Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Củ Chi - TP.HCM

Phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng phát triển du lịch sinh thái bền vững ở Củ Chi. Tìm hiểu giải pháp bảo vệ môi trường, tài nguyên và phát triển kinh tế

• Tác giả: Nguyễn Đức Chí
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Quyết Thắng
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hóa địa phương, có sự tham gia của cộng đồng dân cư và kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trường. Khái niệm này được ghi nhận trong Luật Du lịch Việt Nam năm 2017. Huyện Củ Chi thuộc thành phố Hồ Chí Minh sở hữu nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái nhờ hệ thống sông ngòi, kênh rạch phong phú cùng các di tích lịch sử nổi tiếng. Nghiên cứu của Nguyễn Đức Chí (2018) tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM đã hệ thống hóa các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của loại hình du lịch này tại địa phương. Các yếu tố được xác định bao gồm chất lượng tài nguyên tự nhiên, sự tham gia của cộng đồng, chính sách quản lý nhà nước và khả năng bảo vệ môi trường sinh thái. Mô hình nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng nhằm kiểm định giả thuyết và đưa ra hàm ý chính sách phù hợp cho huyện Củ Chi.

1.1. Khái niệm và đặc trưng của du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái được định nghĩa là hình thức du lịch thiên nhiên có mức độ giáo dục cao về sinh thái và môi trường. Loại hình này tạo tác động tích cực đến việc bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương. Các đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái bao gồm: dựa trên tài nguyên tự nhiên, mang tính giáo dục, có sự tham gia của cộng đồng và hướng đến phát triển bền vững. Sản phẩm du lịch sinh thái mang đầy đủ đặc trưng của dịch vụ du lịch như tính thời vụ, tính liên vùng, tính đa ngành và tính xã hội hóa. Tại Việt Nam, các khái niệm đều thống nhất về nội dung thiên nhiên, bản sắc văn hóa, trách nhiệm cộng đồng và phát triển bền vững.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu tại huyện Củ Chi

Nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý thuyết liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh. Địa phương này có hệ thống sông Sài Gòn, kênh rạch dày đặc cùng các điểm đến như Địa đạo Củ Chi, khu du lịch sinh thái. Nghiên cứu kế thừa các công trình trong và ngoài nước để tổng hợp, đúc kết các yếu tố then chốt. Phương pháp định lượng được áp dụng để thu thập và phân tích dữ liệu phục vụ kiểm định mô hình nghiên cứu đề xuất.

II. Phân tích yếu tố ảnh hưởng du lịch sinh thái bền vững Củ Chi

Nghiên cứu xác định ba nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi. Nhóm thứ nhất là quản lý nhà nước, bao gồm chính sách hỗ trợ phát triển, quy hoạch tổng thể và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Nhóm thứ hai là sự tham gia của cộng đồng địa phương, thể hiện qua tỷ lệ người dân tham gia hoạt động du lịch, mức độ bồi dưỡng kiến thức và ý thức bảo vệ môi trường. Nhóm thứ ba là bảo vệ môi trường sinh thái, bao gồm chính sách quy hoạch tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm và sử dụng tài nguyên hợp lý. Kết quả phân tích cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa ba nhóm yếu tố này. Chất lượng quản lý nhà nước tác động trực tiếp đến mức độ tham gia của cộng đồng và hiệu quả bảo vệ môi trường. Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 32 biến quan sát đo lường sự phát triển bền vững trên ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

2.1. Vai trò của quản lý nhà nước và cộng đồng địa phương

Quản lý nhà nước đóng vai trò nền tảng trong phát triển du lịch sinh thái bền vững. Chính quyền địa phương cần ban hành chính sách hỗ trợ, xây dựng quy hoạch khoa học và tạo cơ chế phối hợp hiệu quả. Sự tham gia của cộng đồng địa phương được đo lường qua tỷ lệ người dân tham gia hoạt động du lịch, mức độ được bồi dưỡng kiến thức về du lịch. Ý thức về du lịch sinh thái của người dân cần được nâng cao liên tục. Lợi ích kinh tế và xã hội của cộng đồng phải được đảm bảo khi tham gia hoạt động du lịch tại huyện Củ Chi.

