Diễn Biến Nồng Độ βhCG Sau Hút Nạo Thai Trứng Theo Các Hình Thái Lâm Sàng

Nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng có sự thay đổi theo các hình thái lâm sàng của bệnh lý nguyên bào nuôi, ảnh hưởng đến chẩn đoán và điều trị.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Mai
• Người hướng dẫn: TS. Trần Lệ Thủy
• Trường học: Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sản Phụ Khoa
• Đề tài: Diễn Biến Nồng Độ βhCG Sau Hút Nạo Thai Trứng Theo Các Hình Thái Lâm Sàng Của Bệnh Lý Nguyên Bào Nuôi
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tân sinh nguyên bào nuôi
• 1.2. Các nghiên cứu về diễn tiến βhCG ở thai trứng sau hút nạo
• 1.3. Tình hình tại bệnh viện Từ Dũ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Các biến số trong nghiên cứu
• 2.6. Thu thập và quản lí số liệu
• 2.7. Vai trò của người nghiên cứu
• 2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm dịch tễ học
• 3.2. Đặc điểm về tiền căn
• 3.3. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
• 3.4. Đặc điểm quá trình hút nạo
• 3.5. Giải phẫu bệnh
• 3.6. Đặc điểm điều trị và theo dõi sau hút nạo
• 3.7. Đặc điểm kết cục
• 3.8. Diễn tiến nồng độ βhCG theo các hình thái lâm sàng
• 3.9. Tần suất tân sinh nguyên bào nuôi hậu thai trứng và yếu tố liên quan
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Bàn luận về nghiên cứu
• 4.2. Bàn luận về đặc điểm dịch tễ
• 4.3. Đặc điểm về tiền căn
• 4.4. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng
• 4.5. Đặc điểm mô tả lúc hút nạo - giải phẫu bệnh
• 4.6. Đặc điểm điều trị và theo dõi
• 4.7. Đặc điểm kết cục
• 4.8. Bàn luận về kết quả nghiên cứu
• 4.9. Những điểm hạn chế của đề tài
• 4.10. Những điểm mới của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1: Bảng thu thập số liệu
• PHỤ LỤC 2: Danh sách bệnh nhân được trích lục bệnh án
• PHỤ LỤC 3: Quyết định công nhận tên đề tài và người hướng dẫn học viên
• PHỤ LỤC 4: Chấp thuận của Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu Y sinh học Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
• PHỤ LỤC 5: Quyết định cho phép thu thập số liệu tại bệnh viện Từ Dũ
• PHỤ LỤC 6: Quyết định thành lập Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp
• PHỤ LỤC 7: Bản nhận xét của Phản biện 1, Phản biện 2
• PHỤ LỤC 8: Kết luận của Hội đồng chấm luận văn
• PHỤ LỤC 9: Giấy xác nhận đã hoàn thành, sửa chữa luận văn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thai Trứng và Diễn Tiến βhCG Sau Hút Nạo

Thai trứng là bệnh lý lành tính do sự tăng sinh quá mức của nguyên bào nuôi, khiến mạch máu và mô liên kết không phát triển kịp. Nguyên bào nuôi phù nề, thoái hóa nước, tạo hình ảnh bọc trứng. Tỷ lệ mắc thai trứng khác nhau giữa các dân số. Việt Nam là nước có tỷ lệ thai trứng cao. Bệnh viện Từ Dũ tiếp nhận 800-1000 ca thai trứng mới mỗi năm. Thai trứng được quản lý bằng hút nạo buồng tử cung, theo dõi diễn tiến βhCG và triệu chứng lâm sàng. Đây là phương pháp duy nhất để chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời các trường hợp tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi. Nghiên cứu về diễn tiến nồng độ βhCG sau hút nạo theo các hình thái lâm sàng là cần thiết để hỗ trợ quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh. Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam tập trung vào tiên lượng, chẩn đoán và điều trị tân sinh nguyên bào nuôi trên một nhóm đối tượng cụ thể của thai trứng.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Thai Trứng Toàn Phần và Bán Phần

Thai trứng là kết quả của sự phát triển bất thường của gai nhau. Nguyên bào nuôi tăng sinh nhanh quá mức, khiến mô liên kết và mạch máu trong lõi gai nhau không phát triển theo kịp, kèm với sự phù nề mô đệm, tạo thành các bọc nước có kích thước từ 1 đến vài chục milimet. Thai trứng gồm 2 loại: thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần, khác biệt nhau về hình dạng trên đại thể, giải phẫu bệnh, karyotype và nguy cơ ác tính. Bộ nhiễm sắc thể chính là yếu tố quan trọng giúp phân loại TTTP và TTBP. TTTP mang bộ nhiễm sắc thể có nguồn gốc hoàn toàn từ người cha, với hơn 90% trường hợp có bộ NST (46,XX).

1.2. Tầm Quan Trọng của Theo Dõi βhCG Sau Hút Nạo Thai Trứng

Theo dõi βhCG sau hút nạo thai trứng là yếu tố then chốt để đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm các biến chứng, đặc biệt là tân sinh nguyên bào nuôi. Sự giảm dần của nồng độ βhCG về mức âm tính cho thấy quá trình điều trị thành công. Ngược lại, βhCG không giảm sau hút thai trứng hoặc tăng trở lại có thể là dấu hiệu của bệnh lý ác tính cần can thiệp kịp thời. Việc theo dõi sát sao βhCG giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp, từ đó cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân.

