sức khỏe tại tỉnh BR – VT có thể có những bước tiến vượt bậc trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Đề ra các giải pháp cụ thể và có tính thực tiễn nhằm đẩy mạnh phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness tourism) tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, đề tài tiến hành giải quyết một số nhiệm vụ sau đây: - Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe. - Nghiên cứu các kinh nghiêmh và thành tựu đã đặt được của việc phát triển loại hình du lịch CSSK ở trong và ngoài nước. Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong việc phát triển du lịch CSSK ở Việt Nam nói chưng và tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nói riêng. - Phân tích, đánh giá thực trạng tiềm năng phát triển du lịch CSSK tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Trên cơ sở đó, luận văn đưa ra định hướng một số giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển du lịch CSSK tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Đối tƣợng nghiên cứu - Loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thể chất và chăm sóc sức khỏe tinh thần trong du lịch. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Nghiên cứu thực trạng và đưa ra giải pháp phát triển loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe tại tỉnh BR –VT. Về không gian:Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Về thời gian: Do hạn chế của dịch Covid-19 làm ngưng trệ hoạt động du lịch của cả nước, nên tác giả thu thập và sử dụng số liệu thứ cấp từ các nguồn khác nhau để thống kê các kết quả đạt được cũng như hoạt động phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh trong khoảng thời gian từ 01/2018 đến 1/2021 để dễ dàng thống kê và so sánh. Phƣơng pháp nghiên cứu Để có thể nghiên cứu đề tài này một cách bao quát tốt nhất, tác giả dựa trên cơ sở lý luận về du lịch và du lịch chăm sóc sức khỏe. Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, tác giả đã sử dụng kết hợp những phương pháp sau: 2 - Phương pháp đánh giá: Vận dụng những kiến thức đã học trên giảng đường liên quan đến du lịch cùng quan sát thực tế, đánh giá, phân tích cơ sở lý luận và thực trạng phát triển du lịch CSSK để đưa ra những giải pháp, kiến nghị hiệu quả hơn. - Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Phương pháp này cho phép kế thừa, tích lũy thành tựu của quá khứ như các tài liệu thống kê, bảng biểu, các khái niệm từ các nguồn luận văn, báo chí, trang web.
Đây là phương pháp được tác giả sử dụng hầu như xuyên suốt trong đề tài, bao gồm hai giai đoạn: thu thập tài liệu và xử lý tài liệu. Nguồn tài liệu sử dụng trong đề tài có thể gồm các dạng: các văn bản báo cáo hoạt động, số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch trung ương và địa phương, một số đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn. Bố cục của bài báo cáo khóa luận Để có thể trình bày đầy đủ và chi tiết những đánh giá cũng như việc đề xuất các giải pháp phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, tác giả chia bố cục phần nội dung nghiên cứu đề tài thành 3 chương, bao gồm: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe Chƣơng 2.
Thực trạng phát triển loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu Chƣơng 3. Một số giải pháp phát triển loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness tourism) tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LOẠI HÌNH DU LỊCH CHĂM SÓC SỨC KHỎE 1. Khái niệm về du lịch chăm sóc sức khỏe 1.
Khái niệm về sức khỏe và chăm sóc sức khỏe Để hiểu thêm về du lịch CSSK trước hết chúng ta phải hiểu và định nghĩa được khái niệm về sức khỏe. Sức khỏe là một từ và khái niệm tương đối hiện đại, đã được Tiến sĩ Halbert Dunn giới thiệu vào những năm 1950. Có rất nhiều những quan niệm khác nhau về khái niệm sức khỏe, trong đó chủ đề phổ biến nổi bật khi đề cập đến sức khỏe rằng sức khỏe là đa chiều trong nhiều khía cạnh, là sự toàn diện về mọi mặt, sức khỏe luôn thay đổi theo thời gian và liên tục, sức khỏe mang tính cá nhân, nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi môi trường. Đây cũng là một định nghĩa chuẩn xác đã được quốc tế công nhận, định nghĩa này đã mô tả và nắm bắt chính xác các nguyên lý rộng lớn của sức khỏe.