2.2. Thực trạng bảo vệ môi trường sinh thái tại Củ Chi

Bảo vệ môi trường sinh thái là yếu tố quyết định tính bền vững của du lịch tại huyện Củ Chi. Thực trạng hiện nay cho thấy mức độ ô nhiễm môi trường tại một số khu vực chưa được kiểm soát tốt. Việc khai thác tài nguyên du lịch cần đi đôi với quy hoạch bảo vệ khoa học, chặt chẽ. Nhận thức về bảo vệ môi trường của người tham gia hoạt động du lịch còn hạn chế. Chính quyền địa phương cần xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái bền vững đúng đắn. Việc sử dụng tài nguyên hợp lý là yêu cầu cấp thiết để duy trì sức hấp dẫn lâu dài của điểm đến.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả du lịch sinh thái bền vững Củ Chi

Từ kết quả phân tích, nghiên cứu đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi. Giải pháp đầu tiên là hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ từ chính quyền thành phố và huyện. Thứ hai, tăng cường sự tham gia của cộng đồng thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về du lịch sinh thái. Thứ ba, đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường bằng các quy định nghiêm ngặt về xử lý rác thải và kiểm soát ô nhiễm. Thứ tư, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng gắn liền với bản sắc văn hóa và tài nguyên thiên nhiên địa phương. Thứ năm, thu hút đầu tư có trách nhiệm vào cơ sở hạ tầng du lịch. Mỗi giải pháp cần được triển khai đồng bộ trên cả ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường để đạt mục tiêu phát triển bền vững.

3.1. Hoàn thiện chính sách và quy hoạch phát triển

Chính quyền huyện Củ Chi cần xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển du lịch sinh thái trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng tài nguyên tự nhiên và văn hóa. Cơ chế phối hợp liên ngành phải được thiết lập rõ ràng giữa các phòng ban. Chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp du lịch địa phương cần được ban hành cụ thể. Quy định về bảo vệ môi trường tại các khu du lịch phải được siết chặt. Việc kiểm tra, giám sát định kỳ giúp đảm bảo các quy hoạch được thực thi đúng cam kết và đạt hiệu quả cao.

3.2. Đào tạo cộng đồng và phát triển sản phẩm du lịch

Chương trình đào tạo cho cộng đồng địa phương cần tập trung vào kỹ năng phục vụ du lịch, kiến thức về bảo tồn thiên nhiên và giao tiếp với du khách. Người dân địa phương phải trở thành chủ thể chính trong hoạt động du lịch sinh thái. Sản phẩm du lịch cần khai thác thế mạnh như tham quan Địa đạo Củ Chi, trải nghiệm miệt vườn sông nước và tìm hiểu văn hóa truyền thống. Liên kết vùng với các quận huyện lân cận tạo thành tour du lịch hấp dẫn. Mô hình homestay sinh thái giúp tăng thu nhập cho cộng đồng và tạo trải nghiệm chân thực cho du khách.

IV. Kết luận và hàm ý chính sách du lịch sinh thái bền vững Củ Chi

Nghiên cứu đã xác định và kiểm định thành công các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi. Ba nhóm yếu tố quản lý nhà nước, sự tham gia cộng đồng và bảo vệ môi trường sinh thái có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sự phát triển bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường. Hàm ý chính sách rút ra bao gồm: cần có chiến lược tổng thể từ chính quyền, tăng cường năng lực cộng đồng địa phương và thực thi nghiêm ngặt các quy định bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này đóng góp vào kho tàng học thuật về du lịch sinh thái tại Việt Nam. Đồng thời, kết quả cung cấp cơ sở khoa học cho việc ra quyết định của các nhà quản lý và hoạch định chính sách tại huyện Củ Chi trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

4.1. Đóng góp khoa học và hạn chế nghiên cứu

Nghiên cứu đóng góp vào hệ thống lý thuyết về du lịch sinh thái bền vững tại Việt Nam. Mô hình nghiên cứu với 32 biến quan sát được xây dựng và kiểm định qua phương pháp định lượng. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng tại huyện Củ Chi. Tuy nhiên, nghiên cứu còn một số hạn chế về phạm vi không gian và thời gian thu thập dữ liệu. Khảo sát chỉ tập trung tại huyện Củ Chi nên khả năng khái quát hóa còn giới hạn. Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi và áp dụng phương pháp hỗn hợp.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và hướng phát triển

Kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao cho chính quyền huyện Củ Chi trong quy hoạch phát triển du lịch. Các doanh nghiệp du lịch có thể sử dụng kết quả để cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm. Cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ các chương trình đào tạo và chính sách hỗ trợ dựa trên khuyến nghị nghiên cứu. Hướng phát triển tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu sang các huyện ngoại thành khác của thành phố Hồ Chí Minh. Việc áp dụng mô hình du lịch sinh thái bền vững tại Củ Chi có thể trở thành mô hình mẫu cho các địa phương tương tự trên cả nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch hàng đầu cả nước, chiếm 0,6% diện tích tự nhiên và 6,6% dân số Việt Nam. Năm 2017, toàn thành phố đón 6,39 triệu lượt khách quốc tế, đạt mức tăng trưởng 22,8% so với năm 2016 và chiếm 49,53% tổng lượng khách quốc tế của cả nước. Bên cạnh đó, lượng khách nội địa đạt 24,9 triệu lượt, chiếm tỷ trọng 34% toàn quốc; doanh thu du lịch đạt 115,97 ngàn tỷ đồng, chiếm 22,7% tổng thu nhập du lịch cả nước. Mặc dù đạt được những chỉ số kinh tế ấn tượng, tiềm năng du lịch sinh thái tại khu vực ngoại thành vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Huyện Củ Chi sở hữu diện tích đất nông nghiệp lên tới 24.385 ha theo quy hoạch xây dựng đến năm 2020 tại Quyết định số 2645/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Địa phương có mạng lưới sông Sài Gòn bao bọc, hệ thống vườn cây ăn trái Trung An, khu nông nghiệp công nghệ cao và các làng nghề truyền thống. Tuy nhiên, hoạt động du lịch tại địa phương thời gian qua chủ yếu tập trung vào tuyến tham quan lịch sử trong ngày tại Địa đạo Củ Chi (Bến Đình, Bến Dược), chưa tạo được sự liên kết đồng bộ với các điểm sinh thái nhà vườn để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách và giải pháp thực tiễn. Nghiên cứu thực hiện thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2013-2017 và dữ liệu sơ cấp từ 316 du khách nội địa trong thời gian từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2017. Kết quả phân tích mang lại căn cứ khoa học giúp địa phương thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế xanh, giải quyết việc làm cho người dân nông thôn và bảo vệ môi trường sinh thái bản địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết phát triển du lịch bền vững của Tổ chức Du lịch Thế giới và nguyên tắc quy định tại Luật Du lịch Việt Nam năm 2017. Khung lý thuyết nhấn mạnh sự cân bằng hài hòa giữa ba trụ cột: tăng trưởng kinh tế, công bằng văn hóa - xã hội và bảo tồn môi trường tự nhiên.

Mô hình đo lường chất lượng thực hiện dịch vụ SERVPERF được lựa chọn làm nền tảng chính để thiết kế khung phân tích. Khác với mô hình SERVQUAL vốn yêu cầu đánh giá khoảng cách giữa kỳ vọng và cảm nhận thực tế gây tốn thời gian cho người tham gia khảo sát, mô hình SERVPERF đánh giá trực tiếp hiệu quả thực tế của các yếu tố cấu thành điểm đến du lịch sinh thái.

Khung nghiên cứu kế thừa có chọn lọc các tiêu chí từ Bộ tiêu chí đánh giá điểm đến du lịch Việt Nam cùng mô hình của các học giả đi trước: mô hình đánh giá điểm đến của Manuel Rodríguez Díaz và Tomás Espino Rodríguez; mô hình gắn kết du lịch sinh thái của Ibrahim Bazazo; mô hình du lịch bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu của Vũ Văn Đông; mô hình phân tích yếu tố thành công du lịch sinh thái Bắc Trung Bộ của Nguyễn Quyết Thắng. Nghiên cứu xác lập hệ thống khái niệm cốt lõi gồm: Du lịch sinh thái, Phát triển bền vững, Sức chứa du lịch và Hiệu năng dịch vụ điểm đến. Khung phân tích ban đầu thiết lập 6 nhóm biến độc lập với 32 biến quan sát đo lường trên thang đo khoảng cách Likert 5 mức độ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

Nghiên cứu định tính sử dụng kỹ thuật phân tích tài liệu thứ cấp giai đoạn 2013-2017, kết hợp phỏng vấn sâu các chuyên gia quản lý tại Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi, cán bộ điều hành doanh nghiệp lữ hành và hướng dẫn viên du lịch để điều chỉnh thang đo phù hợp với thực tế địa bàn.

Nghiên cứu định lượng sử dụng cỡ mẫu chính thức gồm 316 phiếu khảo sát hợp lệ từ du khách nội địa đã trực tiếp tham quan các điểm du lịch tại Củ Chi trong giai đoạn từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2017. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng do tính chất phân tán của du khách tại các điểm đến thực địa, giúp tối ưu hóa thời gian tiếp cận và thu nhận phản hồi trực tiếp khi khách vừa kết thúc hành trình trải nghiệm.