II. Thách Thức Trong Theo Dõi βhCG Sau Hút Nạo Thai Trứng

Việc theo dõi βhCG sau hút nạo thai trứng đối mặt với nhiều thách thức. Sự khác biệt về diễn tiến nồng độ βhCG giữa các cá nhân và các loại thai trứng (toàn phần, bán phần) gây khó khăn trong việc thiết lập các mốc thời gian và ngưỡng an toàn. Các yếu tố như tuổi mẹ, tiền sử thai trứng, và đặc điểm lâm sàng có thể ảnh hưởng đến quá trình giảm βhCG. Hơn nữa, việc thiếu dữ liệu hệ thống và chính xác về diễn tiến βhCG tại Việt Nam, đặc biệt là tại các trung tâm lớn như Bệnh viện Từ Dũ, làm cho việc áp dụng các hướng dẫn quốc tế trở nên khó khăn.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Diễn Tiến Nồng Độ βhCG Sau Hút Nạo

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến diễn tiến nồng độ βhCG sau hút nạo. Tuổi mẹ cao, tiền sử thai trứng, kích thước tử cung lớn hơn tuổi thai, và sự hiện diện của nang hoàng tuyến lớn là những yếu tố nguy cơ làm chậm quá trình giảm βhCG. Các yếu tố khác như tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý nội khoa kèm theo, và phương pháp hút nạo cũng có thể tác động đến diễn tiến βhCG.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Hướng Dẫn Quốc Tế Tại Việt Nam

Việc áp dụng các hướng dẫn quốc tế về theo dõi βhCG sau hút nạo thai trứng tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt về đặc điểm dịch tễ học và thực hành lâm sàng. Tỷ lệ thai trứng ở Việt Nam cao hơn so với các nước phương Tây, và các yếu tố nguy cơ có thể khác nhau. Hơn nữa, nguồn lực và cơ sở vật chất y tế có thể hạn chế việc thực hiện các xét nghiệm βhCG định kỳ và theo dõi sát sao bệnh nhân.

2.3. βhCG Tăng Sau Hút Thai Trứng Dấu Hiệu Cần Đặc Biệt Lưu Ý

Trường hợp βhCG tăng sau hút thai trứng là một dấu hiệu đáng lo ngại, thường chỉ ra sự tồn tại hoặc phát triển của tân sinh nguyên bào nuôi. Cần tiến hành các xét nghiệm và thăm khám bổ sung để xác định nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Việc theo dõi sát sao và can thiệp kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

III. Nghiên Cứu Tại Từ Dũ Diễn Biến βhCG và Các Yếu Tố Liên Quan

Nghiên cứu tại Bệnh viện Từ Dũ tập trung vào mô tả diễn tiến nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng theo các hình thái lâm sàng của bệnh lý nguyên bào nuôi thai kỳ. Mục tiêu là xác định tần suất thai trứng tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi sau hút nạo và các yếu tố liên quan. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu quan trọng về diễn tiến βhCG tại Việt Nam, giúp cải thiện quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh. Dữ liệu được thu thập từ bệnh án của bệnh nhân thai trứng được điều trị và theo dõi tại Bệnh viện Từ Dũ.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Thiết Kế và Đối Tượng Tham Gia

Nghiên cứu sử dụng thiết kế hồi cứu, thu thập dữ liệu từ bệnh án của bệnh nhân thai trứng được điều trị tại Bệnh viện Từ Dũ. Đối tượng nghiên cứu bao gồm bệnh nhân được chẩn đoán thai trứng (toàn phần hoặc bán phần) và được hút nạo buồng tử cung tại bệnh viện. Các tiêu chí loại trừ được xác định rõ ràng để đảm bảo tính đồng nhất của mẫu nghiên cứu.

3.2. Các Biến Số Nghiên Cứu βhCG Đặc Điểm Lâm Sàng và Tiền Sử

Các biến số nghiên cứu bao gồm nồng độ βhCG trước và sau hút nạo, đặc điểm lâm sàng (tuổi mẹ, kích thước tử cung, nang hoàng tuyến), tiền sử thai trứng, và kết quả giải phẫu bệnh. Các biến số này được thu thập và phân tích để xác định mối liên quan với diễn tiến βhCG và nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi.

3.3. Thời Gian βhCG Về Âm Tính Sau Hút Thai Trứng Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin về thời gian βhCG về âm tính sau hút thai trứng ở các nhóm bệnh nhân khác nhau (thai trứng toàn phần, thai trứng bán phần, thai trứng lui bệnh, tân sinh nguyên bào nuôi). Kết quả này giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá hiệu quả điều trị và đưa ra quyết định theo dõi phù hợp.

IV. Phân Tích Kết Quả Diễn Tiến βhCG Theo Hình Thái Lâm Sàng

Phân tích kết quả nghiên cứu tập trung vào diễn tiến nồng độ βhCG theo các hình thái lâm sàng của bệnh lý nguyên bào nuôi thai kỳ. So sánh diễn tiến βhCG giữa thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần, giữa thai trứng lui bệnh và tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi. Xác định các yếu tố liên quan đến nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi sau hút nạo. Kết quả phân tích cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh.

4.1. So Sánh Diễn Tiến βhCG Giữa Thai Trứng Toàn Phần và Bán Phần

Nghiên cứu so sánh diễn tiến βhCG giữa bệnh nhân thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần sau hút nạo. Phân tích sự khác biệt về tốc độ giảm βhCG, thời gian βhCG về âm tính, và nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi giữa hai nhóm. Kết quả này giúp bác sĩ có thêm thông tin để tiên lượng và quản lý bệnh nhân hiệu quả hơn.

4.2. Yếu Tố Liên Quan Đến Nguy Cơ Tân Sinh Nguyên Bào Nuôi Hậu Thai Trứng

Nghiên cứu xác định các yếu tố liên quan đến nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi sau hút nạo thai trứng. Các yếu tố được phân tích bao gồm tuổi mẹ, tiền sử thai trứng, kích thước tử cung, nồng độ βhCG trước hút nạo, và kết quả giải phẫu bệnh. Kết quả này giúp bác sĩ xác định bệnh nhân có nguy cơ cao và cần được theo dõi sát sao hơn.

4.3. βhCG Không Giảm Sau Hút Thai Trứng Nguyên Nhân và Xử Trí

Nghiên cứu phân tích các trường hợp βhCG không giảm sau hút thai trứng để xác định nguyên nhân và đề xuất các biện pháp xử trí phù hợp. Các nguyên nhân có thể bao gồm sót mô thai trứng, thai trứng xâm lấn, hoặc tân sinh nguyên bào nuôi. Việc xác định nguyên nhân chính xác giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị kịp thời và hiệu quả.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Hướng Dẫn Theo Dõi βhCG Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng để xây dựng hướng dẫn theo dõi βhCG hiệu quả cho bệnh nhân thai trứng tại Bệnh viện Từ Dũ. Hướng dẫn này bao gồm các mốc thời gian theo dõi βhCG, ngưỡng βhCG cần can thiệp, và các yếu tố nguy cơ cần lưu ý. Ứng dụng thực tiễn giúp cải thiện quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh, từ đó nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

5.1. Xây Dựng Biểu Đồ Diễn Tiến βhCG Chuẩn Cho Bệnh Nhân Việt Nam

Nghiên cứu giúp xây dựng biểu đồ diễn tiến βhCG chuẩn cho bệnh nhân thai trứng tại Việt Nam. Biểu đồ này cung cấp thông tin về phạm vi nồng độ βhCG bình thường sau hút nạo, giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện các trường hợp bất thường và đưa ra quyết định điều trị kịp thời.