Bên cạnh đó, theo Tiến sĩ Bill Hettler từ Viện Sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ (NWI) cho rằng: “Chăm sóc sức khỏe là một quá trình tích cực thông qua đó mọi người nhận thức được và đưa ra lựa chọn để đạt trạng thái sức khỏe tiến triển tốt hơn.” Có thể nói “chăm sóc sức khỏe là cách tiếp cận về sức khỏe nhấn mạnh vào việc ngăn ngừa bệnh tật và kéo dài tuổi thọ, ngược lại với việc tập trung vào điều trị bệnh; duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần tốt bằng chế độ ăn uống, tập thể dục và thói quen hợp lý, tích cực theo đuổi lối sống và trạng thái tốt cho sức khỏe” (ErfurtCooper & Cooper, 2009). Như vậy chung quy lại, việc chăm sóc sức khỏe được hiểu như việc con người bước vào một quá trình tích cực mà thông qua đó con người nhận thức được, lựa chọn và thực hiện những giải pháp nhằm hướng đến một trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh về cả thể chất và tinh thần. Khái niệm về du lịch CSSK Trong tiếng Anh, Wellness là sự kết hợp ý nghĩa của hai từ “Healthy” (thể chất) và “Spiritual” (tinh thần). Nhìn chung, thuật ngữ wellness được nhận định như là một loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe và cải thiện đời sống tinh thần, thông qua các hoạt động thể chất, tâm lý hoặc tâm linh.
Cụ thể, du khách sẽ được thực hành khóa học đặc biệt để tìm kiếm sự cân bằng trong tinh thần. các chuyên gia sẽ áp dụng liệu trình chăm sóc riêng biệt, tắm suối khoáng, suối nước nóng, thiền, yoga, massage hay các hoạt động tăng cường sức khỏe như đi bộ, leo núi, tắm biển,. Khách du lịch đến những điểm tham quan này sẽ được thải độc, thanh lọc cơ thể với chế độ ăn uống riêng để trẻ hóa cơ thể. Xét về việc tìm hiểu khái niệm của du lịch chăm sóc sức khỏe thì theo Conell (2006): “Du lịch sức khỏe (health tourism), du lịch CSSK (wellness tourism), du lịch chữa bệnh (medical tourism), du lịch dịch vụ spa (spa tourism) thường được biết đến là các loại hình du lịch mà ở đó, khách du lịch sẽ dành phần thời gian rảnh của mình để cải thiện sức khỏe của họ, quan trọng hơn nữa, sức khỏe ở đây không chỉ là về mặt thể chất mà còn phải là về cả mặt tinh thần của du khách.
Nhưng giữa các loại hình du lịch kể trên lại có sự khác nhau nên không thể gộp các loại hình này thành một khái niệm được. Thoạt nhìn qua thì khái niệm du lịch CSSK có vẻ đơn giản nhưng thực tế thuật ngữ du lịch chăm sóc sức khỏe rất là khó để định nghĩa một cách chính xác, ngắn gọn. Theo nghĩa rộng, một bộ phận những người thực hiện bất kỳ loại kỳ nghỉ để giải trí, nghỉ ngơi và thư giãn đang cải thiện, giữ gìn sức khỏe trong chuyến du lịch là những người đi du lịch vì sức khỏe,bao gồm cả loại hình du lịch y tế và du lịch chăm sóc sức khỏe. Định nghĩa này về cơ bản quá rộng và không mang tính cụ thể, hữu ích cho các chính phủ và các doanh nghiệp trong việc tìm cách hướng đến các mục tiêu phát triển và thúc đẩy lĩnh vực du lịch CSSK.
Cho nên, trên thế giới đã bắt đầu xuất hiện những định nghĩa du lịch CSSK cụ thể hơn nhằm đáp ứng nhiều mục đích khác nhau. ( Vũ Thị Thùy Trang , 2020) Theo Mueller và Kaufmann (2001) “Du lịch CSSK được xem như một sự tổng hòa của các mối quan hệ về các hiện tượng là kết quả từ sự thay đổi về địa điểm và nơi cư trú được thực hiện bởi con người nhằm làm tăng hoặc ổn định hay thậm chí là để 5 nhằm phục hồi thể chất, tinh thần và tình trạng khỏe mạnh hay hạnh phúc khi được trải nghiệm các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và đồng thời là sự tác động bởi chính điểm đến, con người, môi trường, nơi mà người đó đến sử dụng dịch vụ.