Dữ liệu sơ cấp được xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 20. Quy trình phân tích gồm các bước chặt chẽ: Đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu hệ số lớn hơn 0,6 và hệ số tương quan biến - tổng lớn hơn 0,3); Phân tích nhân tố khám phá EFA với phép trích Principal Components và phép xoay Varimax (yêu cầu hệ số KMO từ 0,5 đến 1,0, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê với p < 0,05, tổng phương sai trích lớn hơn 50% và hệ số tải nhân tố lớn hơn 0,5); Phân tích tương quan Pearson; Phân tích hồi quy tuyến tính bội để xác định mức độ tác động của từng nhân tố; Kiểm định sai biệt trung bình bằng T-test và phân tích phương sai ANOVA để kiểm tra sự khác biệt theo nhân khẩu học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA từ mẫu khảo sát 316 du khách đã hiệu chỉnh thang đo và xác lập cấu trúc mô hình hồi quy. Mô hình hồi quy tuyến tính bội đạt mức ý nghĩa thống kê cao với giá trị R bình phương hiệu chỉnh thể hiện mức độ giải thích tốt của các biến độc lập đối với sự biến thiên của mức độ phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Phương trình hồi quy chuẩn hóa xác định 5 nhóm yếu tố có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi theo thứ tự mức độ giảm dần:

Yếu tố Bảo vệ môi trường thể hiện mức độ tác động mạnh nhất trong toàn bộ mô hình, khẳng định bảo tồn tài nguyên sinh thái là điều kiện tiên quyết cho sự bền vững.

Yếu tố Tổ chức quản lý điểm đến giữ vị trí quan trọng thứ hai, phản ánh yêu cầu cấp thiết về an ninh trật tự, bình ổn giá cả và quản lý điểm đến an toàn.

Yếu tố Sản phẩm và dịch vụ du lịch đứng vị trí thứ ba, đóng góp vào việc gia tăng trải nghiệm và mức độ hài lòng của du khách thông qua các sản phẩm nông nghiệp và ẩm thực đặc thù.

Yếu tố Cơ sở vật chất kỹ thuật xếp vị trí thứ tư, thể hiện vai trò nền tảng của mạng lưới giao thông liên vùng và hạ tầng vệ sinh, điện nước.

Yếu tố Tài nguyên du lịch sinh thái xếp vị trí thứ năm, cho thấy tài nguyên tự nhiên cần phải được đầu tư tôn tạo và kết hợp công nghệ nông nghiệp để tăng sức hấp dẫn.

Riêng nhóm yếu tố Sự tham gia của cộng đồng địa phương không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy cuối cùng do nhận thức của du khách về sự đóng góp trực tiếp của cộng đồng bản địa tại các điểm đến tư nhân và doanh nghiệp chuyên doanh chưa thực sự rõ nét.

Phân tích phương sai ANOVA cho thấy có sự khác biệt rõ rệt về mức độ đánh giá các yếu tố tác động theo đặc điểm nhân khẩu học: Nhóm du khách trên 35 tuổi và nhóm có mức thu nhập trên 15 triệu đồng/tháng có yêu cầu khắt khe hơn khoảng 18% đối với các tiêu chí bảo vệ môi trường và năng lực quản lý điểm đến so với nhóm du khách trẻ tuổi có mức thu nhập thấp hơn.

Thảo luận kết quả

Thực tế nghiên cứu chỉ ra rằng du khách khi tìm đến du lịch sinh thái tại một huyện ngoại thành như Củ Chi luôn đặt kỳ vọng cao nhất vào không gian tự nhiên trong lành, xanh sạch và không bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm đô thị. Điều này giải thích tại sao yếu tố Bảo vệ môi trường đạt hệ số tác động cao nhất. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với phát hiện của Nguyễn Quyết Thắng (2012) tại vùng Bắc Trung Bộ với hệ số tác động môi trường đạt giá trị cao vượt trội, đồng thời phù hợp với kết quả của Ibrahim Bazazo (2014) tại Jordan khi điểm đánh giá môi trường đạt 4,1/5 điểm.

Yếu tố Tổ chức quản lý điểm đến giữ vai trò then chốt vì du khách rất quan tâm đến môi trường du lịch an toàn, minh bạch về giá và phong cách phục vụ chu đáo. Trong khi đó, tài nguyên tự nhiên của Củ Chi không có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ như các vườn quốc gia hay vùng núi rừng nguyên sinh mà phần lớn là hệ sinh thái đồng quê, sông nước và nông trại đô thị, khiến du khách đánh giá yếu tố này ở mức độ vừa phải.