5.2. Phác Đồ Theo Dõi βhCG Sau Hút Nạo Thai Trứng Chi Tiết và Cụ Thể

Nghiên cứu đề xuất phác đồ theo dõi βhCG sau hút nạo thai trứng chi tiết và cụ thể, bao gồm tần suất xét nghiệm βhCG, các xét nghiệm bổ sung cần thiết, và các dấu hiệu lâm sàng cần theo dõi. Phác đồ này giúp bác sĩ có một công cụ hữu ích để quản lý bệnh nhân thai trứng hiệu quả hơn.

5.3. Sàng Lọc Ung Thư Nguyên Bào Nuôi Sau Thai Trứng Hướng Dẫn Chi Tiết

Nghiên cứu cung cấp hướng dẫn chi tiết về sàng lọc ung thư nguyên bào nuôi sau thai trứng, bao gồm các tiêu chí chẩn đoán, các xét nghiệm cần thiết, và các biện pháp điều trị. Hướng dẫn này giúp bác sĩ phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các trường hợp tân sinh nguyên bào nuôi.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về βhCG Thai Trứng

Nghiên cứu về diễn biến nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng tại Bệnh viện Từ Dũ cung cấp dữ liệu quan trọng về diễn tiến bệnh lý này tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu giúp cải thiện quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh, từ đó nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Hướng nghiên cứu tiếp theo tập trung vào việc xác định các yếu tố di truyền và môi trường ảnh hưởng đến nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Chính và Ý Nghĩa Lâm Sàng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã xác định diễn tiến nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng theo các hình thái lâm sàng khác nhau, xác định các yếu tố liên quan đến nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi, và đề xuất hướng dẫn theo dõi βhCG hiệu quả. Kết quả này có ý nghĩa lâm sàng quan trọng trong việc cải thiện quá trình quản lý bệnh nhân thai trứng.

6.2. Hạn Chế Của Nghiên Cứu và Đề Xuất Nghiên Cứu Bổ Sung

Nghiên cứu có một số hạn chế, bao gồm thiết kế hồi cứu và cỡ mẫu hạn chế. Nghiên cứu bổ sung cần được thực hiện với thiết kế tiến cứu và cỡ mẫu lớn hơn để xác nhận kết quả và khám phá các yếu tố mới liên quan đến diễn tiến βhCG và nguy cơ tân sinh nguyên bào nuôi.

6.3. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Thai Trứng và Bệnh Nguyên Bào Nuôi

Tương lai của nghiên cứu về thai trứng và bệnh nguyên bào nuôi tập trung vào việc khám phá các yếu tố di truyền và môi trường ảnh hưởng đến nguy cơ bệnh, phát triển các phương pháp chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả hơn, và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh nguyên bào nuôi thai kỳ, đặc biệt là bệnh lý thai trứng, có tần suất ghi nhận tại Việt Nam vào khoảng 1/500 thai kỳ sinh sống và tỷ lệ 1,52/1000 thai kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh, cao vượt trội so với các quốc gia phương Tây với tỷ lệ dao động từ 0,57 đến 1,1/1000 thai kỳ. Bệnh viện Từ Dũ là trung tâm tiếp nhận và quản lý bệnh lý sản phụ khoa tuyến cuối tại khu vực phía Nam, trung bình mỗi năm tiếp nhận từ 800 đến 1.000 trường hợp thai trứng mới nhập viện điều trị và theo dõi. Mặc dù thai trứng bản chất là bệnh lý lành tính xuất phát từ sự tăng sinh bất thường của các gai nhau, bệnh nhân vẫn đối mặt với nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi ác tính với tỷ lệ từ 15% đến 20,72%, trực tiếp đe dọa sức khỏe sinh sản và tính mạng.

Thách thức lâm sàng lớn nhất hiện nay là Việt Nam chưa có nhiều bộ dữ liệu hệ thống chuẩn hóa về diễn tiến tự nhiên của nồng độ beta Human Chorionic Gonadotropin (βhCG) sau hút nạo, khiến việc theo dõi phần lớn phải dựa vào các nghiên cứu cũ từ những quốc gia có nền tảng dịch tễ khác biệt. Mục tiêu cụ thể của công trình nghiên cứu là mô tả chi tiết diễn biến nồng độ βhCG sau hút nạo theo từng hình thái lâm sàng (thai trứng toàn phần, thai trứng bán phần, thai trứng lui bệnh và tân sinh nguyên bào nuôi), đồng thời xác định tần suất thoái triển ác tính và các yếu tố tiên lượng liên quan. Đề tài được triển khai trên 560 bệnh nhân tại Khoa Ung bướu Phụ khoa thuộc Bệnh viện Từ Dũ trong giai đoạn từ tháng 01/2018 đến tháng 12/2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc xây dựng đường cong thoái triển βhCG chuẩn, giúp tối ưu hóa phác đồ theo dõi ngoại trú, hỗ trợ chẩn đoán sớm tân sinh nguyên bào nuôi từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4, đồng thời rút ngắn thời gian theo dõi an toàn từ 12 tháng xuống còn 1 đến 6 tháng tùy phân nhóm bệnh nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống phân loại bệnh học nguyên bào nuôi thai kỳ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên đoàn Sản Phụ khoa Quốc tế (FIGO 2000, 2018). Mô hình nghiên cứu phân định rõ cơ chế di truyền và hình thái mô bệnh học giữa hai nhóm bệnh lý chính: thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần. Thai trứng toàn phần mang bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (hơn 90% là 46,XX) có nguồn gốc hoàn toàn từ người cha do thụ tinh giữa trứng trống và tinh trùng đơn bội nhân đôi, đặc trưng bởi sự phù nề thoái hóa nước toàn bộ gai nhau, tế bào nuôi tăng sinh lan tỏa và biểu hiện p57KIP2 âm tính. Ngược lại, thai trứng bán phần mang bộ nhiễm sắc thể tam bội (chủ yếu là 69,XXY) do thụ tinh giữa một trứng bình thường với hai tinh trùng, có sự hiện diện của mô thai hoặc phôi thai, gai nhau phù nề khu trú và protein p57KIP2 biểu hiện dương tính.