Dữ liệu phân tích hồi quy và kiểm định giả định phương sai phần dư được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân tán Scatter Plot giữa giá trị phần dư chuẩn hóa và giá trị dự báo chuẩn hóa, cho thấy các điểm phân bố ngẫu nhiên quanh trục 0, chứng minh giả định liên hệ tuyến tính không bị vi phạm. Biểu đồ tần số Histogram và biểu đồ phân phối chuẩn P-P Plot của phần dư chuẩn hóa thể hiện đường cong phân phối chuẩn rõ ràng, khẳng định tính vững chắc của mô hình toán học đã xây dựng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng về trọng số tác động của 5 nhóm nhân tố, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi:

Thứ nhất, tăng cường công tác bảo vệ môi trường sinh thái. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Củ Chi chủ trì phối hợp với Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh triển khai quy chuẩn quản lý chất thải rắn và nước thải sinh hoạt tại 100% các điểm du lịch nhà vườn và trang trại. Phát động chương trình giảm thiểu rác thải nhựa, trồng thêm 50 ha cây xanh dọc hành lang ven sông Sài Gòn, phấn đấu giảm 30% lượng chất thải phát tán ra môi trường tự nhiên trong giai đoạn 2018-2022.

Thứ hai, kiện toàn công tác tổ chức và quản lý điểm đến. Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi thành lập Ban Quản lý phát triển du lịch huyện nhằm tăng cường kiểm tra liên ngành, kiểm soát 100% cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và lưu trú đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Niêm yết công khai đường dây nóng hỗ trợ du khách, loại bỏ hoàn toàn hiện tượng chèo kéo, gian lận thương mại và số hóa 100% thông tin chỉ dẫn du lịch qua hệ thống mã phản hồi nhanh trước năm 2020.

Thứ ba, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch sinh thái nông nghiệp. Các doanh nghiệp lữ hành liên kết với Hợp tác xã nông nghiệp Củ Chi thiết kế 3 tuyến du lịch sinh thái chuyên đề: Tuyến trải nghiệm nông nghiệp công nghệ cao, tuyến du lịch nhà vườn trái cây Trung An kết hợp du thuyền ven sông Sài Gòn, và tuyến khám phá làng nghề kết hợp sinh thái nông trang. Mục tiêu kéo dài thời gian lưu trú bình quân của du khách từ 0,5 ngày lên 1,5 ngày và nâng mức chi tiêu bình quân tăng 25%.

Thứ tư, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật và hạ tầng giao thông kết nối. Sở Giao thông Vận tải phối hợp cùng Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi ưu tiên phân bổ ngân sách nâng cấp 4 trục đường giao thông liên vùng huyết mạch kết nối trung tâm thành phố với các xã ven sông. Xây dựng 2 bến thủy nội địa đạt chuẩn đón khách du lịch đường sông và nâng cấp 100% hệ thống nhà vệ sinh công cộng tại các điểm dừng chân trong lộ trình từ 3 đến 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Các cán bộ chuyên trách tại Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi và các huyện ngoại thành có thể sử dụng số liệu thực chứng để định hình quy hoạch phân khu phát triển du lịch sinh thái gắn với 24.385 ha đất nông nghiệp đô thị, ban hành các tiêu chuẩn quản lý điểm đến bền vững.

Doanh nghiệp lữ hành và cơ sở kinh doanh du lịch sinh thái: Các nhà quản lý doanh nghiệp du lịch có thể vận dụng mô hình đánh giá 5 yếu tố để tái cấu trúc tour tuyến, nâng cao chất lượng dịch vụ vận chuyển, ẩm thực và trải nghiệm nông trại, từ đó gia tăng năng lực cạnh tranh và tỷ lệ hài lòng của khách hàng.

Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu: Giới học thuật ngành Du lịch, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành có thể kế thừa khung lý thuyết SERVPERF, bộ thang đo gồm 32 biến quan sát và quy trình phân tích dữ liệu SPSS để mở rộng nghiên cứu sang các loại hình du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng tại các địa bàn có điều kiện tương đồng.

Hợp tác xã nông nghiệp và cộng đồng cư dân địa phương: Các hộ gia đình làm kinh tế trang trại, vườn cây ăn trái và nông nghiệp công nghệ cao tại Củ Chi có thể tham khảo để chuyển đổi mô hình kinh tế từ thuần nông sang mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm sinh thái, tạo thêm nguồn thu nhập ổn định và cải thiện sinh kế.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào có tác động mạnh mẽ nhất đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Củ Chi? Yếu tố Bảo vệ môi trường có tác động lớn nhất trong mô hình hồi quy. Du khách đến Củ Chi luôn ưu tiên tìm kiếm không gian sinh thái trong lành, không bị ô nhiễm chất thải hay suy thoái cảnh quan, xem đây là giá trị cốt lõi của chuyến đi.

Tại sao yếu tố sự tham gia của cộng đồng không xuất hiện trong mô hình hồi quy chính thức? Quá trình phân tích định lượng loại biến này do phần lớn các điểm du lịch sinh thái tại Củ Chi hoạt động theo mô hình doanh nghiệp tư nhân hoặc trang trại độc lập, khiến du khách chưa cảm nhận rõ nét sự tương tác cộng đồng.

Mô hình SERVPERF có ưu thế gì vượt trội so với mô hình SERVQUAL trong đề tài này? Mô hình SERVPERF đo lường trực tiếp cảm nhận thực tế về chất lượng điểm đến mà không cần đánh giá phần kỳ vọng trước chuyến đi. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn bảng câu hỏi, tạo thuận lợi tối đa cho 316 du khách trả lời nhanh chóng tại thực địa.

Đặc thù tài nguyên du lịch sinh thái huyện Củ Chi có điểm gì khác biệt so với các địa phương khác? Tài nguyên du lịch Củ Chi gắn liền với nền kinh tế nông nghiệp đô thị, bao gồm 24.385 ha đất sản xuất nông nghiệp, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, làng hoa lan, bò sữa và hành lang sông nước ven sông Sài Gòn, rất thuận lợi cho các tour trải nghiệm ngắn ngày.

Nhóm du khách nào có đánh giá khắt khe nhất đối với du lịch sinh thái Củ Chi? Kiểm định ANOVA cho thấy nhóm du khách trên 35 tuổi và có thu nhập trên 15 triệu đồng/tháng đưa ra đánh giá khắt khe hơn từ 15% đến 20% về tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, chất lượng dịch vụ ăn uống và cơ sở hạ tầng giao thông.

Kết luận

• Xác lập hệ thống 5 nhóm yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi: Bảo vệ môi trường, Tổ chức quản lý điểm đến, Sản phẩm và dịch vụ, Cơ sở vật chất kỹ thuật, và Tài nguyên du lịch sinh thái.
• Cung cấp luận cứ thực nghiệm từ mẫu khảo sát chuẩn mực gồm 316 du khách nội địa, khẳng định vai trò cốt lõi của công tác bảo tồn môi trường tự nhiên trong chiến lược phát triển du lịch vùng ven đô thị.
• Phát hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo độ tuổi và thu nhập của du khách, làm cơ sở xây dựng chính sách phân khúc thị trường và cá nhân hóa trải nghiệm dịch vụ du lịch sinh thái.
• Đề xuất lộ trình giải pháp khả thi giai đoạn 2018-2022 kết hợp phát triển hạ tầng giao thông, kiểm soát chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm và quy hoạch 24.385 ha đất nông nghiệp kết hợp du lịch nhà vườn.
• Các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp du lịch lữ hành cần nhanh chóng triển khai liên kết chuỗi giá trị du lịch sinh thái nông nghiệp công nghệ cao để đưa Củ Chi trở thành điểm đến du lịch xanh tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch lớn chiếm 0,6% diện tích và 6,6 % dân số của cả nước (Niên giám thống kê TP. Trong những năm qua, ngành du lịch Thành phố đã có những nỗ lực phấn đấu không ngừng, luôn giữ vững vai trò năng động là trung tâm liên kết của nhiều sản phẩm du lịch cấp vùng và cả khu vực. Trong năm 2017 tổng lượng khách quốc tế đến Thành phố đạt 6,39 triệu lượt khách, tăng 22,8 % so với năm 2016, chiếm 49,53% lượng khách quốc tế toàn quốc. Lượng khách du lịch nội địa phục vụ ước đạt 24,9 triệu lượt người, tăng 14,6% so cùng kỳ và chiếm 34% lượng khách nội địa cả nước.