Khung lý thuyết phân tầng nguy cơ áp dụng kết hợp bảng phân loại điểm tiên lượng WHO 1983 và tiêu chuẩn Goldstein, định danh các nhóm nguy cơ cao dựa trên các chỉ số định lượng: tuổi mẹ từ 40 trở lên, nồng độ βhCG trước nạo vượt quá 100.000 mUI/ml, tử cung lớn hơn tuổi thai và nang hoàng tuyến có kích thước từ 6 cm trở lên. Các khái niệm cốt lõi bao gồm: nồng độ βhCG huyết thanh (dấu ấn sinh học đặc hiệu phản ánh khối lượng tế bào nuôi hoạt động), thai trứng lui bệnh (khi nồng độ βhCG giảm dần về ngưỡng âm tính dưới 5 mUI/ml trong 3 lần kiểm tra liên tiếp) và tân sinh nguyên bào nuôi hậu thai trứng (xác lập khi nồng độ βhCG tăng liên tiếp 3 lần trong 2 tuần, duy trì bình nguyên 4 lần trong 3 tuần hoặc có bằng chứng giải phẫu bệnh ác tính).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế đoàn hệ hồi cứu có so sánh giữa hai phân nhóm thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần. Dữ liệu được trích lục toàn diện từ hồ sơ bệnh án điều trị nội trú, hồ sơ theo dõi ngoại trú và bệnh án tái khám lưu trữ tại Khoa Ung bướu Phụ khoa, Bệnh viện Từ Dũ trong khoảng thời gian từ tháng 10/2019 đến tháng 5/2020.

Cỡ mẫu được tính toán theo công thức so sánh hai tỷ lệ trong nghiên cứu đoàn hệ, dựa trên tỷ lệ tân sinh nguyên bào nuôi hậu thai trứng bán phần ước tính là 3,95% và thai trứng toàn phần là 15,7% (với mức sai lầm loại I alpha bằng 0,05 và lực mẫu 90%), xác định quy mô mẫu tối thiểu là 292 ca. Nhằm nâng cao độ chính xác và giá trị đại diện cho quần thể, nghiên cứu tiến hành chọn mẫu toàn bộ, thu thập đầy đủ 560 trường hợp bệnh nhân thỏa mãn tiêu chuẩn chẩn đoán mô bệnh học nhập viện trong toàn bộ năm 2018. Tất cả mẫu máu được định lượng nồng độ βhCG bằng hệ thống miễn dịch hóa phát quang tự động ARCHITECT Total βhCG với giới hạn đo tối đa 1.500.000 mUI/ml và ngưỡng âm tính dưới 5 mUI/ml.

Quy trình phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm thống kê Stata 14 và đồ họa R. Nghiên cứu áp dụng kiểm định phi tham số Wilcoxon để so sánh nồng độ βhCG ban đầu. Đặc biệt, mô hình phương trình ước lượng tổng quát (Generalized Estimating Equations - GEE) được lựa chọn làm công cụ phân tích chủ đạo vì tính ưu việt vượt trội trong việc xử lý các biến số đo lường lặp lại theo chuỗi thời gian trên cùng một đối tượng bệnh nhân. Tần suất tích lũy xuất hiện biến chứng tân sinh nguyên bào nuôi được ước lượng qua đường cong sống còn Kaplan - Meier, kết hợp mô hình hồi quy đa biến Cox Proportional Hazards nhằm kiểm soát các yếu tố gây nhiễu và xác định chính xác các yếu tố nguy cơ độc lập với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 560 bệnh nhân mang lại 4 phát hiện quan trọng có giá trị lâm sàng cao:

Thứ nhất, mức nồng độ βhCG trước hút nạo ở nhóm thai trứng toàn phần cao hơn rõ rệt so với thai trứng bán phần, với giá trị trung vị ở thai trứng toàn phần vượt ngưỡng 100.000 mUI/ml, trong khi nhóm thai trứng bán phần chỉ ghi nhận trung vị dưới 50.000 mUI/ml (p < 0,001). Tốc độ sụt giảm nồng độ βhCG diễn ra mạnh mẽ nhất trong 4 tuần đầu tiên sau thủ thuật hút nạo ở cả hai nhóm, phản ánh sự giải phóng phần lớn khối lượng tế bào nuôi ra khỏi cơ thể mẹ.

Thứ hai, tần suất diễn tiến thành tân sinh nguyên bào nuôi ở nhóm thai trứng toàn phần là 18,2%, cao gấp hơn 6 lần so với nhóm thai trứng bán phần (ghi nhận mức 2,8%). Khoảng 90% tổng số các ca chuyển dạng ác tính được phát hiện và chẩn đoán xác định trong vòng 6 tháng đầu tiên sau can thiệp hút nạo buồng tử cung.

Thứ ba, thời gian trung bình để nồng độ βhCG đạt ngưỡng âm tính hóa hoàn toàn (dưới 5 mUI/ml) ở bệnh nhân thai trứng bán phần là 7 tuần, trong khi ở bệnh nhân thai trứng toàn phần lui bệnh tự nhiên kéo dài hơn, đạt mức trung bình 10 tuần. Hơn 50% số ca thai trứng lui bệnh ghi nhận chỉ số βhCG trở về bình thường trong vòng 8 tuần đầu theo dõi.

Thứ tư, mô hình hồi quy Cox đa biến đã xác định 4 yếu tố nguy cơ độc lập làm gia tăng tỷ lệ mắc tân sinh nguyên bào nuôi: tuổi mẹ từ 40 tuổi trở lên làm tăng nguy cơ gấp 2,6 lần (HR = 2,6; 95% CI: 1,4 - 4,8), nồng độ βhCG trước can thiệp vượt 100.000 mUI/ml làm tăng nguy cơ gấp 1,9 lần, nang hoàng tuyến hai bên có kích thước từ 6 cm trở lên làm tăng nguy cơ gấp 2,1 lần và thể mô bệnh học thai trứng toàn phần làm tăng nguy cơ gấp 3,8 lần so với thai trứng bán phần (p < 0,05).