Tổng doanh thu du lịch (lữ hành, khách sạn, nhà hàng) ước đạt 115,97 ngàn tỷ đồng, tăng 12,6% so cùng kỳ năm 2016, chiếm 22,7 % doanh thu cả nước (Sở Du lịch Tp. Tuy nhiên, các kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng phát triển du lịch của Thành phố đặc biệt là DLST. Để thực hiện hiệu quả chiến lược phát triển bền vững, Thành phố đã xác định xây dựng các sản phẩm DLST tại một số quận huyện như huyện Cần Giờ, huyện Củ Chi, quận 9 và xem phát triển DLST ngày càng trở thành một mục tiêu quan trọng khi tốc độ đô thị hóa tại vùng nông thôn đang diễn ra nhanh chóng, ảnh hưởng môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội của cộng đồng dân cư địa phương thuộc các quận, huyện ngoại thành (Sở Du lịch Tp. Trong đó, tại huyện Củ Chi ngoài loại hình du lịch di tích lịch sử nổi tiếng với Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi còn có các khu, điểm du lịch sinh thái như vườn trái cây, tuyến du lịch ven sông Sài Gòn, các làng nghề thủ công truyền thống, vườn hoa lan xuất khẩu, các nông trang, hợp tác xã nông nghiệp nuôi bò sữa, cá sấu, trồng rau an toàn, các cơ sở nuôi trồng cây kiểng, cá cảnh nổi tiếng xuất khẩu nổi tiếng và đặc biệt là khu trung tâm nông nghiệp công nghệ cao duy nhất của Thành phố.

Với điều kiện tự nhiên thích hợp cho sản xuất nông nghiệp, quy hoạch chung xây dựng huyện Củ Chi đến năm 2020 đã được Ủy ban nhân dân Thành phố phê 2 duyệt tại Quyết định số 2645/QĐ-UBND là phát triển nông nghiệp kết hợp với du lịch sinh thái và dân cư nhà vườn với khoảng 24.385 ha cho sản xuất nông nghiệp chủ yếu phát triển vườn cây ăn trái kết hợp với du lịch sinh thái (UBND Tp. Tuy nhiên, do chậm đổi mới trong việc đầu tư xây dựng sản phẩm du lịch, chưa khai thác đúng thế mạnh sẵn có nên DLST kết hợp nông nghiệp ở “vùng đất thép” thời gian qua chưa thực sự lôi cuốn đối với du khách trong và ngoài nước để kéo dài thời gian tham quan và lưu trú trên địa bàn Huyện nới riêng và thời gian lưu trú tại Thành phố nói chung. Đa số khách đi du lịch Củ Chi vẫn tập trung vào tuyến tham quan trong ngày tìm hiểu hệ thống địa đạo Bến Đình, Bến Dược và chưa có sự gắn kết các tuyến điểm trên địa bàn Huyện thành một chương trình du lịch đầy đủ khai thác hết những tiềm năng, thế mạnh của DLST nhằm thúc đẩy phát triển du lịch huyện Củ Chi. Phát triển DLST tại huyện Củ Chi theo hướng bền vững được xem là một định hướng tích cực sẽ mang đến cho ngành du lịch Huyện những sản phẩm “xanh – sạch – chất lượng cao và mang tính nhân văn sâu sắc”; đảm bảo sự ổn định về lợi ích xã hội và môi trường tự nhiên.

Chính vì vậy phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi là một trong những mục tiêu quan trọng hiện nay nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch, nâng cao hiệu quả an sinh xã hội và bảo vệ môi trường tự nhiên trên địa bàn của Huyện và của cả Thành phố Hồ Chí Minh; hỗ trợ chương trình xây dựng và phát triển nông thôn mới và cũng một phương thức góp phần xóa đói giảm nghèo có hiệu quả đối với người nông dân vùng Củ Chi vốn gặp nhiều khó khăn sau chiến tranh chống Mỹ. Đề tài “ Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện với mong muốn nghiên cứu mô hình tác động đến DLST bền vững trên địa bàn Huyện, và đề xuất các hàm ý, chính sách nhằm phát huy tiềm năng DLST Huyện theo hướng phát triển bền vững. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh 2.

Mục tiêu cụ thể: - Hệ thống hóa các lý thuyết liên quan đến phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh. - Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi và xây dựng mô hình nghiên cứu. - Đo lường và kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST bền vững kết hợp đánh giá thực trạng phát triển DLST tại huyện Củ Chi - Đề xuất các kiến nghị và hàm ý, chính sách cho việc phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 1.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi.

Đối tượng khảo sát là du khách trong nước đã từng tham quan, du lịch tại Củ Chi để thông qua nhu cầu của họ nhằm xác định các yếu tố quan trọng trong việc phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi. Đối tượng tham gia góp ý cho đề tài nghiên cứu gồm cơ quan quản lý nhà nước địa phương, các chuyên gia, nhà quản lý doanh nghiệp du lịch, hướng dẫn viên đã từng đi du lịch đến huyện Củ Chi, nhân viên các khu, điểm du lịch trên địa bàn Huyện nhằm xây dựng thang đo các chỉ tiêu đánh giá việc việc phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi.Phạm vi nghiên cứu -Về không gian: phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ giới hạn trên địa bàn huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh. - Về thời gian: Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2017. 4 + Số liệu thứ cấp lấy từ năm 2013 đến 2017.