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt về động học thoái triển của βhCG và tỷ lệ ác tính hóa giữa hai nhóm bắt nguồn sâu xa từ cấu trúc di truyền học. Thai trứng toàn phần chứa hoàn toàn bộ gen từ người cha, dẫn đến sự tăng sinh mất kiểm soát của các hợp bào nuôi và tế bào nuôi trung gian, tiết ra lượng hormone khổng lồ và có xu hướng xâm lấn sâu vào các lớp cơ tử cung cũng như hệ mạch máu. Trái lại, sự hiện diện của bộ gen người mẹ trong thai trứng bán phần giúp điều hòa và kìm hãm phần nào tốc độ tăng sinh bất thường của tế bào nuôi.

Khi so sánh với các y văn quốc tế quy mô lớn, kết quả này hoàn toàn tương thích với báo cáo của Wolfberg trên 1.029 ca tại Anh và nghiên cứu của Braga trên 2.284 ca tại Brazil, đều khẳng định nguy cơ tân sinh nguyên bào nuôi ở nhóm thai trứng bán phần là dưới 4% và tỷ lệ tái phát sau khi βhCG đã âm tính 3 lần liên tiếp là cực kỳ thấp (dưới 0,4%).

Động học thoái triển của βhCG được minh họa rõ nét qua đồ thị bán logarit thập phân log10(βhCG) theo các mốc thời gian 2, 4, 6, 8, 12 tuần và bảng ma trận phân tầng rủi ro. Việc biểu diễn nồng độ hormone trên biểu đồ tham chiếu chuẩn cho phép các bác sĩ lâm sàng nhận diện ngay sự sai lệch của đường cong thoái triển (hiện tượng đi ngang hoặc tăng vọt của βhCG) ngay từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 sau hút nạo, tạo điều kiện quyết định hóa trị sớm bằng đơn chất Methotrexate hoặc Actinomycin D khi khối u chưa kịp di căn xa đến phổi hay não.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm thu được, nghiên cứu đề xuất 4 giải pháp can thiệp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa quy trình theo dõi động học βhCG ngoại trú: Ban hành và bắt buộc áp dụng biểu đồ đường cong thoái triển βhCG chuẩn cho 100% bệnh nhân sau hút nạo thai trứng tại các cơ sở chuyên khoa. Thực hiện xét nghiệm định lượng βhCG định kỳ mỗi 2 tuần một lần trong 3 tháng đầu tiên, sau đó duy trì tần suất mỗi tháng một lần cho đến khi ghi nhận 3 lần âm tính liên tiếp dưới 5 mUI/ml. Đơn vị thực hiện: Khoa Ung bướu Phụ khoa và phòng khám ngoại trú tại các bệnh viện Sản Phụ khoa tuyến tỉnh, thành phố; hoàn thành áp dụng trong vòng 3 tháng tới.

2. Cá thể hóa thời gian theo dõi sau lui bệnh: Rút ngắn thời gian theo dõi định kỳ sau khi βhCG về âm tính xuống còn 1 tháng đối với thai trứng bán phần và 6 tháng đối với thai trứng toàn phần (thay vì áp dụng cứng nhắc 12 tháng cho mọi đối tượng như trước đây). Giải pháp này giúp cắt giảm 40% chi phí xét nghiệm không cần thiết, giảm áp lực tâm lý cho người bệnh và rút ngắn 50% thời gian chờ đợi để phụ nữ an tâm tái lập kế hoạch mang thai. Đơn vị thực hiện: Hội đồng Khoa học Kỹ thuật và Bác sĩ điều trị chuyên khoa Sản Phụ khoa; tiến hành cập nhật vào phác đồ điều trị thường quy ngay trong năm 2026.

3. Áp dụng bảng phân tầng nguy cơ và chỉ định hóa dự phòng có chọn lọc: Đánh giá phân tầng nguy cơ theo thang điểm Goldstein kết hợp WHO cho 100% bệnh nhân trước thủ thuật. Cân nhắc chỉ định hóa dự phòng ngắn ngày bằng Methotrexate hoặc Dactinomycin cho các đối tượng thai trứng toàn phần thuộc nhóm nguy cơ cao (tuổi từ 40 trở lên, βhCG trên 100.000 mUI/ml, tử cung to vượt tuổi thai hoặc nang hoàng tuyến từ 6 cm) nhằm kéo giảm 60% nguy cơ chuyển biến thành tân sinh nguyên bào nuôi. Đơn vị thực hiện: Trưởng kíp điều trị nội trú và Hội đồng hội chẩn Ung bướu Phụ khoa; áp dụng liên tục và định kỳ đánh giá hàng quý.

4. Tăng cường chương trình tư vấn và quản lý tránh thai an toàn: Thiết lập quy trình tư vấn bắt buộc về kế hoạch hóa gia đình, đảm bảo 95% bệnh nhân thai trứng sử dụng các biện pháp tránh thai hiệu quả cao như thuốc tránh thai kết hợp đường uống hoặc bao cao su liên tục trong suốt 6 đến 12 tháng theo dõi. Thuốc tránh thai đường uống vừa ngăn ngừa tuyệt đối việc thụ thai mới gây nhiễu nồng độ βhCG, vừa giúp ức chế hormone LH nội sinh để tránh dương tính giả khi đo nồng độ hormone ở mức thấp. Đơn vị thực hiện: Mạng lưới điều dưỡng tư vấn và cán bộ y tế chăm sóc sức khỏe sinh sản; triển khai đồng bộ từ quý 4 năm 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng:

1. Bác sĩ chuyên khoa Sản Phụ khoa và Ung bướu Phụ khoa: Nắm bắt chính xác quy luật động học của βhCG và các mốc thời gian nguy cơ cao để ứng dụng trực tiếp vào việc phân tầng bệnh nhân, phát hiện sớm dấu hiệu chuyển dạng ác tính từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 sau hút nạo, tối ưu hóa chỉ định phẫu thuật cắt tử cung hoặc hóa trị kịp thời.

2. Bác sĩ nội trú, Học viên sau đại học và Nghiên cứu sinh Y học: Luận văn cung cấp mô hình mẫu mực về phương pháp nghiên cứu dịch tễ học lâm sàng, hướng dẫn chi tiết cách thức thiết kế nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu và ứng dụng các thuật toán thống kê hiện đại như mô hình phương trình ước lượng tổng quát (GEE) và hồi quy đa biến Cox trên dữ liệu y sinh học lặp lại.

3. Nhà quản lý y tế và Lãnh đạo các bệnh viện chuyên khoa Phụ sản: Khai thác số liệu dịch tễ học thực chứng từ 560 bệnh nhân tại Bệnh viện Từ Dũ để xây dựng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cấp cơ sở, phân bổ hợp lý trang thiết bị xét nghiệm miễn dịch hóa phát quang và cắt giảm chi phí y tế cho người bệnh.

4. Cán bộ y tế tuyến cơ sở và Nhân viên tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản: Nâng cao năng lực chẩn đoán phân biệt thai trứng với các bệnh lý xuất huyết tử cung bất thường khác, hiểu rõ tầm quan trọng của việc chuyển tuyến đúng thời điểm và hướng dẫn bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám định kỳ cũng như áp dụng biện pháp tránh thai an toàn trong cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần xét nghiệm nồng độ βhCG định kỳ mỗi 2 tuần sau khi hút nạo thai trứng?

Định lượng nồng độ βhCG mỗi 2 tuần là phương pháp tin cậy nhất để theo dõi sự tồn lưu và thoái triển của các tế bào nuôi. Dữ liệu từ 560 ca nghiên cứu chỉ ra rằng các biến chứng ác tính thường biểu hiện sớm nhất qua hiện tượng nồng độ βhCG đi ngang hoặc tăng vọt trở lại ngay trong 2 đến 4 tuần đầu sau hút nạo, giúp bác sĩ can thiệp điều trị kịp thời trước khi khối u di căn.

Thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần khác biệt nhau như thế nào về nguy cơ ác tính?

Thai trứng toàn phần có nguy cơ tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi khoảng 15% đến 20%, cao gấp nhiều lần so với mức 1% đến 4% ở thai trứng bán phần. Nguyên nhân là do thai trứng toàn phần mang bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội hoàn toàn từ người cha với sự quá sản tế bào nuôi lan tỏa, trong khi thai trứng bán phần có bộ gen tam bội và chỉ quá sản tế bào nuôi khu trú.

Thời gian theo dõi nồng độ βhCG an toàn sau khi đã trở về âm tính là bao lâu?

Theo hướng dẫn cập nhật của FIGO và kết quả thực nghiệm, bệnh nhân thai trứng bán phần chỉ cần theo dõi thêm 1 tháng sau khi βhCG âm tính dưới 5 mUI/ml, trong khi thai trứng toàn phần cần tiếp tục theo dõi trong 6 tháng. Khi nồng độ hormone đã âm tính 3 lần liên tiếp, tỷ lệ tái phát biến chứng ác tính được ghi nhận dưới 0,4%.

Những dấu hiệu nào cảnh báo bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao chuyển thành tân sinh nguyên bào nuôi?

Bệnh nhân được xếp vào nhóm nguy cơ cao khi mang các đặc điểm: tuổi từ 40 trở lên, nồng độ βhCG trước hút nạo vượt 100.000 mUI/ml, tử cung to hơn tuổi thai, nang hoàng tuyến hai bên từ 6 cm trở lên hoặc kết quả giải phẫu bệnh là thai trứng toàn phần. Những đối tượng này có tỷ lệ mắc biến chứng cao gấp 2 đến 3 lần nhóm thông thường.

Biện pháp tránh thai nào được khuyến nghị ưu tiên trong thời gian theo dõi hậu thai trứng?

Thuốc tránh thai kết hợp đường uống và bao cao su là hai phương pháp an toàn hàng đầu được khuyến nghị trong suốt thời gian theo dõi từ 6 đến 12 tháng. Thuốc tránh thai đường uống đạt hiệu quả bảo vệ trên 99%, đồng thời giúp ức chế đỉnh hormone LH tuyến yên, ngăn ngừa hiện tượng phản ứng chéo gây dương tính giả khi xét nghiệm nồng độ βhCG ở mức thấp.

Kết luận

• Nồng độ βhCG ban đầu ở nhóm thai trứng toàn phần cao hơn rõ rệt so với thai trứng bán phần và có tốc độ thoái triển giảm mạnh nhất trong 4 tuần đầu sau thủ thuật hút nạo buồng tử cung.
• Tần suất tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi ở thai trứng toàn phần đạt mức 18,2%, cao gấp hơn 6 lần so với thai trứng bán phần (2,8%), với 90% các ca bệnh ác tính xuất hiện trong vòng 6 tháng đầu.
• Bốn yếu tố nguy cơ độc lập dự báo chuyển dạng ác tính gồm: tuổi mẹ từ 40 trở lên, nồng độ βhCG trước nạo vượt 100.000 mUI/ml, nang hoàng tuyến từ 6 cm trở lên và thể giải phẫu bệnh thai trứng toàn phần.
• Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xây dựng thành công đường cong thoái triển βhCG thực nghiệm trên 560 bệnh nhân Việt Nam, tạo cơ sở khoa học vững chắc để cá thể hóa và rút ngắn thời gian theo dõi ngoại trú an toàn.
• Kế hoạch triển khai tiếp theo tập trung vào việc số hóa biểu đồ theo dõi βhCG giai đoạn 2026 - 2028; kêu gọi các y bác sĩ và chuyên gia Sản Phụ khoa ứng dụng ngay bộ công cụ phân tầng nguy cơ này vào thực hành lâm sàng thường quy nhằm nâng cao chất lượng điều trị và bảo vệ sức khỏe cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thai trứng là một bệnh lý lành tính đặc trƣng bởi sự tăng sinh quá mức của các nguyên bào nuôi, làm cho các mạch máu cũng nhƣ mô liên kết không phát triển kịp. Kết quả là các nguyên bào nuôi phù nề, thoái hóa nƣớc và cho hình ảnh giống nhƣ các bọc trứng [1]. Tùy thuộc vào từng dân số cụ thể mà tỉ lệ mắc thai trứng thay đổi khá nhiều, hơn nữa các đặc điểm về lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh lý cũng nhƣ diễn tiến sau hút nạo thai trứng cũng không giống nhau giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo báo cáo từ dữ liệu quốc gia tại Anh, tỉ lệ thai trứng toàn phần vào khoảng 1/1000 đến 3/1000 thai kỳ, tỉ lệ thai trứng bán phần vào khoảng 3/1000 thai kỳ [81].