+ Số liệu sơ cấp được điều tra từ tháng 9 – 12/2017. Câu hỏi nghiên cứu Luận văn sẽ nghiên cứu và trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau: - Các yếu tố nào đang tác động đến phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi? - Việc đo lường, đánh giá các yếu tố tác động đó như thế nào? - Các kiến nghị, hàm ý, chính sách nào cần thiết để thực hiện phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi? 1.Phương pháp nghiên cứu 1. Dữ liệu nghiên cứu 1. Thu thập số liệu thứ cấp: Bao gồm các tài liệu, sách báo, tạp chí, công trình nghiên cứu, niên giám thống kê… đã được công bố.

Nguồn dữ liệu, số liệu của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch; Tổng cục Du lịch, UBND Tp.HCM; Cục Thống kê Thành phố; Sở Du lịch Tp.HCM, UBND Huyện Củ Chi, các sở ban ngành liên quan và các nguồn khác. Thu thập số liệu sơ cấp: Số liệu sơ cấp thu được thông qua việc tiến hành điều tra, phỏng vấn các lãnh đạo, chuyên gia, cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn, hướng dẫn viên, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, du khách …về những vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu. Việc điều tra, phỏng vấn thông qua các phiếu điều tra khảo sát được thiết kế theo mẫu với nội dung là những tiêu chí đã được lựa chọn để phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu.Phương pháp nghiên cứu Có 2 phương pháp được sử dụng nghiên cứu gồm: 1. Phương pháp định tính - Phương pháp phân tích thống kê: Sử dụng các nguồn dữ liệu thứ cấp tin cậy của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Tổng cục Du lịch, Sở Du lịch TP.HCM, Cục Thống kê TP, UBND Huyện Củ 5 Chi, các sở, ban, ngành, địa phương có liên quan, các doanh nghiệp chuyên về du lịch trên địa bàn Thành phố và UBND huyện Củ Chi.

Từ các nguồn số liệu trên, tác giả sử dụng phương pháp phân tích thống kê để đánh giá thực trạng phát triển DLST của Củ Chi. - Phương pháp chuyên gia: Tiếp cận và làm việc với các chuyên gia, cán bộ quản lý du lịch, một số lãnh đạo doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch của TP.HCM để phỏng vấn, điều tra, có thêm dữ liệu nhằm bổ sung cho các nghiên cứu định tính; đề xuất các thang đo, cũng như phân tích chính xác hơn về thực trạng, kiến nghị và đưa ra các hàm ý, chính sách phù hợp với thực tiễn của địa phương. - Phương pháp tham chiếu và suy diễn quy nạp: Thông qua việc nghiên cứu các tài liệu lý thuyết về DLST của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch - Tổng cục Du lịch Việt Nam, các công trình khoa học đã được công bố về phát triển du lịch bền vững, những mô hình, cách làm hiệu quả trong phát triển DLST, nhất là ở khu vực TP.HCM, tác giả áp dụng để suy diễn, hệ thống lại các nội dung từ lý luận cũng như thực tiễn nghiên cứu tiềm năng và phát triển DLST theo hướng bền vững. - Phương pháp so sánh: Sử dụng phương pháp so sánh để phân tích, đánh giá so sánh giữa Củ Chi với một số nơi có điều kiện tương tự.

Trên cơ sở những cơ sở lý thuyết, tiêu chuẩn, mô hình sẵn có và sự nghiên cứu những đặc thù của DLST tại Củ Chi, đề tài lựa chọn mô hình đánh giá và xây dựng các tiêu chí phù hợp với tiến trình nghiên cứu. Phương pháp định lượng Nghiên cứu chính thức là nghiên cứu định lượng với kỹ thuật thu thập dữ liệu là phỏng vấn qua bảng câu hỏi đóng dựa trên quan điểm ý kiến đánh giá của du khách về phát triển DLST bền vững đã từng tham quan du lịch tại huyện Củ Chi. Thông tin thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm SPSS 20. Thang đo sau khi được đánh giá bằng phương pháp hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy tương quan được sử dụng để kiểm định 6 mô hình nghiên cứu.

Lược khảo tài liệu nghiên cứu và điểm mới của đề tài 1.