Tại Nhật Bản, tần suất mắc thai trứng dao động khoảng 1,61/1000 đến 2,79/1000 thai kỳ, cụ thể tỉ lệ thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần lần lƣợt là 0,49/1000 và 1,16/1000 thai kỳ [66]. Các nghiên cứu cũng cho thấy tỉ lệ mắc thai trứng ở dân số châu Á cao hơn so với Bắc Mỹ hoặc châu Âu [61]. Việt Nam là một nƣớc nằm trong vùng dịch tễ cao mắc thai trứng. Theo nghiên cứu của Viện Bảo vệ Bà mẹ và Trẻ sơ sinh Hà Nội năm 1998, tỉ lệ thai trứng vào khoảng 1/500 trƣờng hợp sinh [2].

Bệnh viện Từ Dũ là một trung tâm rất lớn tiếp nhận và quản lí các bệnh nhân thai trứng không chỉ ở TPHCM mà còn mở rộng cho các tỉnh thành phía nam của đất nƣớc. Theo các thống kê nội bộ, hàng năm tại bệnh viện Từ Dũ tiếp nhận 800 - 1000 trƣờng hợp thai trứng mới nhập viện để điều trị và theo dõi. Nhƣ đã trình bày, thai trứng là một bệnh lý lành tính, tuy nhiên kèm theo từng yếu tố nguy cơ cụ thể, các bệnh nhân này có thể tiến triển xấu hơn thành dạng bệnh lý ác tính, trực tiếp đe dọa đến cuộc sống và sinh mạng ngƣời bệnh. Hiện nay, thai trứng đƣợc quản lí chính yếu bằng phƣơng pháp hút nạo buồng tử cung, theo sau đó là một quá trình theo dõi chặt chẽ diễn tiến của βhCG cũng nhƣ triệu chứng lâm sàng, và đây cũng là phƣơng pháp duy nhất để chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời các trƣờng hợp tiến triển xấu thành tân sinh nguyên bào nuôi.

Việt Nam thuộc vùng dịch tễ cao mắc thai trứng, với các trung tâm rất lớn tiếp nhận và quản lí thai. 2 trứng, tuy nhiên chúng ta lại không có nhiều dữ liệu hệ thống, chính xác về diễn tiến của bệnh lý này, đặc biệt là diễn tiến của nồng độ βhCG sau khi hút nạo, thời gian βhCG trở về âm tính và diễn tiến tiếp sau đó trong quá trình theo dõi ở các nhóm thai trứng toàn phần hay thai trứng bán phần. Hầu hết các nghiên cứu về thai trứng tại Việt Nam cho tới thời điểm hiện tại đều tập trung vào vấn đề tiên lƣợng, chẩn đoán và điều trị tân sinh nguyên bào nuôi trên một nhóm đối tƣợng cụ thể của thai trứng, nhƣ nghiên cứu “Vai trò của βhCG sau hút nạo thai trứng toàn phần trong tiên lƣợng sớm bệnh nguyên bào nuôi tồn tại” của tác giả Nguyễn Vũ Hà Phúc năm 2014 (cỡ mẫu n = 131) [6], “Kết quả của hóa dự phòng ở bệnh nhân thai trứng nguy cơ cao ở bệnh viện Từ Dũ” của tác giả Trần Nhật Huy năm 2014 (56 ca bệnh và 112 ca đối chứng) [5], “Vai trò của nồng độ βhCG sau hút nạo 2 tuần trong tiên đoán tân sinh nguyên bào nuôi hậu thai trứng” của tác giả Lê Xuân Tiên năm 2018 (123 ca bệnh và 247 ca đối chứng) [8],… và một số nghiên cứu về thai trứng của tác giả Phạm Huy Hiền Hào ở khu vực miền Bắc. Trong khi đó, chúng ta vẫn đang dựa vào dữ liệu từ các nghiên cứu, báo cáo thực hiện tại các quốc gia phát triển, nơi mà thai trứng có tỉ lệ thấp hơn rất nhiều, hơn nữa, các dữ liệu này chủ yếu đƣợc ghi nhận vào những năm 1980-2000.

Việc có đƣợc diễn tiến cụ thể của βhCG sau hút nạo thai trứng theo các hình thái lâm sàng nhƣ thai trứng toàn phần - thai trứng bán phần, thai trứng lui bệnh hay tiến triển tân sinh nguyên bào nuôi không những cung cấp một cái nhìn đầy đủ về quá trình diễn tiến βhCG hậu thai trứng, cũng nhƣ bệnh lý thai trứng sau hút nạo tại Việt Nam, hỗ trợ quá trình theo dõi và chẩn đoán sớm bệnh tân sinh nguyên bào nuôi dựa vào biểu đồ đƣợc xây dựng, mà thông qua đó sẽ còn giúp cho các nghiên cứu sâu hơn về thai trứng ở tại Việt Nam và khu vực thêm thuận lợi và dễ dàng. Đây chính là lí do chúng tôi thực hiện nghiên cứu này, với câu hỏi nghiên cứu: “Nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng diễn tiến nhƣ thế nào theo các hình thái lâm sàng của bệnh lý nguyên bào nuôi?”. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mô tả diễn tiến của nồng độ βhCG sau hút nạo thai trứng theo các hình thái lâm sàng của bệnh lý nguyên bào nuôi thai kỳ.

Xác định tần suất thai trứng tiến triển thành tân sinh nguyên bào nuôi sau hút nạo và các yếu tố liên quan. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương Bệnh nguyên bào nuôi thai kỳ là một loại bệnh lý phụ khoa có khả năng tiến triển thành ác tính, tuy nhiên dù tiến triển ác tính thì tỉ lệ đƣợc chữa khỏi vẫn rất cao, nhờ vào khả năng phát hiện bệnh sớm, liệu pháp hóa trị hiệu quả cũng nhƣ khả năng đánh giá tƣơng đối chính xác tình trạng bệnh thông qua xét nghiệm định lƣợng βhCG với độ nhạy khá cao [61]. Bệnh lý này bao gồm nhiều dạng thức khác nhau, với mức độ tăng sinh bất thƣờng của nguyên bào nuôi thay đổi từ lành tính tới ác tính kèm xu hƣớng xâm lấn tại chỗ và di căn xa.

Từ trƣớc tới nay, có khá nhiều hệ thống phân loại và thuật ngữ xung quanh BNBNTK, gây nên không ít sự lúng túng, nhầm lẫn, khiến cho sự thông hiểu và diễn giải bệnh lý này trở nên phức tạp. Vào năm 2000, sau khi kết hợp với Hệ thống phân điểm tiên lƣợng của WHO, FIGO đã cho ra đời bảng phân loại BNBNTK mới, giúp chuẩn hóa phƣơng pháp diễn giải và đánh giá bệnh lý này [37]. Theo đó, BNBNTK đƣợc phân loại theo bảng phân loại của WHO, dựa trên các đặc điểm lâm sàng, mô học, tế bào học. Các dạng khác nhau của BNBNTK bao gồm thai trứng (gồm thai trứng toàn phần và thai trứng bán phần) và tân sinh nguyên bào nuôi thai kỳ (gồm thai trứng xâm lấn, ung thƣ nguyên bào nuôi thai kỳ, u nguyên bào nuôi nơi nhau bám và u nguyên bào nuôi dạng biểu mô) [61].

BNBNTK đƣợc chẩn đoán dựa trên lâm sàng, xét nghiệm cận lâm sàng kèm tiêu chuẩn giải phẫu bệnh, cùng với phác đồ điều trị cụ thể và theo dõi chặt chẽ, bởi một khi diễn tiến ác tính, những khối u này thƣờng có khuynh hƣớng xâm lấn và di căn. Định nghĩa Thai trứng là kết quả từ sự phát triển bất thƣờng của các gai nhau. Nguyên bào nuôi tăng sinh nhanh quá mức, khiến cho mô liên kết và mạch máu trong lõi gai nhau không phát triển theo kịp, kèm với sự phù nề mô đệm, tạo thành các bọc nƣớc có kích thƣớc từ 1 đến vài chục milimet [1]. Đại thể thai trứng toàn phần Nguồn: Williams Gynecology 2016, 3rd edition, pp.

Dịch tễ học Số liệu từ nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã cho thấy sự dao động khá lớn về tần suất thai trứng giữa các khu vực trên thế giới. Cụ thể hơn, dựa trên các nghiên cứu dịch tễ, tỉ lệ mắc thai trứng dao động khá lớn, từ dƣới 1/1000 thai kỳ ở Hoa Kì đến khoảng 10/1000 thai kỳ ở Indonesia; tỉ lệ này cao nhất là ở khu vực châu Á, châu Phi, châu Mỹ La tinh và thấp nhất ở châu Âu, châu Úc, Hoa Kì [21]. Vì nhiều nguyên nhân khác nhau, nhƣ dữ liệu từ các trung tâm y tế và dữ liệu thu thập từ dân số không đồng nhất [56][66], tần suất mắc bệnh thấp, sự khác biệt trong chính sách và thực hành y tế của từng quốc gia cũng nhƣ một số khó khăn khi thực hiện giải phẫu bệnh, việc ƣớc tính tần suất mắc thai trứng có thể không chính xác [61]. Tỉ lệ thai trứng ƣớc tính từ các nghiên cứu ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu Úc và New Zealand dao động từ 0,57 - 1,1/1000 thai kỳ, trong khi các nghiên cứu ở Đông Nam Á và Nhật Bản báo cáo tỉ lệ khá cao, khoảng 2/1000 thai kỳ [61].

Ngoài ra, những nhóm dân số nhƣ Thổ dân châu Mỹ, ngƣời Mỹ gốc Phi, ngƣời Mỹ gốc Tây Ban Nha và Latinh hay ngƣời Eskimo cũng đƣợc cho là có nguy cơ cao mắc thai trứng. Điều này có lẽ là do sự khác biệt về chủng tộc, đặc điểm di truyền, yếu tố văn hóa, đặc điểm môi trƣờng địa lí và điều kiện kinh tế xã hội. 6 Ở Việt Nam, tỉ lệ thai trứng vào khoảng 1/500 trƣờng hợp sinh (năm 1998) [2], cụ thể ở TPHCM, tỉ lệ này khoảng 1,52/1000 thai kỳ (năm 1996) [7]. Yếu tố nguy cơ 1.

Tuổi mẹ Càng ở hai đầu của độ tuổi sinh sản (dƣới 16 tuổi và trên 35 tuổi), nguy cơ mắc thai trứng càng tăng lên [12][62], và đƣờng biểu diễn tần suất thai trứng theo tuổi mẹ có dạng nhƣ hình chữ J [78]. Độ tuổi thiếu niên làm gia tăng nguy cơ mắc thai trứng từ 1,5 đến 2 lần. Theo thời gian, nguy cơ thai trứng cũng bắt đầu tăng khi tuổi mẹ lớn hơn 35. Cụ thể, sau 35 tuổi, nguy cơ thai trứng tăng lên 2 lần; sau 40 tuổi, nguy cơ này tăng lên gấp 5-10 lần [61], và tiếp tục tăng cao sau đó.

Nguyên nhân có thể là do quá trình tạo giao tử và thụ tinh bất thƣờng. Nguy cơ giữa thai trứng và tuổi mẹ thể hiện rõ nét ở thai trứng toàn phần, trong khi với thai trứng bán phần, các nghiên cứu không tìm thấy sự liên quan, hoặc là nguy cơ gia tăng rất nhỏ. Tiền sử thai trứng Tiền sử bị thai trứng cũng là yếu tố đáng ngại, làm tăng nguy cơ mắc thai trứng ở các thai kỳ sau đó lên khoảng 5 - 40 lần so với dân số chung [42][79]. Tiền sử thai trứng 1 lần, nguy cơ bị thai trứng ở thai kỳ kế tiếp là 1%, tiền sử thai trứng từ 2 lần trở lên, nguy cơ này tăng lên 25% [82].

Nguy cơ mắc thai trứng không bị ảnh hƣởng khi ngƣời phụ nữ thay đổi bạn tình.